Le prix à payer

by Anna Bikont, Charles Zaremba (Translator)

Alors qu’elle travaillait à une biographie d’Irena Sendler, Anna Bikont a découvert deux petits cahiers d’un membre du Comité central des Juifs de Pologne.

Intitulés « Rapports de mission de L. Majzels à la recherche des enfants se trouvant aux mains de Polonais », ces cahiers contiennent 52 noms d’enfants juifs réclamés par leurs proches après la guerre. Des enfants qui ont survécu à l'extermination. Qui ont été sauvés par des citoyens polonais. Lejb Majzels, de mai 1947 à août 1948, s’est rendu dans les coins les plus reculés de Pologne pour leur permettre de retrouver leurs proches.

Ce fut une entreprise difficile et risquée, à travers un pays devenu communiste, où régnaient la pauvreté et la peur. Et il y avait de quoi avoir peur, surtout si l’on était juif : un an plus tôt, à Kielce, plusieurs dizaines de Juifs avaient été tués lors d’un pogrom, et des assassinats continuaient à se produire. Maisels retrouva 33 des enfants dont il avait les noms. Parfois les parents adoptifs refusèrent de les laisser partir, parfois il fallut négocier une somme, pour le dédommagement.

Le prix à payer retrace pas à pas cette mission unique. Anna Bikont a parcouru le monde à la recherche des derniers de ces enfants, aujourd’hui très âgés. Elle en a retrouvé 30 et s’est aperçu que la plupart connaissaient très peu les circonstances de leur sortie de Pologne : l’un d’eux apprend son véritable nom grâce à elle, un autre voit pour la première fois une photo de sa mère. Mais tous ne sont pas prêts à raviver le souvenir…

Genres: Nonfiction, History, Polish Literature, Judaica, Reportage

656 pages, Paperback

First published February 23, 2022

About the author

Anna Bikont (born 17 July 1954) is a psychologist and writer associated with the Gazeta Wyborcza newspaper since its inception in 1989. Her book 'Le Crime et le Silence' won the European Book Prize in 2011.

Bikont was born in Warsaw. Anna Bikont got her MA in Psychology in the Warsaw University, and worked there until 1988. Between 1982 and 1989 She was an underground Solidarity activist; co-founder and editor of Tygodnik Mazowsze weekly, Poland's largest underground publication. She was a co-founder of Gazeta Wyborcza works as journalist for the Gazeta Wyborcza where she still works today as senior journalist.

In 2011, 'Le crime et le silence' the French edition of her 2004 non-fiction book My z Jedwabnego won the European Book Prize.

(from Wikipedia)

Reviews

[Wojciech Szot · Rating 4 out of 5]

Premiera nowej książki Anny Bikont już za pięć dni. "Cena. W poszukiwaniu żydowskich dzieci po wojnie" to z pewnością jedna z najważniejszych polskich książek o powojniu. Piszę o niej w mojej stałej rubryce.

---

Jest rok 1947.

Niemal dwa lat po zakończeniu działań wojennych Polska jest krajem, w którym wszyscy kogoś szukają. Najtrudniej jest Żydom. Nie ma ich wielu - mówi się, że Holokaust na polskich ziemiach przetrwało 50 tysięcy osób żydowskiego pochodzenia. Wśród nich bardzo niewiele dzieci. Część z nich wciąż przebywa w rodzinach, którym zostały oddane przez rodziców, by zwiększyć ich szanse na przetrwanie. Niektóre znajdowano w rowie, pod bramą klasztoru, czy ochronki. Teraz, dla wracających rodzin, są bezcenne.

Bezcenne są też dla organizacji żydowskich, które planują odbudowę żydowskiego społeczeństwa. Jedne w Polsce, najlepiej na Dolnym Śląsku, gdzie planowano zbudować “żydowskie osiedle”, inne w Palestynie, gdzie za chwilę powstanie państwo Izrael. Jeszcze inne w Stanach Zjednoczonych czy Holandii, gdzie żyją społeczności ultraortodoksyjnych Żydów.

Dzieci są symbolem odbudowy, trwałości Narodu. Dlatego organizacje, partie polityczne i stronnictwa zaczynają nieformalny wyścig o żydowskie dzieci przechowywane w chrześcijańskich rodzinach na terenie całego kraju.

---

Całość tutaj - https://www.empik.com/empikultura/ksi...

[Natalia · Rating 3 out of 5]

2.5 (ocena subiektywna)

To jest z pewnością bardzo dobry reportaż na ważny temat z rozbudowaną bibliografią.

Ale do czytania - katorga. Ilość szczegółów, nazwisk, historii - przytłaczająca. Kilka razy w trakcie chciałam porzucić, nie pamiętam kiedy ostatnio tak męczyłam się podczas czytania.

[Monika Długa · Rating 5 out of 5]

Bikont, siedemdziesiąt lat po Lejbie Majzelsie, który jako pracownik Centralnego Komitetu Żydów zaraz po wojnie ruszył w Polskę w poszukiwaniu pięćdziesięciorga dwojga dzieci, które przeżyły Zagładę i pozostały pod opieką Polaków i Polek, próbuje, na podstawie dwóch pozostawionych przez niego zeszytów, zrekonstruować losy ukrywanych dzieci. Czy wyjechały/zostały w kraju? Jak wchodziły w dorosłość? Budowały związki? itd. Fakty, które stanowią ramy dla osobistych dramatów i tragedii. Każda z tej historii, każda inna, misternie tkana i rekonstruowana przez Bikont, jest świadectwem doli i niedoli dzieci, których rodzice chcieli, aby te przede wszystkim przeżyły. Upór i dociekliwość reporterki jest godna podziwu. Uderza dbałość o szczegół, tytaniczna praca zdaje się nie mieć końca. Bikont zaś jawi się jako strażniczka pamięci – każde wspomniane/wydrukowane nazwisko jest triumfem nad czasem i ludźmi, którzy nie chcieli do tego dopuścić.
Na poziomie emocjonalnym ten tekst gryzie, uwiera, doprowadza do łez. Na poziomie intelektualnym/krytycznym to tekst totalny: formą i treścią.

[Moonlight_liwia · Rating 5 out of 5]

„Cena” Anny Bikont to zdecydowanie reportaż, który każdy powinien przeczytać w swoim życiu.
Niezwykle ciężki, poruszający, nie raz burzący krew zbiór losów dzieci ocalałych, które nie zostaną zapomniane dzięki pracy Bikont, która włożyła całe swoje serce w odnalezienie dzieci z „listy Majzelsa”.

Jestem tak poruszona, że wiem, iż będę myśleć o tej książce przez bardzo długi czas, jak nie do końca swojego życia…

[Kat · Rating 4 out of 5]

Myślałam że o Żydach i wojnie niczego nowego nie można już napisać. A jednak.

[Marcin Łopienski · Rating 4 out of 5]

W 1947 r. Lejb Majzels zostaje zatrudniony przez Centralny Komitet Żydów Polskich jako emisariusz, który ma za zadanie odwiedzić chrześcijańskie rodziny i odebrać od nich żydowskie dzieci. W większości przypadków rola mężczyzny polega na negocjowaniu sumy pieniędzy lub dogadaniu przepisania nieruchomości dziedziczonych przez chłopca lub dziewczynkę. Polacy bowiem żądają zwrotu poniesionych podczas II wojny światowej kosztów. Majzels robi to wszystko na zlecenie organizacji żydowskich, które po 1945 r. chcą odbudować doszczętnie rozbite społeczeństwo.

Jest zatem 1947 r. i Majzels rusza w podróż po Polsce. A dzięki Annie Bikont my udajemy się wraz z nim, bo autorka współcześnie pokonuje trasę mężczyzny. Reporterka nie tylko jedzie jego drogą, ale również szuka dzieci z listy Majzelsa, śledzi ich losy i w efekcie udaje jej się dotrzeć do większości osób. Te słowa nie oddają, jak tytaniczną pracę Bikont wykonała, opowiadając te kilkadziesiąt historii, bo są one również podparte źródłami. Pierwsze czego obawiałem się przy okazji tej książki, to, że autorka chętnie będzie wchodzić w dygresję i rozszerzy powieść o wątki poboczne. Niestety, ale rozbudowa o osoby z dalszego planu wprowadza zamęt i niepotrzebnie wydłuża rozdziały, jednocześnie zdejmując naszą uwagę z danego bohatera (np. rozdział z Majorkiem).

Obawiałem się też tego, że opowieść będzie dosyć jednostronna, ale na szczęście Bikont szybko zamknęła mi usta. „Cena. W poszukiwaniu żydowskich dzieci po wojnie” to jeden z najsmutniejszych i jednocześnie najbardziej wstrząsających reportaży, jaki przeczytałem. Autorka nie tylko opowiada o poszukiwaniach dzieci, ale kreśli obraz Polski w latach 1942-1947. Kraju wrogiego, pełnego napięć i wściekłego (i powszechnego) antysemityzmu oraz ludzi nastawionych głównie na zysk. Z relacji Bikont jasno wynika, że dla niektórych wojna wcale nie skończyła się w 1945 r., dobro nie zawsze wygrywa ze złem, ale na szczęście nieśmiało z tej historii przebija się nadzieja. Są nią wszyscy ci, którzy w parszywych czasach zachowali resztki człowieczeństwa.

[Kasia Zet · Rating 5 out of 5]

To mój drugi reportaż Anny Bikont. Po lekturze "My z Jedwabnego" miałam problemy ze snem, dlugo nie mogłam dojść do siebie.
Nie jest to aż tak przeszywający obraz, jak historie z Jedwabnego, niemniej tragizm ludzkich losów porusza i szokuje.
Autorka przedstawia powojenne koleje życia żydowskich dzieci, do wielu z nich udaje jej dotrzeć, po upływie szmatu czasu i dzięki pomocy różnych ludzi oraz organizacji, bo nie wszyscy mają ochotę na rozmowę z dziennikarką, tymbardziej z Polski...
Życie napisało różne scenariusze dla najbardziej niewinnych ofiar wojny. Część z nich udało się odzyskać / wykupić (a czesto porwać) czy to z domów dziecka, zakonów, czy od polskich rodzin i zwrócić narodowi żydowskiemu, część została zasymilowana i nie chciała słyszeć o swoich żydowskich korzeniach, nie chciala wrócić do prawdziwych krewnych.
Żydowskie dzieci były nierzadko spadkobiercami sporych majątków, ziemi, kamienic, stąd tymczasowi opiekunowie nie chcieli się ich pozbywać lub żądali horrendalnych sum za ich oddanie.
Części losów dzieci nie udało się ustalić.

Ten reportaż doskonale obrazuje, że trauma Żydów nie kończyła się wraz z finalizacją działań wojennych. Najmłodsi pozostawieni przez rodziców u znajomych, sąsiadów, lub obcych, by mogły przeżyć wojnę, uczyły się funkcjonować w nowej rzeczywistości, tylko po to, by ponownie zostać ograbionym z tożsamości, z tego co znane i już zaakceptowane. Niektórzy do dziś nie wiedzieli, że w ich żyłach płynie żydowska krew.

To psychiczne okaleczenie przechodzi z pokolenia na pokolenie i trwa do teraz.

[Magdalena · Rating 5 out of 5]

Read in Polish (not available in English or Spanish). “Price. In Search of Jewish children after WW2” by Anna Bikont leaves the reader with a sense of utter anguish, occasional rage, and prevalent despair. The author thoroughly documents and traces back the children from the Lejb Majzels’ list, the list of Jewish survivors who months after the end of the Second World War were still living with Polish families. Majzels was supposed to find the children and bring them to Jewish orphanages from where they could be reunited with other survivors from their families. If there were any. What’s inconceivable is that in the majority of cases described, the Polish families were not ready to relinquish the children if they were not paid hefty sums of money. There were notable exceptions but regrettably they were only a drop in the ocean. What does it tell us about human condition, empathy, solidarity? Saddening but necessary read.

[Katika · Rating 4 out of 5]

Chapeau bas dla autorki za pracę włożoną w poszukiwania żydowskich dzieci, przeszukiwanie archiwów, internetu, rozmowy ze świadkami zagłady i spisanie tego ważnego świadectwa wykraczającego poza Holocaust, ukazującego powojenną trudną historię. Prawie 80 lat po wojnie udało się Annie Bikont odnaleźć w różnych częściach świata dzieci olalałe z Holocaustu i z wieloma z nich porozmawiać i zdążyć spisać ich relację. To ważne, bo ostatni świadkowie już odchodzą, a wraz z nimi pamięć o miejscach, ludziach i kulturze, które zniknęły z mapy Polski.
"Cena" to trudna i ciężka lektura. Dużo w niej okrucieństwa, antysemityzmu i chciwości. Gdyby politycy czytali książki, grzmieliby w mediach o niesprawiedliwym obrazie Polaków, którzy przecież pomagali i ocalali. Pomijaliby milczeniem kwestię ceny...

[Magdalena · Rating 5 out of 5]

Nadzwyczajna, wręcz tytaniczna praca Anny Bikont - ilość szczegółów powala, dociekliwość imponuje, a jej wrażliwość zbliża do bohaterów. Wachlarz emocji i doświadczeń, jakie dotykają bohaterów książki, naprawdę kruszy serce. Śledztwo autorki rzuca światło na stan polskiego społeczeństwa podczas wojny i tuż po niej - wypuklając antysemityzm, biedę i demoralizację. Ta potężna dawka zniuansowanej wiedzy czyni lekturę bardzo cenną.

Opisana praca ze źródłami i z samymi bohaterami powinna wytyczać szlak innym autorom. Uważam, że ten reportaż powinien trafić do polskiego kanonu tego gatunku. Bardzo, bardzo polecam!

[Miriel68 · Rating 5 out of 5]

Znakomita i otwierająca oczy książka. Dopiero teraz zdałam sobie sprawę, jak sentymentalne było moje wyobrażenie o ratowaniu żydowskich dzieci w czasie wojny. Chyba najsmutniejsze jest uświadomienie sobie, że koniec wojny nie oznaczał końca antysemityzmu i że trauma wojenna jakby niczego nie nauczyła wielu Polaków. Z drugiej strony, nie miałam też pojęcia o rywalizacji i sposobach stosowanych przez żydowskie organizacje, aby odzyskiwać dzieci.

[Michał · Rating 5 out of 5]

Wciągające historie poszukiwania dzieci, bohaterstwa ale też chęci dorobku na ludzkim nieszczęściu i polskiego antysemityzmu, którego nie potrafiło wyplenić nawet patrzenie na holokaust i cierpienia Żydów...

[Anna Erecinska · Rating 4 out of 5]

4.75

[Kalina K.]

Nie doczytałam. Temat bardzo ciekawy, ale ilość detali mnie pokonała.

[julia dusza · Rating 5 out of 5]

5 gwiazdek to za malo na ta ksiazke. Jedna z najlepszych pozycji, ktore przeczytalam w swoim zyciu. Anna Bikont dokonala naprawde ciezkiej pracy, piszac ten reportaz.

[Zosia Socha · Rating 5 out of 5]

Jakaż to musiała być mrówcza praca.

[Iza Hille · Rating 5 out of 5]

Co za książka, co za efekt tytanicznej pracy autorki. Wstrząsającą, zostawiająca czytelnikowi dużo przemyśleń o ludzkich postawach i historiach.

[Zosia Zielińska · Rating 5 out of 5]

Najbardziej przejmujący, a zarazem najlepiej napisany reportaż jaki kiedykolwiek czytałam.

[Drozniczka · Rating 4 out of 5]

Anna Bikont nie pisze kiepskich książek. Słyszałam opinię, że nudzi, ale to również z mojej perspektywy - czytelniczej i po prostu ludzkiej - nieprawda. Cenę czyta się trochę jak kryminał, bardzo ponury i przygnębiający. To porywające opowieści o żydowskich dzieciach uwikłanych nie tylko w okropieństwa wojny i Holocaustu, ale tez bardzo dorosłą i ideologiczną walkę. Cenna lektura. Bardzo przykra i szalenie intrygująca.

Jedyne czego mi zabrakło to może głębszego portretu Lejba Majzelsa.

[Jeanette-M · Rating 5 out of 5]

książka poruszająca, dużo emocji , temat bardzo trudny
ciekawe, czy po lekturze zgłosił się ktoś i "uzupełnił" losy tych dzieci, których nie zdołała odszukać autorka, może dzieci/wnuki zorientowały się, że to ich babcia była poszukiwana przez Majzelsa