De opkomst van het Derde Rijk door de ogen van het Duitse volk – gebaseerd op nieuw archiefmateriaal Na het voltooien van zijn veelgeprezen trilogie over het Derde Rijk was er één vraag die historicus Richard J. Evans maar niet hoe heeft het zover kunnen komen dat een samenleving zo massaal de wil van het kwaad tot uitvoering bracht? Om de opkomst en invloed van het nationaalsocialisme te kunnen doorgronden neemt hij ons mee naar de de levens van de belangrijkste leden van de nazibeweging.
In Hitlers mensen schetst Evans biografische portretten van Hitler en zijn trouwste volgelingen. Met oog voor detail en op basis van recent geopenbaard archiefmateriaal ontleedt hij het Derde Rijk aan de hand van de persoonlijke en professionele levens van de mensen die het vormgaven. Van zijn meest beruchte beleidsmakers zoals propagandist Goebbels en SS-leider Himmler tot degenen die het nazibeleid uitvoerden, maar daarna grotendeels vergeten zijn, zoals schoolmeester Julius Streicher en actrice Leni Riefenstahl. En door de mensen achter het nazibewind centraal te stellen toont Evans de complexiteit van medeplichtigheid en laat hij zien dat de grenzen tussen individuele en collectieve verantwoordelijkheid – en zelfs tussen het kwaad en rationaliteit – vaak moeilijk te ontwaren zijn.
Richard J. Evans is een toonaangevend historicus in de moderne Duitse geschiedenis en emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Cambridge. In zijn lange carrière ontving hij diverse prijzen voor zijn bijdrage aan de geesteswetenschappen en in 2022 werd hij benoemd tot erelid van de Oostenrijkse Academie van Wetenschappen. Van zijn hand verschenen eerder onder andere De eeuw van de macht, de succesvolle serie Het Derde Rijk en Het nazisme en complottheorieën.
Over Het nazisme en complottheorieën: ‘Aan de hand van de complotten van de nazi’s laat historicus Richard J. Evans zien hoe hardnekkig complottheorieën zijn.’ •••• NRC
‘Evans’ spannende boek legt de nadruk op het grote contrast tussen de historische werkelijkheid en de extreme verdichting daarvan. Evans past toe wat hij de enige aanpak van complottheorieën ze grondig op hun (on)waarheid onderzoeken.’ Geschiedenis Magazine
Prachtige doch huiveringwekkend boek over de mensen rond en achter Hitler die allen bijgedragen hebben tot wellicht één van de grootste dieptepunten in de menselijke geschiedenis. Maar wat me nog het meest verontrust is dat wat je leest over Hitler en de wijze waarop hij via democratische verkiezingen aan de macht is gekomen, zich opnieuw lijkt te herhalen in tal van Europese landen maar in het bijzonder in de VSA. Wat velen lijken vergeten te zijn, is dat Hitler nooit aan de macht had kunnen komen als hij niet de hulp had gekregen van de (centrum)rechtse partijen (Von Papen).
Polariseer, zoek een zondebok, zet je af tegen het systeem en de elite maar werk nauw samen achter de schermen met diezelfde elite, gooi zand in de ogen van de mensen via de toenmalige nieuwe media en vooral via leugens, nepnieuws en desinformatie , de steun van de christelijke beweging (in Duitsland enkel de protestanten)... die tactiek zien we opnieuw opduiken in de gevoerde campagne en politiek van Trump. Hitler geeft de ontgoochelde massa hoop waardoor het wisselwerking is tussen hoop bij de bevolking en de verwachtingen van Hitler. Trump (en anderen) doen net hetzelfde.
De auteur geeft ook een beeld van de mens achter elk figuur in de hofhouding van Hitler. De meesten waren van diverse komaf (arm/rijk, met of zonder universitaire titel, met of zonder militaire opleiding,.....) ontgoocheld in de nederlaag van Duitsland in WOI en de nasleep van de bezetting van het Rijnland. Toch evolueren deze mensen tot ware psychopaten en narcisten die overtuigd zijn van hun gelijk. Zijn beschrijvingen van elk individu typeren ze op voortreffelijke wijze. Rosenberg, Himmler, Goebbels, Heydrich, Göring,.... maar ook minderen goden zoals kampbewakers passeren allemaal de revue.
Het boek bevat ook heel wat gruwelijke anecdotes zoals Göring die op de 'nacht van de lange messen' in 1934 te laat op de Britse ambassade voor het diner toekwam met het excuus dat hij op jacht was geweest. Reactie van de Britse ambassadeur: hopelijk op dieren!
Het boek is een enorme waarschuwing voor wat nu opnieuw aan het gebeuren is. Alleen lijkt de mensheid geen lessen te trekken uit de geschiedenis en zal het dus andermaal dezelfde fouten maken. Hopelijk met minder fatale gevolgen!