Горски венец

by Petar II Petrović Njegoš, Блаже Конески (Translator)

The Mountain Wreath (Serbian: Gorski vijenac) is a poem and a play, a masterpiece of Serbian literature, written by Montenegrin Prince-Bishop and poet Petar II Petrovic-Njegos.
Njegos wrote The Mountain Wreath during 1846 in Cetinje and published it the following year after the printing in an Armenian monastery in Vienna. It is a modern epic written in verse as a play, thus combining three of the major modes of literary expression.
Set in 18th-century Montenegro, the poem deals with attempts of Njegos's ancestor Danilo to regulate relations among the region's warring tribes. Written as a series of fictitious scenes in the form of dialogues and monologues, the poem opens with Metropolitan Danilo's vision of the spread of Turkish power in Europe. Torn by inner conflict he sees that the struggle is inevitable, but dreads the issues.
Starting as a poetic vision it develops into a political-historical drama that expands into a wreath of epic depictions of Montenegrin life, including feasts, gatherings, customs, beliefs, and the struggle to survive the Ottoman oppression. With a strong philosophical basis in its 2819 verses The Mountain Wreath depicts three distinct, opposing civilizations: the heroic-patriarchal classic Montenegro, the oriental-islamic Ottoman Empire and the west-European Venetian civilization.
The poem is constructed around a single, allegedly historical event, that took place on a particular Christmas Day in the early 1700s, during Metropolitan Danilo's rule: the mass execution of Montenegrins who had converted to Islam, known as "The Inquisition of the Turkicized" (Istraga Poturica). Despite the difficulty of proving that an event of such magnitude and in such manner as described by Njegos ever took place in Montenegro, the poem's main theme is a subject of significant political and ideological debate. Recently published History of Montenegro tells us that such an event initiated by Metropolitan Danilo occurred in 1707, but was highly localized in character, happening only in Ceklici clan, one of over twenty tribes of Old Montenegro.
The fact that Njegos used this event only as a general framework, without bothering about the exact historical data, underscores his concern with an issue that preoccupied him throughout his entire life and which was in line with Romantic thought: the struggle against Ottoman domination. He subjects the entire plot and all characters to this central idea.

Genres: Classics, Poetry, Serbian Literature, School, Fiction, Philosophy, Read For School

157 pages, Paperback

First published January 1, 1847

About the author

Radivoje "Rade" Tomov Petrović was born on 13 November (1 November Old Style), 1813 in the village of Njeguši, the capital of the Montenegrin district of Katunska Nahija. He was the son of Tomo Markov Petrović and Ivana Proroković Petrović. He had two brothers, Pero and Jovan, and two sisters. His was a member of the House of Petrović-Njegoš, Prince-Bishops of Montenegro for over a century. At the time of his birth, Montenegro did not exist as a state. The borders were undefined and Montenegro was recognised as part of the Ottoman Empire, while its de jure ruler was a Venetian Governor. Power actually lay with the squabbling, disunited clan chiefs, who variously recognised the authority of the Austrian Empire, the Republic of Venice, the Ottoman Empire or the Cetinje Metropolitan (Prince-Bishop).

Njegoš spent his early years in Njeguši. In 1825, his uncle Prince-Bishop Peter I sent him to the Cetinje Monastery to be tutored. He wrote his first poems there to entertain the local chiefs and monks. In the middle of the year, Radivoje was sent to the Topla monastery near Herceg Novi, where he was taught Italian, mathematics, ecclesiastical singing, the Psalter and other subjects by the monastery's hieromonk, Josip Tropović. He remained in Tople until the end of 1826, when he returned to Montenegro's capital, Cetinje.

On 20 January 1827, Prince-Bishop Petar I named Radivoje as his successor. Petar wanted to send Njegoš to Russia, but he lacked the needed funds, so he decided to educate Rade himself. He taught him Italian, Russian, German, English and French. Petar also gave Rade access to his extensive library. The Prince-Bishop assigned one of the foremost Serb writers of the time, Sima Milutinović Sarajlija of Sarajevo, Bosnia and Herzegovina, to be Radivoje's new teacher. He was taught the Classics, art, history, philosophy and literature.

Rade became the Bishop of Cetinje and Viceroy Metropolitan of Montenegro on 19 October 1830 at the age of 17 upon his uncle's death. On 31 January 1831 on the island of Kom in the Monastery of Vranjina, the Archbishop of Rascia-Prizren declared him as the official Archimandrite. Radivoj received the name Petar II in his predecessor's honour.

Peter II has contributed greatly to education by founding the first public Elementary School in Cetinje, Montenegro's capital in 1834. In 1836, he published The ABC of the Montenigrin language. In 1838 he also published The Serbian Grammar. He also re-printed the school textbooks originally printed by his uncle Petar I Petrović-Njegoš The Serbian elementary reading book.

In 1845, Peter II published the Ray of the Microcosm, an impressive, masterfully written philosophical work. In 1846, Peter wrote a collection of Montenegrin national poems - the Serbian mirror in honor of one of the greatest Russian writers - Pushkin.

In 1846 and 1847, Peter II was in Vienna, the Austrian Imperial capital. There, he published in 1847 The Mountain Wreath - his most famous work. It described the will of the Serbian people to fight for freedom in 2,819 verses. The same year, 1847, Njegoš wrote the Pseudo Tsar Stephen the Small, where he described the life of the first uniter and ruler of modern Montenegro - Tsar Stephen the Small from the 18th century.

In late 1848 and early 1849, Prince-Bishop Peter II assisted the Revolutionary fights of Croatian Ban Josip Jelačić and maintained close ties with the Principality of Serbia.

In 1851, Peter II caught tuberculosis. He paid a visit to Italy the same year, 1851, attempting to find a cure. Peter II Njegoš died in Cetinje of tuberculosis on 31 October (October 19 Old Style) 1851 - exactly 21 year after his accession to the throne; he was buried in a small chapel on top of Mount Lovćen where his mausoleum was built.

Reviews

[Warwick · Rating 4 out of 5]

This epic poem was written by Petar II Petrović Njegoš, the great Vladika, or Prince-Bishop, of Montenegro in the mid-19th century, at a time when every statelet and region in Europe seemed to be experimenting with similar forays into artistic nationalism. It was always considered the great Serbian epic, although quite how this works now that Montenegro has become a separate country I'm not sure.

The plot is a bit uncomfortable for modern tastes – essentially, a load of Montenegrins decide to convert to Islam, and so the local chieftains slaughter them all – but it is a reminder of the Balkans' crucial position there on the often-violent boundary between Europe and "The East". This massacre really happened, by the way – Njegoš's own ancestor Danilo was a key player.

I picked through it slowly when I was in Montenegro and trying to learn the language. Here's a rousing speech before they go into battle, to give you an idea:

neka bude što biti ne može,
nek ad proždre, pokosi satana!
Na groblju će iznići cvijeće
za daleko neko pokoljenje!

Which means something like: Let what could never happen, happen; let hell devour and Satan reap! The cemeteries will bring forth flowers, for some other distant generation! The Serbo-Croatian (...or ‘Serbian’...or ‘Montenegrin’) is beautiful though, especially that final line.

One of my two copies includes a curious English translation from one James W Wiles – full of lots of energetic, sub-Shakespearean flourishes. It seems very Victorian but I've no idea when it was written and my copy doesn't say. Here's his rendering of the passage above:

Let come those things men thought could never be;
Let hell devour; let Satan swing his scythe:
Still graveyard turf shall bring forth many a flower,
For coming kindreds in Time's later Hour!

Stirring stuff! Wiles's translation is good fun, but even I can see that it's not entirely to be relied upon. Nevertheless, this is essential reading for anyone interested in the area or the language.

[Anastasja Kostic · Rating 5 out of 5]

Ne verujete lošoj oceni uopšte nije dosadna knjiga. Zaravo je kao neki self help za pametne ljude. 😀

[Jelena · Rating 5 out of 5]

Читати Горски вијенац увек је уживање, али и привилегија, зато што је кроз ово дело исказана сва узвишеност и лепота српоског језика, али и генијалност стихотворца, великог Његоша.

[Marija *Why you mad, why you sad* · Rating 2 out of 5]

Neka je ovo najpoznatije ili, po nekima, najbolje crnogorsko knjizevno delo, ali sam ga ja stvarno jedva procitala. Kome je palo na pamet da ovo da za lektiru u drugoj godini srednje skole, svaka mu cast....

[Hon Lady Selene · Rating 3 out of 5]

UFF.

This one would really be cancelled in these here modern times - it's too problematic with its calling for ethnic cleansing of Montenegrins who converted to Islam (20% of the population today), it was quoted by radical Serb nationalists during the 90s, etc...

The context of it all is still quite hilarious though:

"KOLO
God is angry with the Serbian people
because of their many mortal sins.
Our kings and tsars trampled upon the Law.
They began to fight each other fiercely
and to gouge out each other's very eyes.
They neglected the government and state
and chose folly to be their guiding light.
Their servants ceased to obey their masters
and washed themselves in the blood of their tsars."

Indeed, god is angry with the Serbian people, therefore the Serbs adopted this as their national epic. Hilarious.

Always an issue, going through some national epic writing - this one was written with the purpose of national awakening during the 19th century; building on the struggle against Ottoman domination and advocating for Pan Slavism and the Illyrian movement
Njegoš writes of an older tale of a heroic tribal society whose state of affair had little in common with his own time, a Montenegrin tale of an alleged 1700s massacre carried out on Christmas Eve when Metropolitan Danilo I (Njegoš 's ancestor, no less) orders the execution of some thousands of "native Turks (Muslim Montenegrins) who refuse baptism", an event subject to great debate and a politico-historical drama of Slavic proportions as there is not much proof of it taking place on more than a localised tribal level.

Gorski Vijenac is a modern epic, written in verse as a play, where the actual gorski vijenac, the mountain wreath - the Kolo- represents the collective voice of the Montenegrin people, cleverly echoing the Chorus from Ancient Greek tragedies.

And Montenegrins - Montenegrins are the Vanguard indeed, as Rebecca West so aptly and pertinently observes in Black Lamb and Grey Falcon:

"Have the Montenegrins not made enormous sacrifices to preserve their independence?’ I asked Constantine, and he answered, ‘Greater than you can believe. They have sacrificed almost everything except their heroism. They are nothing but heroes. If they eat or sleep it is so that they shall wake up heroes. If they marry it is so that they should beget little heroes, who would not trouble to come out of their mothers’ wombs were they not certain that they would grow up in heroism. They are as like the people of Homer as any race now living: they are brave, and beautiful, and vainglorious. A soldier must be vainglorious. He must go into the battle believing that he is so wonderful a human being that God could not let it be that the lesser men in front of him should kill him.I tell it you, this country is a sacrifice to itself of itself, and there is nothing left'.

There is no way out of the soul’s dilemma.

However, ‘Whoso liveth by the sword shall die by the sword’ is only half the damnatory sentence passed on mankind by war; the other half reads, ’Whoso refuseth to die by the sword shall live by the sword.‘"

Petar II Petrović-Njegoš, also known as vladika, was an interesting person; he was a Prince-Bishop of Montenegro who was venerated as a poet and philosopher. He laid some of the foundations of early Yugoslavism - the idea that all South Slavs share common cultural and linguistic traits and are, as such, one people.

Apart from the Women, of course naravno. Them ones are just there for birthing. Birthing all them heroic Slavic men I kept tripping over on every page.

[Dušan Tomić · Rating 5 out of 5]

Kako ovo nije obična knjiga tako neće biti ni obični osvrt. Već neko vreme gledam ocene i recenzije knjiga i nisam mogao a da ne primetim da je Gorski vijenac jedna od onih knjiga koju ljudi ili jako vole ili mnogo mrze. U ovu drugu grupu, osim velikog broja srednjoškolaca koji imaju ovo delo za lektiru, vidim da spadaju i ljudi koji ne vole delo jer mnogo toga ne razumeju. Mislim da nema nikakve sramote reći tako nešto, pogotovo za ovakvo delo, ali mislim da je jako bitno napomenuti da treba sagledati više faktora pre samog čitanja knjiga, a tako i analiziranja iste, upravo zbog toga jer ovo nije neka obična knjiga. Knjige kao što su Geteov Faust, Danteova Komedija, Miltonov Izgubljeni raj, pa i sama Luča Mikrokozma, kao i mnoge druge, ne bi trebale da se čitaju kao i drugi romani, već bi iste trebalo iščitavati uz čitanje dodatne literature i analize dela, da bi slika bila jasnija i potpunija, kako zbog čudnih termina i nepoznatih reči, tako i zbog višeslojnosti gde veliki broj stvari jednostavno izmakne čitaocu koji se nije naoružao dodatnim knjigama. Što se srednjoškolaca tiče, mislim da se te ocene i ne trebaju uzeti u obzir, mada ja sam svakako protiv toga da ovo delo bude lektira (valjda i dalje jeste?), već samo neki deo koji bi se izučavao. U suprotnom mislim da je besmisleno.

Što se tiče Gorskog vijenaca, reći ću odmah da sam uživao dok sam čitao, i svrstao bih ga u sav vrh književnosti. Ušao sam među korice spreman i naoružan strpljenjem koje je svakako bilo neophodno. Lično mislim da je Luča zahtevnija i teža knjiga za čitanje mada me je i Gorski vijenac mučio na dosta mesta dok nisam uklonio čvorove nepoznatih termina i izgovora, kao i dodatnih objašnjenja i komentara koje sam jurio. Postojali su delovi, negde čak i jedna cela stranica, gde sam jako malo stvari uspeo da shvatim, i komentari su bili i više nego potrebni. Kasnije, uz drugo i treće iščitavanje, sve je dobilo drugačiju notu, bilo je smislenije i delovalo, naravno, mnogo snažnije. Trebalo mi je dosta dugo da pročitam ovo relativno kratko delo, ali rekao bih da je trud bio praćen velikom nagradom. Svako naredno čitanje Gorskog vijenca, kojih će svakako biti u budućnosti, mislim da će donositi još veću nagradu, jer je ovo knjiga koja se ne čita i koja ne bi trebala da se čita samo jednom. Gorski vijenac je posvećen Karađorđu. Inače, Njegoš je već nekoliko svojih dela posvetio nekima (Luča je posvećena Simi Milutinoviću dok je Ogledalo srpsko posvećeno Puškinu).

Na 2819 stihova proteže se mnogo tema i stvari koje se mogu analizirati, dok je osnovna tema istraga poturica. U početku sam mislio da je vladika Danilo glavni junak da bih kasnije uvideo da glavnog junaka i nema, već kao da glavnog junaka predstavlja sam spev i ideja istog koja je u procesu realizacije kroz veliki broj likova, to jest ličnosti, čineći ovu poemu polifonom, jer mislim da su likovi odrađeni sa mnogo pažnje i sa različitim nivoima svesti koje je Njegoš uspešno oživeo. Osim likova, Njegoš je na savršen način uveo i kolo, koje je kao lik predstavljalo reč naroda koja je kasnije često bila praćena sličnim rečima glavara, i koje su često govorile o herojstvu i slobodi – što predstavlja jednu od ključnih tačaka Njegoševog dela. Pojedini delovi deluju kao nasumično ubačeni jer se nit Gorskog vijenca prekida da bi se slika proširila raznim događajima koji, barem po mom mišljenju, samo produbljuju poemu i daju neku šarenoliku sliku.
Vladika Danilo je dosta čudan i specifičan lik vredan dublje analize. Iako se njegova ideja podudara u velikoj meri sa idejom glavara i naroda, koji na neki način i priželjkuju rat, ipak je dosta pasivan pošto sa te njegove pozicije biva primoran da čitavu stvar sagleda iz više različitih uglova, bilo da su oni etičke ili političke prirode, i samim tim Danilo je ovde ne samo vođa već i političar, filozof ali i duhovnik. Njega ni u jednom trenutku nije plašila Turska, sila brojčano i vojno nadmoćnija, već ga je plašio potencijalni bratoubilački rat koji bi čitavu stvar učinio još gorom, te je iz tog razloga na rat gledao kao na poslednju opciju. Pre rata želeo je da isproba svaku mogućnost kako do takvog krvoprolića ne bi došlo, te se uvek nadao kako bi se pregovorima, do kojih je kasnije i došlo, uspelo uticati na pojedine kako bi se vratili svojoj staroj veri. Mićunović, kao i neki drugi, nisu za to marili i predstavljali su kontrast Danilu, dok je kontrasta ovde u izobilju.

Dok sam čitao nisam mogao da ne pomislim kako je čitava poema oslikana kao drama. Slike u glavi su mi bile upečatljive i sve je izgledalo kao pozorišna predstava puna dijaloga u kojima je glas često kolektivan i nešto što predstavlja glavnu nit Gorskog vijenca a to je: sloboda. Radnja je kasnije začinjena dolaskom poturica, što predstavlja ključni deo, i iako sam očekivao neki okršaj do njega ipak nije došlo, jer su sukobi ostali na verbalnom nivou. Ni sam boj u kasnijem toku radnje nije oslikan sa lica mesta, nema nikakvih scena koje opisuju krvoproliće sa ratišta, već se rat u najvećoj meri opisuje kroz govor mladog đaka koji je govorio o dimu koji je gledao iz daljine. Skender-aga i Mustaj-kadija ostavili su upečatljiv govor opisujući Tursku silu. Jedan je govorio o sili, neuporedivo jačoj od Crne Gore, dok je drugi govorio o raznim slastima čula islamskog sveta gde je glavna stvar uživanje, opisujući sve stvari na koje je čovek slab, te je zbog toga i ostavio gorak ukus crnogorskoj vojsci ali i srpstvu (pravoslavlju).
Čitajući Gorski vijenac vide se velike muke tadašnjeg naroda ali i muke Danila, no, međutim:
„Bez muke se pjesna ne ispoja“

Iako je delo napisano na svega 130 stranica, ima jako puno sadržaja i tematski je raznoliko. Osim skupštine videćemo i veliki broj tuge prikazan kroz Batrićevu sestru, ali i kroz tužbalicu. U Gorskom vijencu se takođe nalazi veliki broj aluzija, te tako čitajući stihove nailazimo i na Sizifov kamen koji se goni uz goru. Osim tematske raznolikosti postoji i velika raznolikost likova gde upoznajemo upečatljivog i nepismenog, iako sa malom ulogom, popa Miću. Dalje, tu je već svima poznati Vuk Mandušić i njegova skrivena ljubav i san koji nije želeo da ispriča u momentu kada su svi govorili o svojima. Kao slika nove i drugačije civilizacije, sada i treće, zapadne, imamo Draška koji kroz san govori o upečatljivom životu Mlečana koji je ispričan sa velikom dozom humora. Tu je, takođe, i meni jedan od dražih likova, Stefan, slepi iguman cetinjskog manastira koji mi se činio kao druga strana istog novčića sa Danilom. Imao sam utisak kao da je iguman Stefan zapravo slika Danila iz budućnosti, tada zrelog, čoveka punog životnog iskustva. To je, naravno, samo moj doživljaj. Rekao bih da je to još jedan od kontrasta Njegoša, jer je Danilo predstavljen kao neko učen ko je pročitao mnogo knjiga, dok je iguman Stefan neko ko je život živeo putujući svetom i učeći na taj način.

Njegoš, veliki srpski pesnik, napisao je mnoga velika dela. Ovo je bilo jedno remek-delo. Prošlog decembra sam čitao Luču a ovog, sasvim neplanirano, Gorski vijenac. I drago mi je što se tako desilo. Vredan je svake pažnje i strpljenja – nečega što danas manjka.

[Knjiska bubica · Rating 5 out of 5]

За мене је ово веома битно дело за црногорску и српску историју јер уствари описује кроз шта је народ пролазио за време Турака. Његош је ово дело посветио вођи Првог српског устанка - Карађорђу, јер је у њему видео ,,искру слободе". Дело је мало теже за читање због архаичних речи. Могу рећи да уколико се сконцентришете са лакоћом ћете разумети дело у целини. Наиме ради се о непрестаној борби за слободу и о потурици. Издвојићу и део који ми се највише допао а то су речи владике Данила:
,,Удри за крст, за образ јуначки,
ко кођ паше свијетло оружје,
ко гођ чује срце у прсима!
Хулитеље имена Христова
да крстимо водом али крвљу!
Тријебимо губу из торине!
Нек пропоје пјесна од ужаса,
олтар прави на камен крвави!"
Као и многи други стихови који су познати и који се брзо урежу у сећање.
Све у свему радо препоручујем за читање.

[$taШa · Rating 1 out of 5]

Najgora knjiga ikada. Za drugu godinu srednje škole je nemoguća za razumeti. Za kasnije verovatno, ali isključivo ako volite ovakav žanr knjige, a to je istorijski. Volela bih da mogu da je ocenim u minusu, ali ne mogu. Knjiga ima nekih lepih i poučnih misli, ali je veoma dosadna i teška za čitanje. Kratka je, a osećaj je predugačak. Ne preporučujem je, jer sam izgubila sve nervne ćelije zbog nje i živce, i plakala sam svaki put čitajući je.

[Jelisaveta · Rating 1 out of 5]

I would give this minus billion stars if that's possible, but unfortunately, it's not.
I totally did not like it and as days are passing, I'm becoming sadder and sadder because our schools give us such stupid books to read and humiliate books that are actually interesting to people our age.

[Ivana · Rating 5 out of 5]

Čašu meda jošt niko ne popi
što je čašom žuči ne zagrči;
čaša žuči ište čašu meda.

[Olivera · Rating 1 out of 5]

1.5 just because I do understand the significance this thing had in the past.
That being said, it was highly unenjoyable and confusing.

[Миа · Rating 5 out of 5]

Dala bih i 6 da mogu. Živio Njegoš!

[John David · Rating 5 out of 5]

Some real nigga shit...

[Jasmina Vulovic · Rating 5 out of 5]

Do citanja ovog dela, me je naravno dovela moja profesorka srpskog jezika i knjizevnosti. Kada sam knjigu prvi put uzela u ruke, nisam bila sigurna kako se osecam povodom toga, jer mi je prethodno stavljeno do znanja da je jako teska za citanje i razumevanje. Sada, kada sam procitala i poslednju stranu, mogu probati da sagledam celokupan dozivljaj ovog dela i da probam dati par saveta, onima koji tek krecu da citaju.
Kao prvo, preporucujem da uporedo s citanjem ovog dela, ostavite otvoren recnik, sto je meni bilo vrlo korisno s obzirom da se pojavljuje meni dosta nepoznatih reci. Preporucujem da se delo ne cita odmah celo, vec iz nekoliko puta, zbog koncentracije.
Ako vec imate nekog predznanja iz istorije vezano za ovaj period, itekako ce vam biti od pomoci pri razumevanju dogadjaja i toka radnje.
Slazem se da je delo tesko za razumevanje, ali nije ni nemoguce. Tera na razmisljanje i iako postoji dosta pitanja, moze se donekle protumaciti metafore i sta se u stvari htelo reci. Htela bih da izdvojim igumana Stefana, koji ima toliko mudrih reci koje su me stvarno navele na duboko razmisljanje.
Sve u svemu, ovo delo nije za svakog citaoca, ako vas je skola ,,naterala'' da ga procitate, pokusajte da sagledate sustinu, a ostatak ce vam objasniti profesor. A ako ste, svojom zeljom odabrali ovo delo, pokusajte da sto vise istrazujete, jer ako procitate samo ovo delo necete izvuci ono najbolje iz njega. Srecno citanje! :)

[She - wolf · Rating 4 out of 5]

Primjetila sam da ''Vijenac'' ima poprilično nisku ocjenu i dosta negativnih osvrta. Treba imati u vidu da te osvrte mahom pišu srednjoškolci kojima je knjiga, pretpostavljam u obaveznoj lektiri. Sasvim jasno djeca ne mogu shvatiti knjigu, jer ne poznaju kompletnu pozadinu opisanih događaja. Ne shvataju važnost borbe i društvenih previranja kroz 18. i 19. stoljeće. U tom periodu može se govoriti o nacijama u povoju, razvoju nacionalne svijesti, buđenju i ujedinjavanju naroda. Neprijatelj je bio jedan - Osmanska država. Lično smatram ukoliko je knjiga već uvrštena u obaveznu lektiru, da bi trebalo promjeniti pristup prema učenicima i pojasniti im važnost knjige, ali i događaja - pozadine iz kojih ta važnost proizilazi.

[Jana]

Okay, honestly, I don't understand half of the thing that are happening here, so I won't be giving a rating.

[маја · Rating 5 out of 5]

“Kome zakon leži u topuzu, tragovi mu smrde nečovještvom.”

[Књишка чаробница]

И даље остајем при томе да ми се највише допао предговор јер је заиста тако ( не прескачите га никако, вреди прочитати), но и само дело ми се допало. Утисци на које сам наилазила пре читања били су или крајње негативни, или крајње позитивни, мада по мени је ово дело добро- нисам претерано одушевљена, али нисам ни разочарана.🤷🏻‍♀️ За љубитеље историјског штива и познаваоце историјске грађе ово је перфектно дело. Треба докучити његову суштину да бисте га размели, али далеко је од тога да је ово неко безвезе дело, написано компликованим језиком само да би стварало муке људима. Напротив, важно је.
Мене лично није оборило с ногу и није одушевило као неке( и кхм, није испунило очекивања), али допало ми се у границама нормале. Има заиста добрих елемената.
Што се стила тиче, апсолутно ми нису сметале архаичне речи, све сам разумела, само ми у неким деловима није било поетично/лирично или једноставније речено- пријатно за читање.
Не знам како бих оценила ово дело, па остављам овако.
П.С. Ово дело красе разни афористички стихови које данас многи људи користе, иако можда не знају одакле потичу🤷🏻‍♀️
"Чашу меда јошт нико не испи,
Док је чашом жучи не загрчи,
Чаша жучи иште чашу меда,
Помјешане најлакше се пију"
"Тврд је орах воћна чудновата,
Не сломи га, ал' зубе поломи"
"У добру је лако добар бити,
На муци се познају јунаци"
"Коме закон лежи у топузу,
Трагови му смрде нечовјештвом"
П.С.С. Да ли се само мени првобитан назив "Извијање искре" допада више него овај садашњи? Оба имају дубоко значење, али ипак ми је овај први потпунији🤷🏻‍♀️

[Gordan Karlic · Rating 4 out of 5]

Ethnic cleansing was never this good.
First of all, I would really like to give this book grade 5, but the problem is I am not the biggest fan of poems, a lot of Turkish words (kills the flow), not my nation so don't have same emotional charge and was written almost 2 centuries ago so it has lost some of its spirits, because of that, grade 4.
But don't let you that fool you, this is a good book. (I am sure there isn't a single person (and I mean not a single person) in today's world that would write a book like this in position Petar II Petrović Njegoš was (head of state), sure it is art and you can interpret it in a lot of different ways, but still...)
Nevertheless, nice plot and build up for the reckoning.
Best line:
"U dobru je lako dobro biti,
na muci se poznaju junaci!"

And one patriotic:
"Nego bjehu k sebi domamili,
domamili pa ih pohvatali,
jadnu našu braću sokolove,
Dalmatince i hrabre Hrvate;"

[Kristina Vukovic · Rating 5 out of 5]

Ljubav. Čitala bih je 100 puta. Mnogo toga što mora da se zna, što želim da drugi znaju.

[Njegus Je · Rating 1 out of 5]

Loads of bullshit. Old guy spitting shit all day long. Very annoying book. I would rather kick the baby in the spine than read this crap again.

[M Bojat · Rating 5 out of 5]

Sasvim neplanirano, pre par dana, dopade mi u ruke Gorski Vijenac. Naplašena mučnim analizama iz srednje škole, nisam imala nikakvu zelju da do evo svojih “zrelih” godina ponovo pročitam Njegoševo remek-delo. Posle samo par redova, moje je iznenađenje bilo ogromno. Deseterac, koji mi je kao srednjoškolki bio komplikovan I strašan, postao je genijalno jednostavan u svojoj brilijantnoj poetici. Ne ��elim da se bavim političkom analizom dela koje je pisano 1846, i naravno, sam istorijski kontekst, prilike u Crnoj Gori I kao I svest pojedinaca su potpuno drugačije od savremenih vrednosti što je i normalno, ali ne moze se zanemariti činjenica da Njegošev romantični nacionalizam naprosto opija I nadahnjuje danas, kao sto je nadahnjivao I pre 170 godina. Ipak, ne bih o politici, vec o manje analiziranim delovima Gorskog Vijenca koji su me fascinirali. Na primmer, zanesenost Vuka Mandusića mladom snahom kuma mu Milonjića: “Da nijesam s banom Milonjićem devestuko kumovao, bih mu mladu snahu ugrabio, pa sa jom bježa glavom po svijetu!”. Takođe, izuzetno me je zainteresovalo pripovedanje Vojvode Draška, koji ‘na široko’ priča svoje utiske po povratku iz Mletaka. Medjutim, treba pomenuti I to da Njegoš u Gorskom Vijencu na neki način izražava poštovanje prema poturčenim Crnogorcima, nijhovoj postojanosti prema njihovoj ‘vjeri tvrdoj’ kao I mudrošću I staloženošću kojom stoje pred plahovitim, ratobornim Crnogorcima, vrele krvi. Još bih pomenula i tužbalicu Sestre Batrićeve, koju sam čitala u suzama.
Da zakljucimo. Ovaj kratki pregled nije ozbiljna analiza, vec jednostavna konstatacija da je Gorski Vijenac genijalno ostvarenje; pročitala sam ga za nekoliko sati, bez problema I komplikacija, sećajući se mog pokojnog svekra, koji je živeo po Njegoševim stihovima I u čijoj kući još uvek ponosno stoji Njegoševa bista I stare gusle.

[Sashka Stojakov · Rating 4 out of 5]

Gorski vijenac is an essential part of Serbian literature, it is in our school system from early age, we are reading excerpts of it in primary schools, and then we read it once again but in an unabridged version later in high school. This is my third time to read it, and each time I like the wisdom there is. On a more important note, I personally prefer reading Luča mikrokozma, it is more interesting for me, considering the time and the historical events when it was written.

One would ask why Gorski vijenac is so important? So as to understand its significance, we have to go back to 1847 and the time when Vuk Karadžić was trying to prove that we can use ordinary language not only in our everyday lives but also for writing epic poetry like this. The historical significance is actually because it represents the Turks ruling over Montenegro, but also how Montenegrin and Serbian treated poturice (plural form used to describe Serbs converting to Muslims under the Turkish ruling).

If you decide to read it at one point, be prepared for a heavy read, this is a mentally challenging book, as an epic poem it has many characters included, also you should know the historical events in details so that it would be easier for you to understand it completely.

[Faust · Rating 5 out of 5]

Veličanstvena vitalna poezija, jednako epska i romantična.

Sve drugo što bih mogao kasti bilo bi odveć suvišno, jer ovaj tekst prožima naše etničko biće i kolektivnu svest kao ni jedan drugi.

No moram ipak da napomenem da mi je srce posebno zaigralo na svaki odjek paganizma; počevši od invokacije Belone i Aresa, pa preko deifikacije Miloša i konstantnog ukazivanja senki predaka, solarnog nadahnuća, sveprisutnih vila, igumana koji nazdravlja badnjacima...

A svaki put kad kolo poje, ne mogoh da ne čujem junačke glasove izvorne grupe Peče koji su ovako oživeli neke od najlegendarnijih stihova Vijenca:
https://www.youtube.com/watch?v=YByQF...

Što se komentara tiče, kontekst koji pružaju je svakako dobrodošao u većini slučajeva, mada ima i dosta ponavljanja te nepotrebnih pojašnjenja, kao da je profesor Banašević naumio da veštački uveća obim svog doprinosa ovom izdanju.

Eto toliko, odoh učiti Njegoševe zlatne reči naizust.

[Milutin Pešikan · Rating 5 out of 5]

Gorski Vijenac je jedna od knjiga kojima se vraćam kada mi je dan spor. Sama kompozicija ovog dela je jedinstvena i zbog toga je kao jagoda na vrhu torte. Puna mudrosti,filozofije i rečenica koje i dan danas pamtim. Stihove koje znam u bilo koje doba dana i noći da odrecitujem mi nikada neće izaći iz glave.

Ako mene pitate ova knjiga bi trebala da bude kamen temeljac nove religije koja bi se zvala "Njegošizam" i citati iz nje bi trebali da služe kao smernice u našim životima kao što meni služe.

http://i.imgur.com/RQtzHIg.jpg
http://i.imgur.com/60aqcLK.png

[Tpe za ške · Rating 5 out of 5]

„IZA TUČE VEDRIJE JE NEBO
IZA TUGE BISTRIJA JE DUŠA
IZA PLACA VESELIJE POJEŠ."
PA KAŽE
„VIŠE ŽALIM PUSTA DŽEFERDARA
NO DA MI JE RUKA OKINULA!
ŽA MI GA JE KA JEDNOGA SINA
ŽA MI GA JE KA BRATA RODNOGA,
JERE BJEŠE PUŠKA MIMO PUŠKE."

Kida. Jebem ti silabus koji nam ovo nameće u drugoj godini srednje. MINISTARSTVO PROSVETE DA PODUVA KURAC!!!!!
Ali Njegoš da se čita! ČITA I U PO NOĆI ZNA!

„NEKA BUDE BORBA NEPRESTANA!"

[Merima Beganovic · Rating 5 out of 5]

I have read this book few times, and each time I got more thrilled about it. It's easiest to understand on the original language, Montenegrin, for me at least. Every line has it's meaning for itself. The best quote for me is:
''Thrice happy he whose name rings down the years, For he had reason in this world to come.''

[n!na]

tvrd je orah voćka čudnovata
ne slomi ga zube polomi

[Vojin · Rating 5 out of 5]

my man Njegoš if you were alive I'd suck your dick this shit is fire

[Natalija Zdravković]

Dragica Simonovic me iscedila sa ovom lektriom morali da me skidaju sa kofeina 5dana