Roadtrip naar Auschwitz

by Evelien Rutten

Na het overlijden van haar moeder maakt Evelien Rutten in de winter van 2004 een bedevaartstocht naar Auschwitz- Birkenau. Ze ziet voor het eerst de plek waar haar Poolse grootmoeder oog in oog stond met nazidokter Josef Mengele. De keuze die in 1943 werd gemaakt, bepaalde het voortbestaan van een hele stamboom. In de ijzige kou belooft Evelien plechtig aan haar overleden moeder en grootmoeder dat ze hier ooit terug zal komen als ze zelf een dochter heeft. Als Hera in 2010 wordt geboren, begint het aftellen. In 2023 heeft het wachten lang genoeg geduurd en is het tijd voor een Hera krijgt de geschiedenisles van haar leven.

Drie generaties gaan samen op de journalist, haar tienerdochter en de twee zussen van haar moeder. Ze bezoeken alle plekken in Duitsland, Polen en Oostenrijk die een belangrijke rol speelden in hun uitzonderlijke familiegeschiedenis. Met de hulp van historici, getuigen, wetenschappers, journalisten en tal van experts probeert Evelien de gaten in het verhaal van haar familie in te vullen.

Roadtrip naar Auschwitz is een ontroerend verslag van hoe één familie de trauma’s uit het verleden een plaats geeft.

Genres: Nonfiction, History

260 pages, Kindle Edition

Published August 23, 2024

Reviews

[Danny Jacobs · Rating 4 out of 5]

De voorbije dagen las ik “Roadtrip naar Auschwitz” van Evelien Rutten. Het blijft in 2025 een belangrijk boek omdat het laat zien hoe familiegeschiedenis en grote historische gebeurtenissen met elkaar verweven zijn. In het boek maakt de auteur samen met haar dochter en tantes een reis door Duitsland, Polen en Oostenrijk, op zoek naar sporen van het verleden. Wat begint als een manier om haar dochter iets bij te brengen over de Holocaust, wordt ook een persoonlijke ontdekkingstocht.

Het boek maakt duidelijk hoe belangrijk het is om herinneringen door te geven, vooral nu de laatste ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog verdwijnen. Het helpt om geschiedenis tastbaar te maken en laat zien hoe die nog steeds doorwerkt in families. Daardoor draagt het bij aan een beter begrip van het verleden en blijft het ook vandaag de dag relevant.

[Tine · Rating 4 out of 5]

Wat een ontroerend avontuur om mee op de achterbank te zitten! Mijn eerste ervaring met een documentaire-roman. De podcast erbij is een absolute meerwaarde. Het is wat om de stemmen in de auto ook echt naast je te horen. In het boek vind ik de tijdsprongen soms lastig. Maar in de podcast hapert mijn klok minder.

[Mark · Rating 3 out of 5]

Ooit ondernam ik zelf een bezoek aan Auschwitz, goed 25 jaar geleden. Dat was de voornaamste reden waarom ik dit boekje meenam uit de bib. Ik heb het met veel plezier gelezen, al heb ik gemerkt dat je niet verondersteld wordt dat te zeggen van een boek met 'Auschwitz' in de titel.
'Roadtrip naar Auschwitz' is een nevenproduct van de podcast die Evelien Rutten maakte over haar tocht, in het gezelschap van haar 13-jarige dochter en twee tantes, naar de plekken in Polen waar haar grootmoeder vandaan kwam. Na een arrestatie voor verzetsdaden belandde haar grootmoeder in strafinrichtingen en uiteindelijk ook relatief kort in Auschwitz, waarna ze - long story short - belandde in Genk. In het korte tweede deel trekken ze opnieuw naar Polen, op zoek naar sporen van de halfzus van haar moeder, die bij de arrestatie van haar grootmoeder nog in haar wieg lag.
De belevenissen van Ruttens familie en het speurwerk via archieven en private onderzoekers is prettig en spannend om lezen, maar het is vooral ontdekking van het onuitgesproken leed in het verleden en de sporen ervan in haar eigen leven, waarmee Rutten mij wist te boeien. "Het vergt onverschrokkenheid om je blik niet af te wenden en te begrijpen hoe hoog de prijs is die mijn grootouders hebben betaald voor ons geluk." Waarmee meteen ook een link gelegd is naar mijn eigen familiegeschiedenis en naar vorige generaties.
Prettige lectuur dus, maar zeker niet vrijblijvend.

[lily · Rating 4 out of 5]

Het boek is een erg emotioneel verslag van een zeer bewogen familiegeschiedenis. Het heeft me van de eerste tot de laatste pagina in zijn greep weten te houden en het zal me nog lang bezighouden. Proficiat Evelien Rutten !!👏👏

[Brenda Windmolders · Rating 5 out of 5]

Stiekem ook een beetje benieuwd naar mijn familiegeschiedenis

[Koen Sergeant · Rating 4 out of 5]

Een boek dat je in één ruk uitleest. Waarom geen 5 sterren? Omdat er enkele (voor mij) storende fouten in staan. Op p.40 vergist de auteur zich in de chronologie van de verschillende conferenties. De conferentie van Potsdam vond plaats in juli/augustus 1945, geruime tijd na die van Jalta. Churchill en Roosevelt waren te Potsdam niet aanwezig. Churchill werd vervangen door zijn opvolger Atlee en Roosevelt had ondertussen het tijdelijke met het eeuwige geruild. Truman woonde namens de VS de conferentie bij. Op p.85 vermeldt de schrijver dat te Sobibor 35000 mensen werden vermoord. Dat aantal ligt vele malen hoger. Volgens Lehnstaedt (een autoriteit mbt Aktion Reinhardt) ligt het aantal slachtoffers om en bij de 180000. Tot slot op p. 105 heeft ze het terecht over de psychologische tol die door de nazi's als problematisch werd ervaren. Het onderzoek van Christopher Browning toonde aan dat het merendeel van de daders binnen de Einsatzgruppen gewone politiemannen waren, naast de SS'ers. Zijn dit doodzondes? Uiteraard niet, de auteur geeft ook zelf aan geen historica te zijn, maar dat is naar mijn mening geen vrijgeleide om onzorgvuldig om te springen met historische informatie. Dus ⭐️⭐️⭐️⭐️

[Hilde · Rating 2 out of 5]

Het verslag van de reis van Evelien Rutten met haar dochter en 2 tantes naar Auschwitz, op zoek naar de geschiedenis van hun familie. Leerrijk en informatief, maar geen verhaal :)

[Michelle Smit · Rating 4 out of 5]

Dit boek intrigeerde me direct toen ik het zag. Een roadtrip is over het algemeen luchtig, en de illustratie op de kaft doet op het eerste gezicht ook vrolijk aan. Maar een roadtrip naar Auschwitz? En als je goed naar de kaft kijkt, blijkt daar ook de wachttoren van Birkenau zichtbaar te zijn. Het contrast is groot en dat maakte dat ik dit boek wilde lezen.

‘Roadtrip naar Auschwitz’ gaat over een daadwerkelijk afgelegde roadtrip door @evelien_rutten, samen met haar tienerdochter en twee tantes. Ze vertrekken vanuit België en gaan op weg naar Auschwitz, terwijl ze onderweg plaatsen bezoeken die voor hun ((over)groot)ouders belangrijk zijn geweest. De grootouders van Evelien zijn Pools en hebben beide tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangen gezeten in diverse kampen. Na de oorlog hebben ze elkaar ontmoet in een displaced persons camp kamp, en uiteindelijk zijn ze naar België vertrokken en hebben daar een leven opgebouwd.

Aan de hand van de familiegeschiedenis wordt een geschiedenisles gegeven over de Tweede Wereldoorlog, deels ingezoomd op de Poolse bevolking. Wist je bijvoorbeeld dat van de zes miljoen vermoorde Joden, er drie miljoen Pools waren?

Er wordt veel achtergrondinformatie gegeven, en cijfers worden inzichtelijk gemaakt, waardoor deze beter voor te stellen zijn. Bijvoorbeeld: in de getto leefden 450.000 Joden op 3,4 vierkante kilometer, is “vertaald” naar: Antwerpen wordt in één keer zestig keer kleiner, maar het aantal inwoners blijft hetzelfde. Doordat de informatie wordt opgehangen aan een familie komt de geschiedenis tot leven, en dat maakt het leed extra invoelbaar. Het zijn niet enkel cijfers op papier, maar het gaat daadwerkelijk over iemand, en dat gevoel wordt versterkt door de afgedrukte foto’s en dagboekfragmenten van diverse leden van de familie.

Het boek is geen roman, al leest het soms wel zo door, door de verhalende toon. Wel springt het verhaal regelmatig van de hak op de tak, en waar dit soms het verhaal ondersteunt, vond ik het af en toe niet prettig lezen.

Als je geïnteresseerd bent in de Tweede Wereldoorlog dan vind ik dit boek een must read. Het belicht een interessant stuk geschiedenis op een boeiende manier. Evelien heeft zich duidelijk ingelezen en heeft vele bronnen aangeboord. Hoewel het heftige materie is, weet ze er humor en luchtigheid in te houden, en door een onverwachte zoektocht naar een familielid leest het soms ook bijna als een detective.

Hartelijk dank voor dit recensie-exemplaar @peclkmans.be!

PS. Voor de liefhebber: er is ook een podcast gemaakt over de roadtrip.

[Bjorn Comhaire · Rating 3 out of 5]

Het boek bij de podcast of de podcast bij het boek… het is mij niet helemaal duidelijk.

De zoektocht van mevr Rutten naar haar familiale verleden en afkomst. Een recent verleden dat is getekend door de oorlog en de concentratiekampen. Rutten belicht het (bij ons) erg onderbelichte verhaal van de Polen in WO2 en hoe de Duitsers hen, net zoals de joden, helemaal wilde uitroeien. Daarvoor alleen is dit boek het lezen waard.

Waarom 3 en niet 4 of 5 sterren? Omdat Rutten toch wat teveel aan de oppervlakte blijft. Ze heeft ettelijke uren gesprekken gevoerd met specialisten allerhande en dan had ik gehoopt dat daar iets meer was uitgekomen.

Het boekt leest als een trein maar ik blijf op mijn honger zitten

[J · Rating 4 out of 5]

Zodra ik begon, kon ik niet meer stoppen. Het boek biedt een intrigerende mix van informatieve details, oprechte emotie en een intense persoonlijke zoektocht. De snelle overgangen maakten het af en toe wat lastig te volgen, maar uiteindelijk is het een boeiend en aangenaam verhaal dat indruk achterlaat.

[Mandarijn · Rating 4 out of 5]

Wat een prachtige, machtig verhaal!
Zo mooi en breekbaar gebracht, met foto's en andere documenten.
Een ontdekkingstocht naar een beladen familiegeschiedenis.
Een oorlog stopt niet als hij gedaan is.

[Cinderella Vandeweyer · Rating 5 out of 5]

Prachtig. Emotioneel. Echt.

[Nele D’Hondt · Rating 4 out of 5]

Zijn we niks vergeten?
Wat een confronterend, emotioneel boek!!
Aanrader!!

[Yves Desmedt · Rating 4 out of 5]

Zeer aangrijpend maar een beetje warrig om 5 sterren te krijgen. Wel zeer verhelderende geschiedenis van Polen tijdens en na WO II

[Sofie Baert · Rating 3 out of 5]

3,5*

[Stefanie · Rating 4 out of 5]

4,5 ⭐️

[MiekeW · Rating 2 out of 5]

Leerrijk en goed geschreven.