Taki dobry chłopak. Sprawa Kajetana Poznańskiego

by Hanna Dobrowolska

Trzeciego lutego 2016 roku Kajetan Poznański, dwudziestosiedmioletni gruntownie wykształcony bibliotekarz, syn pani prokurator i architekta, zamordował wybraną losowo kobietę.

Traf padł na trzydziestojednoletnią lektorkę języka włoskiego, Kasię. W dniu zabójstwa miała lecieć do swojego ukochanego Emanuela, który szykował się do wyjścia po nią na bolońskie lotnisko. Dodatkową lekcję – jak się okazało z zabójcą – wzięła po to, aby mieć kilka euro więcej na wyjazd do Włoch. Nie poleci tam już nigdy…

Bestialstwo i fakty dotyczące morderstwa wstrząsnęły nie tylko całą Polską, ale i Europą. Autorka przekopała się przez tysiące stron akt sądowych, rozmawiała z biegłymi psychiatrami, prawnikami, osobami z bezpośredniego otoczenia Kajetana. Przeanalizowała całą dokumentację i wszystkie dostępne dane dotyczące sprawy. Czy pozwoli to jednak odpowiedzieć na pytanie, jak to możliwe, że wykształcony, wrażliwy i sprawiający wrażenie delikatnego człowiek mógł dopuścić się tak niewyobrażalnego okrucieństwa? Czy w każdym – bez wyjątku – drzemie bestia?

Próbę odpowiedzi na te pytania znajdziemy w książce Hanny Dobrowolskiej.

Genres: Audiobook, Nonfiction, True Crime, Reportage, Crime, Poland, Polish Literature

320 pages, Paperback

First published October 23, 2024

Reviews

[podczytany]

Bardzo rzetelna, ciekawa.

Ocena: 4,0

[Trzcionka]

Mimo, że ta sprawa była bardzo głośna to mam wrażenie, że w mediach nie wybrzmiał jej prawdziwy obraz. Miałam wrażenie, że niewiele o niej wiem, a o samym sprawcy, jego nastawieniu, motywacji nie wiadomo prawie nic. Może to tylko wrażenie, ale jak ktoś ma podobne to ta książka wypełni braki.
Zacznę od tego, że w tej książce pojawia się podobny problem jak w poprzedniej książce tej autorki czyli "Wnuczkowej mafii". Póki autorka opisuje fakty i kolejne wydarzenia jest ciekawie, zgrabnie, konkretnie. Niestety za połową znów uderzamy w kwestie psychiatryczno-psychologiczne i tutaj jest już topornie, powtarzalnie i monotonnie. To samo było poprzednim razem. Tutaj znaczna część książki to siłą rzeczy dywagację nad poczytalnością sprawcy i jego zdrowiem psychicznym, co jest osią tej sprawy (wszystko inne jest raczej jasne). Autorka, pewnie przez brak wiedzy w temacie, nie jest w stanie dobrze wyselekcjonować informacji i w specjalistycznym temacie podać ich tak by nie tylko niosły wiedzę, ale też były ciekawe nawet dla kogoś kto nie jest fascynatem psychiatrii. Z drugiej strony dla fascynata będzie to pewnie potrójnie nudne, bo drugim problemem w tym zakresie jest wielokrotna powtarzalność tych samych tez i wniosków na przestrzeni całej książki. Jak dodać do tego, że ok. 90 % tych psychologiczno-psychiatrycznych kwestii obejmuje dość podstawowe i oczywiste w danej sytuacji wnioski i wyniki badań to robi się z tego wielka pulpa, którą można by zamienić na kilkanaście konkretnych zdań. To dla mnie duży minus tej pozycji. Mimo, że specjalistą w tym zakresie nie jestem to mam wrażenie jakbym to wszystko wiedziała, a to sugeruje, że autorka za dużo miejsca poświeciła oczywistościom. Spory minus daje też za rozmowę z jednym z biegłych lekarzy psychiatrów opiniujących sprawcę. Siłą rzeczy nie mógł mówić o badanym, ale autorka przygotowała dla tak doświadczonego człowieka takie oczywiste pytania, że to aż wstyd. Mogła to sobie darować, skoro nie potrafiła zapytać o coś co można by było przeczytać z zaciekawieniem i stanowiło by wartość dodaną. JAKĄKOLWIEK!
Niewątpliwie czuć, że autorka jest zafascynowana tą sprawą i dobrze ją poznała zanim wzięła się za tę książkę. Mimo tej największej dla mnie wady czyli nieumiejętności dobrego ogarnięcia warstwy psychiatryczno-psychologicznej, nie można nie docenić jakości tej książki. Ogromny plus za cytaty z wypowiedzi sprawcy, jego rodziny, znajomych. Jest tego sporo i daje świetny obraz całej sytuacji. To na pewno dobra droga dla każdego autora reportażu - opowiadamy historię przez ludzi, dokumenty, fakty, a nie swoje wynurzenia i interpretację. Oczywiście autorka musiała wtrącić swoje trzy grosze, co oczywiście nic nie wnosiło do książki. Na szczęście tylko raz naprawdę przekroczyła magiczną granicę (ocena postawy rodziny sprawcy), co było NAPRAWDĘ zbędne.
Podsumowując - jak ktoś chce poznać więcej szczegółów tej sprawy, o których chyba szerzej nie mówiono w mediach, to mimo niedociągnięć - warto. Za to i za przyłożenie się autorki, które widać, daje dodatkowe pół gwiazdki.

[Joanna Okuniewska]

Nie podobała mi się liczba odautorskich, subiektywnych komentarzy i ocen. Na plus spora ilość analiz psychiatrycznych, ale ta książka nie odpowiedziała na pytania, na jakie autorka sama chciała znaleźć odpowiedź. Czytało się szybko, sama sprawa jest ciekawa, porządkuje fakty, ale zostawiła mnie z niedosytem. Kiedy myślałam, że dowiem się czegoś nowego, pojawi się jakiś dobrze opisany wniosek, skończyła się.

[Kasia]

Jestem lekko zagubiona w ocenie książki p. Dobrowolskiej. Nie podobało mi się fabularne przedstawienie niektórych scen, jak w programie 997. Część dotycząca badań biegłych psychologów i psychiatrów bardziej mnie ciekawiła i wydaje mi się, że spór w tej sprawie specjalistów został dosyć dobrze i zwięźle przedstawiony. Od siebie dodam, że nie lubię, kiedy sam autor reportażu, pisząc o mordercy, używa nadanych mu przez opinię publiczną pseudonimów; powoduje to pewnego rodzaju odrealnienie tej osoby jako człowieka z krwi i kości i stworzenie wrażenia, że to nie sąsiad z naprzeciwka, ale wyimaginowany bohater fikcji literackiej.

[Jeść treść]

Dobra, wyczerpujące non-fiction.
Nie miałam poczucia niedosytu (w końcu z pustego i Salomon nie naleje, a jeśli bliscy Poznańskiego nie chcieli się o nim wypowiadać, to w mojej opinii ich święte prawo, które nie powinno jednak przekreślać zasadności powstania takiej książki), raczej momentami przesytu (bo opinia Hanny Dobrowolskiej na temat Markiza de Sade i jego twórczości była, myślę, niepotrzebna).
Na końcu lektury każdy zostanie z własnymi wnioskami i kwestiami do pilnego przemyślenia, a to wydaje mi się najważniejsze.

[blok sera szwajcarskiego]

3,5⭐️

Nie jestem fanką true crime w żaden sposób, ale żeby dalej się orientować w (tym wypadku polskim) świecie reporterskim czasem po takie historia sięgam. Taki dobry chłopak to książka, która naprawdę mocno zaangażowała autorkę, i widać to na każdej stronie. Godziny przeglądania akt sądowniczych, składających się również z chaotycznych zapisków osadzonego, znajdują odzwierciedlenie nie tylko w szczegółach, ale i tonie nadanym przez Dobrowolską.

Bo pisząc o zbrodniarzu łatwo wpaść w opisywanie jego, a nie pokrzywdzonych. A to oni powinni byli zostać zapamiętani. Tutaj ta równowaga jest zachowana – Dobrowolska szuka informacji, by nadać kontekst sprawie, która w mediach zrobiła szum poziomem okrucieństwa i wrażeniem przypadkowości, a w rzeczywistości jest naprawdę ciekawym studium jednostki. Nie, żebym pochwalała tytułowego ,,dobrego chłopaka" – po prostu każdy, kto z Dobrowolską zgodził się porozmawiać, na pewnym etapie sprawy tę ciekawość wyraził, bo inaczej zwyczajnie się nie dało. Cała jego gra z systemem sądowniczym, która była przegrana po jego stronie od samego początku, to proces naprawdę... dziwny.

Jak na sprawę tak ,,malutką", to TDC jest naprawdę zwartym kompedium całej tej historii, do której my jako spoleczeństwo zostaliśmy dopuszczeni.

[Lexie K.]

Dowiedziałam się o tej książce, słuchając podcast kryminalny na temat tej sprawy. Nie dowiadujemy się z niej nic innego poza tym, co już wiemy. Największym plusem jest opis akt diagnozy Kajetana i zespołów biegłych oraz jak wygląda przebieg tego w naszym kraju (a wygląda raczej słabo). Książka na jeden wieczór, raczej by przypomnieć sobie o tej głośnej sprawie (dla starszych czytelników, którzy pamiętają wiadomości z tamtego okresu) lub ją poznać.

[Agnieszka]

Dziwna książka, trudna do ocenienia. Nieproporcjonalnie dużo miejsca poświęcono analizie opinii sądowo-psychiatrycznych, co - przy ujawnieniu ich treści jedynie w niewielkich fragmentach - wydaje się wątpliwym wyborem. Z drugiej strony zdolność sprawcy do ponoszenia odpowiedzialności karnej lub jej brak ma tutaj kluczowe znaczenie, więc w jakimś stopniu można zrozumieć takie rozłożenie akcentów. Niewątpliwie jest bardzo ciekawe, że trzy różne zespoły ekspertów wydały inne oceny tej samej osoby, a przede wszystkim, że już w docelowym zakładzie karnym tamtejszy psychiatra wydał jeszcze inną diagnozę i wdrożono zgodne z nią leczenie sprawcy (stąd zapewne kasacja na jego korzyść). Pytanie, czy to świadczy o złożonym charakterze przypadku, czy raczej o umiejętnym rozegraniu sytuacji przez Poznańskiego. W takim USA nikt by pewnie nawet nie badał jego poczytalności, tylko wsadziliby go do paki/celi śmierci i zamknęli temat. Oczywiście pod tym względem system amerykański jest bardzo ułomny. Pytanie, czy niektórym biegłym opiniującym w tej sprawie nie brakowało niezbędnych kompetencji. Bo akurat u nas zdecydowanie za łatwo zostać biegłym sądowym, a sądy zbyt bezkrytycznie podchodzą do treści opinii, opierając na nich swoje orzeczenia. Ten wątek w ogóle w tej książce nie występuje, a bardzo by się przydał. Autorka stara się ukryć własny pogląd, ale jasno widać, których biegłych preferuje.

[Asia]

Świetny reportaż. Każdy kolejny akt zaskakuje. Pokazuje problemy w określaniu stanu psychicznego oskarżonych w polskim prawodawstwie.

[===]

średniawa, autorce nie udało się skontaktować praktycznie z nikim bliżej powiązanym ze sprawą. Na plus trochę materiałów z akt sądowych i ekspertyz psychiatrycznych i psychologicznych. Te ostatnie stanowią chyba jedyną wartość tej pozycji. Sporo odautorskich wstawek i opinii działających na minus i czasami wpadających w naiwność. Styl przeciętny i niekonsekwentny - nazwałbym go reportażowo-bulwarowym. Sprawia wrażenie książki napisanej „na szybko”, byleby być pierwszą osobą, która coś wyda na ten temat. Książka właściwie bez większej konkluzji, za którą robić miał wywiad z prof. Heitzmanem - ale i ten jest mocno skrótowy i ogólnikowy, ślizgający się po powierzchni spraw, jak większa część książki. Autorka jedynie nakłuwa głębszą warstwę problematyki, ale nie idzie dalej. To największy grzech tej pozycji.

[ola_hiperbola]

3,5
Reportaż miejscami nierówny, miałam wrażenie powtarzania tych samych informacji.
Nie wiem też czy Poznański jest na tyle "ciekawą" postacią, żeby pisać o nim książkę. Bardziej od jego czynu i osoby ciekawiło mnie podejście i opinia psychologów, sądu i przebieg całego procesu, czy rozdział o kobietach zakochujących się w mordercach.
Ogólnie książka zgrabnie napisana, dobrze się czyta.

[invidia]

dobra lektura, wniosła kilka nieznanych mi dotychczas wątków, co jak najbardziej doceniam

za minus uważam mnogość powtórzeń, chwilowe zatracenia obiektywności oraz brak zakończenia sensu stricto, nie jest to jednak dla mnie dealbreaker w perspektywie całości

polecam

[szydelkowokuu✮]

Muszę bo się uduszę. Mam problem z tą książką. Z jednej strony, trzy gwiazdki (chociaż i tak wciąż się waham nad tym) bo ta książka nie jest zła. Temat wydaje się wyczerpany, na plus są wszystkie odniesienia do literatury przedmiotu, wypowiedzi zaangażowanych. NO ALE, (może to tylko moje spostrzeżenie) momentami odnosiłam wrażenie że autorka za bardzo sympatyzuje z przestępcą. Od samego początku książki nie mogłam się oprzeć temu wrażeniu, a jak pojawił się rozdział "eurotrip z ogonem" który rozpoczyna się od piosenki Maryli Rodowicz "Remedium (Wsiąść do pociągu)" w nawiązaniu do tego jak Kajetan musiał się czuć gdy uciekał po tym jak zamordował niewinną kobietę????? Pokonało mnie to.
Ogólnie poczułam się trochę jak na amerykańskich podcastach true crime, ten case gdzie ludzie potrafili robić wszystko inne, makijaże, gotowanie i przy okazji, w takiej bardziej formie plotek, opowiadali o brutalnych sprawach. No i stąd mój dylemat, z jednej strony widać że autorka dopracowała zebrane informacje, a z drugiej nie mogłam momentami oprzeć się wrażeniu że czytam fabularyzowaną historię Kajetana. Nie powiem, mnie osobiście też zaintrygował jego stan psychiczny, filozofia i późniejszy sposób obrony. Tylko że myślę że pewne granicę mimo wszystko zostały lekko naruszone. Przy zajmowaniu się tego typu sprawami oczywiste jest to że człowiek potrzebuje się zdystansować i obiektywnie podejść do sytuacji, tylko że tutaj no nie wiem czy to wyszło. Kajetan jest fascynujący pod względem własnej psychiki, ALE wciąż pozbawił kobietę życia, i jej ciało potraktował w brutalny sposób. Zastanawianie się czy morderca musiał czuć ulgę jak w piosence Maryli gdy tak sobie uciekał czy odnoszenie się do niego jak do postaci w książce trochę przekracza dla mnie tę "zasadę" obiektywnego podejścia do sprawy. No cóż, ale ja na to papierów nie mam, mogę się nie znać, pisać teraz jakieś kocopoły i być jakimś konserwatystą przy jakimś nowym podejściu do spraw. No cóż, ale nie martwcie się pan maruda, niszczyciel dobrej zabawy już idzie🙋🏻

[Sandra || Tabibito no hon]

Przedstawienie tragedii i jej tła było dość szczegółowe - dostarczyła mi wiedzy jako osobie, która nie miała wcześniej styczności z tą sprawą. Za to dalsza część z analizowaniem była dla mnie bardzo zbędna, a sam proces dość pobieżnie przedstawiony... 6/10

(ale szczerze mówiąc to tytuł jest słaby, z tej książki aż krzyczy, że to wcale nie był taki dobry chłopak)

[Aellirenn Czyta]

Kawał dobrego reportażu. Temat potraktowany wyczerpująco.

[alexandria]

To po prostu dobry reportaż, a fakt że pamiętam tę sprawę tylko powoduje jeszcze większe dreszcze.

[pola]

Ogólnie książka ma swoje liczne mankamenty, ale mam niedługo egzamin z kpk, więc dobrze mi się słuchało o wybranych etapach postępowania karnego

[Aneta]

Słyszałam o tej historii wcześniej, bo była to bardzo głośna sprawa. „Ciekawy” i rzetelnie przygotowany reportaż, z którego można dowiedzieć się więcej o Poznańskim, jego przeszłości i portrecie psychologicznym. Momentami książka zbyt rozwlekła. Jak dla mnie za dużo miejsca poświęcono mordercy, a zdecydowanie za mało samej ofierze.

[Olga]

Nie jestem przekonana, czy przy polskim systemie dostępu do akt i znajomości szczegółów spraw faktycznie mamy tu materiału na książkę. I czy autorka robi to w rzetelny sposób. Trochę poziom podcastu true crime, zdecydowanie za dużo domysłów psychiatrycznych, tylko autorka, jeśli dobrze rozumiem, nie jest specjalistką w dziedzinie.
Oczywiście, że uderza w nuty mitu sprawiedliwego świata i poczucia wielu osób, że jak wyglądał na dobrego chłopa albo był wyjątkowo zdolny, inteligentny, cichy, to niemożliwe, żeby miał ochotę kogoś pozbawić życia.

[Gabriela | niepoprawna_czytelniczka_]

4 ⭐️

Oh, świetne non-fiction. Potrzebowałam takiego true crime. Dawno takiego nie czytałam. Ja nie znałam sprawy, mimo, że stało się to gdy byłam nastolatką. Kojarzyłam tylko imię i nazwisko sprawcy. Forma tego reportażu była bardzo komfortowa do słuchania. Na duuży plus jest to, że książka zawiera akta sądowe jego sprawy, ekspertyzy psychiatryczne i psychologiczne i również opis akt diagnozy Kajetana. Bardzo polecam, pozycja idealna na jesień.

[Technikolore]

Zgadzam się z ogólną oceną większości - dopóki trzymamy się faktów jest to ciekawie napisana książka, a w momencie kiedy pojawiają się powtarzalne dywagacje autorki to jest bardziej taki moment na mycie talerzy podczas słuchania audiobooka, a nie moment, w którym człowiek skupia się na książce.

[Ola • Ucieszki]

Pamiętam jak dziś, gdy 10 lat temu opinią publiczną wstrząsnęła brutalna zbrodnia dokonana na lektorce języka włoskiego. Bezsensowne morderstwo, przewożenie zwłok taksówkami przez całe miasto, podpalenie, a potem ucieczka za granicę i policyjny pościg – to brzmi jak scenariusz kiepskiego thrillera, a wydarzyło się naprawdę.

Hanna Dobrowolska w swoim reportażu rzetelnie i szczegółowo analizuje akta sprawy. Przytacza mnóstwo opinii biegłych psychiatrów oraz wspomnień znajomych Poznańskiego, pozwalając nam zajrzeć w głąb zaburzonego umysłu sprawcy. To niesamowicie ciekawe studium przypadku. Książka ogromnie wciąga, choć momentami bywa bulwersująca – szczególnie gdy poznajemy bezpośrednie przemyślenia mordercy.

Polecam każdemu, kto śledził tę sprawę, oraz wszystkim fanom dobrego, rzetelnego reportażu. Inaczej tej książki po prostu nazwać nie można.

[Andrzej Lementowski]

3,5 🌟

[Anita Szupryczyńska]

bardzo dobry reportaż, super wnikliwy w stylu typowym dla true crime - czasami mocno autorka dodaje swoje trzy grosze, ale nie jest to tak rażące by nie docenić całości

[Patrycja]

3.5

[jaikx]

3,5

[alex_ du]

Non-fiction wyczerpane. Nie miałam momentów nużących i niepotrzebnych.
Rezonuje mi w głowie ta historia codzienne odkąd zaznajomiłam się z treścią.
Na koniec zostawia czytelnika/słuchacza z wlasnymi wnioskami do wyciągnięcia

*sluchane

[Marta]

Świetna!

[klaudia maćkiewicz]

Nie mam wątpliwości, że jest to książka dobrze napisana, to po prostu czuć, że powstała w oparciu o porządny research. Pozycja bez wątpienia godna uwagi, zasługuje na wysoką ocenę. Niestety zostaje po jej przeczytaniu coś w rodzaju kaca moralnego. Osobiście czułam się źle czytając dość intymne opisy relacji, jakie łączyły Kajetana z poprzednimi partnerkami. Rozumiem, że jest to istotne dla zrozumienia całej jego sylwetki jako przestępcy, ale bądźmy poważni, to książka do czytania przy herbacie, nie case study dla ekspertów. Wiwisekcja życia intymnego kobiet, które o to nie prosiły, a jak wynika z książki, źle znosiły całą sytuację w ogóle, to teraz przypadkowe osoby mogą sobie poczytać o ich życiu osobistym, w tym o życiu seksualnym. Kwestia, która również jest rażąca, to to, że autorka wielokrotnie nazywa Kajetana Hanibalem z Żoliborza. Taki termin romantyzuje zabójcę, nadaje mu jakiejś magiczności, zdejmuje ciężar tego, co zrobił. Kładzie to środek ciężkości zupełnie nie w tym miejscu, co należy. Słaby językowo zabieg jak na dziennikarkę.

[Sign of the Wolf]

Duży minus tej książki to to, że autorka pogłębia tematy dla niej bezpieczne (tj. niegrożące pozwem), a niekoniecznie wygodne dla osób zainteresowanych (np. szczegóły pożycia z byłymi dziewczynami), a nie ryzykuje np. wejściem głębiej w wychowanie Poznańskiego, bo matka prokuratorka szycha jeszcze by ją puściła z torbami. Na plus za to jest to, że z książki nie wyłania się portret mordercy jako filmowego bohatera, którym chciał być (ale życie to nie film, co wielokrotnie chyba zaskoczyło głównego bohatera w trakcie całej akcji), ale jako niedorzecznego frustrata. Obnażenie słabości filozofii Poznańskiego na starcie ucina potencjalną romantyzację czy kult wokół jego osoby.