تنگنا

by Mahmoud Dowlatabadi

Genres: Novels

138 pages, Paperback

First published January 1, 1978

Reviews

[Amin]

سبک واقع‌گرایی دولت آبادی انگار در آن سالها در بطن زندگی سیاه اجتماعی به پیش میرفته و هر روز در ظاهری جدید. همسایگان نگون بخت شهرنشین که مضمحل شده اند و گرفتار یک زندگی شهری روبه زوال و به سبک داستانهای ناتورالیستی چاره ای هم ندارند در این دستگاه عظیم جز این که به نکبت زندگی روستایی که از آن گریخته اند باز گردند. اینجا اما دولت آبادی هم کمی به تکرار افتاده و هم در نقد سیاست هایی که روستائیان را به شهرها کشانده شعاری حرف میزند. روزهای تلخی که بوده که تلخی اش بر جان نویسنده حک شده انگار

[atefe]

نثر روون و ساده و قابل دركى داره،،، راحتْ خون شايستى صفت مناسبى باشه واسش؛ البته راحت خونِ كشنده لايق ترشه ...

[Ali]

اگرچه رمان در جامعه ی ما چیزی حدود دویست سال دیر به دنیا آمده، در تاریخ صد ساله ی رمان فارسی، کلیدر هم چیزی حدود پنجاه سال دیر به دنیا آمده است. این رمان به دوران داستان های بلند عیاری تعلق دارد، که در سرتاسر آن نه از کثرت گرایی رمان معاصر جهان خبری هست و نه از روایت های مدرن قصه گویی. یک حکایت دراز از یک سلسله وقایعی وصفی و نقلی که تلاش شده به زبانی زیبا روایت شود که اگر در حجم "جای خالی سلوج" بود، که به گمان من تنها رمان خواندنی دولت آبادی ست، از بسیاری جهات پذیرفتنی تر از حجم فعلی می توانست باشد.
محمود دولت آبادی به طیف چپ نویسندگان معاصر ما تعلق دارد که مفتون "اجتماعی" نویسی و ادبیات "مردمی" بوده اند. از سوی دیگر تقریبن همه ی نویسندگان طیف چپ ما در سال هایی نوشتن را آغاز کرده اند، یا در مراحل اول نویسندگی خود بوده اند که فلسفه ی سارتر در مورد "تعهد ادبیات" در جامعه ی ادبی ما علاقمندان بسیار داشت و کسانی چون آل احمد در هژمونی این عقیده، سخت موثر بودند. از همین رو این نویسندگان همه جا یک چشم به نویسندگان دوران شوروی نظیر "شولوخوف" و "گورکی" داشته اند و با چشمی دیگر به نمونه های غربی نویسنده ی چپ نظیر "رومن رولان" نظر داشته اند. تقریبن تمامی رمان های چند جلدی ما به این طیف نویسندگان نظیر احمد محمود(مدار صفر درجه)، علی اشرف درویشیان(سال های ابری) و محمود دولت آبادی (کلیدر) تعلق دارد که سرمشقشان "دن آرام"، یعنی روایتی حماسی از قهرمانی ملی میهنی بوده است. اما از آنجا که این نویسندگان به طیف چپ تعلق داشته اند و بر خلاف همتایان روسی خود، با نظام حاکم در جامعه هیچ گونه توافق و تعاملی نداشته اند، هم چنین به دلیل سانسور و ممنوعیت و حرمت روایت میهنی، بیشتر به جنبه های مردمی آثارشان پرداخته اند و از سرمشق هایی چون "ژان کریستف" و "جان شیفته" بهره گرفته اند. به احتمالی دولت آبادی پس از نقدهایی که بر کلیدر و برخی آثار دیگرش نوشته شد، تلاش کرد تا در اثر بلند بعدی ش "روزگار سپری شده ..." نیم نگاهی به "زمان از دست رفته"ی "مارسل پروست" داشته باشد و تلاش کند از تکنیک های رمان استفاده کند!
باید گفت که تمامی آثار بلند دولت آبادی از یک پلات خوب، شخصیت های بجا و فکری تازه و بکر بهره مندند، اشکال او و بسیاری از نویسندگان دیگر ما در کمبود و نقص تکنیک رمان است. شاید علت اصلی این باشد که اکثریت قاطع نویسندگان ما از ندانستن یک زبان خارجی در حد مطالعه ی مستقیم رمان ها و داستان ها و نقدها و نظریه ها رنج می برند و اغلب متکی به ترجمه ی این آثار به فارسی اند. عیب بزرگ این مساله سوای کمبود مترجم خوب و ناچیز بودن ترجمه هایی در زمینه ی نقد و نظر ادبی، یکی هم آن است که همان ترجمه ها هم اغلب سه چهار دهه از تالیف اثر اصلی دیرتر به فارسی برگردانده شده اند و این بی خبری از ادبیات روز جهان یکی از علل کمبودهایی ست که در رمان و داستان کوتاه معاصر ما به چشم می خورد.
به گمان من دولت آبادی در آثار کم حجم اولیه اش هم تکنیک بهتری دارد و هم صادق تر است. آنجا که هنوز به شهرت نرسیده و دغدغه اش داستان و خط و ربط و شخصیت و فضای قصه است، اثارش صمیمی و دلنشین تر بنظر می رسند.

[Reza Haghighi]

داستانهای محمود دولت آبادی معمولا در روستا اتفاق می‌افتد ولی این نمایشنامه از معدود داستانهایی بود که زندگی شهری و نقد میکند. عالی بود

از متن کتاب:
امروز جمعه‌س، روزیه که آدمای بدبخت اندازه‌ی یه هفته‌شون باید بنزین گیری کنن. غیر این باشه نمی‌تونن شیش‌روز و نصفه دیگه رو مثل اسبای گاری چارنعل بدون.

تنگنا؛ #محمود_دولت‌آبادی
انتشارات پیوند

[Amir Shafie]

ماجراهای این خونه در کتاب های دیکه هم ردپاشون رو می شه پیدا کرد و این برای من جالب بود
ضمن اینکه نسخه کتابخانه دانشگاه تورنتو از انتشارات رز و چاپ اول 1347 و چاپ دوم 1349 هستند