Kilka uwag o emancypacji

by Susan Sontag

Niewielka książka zbiera najciekawsze i najważniejsze eseje Susan Sontag dotyczące emancypacji. Znajdziemy tu przede wszystkim poruszający tekst na temat podwójnych standardów, jakimi nasza kultura operuje w odniesieniu do starzenia się kobiet i mężczyzn, refleksje na temat kategorii piękna, a także słynną polemikę z Adrienne Rich dotyczącą eseju poświęconego Leni Riefenstahl. Jak pisze autorka wstępu, teksty zebrane w książce „,mają prawie pięćdziesiąt lat, a mimo to ich lektura nie tylko nie skłania do pobłażliwych uwag, że to pisarstwo »,w duchu epoki«,, lecz wywołuje wręcz zachwyt ze względu na nieprzemijającą doskonałość tych tekstów. Nie ma w tu wtórnych idei czy zapożyczonej retoryki - niczego, co mogłoby zastygnąć w dogmat lub komunał. Utwory te są wyłącznie rezultatem niezwykłej pracy rozpalonego umysłu, który za cel postawił sobie to, by wyrazić doświadczenie bycia kobietą - w Stanach Zjednoczonych, obu Amerykach i na całym świecie - w jego politycznym i estetycznym wymiarze“.

Genres: Feminism, Nonfiction

176 pages, Paperback

Published November 20, 2024

About the author

Susan Sontag was born in New York City on January 16, 1933, grew up in Tucson, Arizona, and attended high school in Los Angeles. She received her B.A. from the College of the University of Chicago and did graduate work in philosophy, literature, and theology at Harvard University and Saint Anne’s College, Oxford.

Her books include four novels, The Benefactor, Death Kit, The Volcano Lover, and In America; a collection of short stories, I, etcetera; several plays, including Alice in Bed and Lady from the Sea; and nine works of nonfiction, starting with Against Interpretation and including On Photography, Illness as Metaphor, Where the Stress Falls, Regarding the Pain of Others, and At the Same Time. In 1982, Farrar, Straus & Giroux published A Susan Sontag Reader.

Ms. Sontag wrote and directed four feature-length films: Duet for Cannibals (1969) and Brother Carl (1971), both in Sweden; Promised Lands (1974), made in Israel during the war of October 1973; and Unguided Tour (1983), from her short story of the same name, made in Italy. Her play Alice in Bed has had productions in the United States, Mexico, Germany, and Holland. Another play, Lady from the Sea, has been produced in Italy, France, Switzerland, Germany, and Korea.

Ms. Sontag also directed plays in the United States and Europe, including a staging of Beckett's Waiting for Godot in the summer of 1993 in besieged Sarajevo, where she spent much of the time between early 1993 and 1996 and was made an honorary citizen of the city.

A human rights activist for more than two decades, Ms. Sontag served from 1987 to 1989 as president of the American Center of PEN, the international writers’ organization dedicated to freedom of expression and the advancement of literature, from which platform she led a number of campaigns on behalf of persecuted and imprisoned writers.

Her stories and essays appeared in newspapers, magazines, and literary publications all over the world, including The New York Times, The New Yorker, The New York Review of Books, The Times Literary Supplement, Art in America, Antaeus, Parnassus, The Threepenny Review, The Nation, and Granta. Her books have been translated into thirty-two languages.

Among Ms. Sontag's many honors are the 2003 Peace Prize of the German Book Trade, the 2003 Prince of Asturias Prize, the 2001 Jerusalem Prize, the National Book Award for In America (2000), and the National Book Critics Circle Award for On Photography (1978). In 1992 she received the Malaparte Prize in Italy, and in 1999 she was named a Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres by the French government (she had been named an Officier in the same order in 1984). Between 1990 and 1995 she was a MacArthur Fellow.

Ms. Sontag died in New York City on December 28, 2004.

Reviews

[Klaudia · Rating 5 out of 5]

RIP Susan Sontagm you would have had a serious love-hate relationship with the social media.

[Anna Wilczyńska · Rating 3 out of 5]

Prolog próbował mnie przekonać, że ta książka się nie zestarzała. Zestarzała, ale czasem to dobrze. Niektóre wątki ciekawe, ale dużo mniej z niej wyciągnęłam niż z innych pozycji tej autorki.

[snyoprzeszlosci]

Gdy przeglądam fragmenty tej książki prawie półtora roku po jej pierwszym przeczytaniu widzę, że powinienem podjąć się rereadu. Czytając fragmenty, które zaznaczyłem przy pierwszej lekturze, jako marksista łapię się dziś za głowę.

[Lena Pękała · Rating 4 out of 5]

trzeci świat kobiet skradł moje serce

[Emilka]

część idei wyprzedziła swoje czasy a druga (jak ktoś napisał w komentarzach) faktycznie źle się zestarzała. susan byłaby w szoku co teraz dzieje się na świecie

[Nadia · Rating 5 out of 5]

Zachwycający (przez swoją dogłębność i stopień, w jakim budzi przerażenie) esej o podwójnych standardach starzenia się ludzi. Bardzo angażująca polemika z Leni Riefenstahl, wyrzekającej się swoich własnych korzeni.

Momentami czułam, że jestem za głupia, żeby zrozumieć abstrakt intelektu autorki; że mój potencjał niemal całkowitego zrozumienia nie jest wystarczający. Ale nie z winy autorki. W końcu nie uważam, że jeśli się kogoś nie rozumie, to znaczy, że to on/ona (pamiętajcie o feminatywach) zawiniła swoim wybujałym intelektem czy elokwencją. Susan Sontag wzbudziła we mnie wielki podziw i wrażenie, że w jej wieku chciałabym być równie mądra.

[bzdurne.tresci · Rating 4 out of 5]

no powiem wam, że wymiana argumentów pomiędzy Sontag a Rich to coś, na co czekałam od rozpoczęcia tych esejów

[Łucja Mlotkowska · Rating 5 out of 5]

jak będę duża, chce być jak susan sontag

[Franciszek Skiba · Rating 5 out of 5]

Eseje Susan Sontag okazały się dla mnie niezwykle ciekawą lekturą. Szczególnie dwa pierwsze - „Podwójne standardy starzenia się” oraz „Trzeci świat kobiet” - zawierają ważne spostrzeżenia, które były dla mnie czymś nowym, ważnym, czego sam nie dostrzegałem. Całość uważam za błyskotliwe, trafne rozważania o życiu kobiet, mężczyzn, o pięknie i sztuce.

Ostatnie cztery eseje zdają się mieć nieco inny charakter od poprzednich. Sprawiają wrażenie osadzonych w dużo bardziej konkretnym temacie i odnoszących się do konkretnych kontekstów - czasami mi nieznanych. Były one jednak interesujące. Dobrze jest poznać kwestie, o których wie się niewiele albo jeszcze mniej.

Zachwycające, że niektóre z refleksji autorki odnieść można bezpośrednio do świata współczesnego - a poczynione zostały ponad pół wieku temu. I dziękuję swojej Narzeczonej za polecenie mi tego zbioru! To bardzo piękne.

[Zuzanna Bil · Rating 3 out of 5]

3,5

[Basia Zając · Rating 5 out of 5]

Fantastyczny esej o podwójnych standardach starzenia się kobiet i mężczyzn; to właśnie ten oraz równie ciekawy esej o „Kobietach trzeciego świata” najbardziej zapadną w mojej pamięci. Dalsza część książki na temat reżyserki Leni Riefenstahl i rozważań autorki na temat kontrowersji związanych z twórczością Leni i stanowiskiem środowiska feministycznego wobec niej w latach 70, choć ciekawe, są w moim odczuciu trudne do utożsamienia się z nimi (wbrew zapewnieniom tłumaczki o całkowitej aktualności wszystkich esejów). O ile temat faszyzmu niestety powraca jak boomerang i zdecydowanie (!) jest aktualny, tak analiza tego jednostkowego przypadku akurat nie do końca usatysfakcjonowała mnie jako odbiorczynię.

[simbelmynë]

"Należy przemyśleć nie tyle zasadność krytyki feministycznej, ile jej poziom, bowiem w imię solidarności etycznej stawia się w jej ramach postulaty prostoty intelektualnej. Przekonały one wiele kobiet do tego, że niedemokratyczne jest zadawanie pytania o 'jakość' - jakość dyskursu feministycznego, o ile jest dostatecznie bojowy, oraz dzieł sztuki, jeśli są dość pokrzepiające i łatwe do odczytania. Nienawiść do intelektu to jeden z wątków modernistycznego protestu, powracających w sztuce i moralności. Choć jest w gruncie rzeczy nieprzyjazna skutecznej akcji politycznej, sprawia wrażenie stanowiska politycznego."

[Magdalena Justyniarska · Rating 4 out of 5]

Ciekawie było czytać pierwsze eseje po lekturze bell hooks, bo ta krytykowała jednotorowe myślenie białych feministek z klasy średniej. Mimo, że spostrzeżenia Sontag są całkiem słuszne i wciąż aktualne, nie umiem na nie spojrzeć jak na uniwersalne doświadczenie kobiet. Kolejne eseje robią się ciekawsze, bo myśli w nich były dla mnie nowsze. Najbardziej wciągnął mnie ten o Leni Riefenstahl, sama pamiętam kilka wizyt w muzeach gdzie była ona i jej twórczość wspomniana, więc poniekąd normalizowana.

[oliwia · Rating 4 out of 5]

3,5-4/5 (sama nie wiem)
Niektóre eseje świetne, inne mniej, natomiast doceniam bardzo spostrzegawczość Sontag i jej umiejętność ubierania w słowa myśli, które nam samym trudno jest czasem wyrazić. Niektóre spostrzeżenia być może zestarzały się nieco, ale mimo wszystko większość jest nadal aktualna i chyba to jest w tym wszystkim najsmutniejsze. Jest feministycznie, ale też poznajemy fascynującą perpektywę na f@szy£m i jego estetykę.
Wydaje mi się, że to całkiem dobra książka na początek z Sontag, chociaż często pojawiały się nawiązania do innych jej esejów i prac.

[Mar Gro · Rating 4 out of 5]

Pierwsze eseje bardzo stymulujące i zachęcające do refleksji nad tym co się zmieniło w świecie a co jeszcze nie. Pojawiała się we mnie często obserwacja „co z czego się bierze”. Bardzo podobało mi się czytanie esejów- tej o starości, tej o pięknie, tej o faszyzmie. Zmieniło się dużo jak i mało, a większość tematów które porusza sontag są podwalinami naszej dzisiejszej kultury.

Daje 4 gwiazdki ze względu na to że ostatnie eseje- te w formie artykułów- już sa mniej fajne :p

[Michalina · Rating 2 out of 5]

z tekstów sontag, które czytałam, te są moimi najmniej ulubionymi. te o kulturze, o filmach i fotografii są ciekawe i dobre, bo sontag jest świetną analizatorką i krytyczną sztuki, estetyki, kultury, jednak ja tych dzieł nie widziałam, znam je jedynie ze słyszenia, więc są mi na dłuższą metę bardzo obojętne. te o feminizmie i emancypacji są słabe. typowe dla lat 70-tych, oczywiste i banalne dzisiaj, mało odkrywcze, jeśli w ogóle.

[Monika]

Zabytek.

[ami ga · Rating 5 out of 5]

tu daję 5 na luzie nawet jak nie byłam w zgodzie wszędzie ale podwójne standardy starzenia się niesamowity esej

[Haniax · Rating 4 out of 5]

<<3

[Anna Anks · Rating 3 out of 5]

Zaskakujaco aktualne po 50 latach. Czesc o Riefenstahl tez bardzo ciekawa dla mnie, zwlaszcza w kontekscie ogladanego ostatnio dokumentu o niej, gdzie do konca wypierala sie zwiazkow z nazizmem.

[Monika Jaskuła · Rating 5 out of 5]

Susan Sontag vs Adrienne Rich to zdecydowanie mocny beef. Czytanie dało mi dużo satysfakcji i uważam że wydawnictwo Karakter świetnie zestawiło ze sobą eseje z wywiadami!

[natalia · Rating 4 out of 5]

zapomnialam dodac te ksiazke do przeczytanych