Hur han än vände och vred på glaset inför sina glupska ögon stod det snett och lutande. Det lutade mycket kraftigt, än hit, än dit. Att stå rakt upp som ett anständigt glas förmådde det inte. Glaset hade helt enkelt rätat på sig.
Men eftersom det stod på en stubbe som varit sågad mot alla regler och i strid med alla anvisningar från skogsbolagen hade det blivit rakt upptill, snett nedtill. Med sin överdel hade det siktat mot stjärnorna, med sin bas hade det varit bundet vid jorden och slav under tyngdkraften.
Och med ens stod det klart för honom att den döda materien inte är död.
Det var i den stunden han blev konstnär.
Glaset hade levat sitt liv, det hade insett sin snedhet och sin lutande belägenhet och beslutat sig för det stolta upprättståendet. Utan att riktigt förstå konsekvenserna. Om glaset haft ett namn hade det hetat Klingsor.
Han hade själv formulerat sitt mål: att med måleriets kirurgi öppna föremålen och visa deras inre liv.
Det är ju vad all konst i grunden syftar till. Och aldrig förmår.
Klingsor utvecklades aldrig som konstnär. Han blev inte bättre, han blev inte sämre. Samtidigt var detta hans storhet, genom att aldrig svika sig själv förblev han medelmåttig och grandios, hur djupt man än borrar i den svenska konstens historia finner man alltid nere i de väldigaste djupen Klingsor.
Det anstår oss inte att göra Klingsor mindre än han var.
Klingsor är en roman om skapandets villkor. Med det gripande porträttet av konstnären Klingsor visar Torgny Lindgren återigen att han tillhör våra allra största berättare.
Gustav Torgny Lindgren was a Swedish writer. Lindgren was the son of Andreas Lindgren and Helga Björk. He studied in Umeå to become a teacher and worked as a teacher until the middle of the 1970s. He was for several years active as a local politician for the Swedish Social Democratic Party. In the 1980s he converted to the Catholic faith.
Lindgren began as a poet in 1965 but had to wait until 1982 for his breakthrough, with The Way of a Serpent (Swedish: Ormens väg på hälleberget). Lindgren has been translated into more than thirty languages and was one of Sweden's most internationally successful contemporary writers. He became a member of the Swedish Academy in 1991.
"Autencitet är bara ett litterärt grepp." Det var Mircea Cartarescu som sade det, men jag tror Lindgren skulle hålla med, eller åtminstone nicka eftertänksamt medan han suger på pipan och hittar ett sätt att kvalificera det på en mening som är mer kärnfullt och mer mångtydigt än något jag kunde få ihop på en A4.
Klingsor är Lindgren på skrönehumör - tänk Dorés bibel så är ni inte miltals därifrån - nästan helt utan de där små stänken av magisk realism han tar till ibland, en enkel historia om en högst medelmåttig konstnär från Västerbotten som med god teknik målar exakt samma sak om och om och om igen utan att variera sig. Han målar döda ting för att hitta livet i dem, återger dem så som de är som om det vore sanning. Lindgren smyger runt bland begreppen - konst som livgivare, konst som mord, konst som begrepp - medan Klingsor ljuger, mördar och allmänt bär sig åt som en psykopat (det förväntar man sig ju av stora konstnärer) och berättarrösten entusiastiskt kräver av läsaren att försöka leta upp några av hans konstverk, som ju nästan alla gått förlorade. (Det är lite av Vonneguts Bluebeard i detta, men också nästan inget.)
Lindgren kokar soppa på, inte en spik utan tvärtom på precis allting, och så kokar han den tills den blir klar och smaskig och går ner så fort att man knappt inser hur mättande och god den var förrän efteråt.
Ik lees Torgny Lindgren met veel plezier, want ik hou van zijn droogkomische toon, van zijn spaarzame en suggestieve formuleringen, en van zijn stille stijl waarin hij veel raadselachtige maar treffende dingen suggereert tussen de regels door. Ook zijn nieuwste boek, een fictieve biografie over een fictieve schilder, is weer een wonderlijk poëtisch en lichtvoetig boek: adembenemend en diepzinnig en toch laconiek, afgrondelijk mysterieus en toch lichtvoetig. En heerlijk dubbelzinnig bovendien: het hele boek lang blijft onbeslisbaar of de beroemde schilder Klingsor een genie was of een mislukkeling die ten onrechte opgehemeld wordt door zijn fabulerende en behoorlijk onbetrouwbare biografen. Kortom, vintage Lindgren.
Wat schildert die Klingsor dan? Gewone huiselijke voorwerpen, liefst tientallen keren op identieke wijze. Dit alles omdat hij, door de even intrigerende als komische openbaring die hij kreeg vanwege een glas dat recht stond in het bos maar scheef staat op zijn tafel, ervan overtuigd is geraakt dat alle materie bezield is. En die bezieling, dat niet- dode van de dode materie, wil hij schilderen. Iets wat niemand begrijpt, en ook zelf zegt hij op onbewaakte momenten dat hij volledig mislukt is en nooit goed verder is gekomen. Waarvoor hij dan op laconieke wijze wordt getroost met de droogkomische opmerking dat verder komen schromelijk wordt overschat. De wijze waarop zijn twee biografen voor zijn kunstenaarsgenie opkomen overtuigt ook niet, want dat lijken eerder komische fantasten dan betrouwbare vertellers, die eerder putten uit eigen verzinsels dan uit feitenkennis. En bovendien, de biografen weten het eigenlijk vaak ook allemaal niet.
Door dit alles is het boek voortdurend ongrijpbaar licht en dubbelzinnig droogkomisch van toon. En die dubbelzinnigheid wordt nog vergroot door de vervlechting met opmerkelijk dichterlijke zinnen over het mysterie van de schilderkunst. Of liever, over de wijze waarop schilderkunst zich verhoudt tot het onoplosbare raadsel van de werkelijkheid en deze werkelijkheid voortdurend als raadsel afbeeldt. Juist door alleen maar alledaagse dingen te schilderen, zoals kopjes of glazen of een schotel, peilt Klingsor het mysterie van die alledaagse werkelijkheid. In totale dronkenschap onthult Klingsor een deel van zijn beginselen: "De onscherpte van het bewogen beeld had hem een mogelijkheid geleken, de vaagheid die ontstaat door de trillende hand van de fotograaf. Ook verschillende soorten lazuurverf hadden hem aangetrokken, de doorschijnendheid, de afbeelding die er nog niet aan wil. En dwarsdoorsnedes, zowel horizontale als verticale. Evenals de oplossing in een veelvoud aan dimensies, een eindeloze opdeling van de voorwerpen en de materie zogezegd, waarbij het zijn en de bevindelijkheid met elkaar in onmin lijken en niet meer samenvallen. Of bewegingen en verplaatsingen in de ruimte, de voorwerpen nu eens hier en dan weer daar laten zijn. Om nog maar te zwijgen van de raadselachtige kleurovergangen, ultramarijn dat zwart wordt, kraplak dat caput mortuum wordt om zich vervolgens tot paars te verdiepen, loodwit dat Napels geel wordt. Nu ja, zei hij, jullie weten waarover ik het heb". Opmerkelijk laconiek slot van een gepassioneerde, dronken monoloog. En in die monoloog verschuiven voortdurend de kleuren, de lijnen, de voorwerpen. Deze zinnen zijn kortom manifest ongrijpbaar, en tonen daarmee voor mijn gevoel de ongrijpbaarheid van kunst. Of, beter gezegd wellicht, de ongrijpbaarheid van het zijn waarmee de kunst zich probeert te verhouden.
En zo lees ik ook dit boekje in zijn geheel: als een laconieke en dichterlijke mijmering over het mysterie van de kunst en van het zijn, een mijmering die een verhouding zoekt tot de raadselachtige dubbelzinnigheid van het bestaan door zelf voortdurend raadselachtig dubbelzinnig te zijn. Dat alles ook op lichte en komische wijze, ondanks zijdelingse verwijzingen naar zwaarwichtige zaken als de quantummechanica en naar Sartre en (vooral) Heidegger. Een heerlijk ongrijpbaar boekje kortom, dat ik met plezier heb gelezen.
Na een vijfde van deze korte novelle in het Zweeds te hebben gelezen ben ik toch overgestapt naar de Nederlandse versie. Want wie kent woorden als schilfers, spaanders en splinters teerhout in het Nederlands al uit elkaar? Of een teertinctuurtje met kattenstaartenamarantolie? Nee, de woordenschat dateerde te veel uit het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw. En wat onbekende floranamen doen er ook niet altijd goed aan voor deze stadsmus... :-))
Op het eerste zicht is dit het verhaal over de kunstenaar Klingsor, een nakomeling van de oude Klingsor en Klingsor, de vader. Een paar biografen wil zijn verhaal optekenen, door wier ogen het verhaal ook wordt verteld. En zijn verhaal begint allemaal met een glas, hét groene glas. “Het had met zijn bovenstel naar de sterren gereikt, maar was met zijn basis aan de aarde gebonden geweest, een slaaf van de zwaartekracht.”
Dit glas werd ergens in een bos achtergelaten door zijn grootvader, wat de kunstenaar decennia later terugvond toen hij bij die bepaalde sparrenstronk passeerde, waar het altijd had gestaan. Door dit glas begint de jonge Klingsor met zijn pogingen om dood materiaal terug tot leven te wekken want in alles rondom hem denkt hij een ziel te vinden. Hij begint allerlei dagelijkse voorwerpen te tekenen die hij in het huis vindt waar hij met zijn ouders en zijn zussen woont.
Op sommige momenten wordt deze korte roman bijna een essay over hoe kunst te begrijpen, en er worden ook zijdelingse uitstapjes naar de filosofie in geweven. Het stilleven als kunstvorm wordt op een voetstuk gezet en Cézanne wordt met de nodige égards behandeld.
Dit overheerst de roman gelukkig niet zodat ook niet-ingewijden in deze thema’s kunnen genieten van de laconieke stijl van Lindgren die in het midden laat of dit al dan niet een parodie is op het koppel hoog opgevende biografen op kunstenaar Klingsor. en de kunstwereld zelfs in zijn geheel. En dan is er de grens tussen wat fantasie en feiten zijn bínnen de roman óver deze kunstenaar. Op sommige momenten vallen zowel de biografen als Klingsor zelf namelijk uit hun rol en beschouwen hun beider werk maar als niemendal, onbestaand, en de schilderkunst van Klingsor als onbeduidend. Wat is waar, en wat is niet waar? Dit is een verhaal dat de lezer al eens op het verkeerde been zet.
Ook al is de roman licht opgevat, wil dit niet zeggen dat het zo vlot leesbaar is. Dit is enerzijds vanwege de taal door gedateerde benamingen (de taal is wel modern, maar bepaalde voorwerpen en gerechten bijv. niet) en ook door een best complexe stijl die niet zomaar gemakkelijk te begrijpen is. Anderzijds zijn er de verschillende lagen die erin verwerkt zitten, en pas na het herlezen van bepaalde stukken en door een geoefend oog herkenbaar worden. Ook werd het voor mij genietbaarder toen het duo biografen meer naar de voorgrond kwam, en meer duidelijk werd wie zij juist waren, misschien wel omdat er al eerder andere experimentele wij’s in andere romans passeerden die ik nog niet zo lang geleden las.
Het is allemaal dus wel wat verwarrend. Je moet wat moeite doen om te doorgronden wat er juist achter deze novelle zit en wat herkauwen om te weten wat je net las dus. De beeldige en poëtische schrijfstijl van Torgny Lindgren vraagt echter om meer te lezen van hem. ‘Het licht’ en Norrlandse Aquavit’ zijn enkele titels van hem die me nog wel aanspreken voor mijn NTL-lijst!
Pojďte si na chvíli odpočinout od všech těch severských vražd a přečtěte si tak trošku cimrmanovský příběh o veleslavném malíři, kterého vlastně nikdo nezná. Ano, přesně o tom celý příběh je. Trošku postavený na hlavu, ale ve své podstatě má jasně danou linii vyprávění. Dle anotace mně osobně nepřijde kniha vůbec humorná, ale život umělce je tu popsán krásně, květnatě a dokonce až vzletně. Nedokáži si představit takovýto typ člověka v reálném světě, ale na pomezí všeho živého a mrtvého, na hraně mezi světlem a tmou, v mezičase a mezi dimenzemi... jo, přesně tam Klingsor pasuje.
Ukázka z knihy:
Ukázalo se, že jeho mladý průvodce pochází z Le Tréport na pobřeží kanálu La Manche. Jeho otec vlastnil sklenářství, kde také rámovali a zasklívali akvarely, reprodukce a ilustrované rodokmeny. Teprve ke konci láhve a rozhovoru se dostali k vlastnímu předmětu svých víceméně společných studií. Mladý muž prohlásil, že co se týče jeho, nenachází žádný smysl bytí než umění. Pochopil to, už když si jako batole prohlížel skvostné reprodukce v otcově dílně. Jiné světy, jiné barvy, nebe a moře, které se setkávají ve věčnosti!
"Ano", přitakal Klingsor, "umění je pravděpodobně jediným smyslem života." Mladík z Le Tréport však měl jeden problém: nevěděl, jestli má dost velký talent. Ještě nikdy v sobě nesebral sílu dotknout se kříd, štětců a barev. Možná byl stižen posláním, které ve skutečnosti vůbec není posláním, nýbrž svodem. Právě to ho nutí den co den putovat mezi všemi těmi vraty a ateliéry: sen, že jednoho krásného dne v sobě najde odvahu jedněmi z těch vrat projít, vystoupat po schodech a zvolat: "Hle! Tady jsem!" Klingsor mu vysvětlil, že s ním se to má právě naopak: v jeho případě jde o hotového, ba víc než hotového umělce. Putuje po Paříži a neustále si sám pro sebe opakuje: Tohle všechno už mám za sebou, tady se nemůžu nic naučit, já - na rozdíl od vás, kteří plíživě procházíte vraty akademie - jsem naprosto svobodný člověk.
"..L'andare oltre era qualcosa di terribilmente sopravvalutato...non c'era nessun valore nell'andare oltre. Mentre c'era un certo valore nel rimanere dove si era arrivati e nell'evitare regressi e nel sapere che si era stati fedeli e che la propria vita si era realizzata com'ere stata pensata"... La figura del pittore Klingsor non è propriamente piacevole tantomeno accattivante, ma è impossibile smettere la lettura di questo libro.
Een fictieve biografie van een kunstenaar, vooral interessant door de manier waarop het verteld wordt. Er gebeurt niet zoveel, maar toch blijft het boek van begin tot eind boeien.
Ik krijg nooit genoeg van de boeken van Torgny Lindgren. De onderkoelde humor, de diepte, de dwarse eigengereide personages, de terloopse humorvolle beschouwingen over kunst, religie, dood en leven. De vertaling van Lia Strien is geweldig. Ik heb Lindgren de hand mogen schudden in Stockholm in 2011. In maart 2017 is hij overleden. "Het groene glas" heeft hij op zijn 76e geschreven, het is zijn laatste roman geworden en eindigt met het sterven van de hoofdpersoon, de kunstschilder Klingsor die zijn hele leven alleen maar stillevens heeft geschilderd, om te laten zien dat het wezen van de materie levend is. Klingsor heeft zijn hele leven maar twee pogingen gedaan om een portret van een levend mens te schilderen en die zijn allebei zodanig mislukt dat er zelfs geen beginnetje van is geweest. Maar als Klingsor dood neerzakt in zijn keuken, boven een pan met balkenbrij, ziet hij in zijn stervensvisioen zijn levenswerk, inclusief de twee portretten. "Daar bleef Klingsor een eeuwigheid lang staan." Dit boek is misschien niet het beste boek dat Torgny Lindgren heeft geschreven, misschien ook wel, want ik geloof dat het kunstenaarschap van iemand als Lindgren zich niet echt laat meten per boek, maar het is meer dan 5 sterren waard, als ik kijk naar sommige andere boeken die ik 5 sterren heb gegeven. In elk geval is Lindgren zich er bij het schrijven van dit boek duidelijk van bewust dat zijn eigen levenseinde nadert. Veel elementen uit zijn eerdere boeken komen terug in dit boek: de mystiek van balkenbrij, het mysterie van de kunst, de onmacht van mensen om iets anders te doen dan waartoe ze geroepen zijn, en hoe het perspectief van de waarnemer altijd de kwaliteit en zin van het waargenomene bepaalt. In dit interview van Arjan Peters met Torgny Lindgren uit 2012 worden veel verbanden tussen Lindgrens eigen leven en de boeken die hij schreef onthuld. In het interview is Lindgren al met "Het groene glas" bezig: https://www.volkskrant.nl/nieuws-acht.... Het is een prachtig interview en portret van Lindgren, alleen het stuk waarin Peters vist naar de kans van Cees Nooteboom op de Nobelprijs is peilloos genant. De waardigheid en humor van Lindgrens antwoorden en de laconieke manier waarop hij naar prijzen kijkt is prachtig.
Een boek waarbij ik met verwarring passages las en herlas. We krijgen een verhaal van een koppel dat de biografie wil schrijven van Klingsor, groot Zweeds schilder (of toch niet). Het hele boek leest vlotjes door met boeiende passages over kunst maar toch heb je steeds het gevoel dat er iets niet klopt, het is als het ware echt en onecht als levensverhaal en je voelt je als lezer op het verkeerde been gezet.
Ik heb enkele recensies gelezen over het boek nadat ik het uit had, net omwille van de verwarring en er blijkt idd een fijne lijn tussen fictie en autobiogratische elementen in te zitten. Een fijn boek, met de nodige kwinkslagen, zelfrelativering en toch met trots om het zijn wie men is.
Taiteilija Klingsor on tutunoloinen Torgny Lindgrenin kirja. Jotenkin liian vaatimaton kirjaksi. Mutta kuitenkin tärkeä kirjoitettavaksi.
Klingsor on taiteilija. Ei kirjailija vaan taidemaalari. Kirjekurssit ja Pariisit käynyt. Syntyjään Värsterbottenin Klingsoreita. Muuten: Erinomainen lukuvinkki kaikille maalareille.
Tämä Klingsor näki kaltevan lasin kannon päällä ja löysi esineiden sielun. Niitä hänen piti piirtää ja tallentaa elämänsä loppuun saakka.
Taiteilija Klingsor on Köyhä-Ruotsia, erilaisuutta ja sen ymmärrystä - ehkä taiteilija Lindgreniä itseään. Erityinen, ei koskaan syrjitty ja aina tervetullut takaisin.
Lindgrenin maailma on, no Lindgrenin. Riippumatta lukijan tähtien lukumäärästä siihen maailmaan kannattaa ehdottomasti tutustua.
Fiktiv biografi över konstnären Klingsor.Han får sin konstnärliga kallelse när han hittar ett kvarglömt dricksglas i skogen.Väl hemma finner han att det lutar betänkligt.Det har formats efter den sneda stubben det stod på. Hurraa!Död materia lever,frodas och växer (om än långsamt).
Torgny Lindgren,som gav pölsan en själ och skrönan en hemvist på jorden är tillbaka!Litteraturkritikern Yukiko Duke är redan skröntrött.Men inte jag.Jag kommer att följa skrönikören ända till hans dödsbädd.
Detta är inte hans bästa bok ( t.ex "Berättelserna" "Pölsan" och "Dores Bibel" är bättre men "Klingsor" är ändå väl värd en läsning.
Jag gillar verkligen Lindgren, läser och har läst nästan allt. Jag kan ibland känna att formen, den avskalade, undvikandet av metaforer och så vidare står lite i vägen. Den kan, som i fallet Pölsan, vara i perfekt harmoni med berättelsen, men i fallet Klingsor tycker jag att det blir lite för asketiskt i berättandet ibland. Kunde inte Lindgrens berättande bli lite mer som Klingsors matlagning vid tillfälle och sedan gå tillbaka till det strävsamma?
Hur som helst, en underbar idé och en massa tankar föds när man läser, tankar om försoning, om konst, om materian, om livslögnen (tack Erik!) och så vidare.
Lindgrens språk är som nedkokt norrlandsessens. Man riktigt känner de stora skogarna, stillheten, ensligheten, friskheten, de långa ljusa sommarnätterna och den karga, mörka vintern i varje ord. Klingsor kommer inte riktigt upp i den nivå som hans bästa verk håller. Jag tänker till exempel på Norrlands Akvavit som är en av mina favoriter. Men den har ändå den där så speciella Torgny Lindgren-touchen av skröna som är så underbar.
Dit boek heb ik te danken aan Alexis, die hier op goodread maar ook op facebook tot mijn vrienden behoort. Het is een ode aan de schilderkunst, zoals ook ik ze heb leren lezen en zien. Hoewel het boek ogenschijnlijk postmodern is, heeft het in wezen alles in zich van een echt modern boek. Een aanrader, het is op het randje van het geniale. Hoe een mens kunstenaar wordt, hoe hij zijn kunst leert maken, daarna maakt en vervolgens staakt.
Een verhaal vol meta-laagjes. Zo jammer dat Lindgren er voor koos om ze te bedelven onder een lomp laagje schrijverij. Het is me dit leesjaar al eerder overkomen (https://www.goodreads.com/book/show/2...) dat een mooi en puur verhaal, fictie of niet, verloren gaat in de keuze van de schrijver om het allemaal maar wat simpel en alledaags te houden.
Keltaisen kirjaston vuoden 2017 avaus jätti kylmäksi. Kirja kertoo omalaatuisen kuvataiteilija Klingsorin elämästä elämäkertatutkijoiden silmin. Se on lyyrinen ja kaunis ihmiskuvaus, mutta teksti on liian painavaa. Jokaisella sanalla ja lauseella on paikkansa, mutta teksti ja lukija eivät mahdu hengittämään.
Minner litt om Borges' Pierre Menard, forfatteren av Don Quijote så vel som Woody Allens Lovborg's Women, men er meir omfattande enn båe to til saman. Liker fiktive kunstnarbiografiar og kjem med garanti til å lese meir av Lindgren.
This is Torgny Lindgren at his best! It"s a story full of humor, portraiting an artist and a tale of the conditions and struggeling of creating art. Torgny has a fantastic way of using the language which enhances the reading experience!
Hehe, to je ale divná knížka :) Teda spíš knížečka, takže pokud váháte, tak si ji přečtěte, moc času to nezabere a při té délce to za to stojí. Trochu pokus o cimrmanologii, ale my Češi víme, ze v tomto směru je laťka nasazena hodně vysoko.
Boken växte under läsningen och blev till en fin upplevelse. Hela storyn är på något sätt som en icke-händelse. Det diffusa i Lindgrens berättelse är hanterat på ett mästerligt sätt, och det är som om konstnärens Klingsors hela liv bara var en chimär. Mycket intressant.
Svår att betygsätta, för det är fem och tre och lätt och svårt. Det är humor och allvar. I Sveriges främsta skrönikörs händer blir det här konstnärslivet både verkligt och svårfångat.
Cimrman určitě ne, ale zábavné a odpočinkové čtení ano. Až do přečtení téhle knihy jsem považoval eintopf za něco hnusného, teď už se na to tak nedívám a mám chuť eintopf připravit a pak sežrat.