Tot uw dienst

by Alexander Pechtold, Bart Snels

Van de toeslagenaffaire tot het vastgelopen de kranten staan vol over de 'bestuurscrisis' waar Nederland in verkeert. In die discussie wordt één stem opvallend weinig de vele tienduizenden mensen die het overheidsbeleid ook echt moeten uitvoeren. In de politiek worden zij niet gezien en op de ministeries worden zij niet begrepen. Tot die conclusie kwamen Alexander Pechtold en Bart Snels toen zij enkele jaren geleden zelf de overstap maakten van de Tweede Kamer naar de wereld van de uitvoering. Sindsdien noemen zij zichzelf 'bekeerlingen'. Het zijn de medewerkers in de publieke dienstverlening, en niet de politici en de beleidsmakers, die de overheid draaiende houden en vaak haarfijn doorhebben wat er nu misgaat.

In Tot uw dienst komen zij voor het eerst ongefilterd aan het woord. Dagelijks zien zij hoe wensdenken de politieke agenda bepaalt, goedbedoelde moties stuklopen op de praktische realiteit en burgers verdwalen in de bureaucratie. De toon is niet klagerig, maar wel kritisch. Bovenal is het een hoopvol boek. Gepassioneerde publieke dienstverleners schetsen door middel van herkenbare, persoonlijke en soms grappige verhalen de bestuurlijke weg vooruit. Ook u bent straks een bekeerling.

Voor Tot uw dienst interviewden Alexander Pechtold en Bart Snels tien publieke dienstverleners, en Mark Rutte en Herman Tjeenk Willink. De interviews werden uitgewerkt door freelancejournalist Elian Yahye.

Alexander Pechtold was minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties en van 2006 tot 2018 fractievoorzitter van D66. Hij is algemeen directeur van het CBR en voorzitter van de raad van commissarissen van de Nederlandse Loterij. Bart Snels is inspecteur-generaal bij de Inspectie belastingen, toeslagen en douane op het ministerie van Financiën. Van 2017 tot 2021 zat hij voor GroenLinks in de Tweede Kamer.

187 pages, Paperback

First published February 15, 2024

About the author

Dutch social-liberal politician.

He is the Parliamentary leader of the liberal democratic D66 and the Leader of that party since 2006.

He was the mayor of Wageningen 2003-2005 and the a ministrative renewel minister without portfolio.

He has been the head candidate for D66 since 2006.

Reviews

[Pieter Voorwinden · Rating 5 out of 5]

In “Tot uw dienst” van Alexander Pechtold van het CBR en Bart Snels las ik het verhaal van Joey van Iersel, voormalig re-integratiebegeleider bij het UWV. Zijn ervaringen laten haarscherp zien waar het misgaat in de dienstverlening: te veel administratie, versnipperde informatie, beperkte mandaten en lange wachttijden.

Wat me raakte, is dat veel knelpunten niet voortkomen uit onwil of gebrek aan inzet, maar uit hoe processen en wetgeving in Den Haag worden bedacht en vervolgens van bovenaf worden opgelegd aan uitvoeringsorganisaties.

Zonder voldoende inbreng van de mensen die dagelijks met cliënten werken, ontstaan er regels die in de praktijk slecht uitvoerbaar zijn. Dat frustreert niet alleen medewerkers, maar tast ook het vertrouwen van burgers in de overheid aan.

Stel je voor:
• Beleidsmakers en uitvoerders zitten vanaf het begin aan één tafel.
• Wet- en regelgeving wordt getoetst op uitvoerbaarheid vóór invoering.
• De ruimte om écht maatwerk te leveren wordt vergroot.

Het gevolg? Minder achterstanden, minder frustratie bij burgers én medewerkers, en een overheid die weer als partner wordt gezien.

Het boek is (gelukkig) geen politiek pamflet, maar een oprechte zoektocht van twee oud-Kamerleden die in gesprek gaan met medewerkers van publieke dienstverleners zoals DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs), CAK, Gemeente Dordrecht (sociale zaken), Ombudsman Amsterdam, Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), Rijkswaterstaat, UWV, SVB Sociale Verzekeringsbank en de Belastingdienst.

Absolute aanrader voor iedereen die wil begrijpen hoe we de kloof tussen beleid en uitvoering kunnen dichten.

[Gemmas · Rating 2 out of 5]

Wat een teleurstelling
Hebben deze heren nagedacht over voor wie ze dit boek hebben geschreven en welk resultaat ze hiermee beogen? Het voelt als snel en makkelijk scoren, meeliftend op de aanpak en resultaten van het afgeronde programma Mens Centraal, het huidige Werk Aan Uitvoering en alle signalen van overheidscollega’s met passie voor dienstverlening. Er moet iets veranderen, want het systeem is te complex en versnipperd en houdt geen rekening met voor wie we dit doen! Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er nu eindelijk eens iets kan en mag veranderen? Deze heren hebben hier met dit boek naar mijn mening niets aan bijgedragen.

[Lauri van Oosterom · Rating 2 out of 5]

Het idee is leuk en goed, maar ik vraag me een beetje af voor wie dit boek nou eigenlijk is geschreven. Ambtenaren zijn (hopelijk) vaak al op de hoogte van alle problemen, voor de 'normale mens' worden veel te veel beleidstermen gebruikt. Want hoewel het zeker fijn is dat in de interviews mensen uit het werkveld aan het woord worden gelaten, is ook daar het taalgebruik vaak vrij complex. En omdat het allemaal hele korte stukjes zijn, komt het ook niet echt tot de kern van het probleem. Bovendien mis ik de oplossingen. Hoe gaan we er nu voor zorgen dat de overheid wél functioneert? Heeft iemand een idee?

[Niels de Vries · Rating 3 out of 5]

Terecht dat ruimte wordt gegeven aan uitvoerende organisaties om aandacht aan het perspectief tegenover de overheid te geven. Toch komt het niet helemaal overtuigend of vernieuwend uit de verf. Eerder een bevestiging van wat bekend is: de overheid is de afgelopen decennia als een bedrijf geleid, de afstand tussen overheid en burger en tussen overheid en uitvoerende organisaties (publieke dienstverleners) is te groot, er is onvoldoende flexibel beleid en er wordt gehandeld op basis van wantrouwen jegens de burger. Maar nu de vraag: hoe gaan we dit wijzigen? Desondanks hulde voor de publieke dienstverleners, dit is een onderbelichte maar cruciale groep.

[Robbert · Rating 4 out of 5]

Prima boek over een onderbelicht onderwerp: het belang van uitvoeringsorganisaties. Minpunten zijn mijns inziens dat de interviews net wat langer en daarmee wat meer de diepte in hadden gemogen, en dat de kern ervan toch wel wat repetitief is. Misschien hadden ze ook kunnen afsluiten met een eigen visie op oplossingen, zeker nu zij zelf ervaringsdeskundigen zijn.

Dat gezegd hebbende is het terecht dat Pechtold en Snels hier aandacht aan bieden en leest het lekker weg.

[Klaas Van Gend · Rating 4 out of 5]

Ik denk dat de interviewers goede gesprekken hebben gevoerd. De boodschap is duidelijk: maak het toegankelijker voor het publiek.
En dan eindigen met een interview met de demissionaire minister president die vervolgens weinigs te melden heeft. Jammer. En hoofdstuk reflectie van Pechtold en Snels had met bijgedragen.

[Ruben Seijbel · Rating 5 out of 5]

Uiteindelijk moet beleid bijdragen aan gewenste uitkomsten in de levens van echte mensen. De ervaringen in dit boek laten goed zien op welke manieren die waarheid weerbarstig kan zijn. Om ter harte te nemen.

[Jorg · Rating 1 out of 5]

Boek over een belangrijk onderwerp, maar het boek zelf valt me eigenlijk een beetje tegen door het gebrek aan diepgang en reflectie. Dit soort verhalen staan ook op allerlei websites. Het is zo gewoon niet voldoende.

[Thijs · Rating 4 out of 5]

Prima boekje. Leest snel weg. Geeft wel wat inzichten voor wetgevers op alle niveaus