Nienawiść. Historie z dzieciństwa

by Małgorzata Gołota

Z Diagnozy przemocy wobec dzieci 2023 przygotowanej przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę wynika, że w Polsce aż 48 procent dzieci i młodzieży doświadczyło ze strony rówieśników przemocy fizycznej. Niemal tyle samo stało się ofiarą przemocy psychicznej. Przemocy i prześladowania, które mogą doprowadzić do największych tragedii. Przykładów mamy długą listę – Dominik z Bieżunia, Kacper z Gorczyna, Zuzia z Kozienic nie poradzili sobie z nękaniem. Wszyscy popełnili samobójstwo.

Co jest źródłem przemocy rówieśniczej i dlaczego od lat nie potrafimy skutecznie tego problemu rozwiązać? Czy bullying i hejt znaczą to samo? Jaką rolę odgrywa tu samotność? W rozmowie z Małgorzatą Gołotą wyjaśniają to m.in. prof. Jacek Pyżalski, dr Radosław Kaczan, dr Magdalena Śniegulska i Łukasz Wojtasik.

Genres: Audiobook, Nonfiction, Psychology

288 pages, Paperback

Published August 28, 2024

Reviews

[Aellirenn Czyta · Rating 3 out of 5]

Świat się niby zmienia, ale przemoc wśród młodzieży wciąż taka sama. Smutne.

[365_ksiazek · Rating 4 out of 5]

Ależ to jest wstrząsające. Według badań 48% dzieci i młodzieży doświadczyło przemocy fizycznej ze strony swoich rówieśników. Tyle samo padło ofiarami przemocy psychicznej. Skala zatrważa. Od wyzwisk, przez drobne przepychanki, po regularne maltretowanie, które czasem prowadzi do tragedii. Tymczasem „każda przemoc jest zła, każda jest destrukcyjna, każda zostawia po sobie ślad na zdrowiu psychicznym człowieka” (tamże, s.9). Ale to nie koniec. We współczesnym świecie przemoc pojawia się także w internecie. Hejt i dyskredytowanie koleżanek i kolegów, często bardzo brutalne, ma miejsce także w sieci. Przemoc wydaje się nie mieć granic.

Do tego dochodzą skutki. Na przykład samookaleczenia, czyli przemoc wobec samych siebie, będąca bardzo często implikacją przemocy rówieśniczej. Z następstwami ataków, dotknięte nimi dzieciaki, borykają się często całe życie.

Dziennikarka rozmawiała na temat nienawiści wśród dzieci i młodzieży z różnymi specjalistami. Są to dr hab. profesor UAM - Jacek Pyżalski, Barbara Barteczka-Eckert- psychiatrka dzieci i młodzieży, Łukasz Wojtasik – ekspert do spraw bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w sieci, dr Anna Kubiak – psycholożka i psychoteraputka, specjalizująca się w psychotraumatologii, Magdalena Śniegulska, doktor nauk humanistycznych w zakresie psychologii, specjalizująca się w psychologii dzieci i młodzieży, Katarzyna Garwol - doktora socjologii, która interesuje się odziaływaniem mediów cyfrowych i Radosław Kaczan - doktor psychologii, który prowadzi badania dotyczące przemocy rówieśniczej w szkołach i wdraża pogram zapobiegnia jej.

Chyba najważniejsze jest to, że autorki oddała też głos ofiarom. Przypadkowym dzieciakom, które stały się kozłami ofiarnymi.

Ciekawa publikacja. Otwierająca oczy na to, co dzieje się za murami szkół i na podwórkach. Skłaniająca do refleksji nad bezpieczeństwem dzieci. Mnie szokuje skala tego zjawiska.

[ja.dziunia.books]

jeśli macie wybór, przeczytajcie "dzieciństwo w cieniu rózgi"

[Barbara Majewska-Kosik · Rating 4 out of 5]

4.25
Ciekawa i ważna książka. Wspaniały pierwszy rozdział.
Tylko autorka trochę za dużo jednocześnie chciała osiągnąć i książka jest trochę dla młodych, trochę (bardziej?) dla dorosłych; trochę dla rodziców, trochę dla pedagogów/nauczycieli i w efekcie może pozostać niedosyt po przeczytaniu.

[L.L. · Rating 4 out of 5]

Książka to relacje dotkniętych przemocą rówieśników poprzeplatane rozmowami ze specjalistami. Było to momentami mocne dla mnie ale nie w takim sensie, że te relacje były o czymś wyjątkowo brutalnym tylko no... po prostu ile tam zachowań było, których sam doświadczyłem, a nie wiem czy w ogóle zaliczyłbym je do przemocy... co też o czymś świadczy...

"Żeby nie doszło do izolowania dzieci prezentujących pewną inność od grupy, musi zadziać się kilka rzeczy. Przede wszystkim otoczenie musi się oswoić z takim dzieckiem, musi uznać, że ono jest kolegą czy koleżanką z klasy, mimo że odróżnia się od pozostałych, czemu nie da się zaprzeczyć. Nie można w takiej sytuacji powiedzieć, że to konkretne dziecko niczym się od reszty nie różni, nie robi niczego inaczej niż rówieśnicy, bo to nie jest prawda i dzieci to wiedzą. Ale nie można też powiedzieć im, że ten kolega jest inny ale tak właściwie wszyscy jesteśmy równi i tacy sami, więc polubcie go tak, jak lubicie pozostałych, tak prosto to zwykle nie działa."

- fajnie, że ktoś już zwraca na to uwagę, że one nie są takie same i czasami nie da się tego ukryć. Dobrze, że są jakieś pomysły, możliwości... To też mi się podoba:

"Np. gdy zawiązuje się jakaś nowa grupa, powiedzmy w pierwszej klasie podstawówki, to my jako dorośli, nauczyciele ale też rodzice powinniśmy tym dzieciom na każdym kroku stwarzać okazję żeby mogły się poznać. To niezwykle ważne, ponieważ przemoc często dotyka osób, których nie mieliśmy okazji poznać bliżej, o których niewiele wiemy. Jeśli natomiast już kogoś znam i lubię, nie będę wobec niego stosował przemocy, bo i po co. Jest na to metoda. Niech każdy uczeń co tydzień siedzi w ławce z kimś innym. I nawet jeśli nie każdy z każdym zaprzyjaźni się na śmierć i życie, to zmniejsza się zagrożenie, że powstanie między tymi młodymi ludźmi jakiś rodzaj wrogości mogący prowadzić do przemocy."

"Samotność u młodych ludzi jest często powiązana także z niskimi kompetencjami społecznymi. Jeśli ktoś ich nie ma i jeśli nie potrafi nawiązywać więzi, to jest na pierwszej linii strzału do tego, żeby być nazwanym dziwakiem i w konsekwencji zostać wykluczonym przez grupę."

- a cóż mogę tutaj dodać? Tak jest...
I podobało mi się też, że zwrócono uwagę, że np. w takiej relacji przemocowej jest cała klasa, a nie tylko agresor i ofiara - oczywiście, wpływ mają postawy innych, bo te dwie strony nie żyją w próżni. Myślę, że jest postęp, że takie rzeczy przynajmniej są już dostrzegane.

A książka? Wydała mi się krótka, to raczej liźnięcie tematu... no ale chociaż tyle. Wysłuchałem z zainteresowaniem i uwagą, nie było trudno skupić się na treści, ogólnie ciekawe i nie żałuję.

(słuchana: 6-7.02.2025)
4+/5 [7/10]

[Dorota Smółkowska · Rating 5 out of 5]

Doświadczyliście jako dzieci nienawiści ze strony rówieśników?
Jeśli tak, jakie to miało dla Was konsekwencje w dzieciństwie i w dorosłym życiu?
Małgorzata Gołota w swojej najnowszej książce #nienawiśćhistoriezdzieciństwa podejmuje niezwykle trudny i aktualny temat przemocy rówieśniczej. Autorka, poprzez zbiór rozmów ze specjalistami i historiami młodych ludzi dotkniętych nękaniem, odsłania brutalną rzeczywistość, z którą boryka się wiele dzieci i młodzieży.
Gołota, w swojej książce, łączy osobiste historie młodych ludzi doświadczających nękania, z opiniami ekspertów. Dzięki temu czytelnik otrzymuje zarówno emocjonalny obraz problemu, jak i merytoryczną analizę przyczyn i skutków przemocy. Autorka nie unika trudnych pytań, poruszając kwestie samotności, braku wsparcia oraz wpływu mediów społecznościowych na eskalację przemocy.
Książka jest jak lustro, w którym odbija się bolesna rzeczywistość wielu młodych ludzi. Czytając historie bohaterów, trudno pozostać obojętnym. Autorka w umiejętny sposób pokazuje, jak łatwo oskarżyć, wykluczyć i zniszczyć drugiego człowieka, zwłaszcza w świecie wirtualnym, gdzie anonimowość daje poczucie bezkarności.
Ja czytając tą pozycję dosłownie przeniosłam się w czasie i na nowo poczułam się dziecko, które musi o siebie zawalczyć i się bronić przed nienawiścią i ostracyzmem. W moim przypadku przemoc fizyczna i psychiczna rówieśników miała podłoże w moim statusie społecznym. Dzieci z bogatych domów łatwo piętnowały biednych. Tutaj zgodzę się z autorką, że przemoc rodzi przemoc, bo często ze względu na brak reakcji i wsparcia szkoły i rodziców dzieci muszą same sobie radzić i wybierają sposób, który według nich działa, czyli przemoc fizyczną i słowną.
"Nienawiść. Historie z dzieciństwa" to lektura obowiązkowa dla rodziców, nauczycieli, pedagogów, a także dla samych nastolatków. Książka pomaga zrozumieć, jak rozpoznać sytuację przemocy, jak reagować na nią i jak szukać pomocy. Autorka nie tylko opisuje problem, ale także podsuwa konkretne rozwiązania i wskazówki.
Ta książka jest niezwykle ważna i potrzebna. Porusza temat, który dotyka wielu młodych ludzi, a jednocześnie często jest przemilczany. Małgorzata Gołota w sposób jasny i przejrzysty przedstawia skomplikowany problem przemocy rówieśniczej, dając czytelnikowi narzędzia do walki z tym zjawiskiem. To książka, która powinna wywołać dyskusję i skłonić do refleksji nad naszą odpowiedzialnością za dobro dzieci i młodzieży.

[k.tomzynska · Rating 5 out of 5]

„Z Diagnozy przemocy wobec dzieci 2023 przygotowanej przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę wynika, że w Polsce aż 48 procent dzieci i młodzieży doświadczyło ze strony rówieśników przemocy fizycznej. Niemal tyle samo stało się ofiarą przemocy psychicznej. Przemocy i prześladowania, które mogą doprowadzić do największych tragedii. Przykładów mamy długą listę – Dominik z Bieżunia, Kacper z Gorczyna, Zuzia z Kozienic nie poradzili sobie z nękaniem. Wszyscy popełnili samobójstwo”.

Prawda, że te dane są przerażające i przede wszystkim skłaniają do refleksji nad istotą wychowywania dzieci w dzisiejszych czasach? 💬

„Nienawiść. Historie z dzieciństwa” autorstwa Małgorzaty Gołoty to książka, którą powinien przeczytać każdy rodzic, pedagog czy nauczyciel. W zasadzie każdy powinien po nią sięgnąć. Jest to książka, która ukazuje, jak poważnym problemem jest przemoc – fizyczna, psychiczna, rówieśnicza wśród dzieci i młodzieży.

Autorka przedstawia skalę tego problemu za pomocą zbioru wywiadów z osobami, które doświadczyły przemocy i dzielą się swoimi przeżyciami. Oddaje również głos ekspertom zdrowia psychicznego oraz specjalistom ds. bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w internecie, a także przedstawicielom świata nauki, którzy omawiają przemoc rówieśniczą z różnych perspektyw.

Wiele faktów ujawnionych przez autorkę jest szokujących, jednak prawda jest taka, że przemoc rówieśnicza to problem, z którym mamy do czynienia od lat. To, co się zmienia, to jej skala, która rośnie z każdym rokiem. Zmienia się również sposób wychowywania dzieci. Mam wrażenie, że często brakuje czasu na przekazanie pewnych wartości i poświęcenie uwagi, aby na czas dostrzec niepokojące objawy w ich zachowaniu.

Lektura „Nienawiść. Historie z dzieciństwa” jest niezwykle emocjonująca i trudna. Uważam jednak, że jest to lektura obowiązkowa. Jeśli nie będziemy reagować na przemoc rówieśniczą, przyszłość może wyglądać znacznie gorzej. Nie chcę nawet myśleć, że mogłaby ona dotknąć mojego syna, albo – o zgrozo – że to on mógłby być oprawcą...

[Joanna Mucha · Rating 5 out of 5]

Czy spotkaliście się kiedyś z cyberprzemocą?

Z Diagnozy przemocy wobec dzieci 2023 przygotowanej przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę wynika, że w Polsce aż 48 procent dzieci i młodzieży doświadczyło ze strony rówieśników przemocy fizycznej. Niemal tyle samo stało się ofiarą przemocy psychicznej. Przemocy i prześladowania, które mogą doprowadzić do największych tragedii. Przykładów mamy długą listę – Dominik z Bieżunia, Kacper z Gorczyna, Zuzia z Kozienic nie poradzili sobie z nękaniem. Wszyscy popełnili samobójstwo.

Nienawiść to jedno z najsilniejszych emocji jakie odczuwa człowiek. Niechęć wobec czegoś lub kogoś, często połączone z pragnieniem, aby nasz obiekt spotkało coś złego. Czasem bywa obsesyjna, destrukcyjna. Zniekształca naszą rzeczywistość i może prowadzić do czynów, których nigdy wcześniej nie bylibyśmy w stanie zrobić.

Reportaż, który wnikliwie analizuje problem przemocy rówieśniczej w Polsce. Prawie każdy z nas spotkał się z przemocą fizyczną lub psychiczną wobec siebie lub innych. Autorka przedstawia historie, które naznaczone są bólem, nękaniem i samotnością. Próbuje nam pokazać źródło przemocy, który od lat pozostaje nierozwiązany. Prowadzi do wielu krzywdzących, tragicznych sytuacji, takich jak samobójstwo.

Młody człowiek, który nie znalazł wsparcia tam, gdzie powinien je otrzymać. Jedyne wyjście znalazł w odebraniu sobie życia. Autorka łączy przystępność z emocjonalnym zaangażowaniem. Nie unika trudnych sytuacji, nie lukruje rzeczywistości. Skłania nas do refleksji i zmusza do spojrzenia na przemoc. Czasem to, co wydaje nam się zwykłe, nic nieznaczące, dla innej osoby jest bólem, którego nie jest w stanie udźwigać. Nie bądźmy obojętni wobec krzywdy.

[żyrafaczyta · Rating 5 out of 5]

Pierwszy raz zetknęłam się z twórczością Małgorzaty Gołoty przy książce „Żyletkę zawsze noszę przy sobie”, która wywarła na mnie ogromne wrażenie. „Nienawiść. Historie z dzieciństwa” to była pozycja, po którą sięgnęłam bez wahania.
Przemoc rówieśnicza – zjawisko złożone, o wielu twarzach. Choć definicji jest wiele, znaczna część badań skupia się na przemocy szkolnej, podobnie jak treść w omawianej książce. Aby mówić o przemocy, muszą być spełnione trzy warunki: przewaga siły, intencjonalność i powtarzalność. Jak wynika z raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, w 2023 roku aż dwoje na troje dzieci doświadczyło przemocy rówieśniczej. To alarmujące dane, które pokazują, jak poważny jest to problem. Niestety, często bagatelizowany przez dorosłych. Na szczęście świadomość społeczna rośnie, choć droga do rzeczywistej zmiany jest jeszcze długa.
Książka Gołoty napisana jest prostym, przystępnym językiem, który trafia do szerokiego grona czytelników. Autorka łączy wypowiedzi specjalistów z osobistymi historiami ofiar przemocy. Porusza nie tylko tematy związane z samą przemocą, ale mówi również o samotności, cyberprzemocy oraz działaniach podejmowanych przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Pokazuje, że w każdym konflikcie są dwie strony: ofiara i sprawca. O tym drugim mówi się rzadziej, a przecież za każdym sprawcą stoi jakaś historia. Ważną rolę w kształtowaniu zachowań młodych ludzi odgrywają dorośli, którzy są dla nich modelami. Szczególnie wartościowe są rozdziały, w których głos oddają ofiary. Ich historie wstrząsają i skłaniają do refleksji nad tym, jak wielkie cierpienie może wyrządzić przemoc rówieśnicza.
To pozycja obowiązkowa dla każdego dorosłego, zwłaszcza rodziców, nauczycieli i pedagogów. Potrzebujemy więcej takich książek, które otwierają oczy na ten problem i pokazują, jak możemy działać. Jako matka dwójki dzieci widzę, jak bezradni bywają nauczyciele i jak łatwo stać się ofiarą przemocy. Co ważne, wbrew stereotypowemu myśleniu, dzieci stosujące przemoc nie zawsze pochodzą z „patologicznych” rodzin.
Podsumowując, książka „Nienawiść. Historie z dzieciństwa” to ważna pozycja, która nie tylko uświadamia, ale też mobilizuje do działania. Pokazuje, jak niewiele potrzeba, by przerwać błędny krąg przemocy. Zachęcam do lektury.

[Mati 'Matimajczyta' · Rating 4 out of 5]

This is an incredibly important book that helps us better understand people and human relationships. It makes us realize how often we hurt each other, how little we truly listen, and how poorly we communicate. We are born alone, and we die alone, but in between, there is life—a time we could spend in harmony with others and in personal growth.
This book deeply moved me and also saddened me. Each new generation shapes our future, yet we see how much harm affects young people who are just beginning to understand life. Simply being present isn’t always enough—sometimes we need to take action, sometimes we just need to hold someone’s hand, and other times we must help them change their environment. Too often, we abandon ourselves and others to loneliness. And loneliness hurts—at any age and in any setting.
This book is about loneliness and its victims, but also about the environment that fuels it, stripping people of belonging and the language to express their emotions. I believe such books should be mandatory reading in high school. They could open young people’s eyes and show them that they are not alone in their struggles—that there are ways to fight for themselves and change their path.
Suicide is the final decision—there is no turning back. It takes away everything that could have been. Perhaps I’m an optimist, but I hold onto the belief that everyone can be freed from the cold grasp of loneliness, which slowly consumes joy and life itself.

[wanderlust_bookish · Rating 4 out of 5]

Przerażające, że w dzieciństwie i w wieku nastoletnim wyrządzamy sobie taką krzywdę. Podobała mi się forma – krótkie wywiady z ofiarami przemocy i ze specjalistami. Nie ma tu lania wody. Warto przeczytać. Chętnie sięgnę po inne książki autorki.

[☆ Iga ☆ · Rating 3 out of 5]

Doceniam, że powstała.

[Aga🍄 · Rating 3 out of 5]

2.5

[Dagmara Janiszewska · Rating 2 out of 5]

2.5

[aleksandra · Rating 4 out of 5]

Lektura obowiązkowa dla wszystkich rodziców, opiekunów i nauczycieli.

[Patrycja Błaszak · Rating 3 out of 5]

Spodziewałam się więcej opowieści od osób, które zmagały się z przemocą w szkole. Moim zdaniem trochę za dużo aspektu specjalistów, niż wypowiedzi ofiar.

[Paulinka · Rating 4 out of 5]

3.75⭐️

[Tisaiaa · Rating 4 out of 5]

Ważny reportaż szczególnie dla przyszłych rodziców. Z wypowiedzi specjalistów bije ogromna empatia.

[Zosia · Rating 3 out of 5]

Polecam dla wszystkich rodziców

[zuzka · Rating 4 out of 5]

Przykre że tyle przemocy jest wśród nas..

[Booksholick · Rating 4 out of 5]

„Nienawiść. Historie z dzieciństwa” to książka, którą powinien przeczytać każdy, a przede wszystkim każdy rodzic i każda osoba pracująca z dziećmi.

Pomimo, że z zawodu jestem pedagogiem, a już za dwa lata zostanę również psychologiem nie miałam pojęcia, że aż 50% dzieci i młodzieży doświadcza przemocy psychicznej jak i fizycznej. Tematyka ta nie jest mi obca, ale nie miałam pojęcia, że skala tego zjawiska jest tak duża. Dlaczego? Po pierwsze o przemocy za dużo się nie mówi, a ta rówieśnicza stanowi temat tabu. Skoro dorośli często nie zauważają znamion przemocy psychicznej, a sami nie potrafią jej nazwać to jak ma zrobić to dziecko? Jak ona się objawia? Jakie są konsekwencje takich działań?

Ta książka była po prostu bardzo mocna i nie ukrywam, że pociekła mi kilka łez podczas jej czytania. „Nienawiść. Historie z dzieicństwa” jest bardzo potrzebną pozcyją, ale również bardzo przerażającą. Trzeba być świadomym, że przemoc nie zniknie z dnia na dzień, ale jeśli zaczniemy reagować, umieć nazywać co nią jest na pewno będzie mniejsza. Edukujmy i pomagajmy, a świat będzie lepszy.

[Edward Kobierski · Rating 4 out of 5]

4.5☆