Hoffnung

by Philipp Blom

Berlinde's Alltagsperlen 2025, Ausgabe 05 Heute erzähle ich von meinem Erleben bei einem Spaziergang in der Natur und von einer Veranstaltung am Anfang dieses Jahres und wie aus trister Hoffnungslosigkeit Hoffnung entstehen kann. "Anchor" von Hillsong

Genres: Nonfiction

Hardcover

About the author

Philipp Blom is a German novelist who currently lives and works in Vienna, Austria. He is best known for his novel, The Simmons Papers (1995). His 2007 novel, Luxor has not yet been translated into English. He is a professional historian who studied at Vienna and Oxford with a focus on eighteenth-century intellectual history. His academic works include: To Have and to Hold: An Intimate History of Collectors and Collecting; Encyclopédie, and The Vertigo Years: Change and Culture in the West, 1900-1914. He is also the author of The Wines of Austria.

Reviews

[Wim Reinalda · Rating 3 out of 5]

Ik heb de net verschenen Nederlandse vertaling gelezen van dit mooie essay over Hoop, vertelt in de vorm van een brief aan een bezoeker van een van zijn lezingen die maar blijft vragen of er nog hoop is. Dus niet zozeer de vraag: wat mag ik hopen (Kant), maar: mag ik überhaupt nog hopen. En het antwoord is gelukkig: ja dat mag en het kan. Maar wel onder voorwaarden. Wij volgen onder andere Vaclav Havel: 'Hoop () is niet hetzelfde als de vreugde over het feit dat de dingen goed verlopen, () maar veeleer de gave zich voor iets in te zetten, omdat het goed is en niet alleen omdat het vooruitzicht op succes biedt.' De koppeling met handelen is een centraal thema van Blom, waarbij het bovenal gaat over de lange termijn, niet over succes op de korte termijn. Daarvoor is ook discipline ontwikkelen een belangrijke voorwaarde om te kunnen en te mogen hopen. Een mooi begrip dat hij gebruikt leent hij van Robert Musil: mogelijkheidszin, als complement van werkelijkheidszin: het vermogen om alles te denken wat evengoed had kunnen bestaan en dat even belangrijk te vinden als dat wat is.

[Pieter Serrien · Rating 5 out of 5]

Hoop is een hoopje troost, een woordelijk geneesmiddel om niet te wanhopen in deze moeilijke tijden. Een heel persoonlijk, intiem, confronterend boek, een inspirende brievenbundel die ik deze eerste lesweek van het nieuwe jaar met mijn leerlingen bespreek. Op het einde van dit jaar lees ik het opnieuw. Bedankt, Philipp Blom!

[Johan · Rating 5 out of 5]

Persoonlijk en universeel, bemoedigend en ontluisterend, confronterend en voedend. Zojuist in drie uur tijd in een ruk uitgelezen. En ik zou het morgen al willen herlezen…

[Tim · Rating 3 out of 5]

Blom schrijft mooi en toegankelijk over de hoop en laat zien hoe de geschiedenis vol zat met mensen die hoop koesterden en perspectief vormden in tijden dat die niet nabij was.
Met recht gaat het daarbij in op dat het ook het verhaal is dat hoop mogelijk maakt en dat emancipatiebewegingen aanmoedigde tot handelen. en de grip die nihilisme kan nemen als die ontbreken omdat de leider niet is onderworpen aan een gezamenlijk idee.
Wat me wel onduidelijk bleef was de vraag of hoop na te streven is of een attitude die in te nemen is voor het individu, het verhaal die hoop weet aan te wakkeren. of dat hoop wellicht net als geluk moeilijk te vangen is en soms verschijnt terwijl het op andere momenten afwezig lijkt te zijn.

De belodte dat ik nu een verstandige relatie tot de hoop kan hebben is niet ingelost.

[Bert_d_t · Rating 2 out of 5]

klein en dun boek en toch leest het als filler en verhalen om zaken aan elkaar te knopen.
Het kan zijn dat ik niet begrijp wat de bedoeling van het boek was. Het voelt als iemand die een avond moet vullen met verhalen en een eigenlijk maar 20 minuten echte inhoud te vertellen heeft en vervolgens alles en nog wat aangrijpt om dan nog steeds maar een dun boek te vullen.
Voelt een beetje als "this could have been a memo".
Maar ik herhaal, mogelijks heb ik de verborgen boodschap niet begrepen.

[Luc Dejonghe · Rating 2 out of 5]

Veel verteld, maar niet altijd to the point. Onze zin en hoop halen we vooral uit onze dagelijkse verhalen in het streven naar een betere wereld, niet meer uit een leven na de dood (religie).

[Albert Faber · Rating 3 out of 5]

De zoektocht naar hoop en zingeving brengt tegenwoordig een grote stroom boeken op gang (en ik ga ze allemaal lezen) en ook de Duitse denker Philip Blom doet een duit in het zakje. Het is een soms fascinerende, maar net te vaak wel erg elitaire blik op de materie. Blom zoekt naar de essentie van hoop aan de hand van een hoogleraar literatuur (zijn intellectuele leermeester), een vriend die wijnboer en kasteelheer is, en nog wat van die types. Hij houdt lezingen, leest Goethe, luistert Schubert en bezoekt hoogwaardige musea. Enige pedanterie is Blom niet vreemd.

Soms levert dat interessante (maar niet heel originele) gedachten op, zoals de constatering dat hoop samenhangt met een leven van verhalen en narratieve structuren. Als de omstandigheden veranderen vraagt dat om nieuwe narratieven over wat een zinvol leven is. Dat vereist ook het loskomen van nostalgie. “Een samenleving zonder plausibele hoop, zonder een mogelijke zinvolle toekomst, een samenleving die geen andere strategie kent dan te verdedigen wat ze nu heeft, moet wel net zo falen als iemand die eeuwig jong wil blijven.” Wie geen verandering wil, zal haar ondervinden.

Op andere momenten lijkt hij zichzelf ook weer tegen te spreken, of is het in elk geval wat ambivalent. Hij wijst op het toevallige historische voordeel van de westerse samenlevingen, maar leunt vervolgens wel erg eenzijdig op die geschiedenis. Blom wijst op de onzekerheden en veranderingen van nu, maar lijkt dan zelf weer net te vaak te blijven hangen in een wat lamenterende nostalgie van de zekerheden van de moraal, de orde en de instituties van de 20e eeuw. Gebrek aan hoop is dan vooral een symptoom van een samenleving die God zou hebben doodverklaard, geen gemeenschappelijk verhaal meer vertelt en die zich niet aan een toekomst waagt. Tsja.

Wat resteert is het wat vlakke idee dat hoop vooral een kwestie is van actieve belangstelling voor mogelijkheden en handelingsruimte. Daarmee sluit Blom expliciet aan bij het idee ‘mogelijkheidszin’ van Musil, en bij het ‘lef van de hoop’ van Obama. Mooie woorden, maar Blom geeft er niet echt aanvullende uitwerking aan in dit wat schetsmatige opgezette essay. Al met al wel een aardig boekje, met net genoeg interessante gedachten om nog even op te knagen, maar ook te weinig vernieuwende gedachten om noodzakelijk leesvoer te zijn.

[Fien Danniau]

Introductie
Is hoop mogelijk? Los vd retoriek? Wat is daarvan het risico (over lijken?) en hoe kwetsbaar maakt het je? Hoe lang moet de historische adem zijn om te begrijpen wat de gevolgen van hoop zijn? (22)

In tijden van drievoudige existentiële crisis: 1)opwarming aarde, 2) achteruitgang biodiversiteit 3) gevolgen van digitalisering en KI. Met elk het potentieel een groot deel vh leven op aarde te vernietigen/verzwakken/beschadigen (15)
(3. Kunnen wij, blootgesteld als we worden aan permanente prikkels die onze aandacht opeisen, voorkomen dat we incompetente narcisten worden die in een wolk van gepersonaliseerd nieuws en algoritmisch vormgegeven gesprekken voor hun beeldschermen voor zich uit te vegeteren? Hoe functioneren dan een democratie? Wie neemt dan nog besluiten? 17)


* Hoop als garantie. “Veel mensen denken tegenwoordig dat ze er recht op hebben in veiligheid en welvaart te leven. Een historisch visioen van een goed leven verschrompelt tot een consumentenrecht.” (12)

* Wanhoop?
Omstandigheden en een eeuw v teleurstellingen drijven ons tot wanhoop. Hoop is krachtig en kan de werkelijkheid veranderen. Voor veel mensen is de toekomst echter bedreigend.
“Ondanks rijkdom en groei en wetenschap en amusement, ondanks alle sportvelden en eensgezinswoningen, straten en supermarkten en restaurants, ondanks flatscreens en vakantievluchten en twee generaties vrede is de toekomst voor veel mensen iets dat ze willen mijden, want er zal niets goed van komen.””mooiste hoop is dat er niets zal veranderen, want niemand verwacht dat het nog beter, rijker, veiliger, vrijer, gaver wordt. (25)
Bange mensen luisteren naar leiders die beloven dat er niets zal veranderen, dat ze zelf niet hoeven te veranderen, fatsoenlijke en normale mensen als ze zijn. Gewoon ingraven.
Rechts noch links heeft grote visioenen over de toekomst.

2. Wat is hoop?
Cfr casus 50 j burgeroorlog Colombia
Hoop is niet: optimisme ; recht of garantie ; bezwering ; verbonden aan armoede/rijkdom
Wat gebeurt er nadat al het ergste is gebeurd en de ergste angsten zijn uitgekomen?
Wat is hoop hebben, met hoop leven?
Waarom bestaat er hoop op onverwachte plaatsen en is er geen op plaatsen die het volgens alle standaarden beter hebben dan ooit en waar dan ook?

3. Gesprek op afstand (47)






2.

[Eric vp · Rating 4 out of 5]

Eerder las ik nog zijn boek 'de onderwerping'. Her leek me logisch om nu 'Hoop' te lezen. Terecht. Eerst wou ik gewoon enkele zinnen uit het boek citeren. Maar neen, de essentie is dat deze essay uitdaagt om verder zelf na te denken. Dus: gewoon zelf lezen... en blijven nadenken, hopen.
Het is 'leesbare filosofie', toegankelijk, helder, verontrustend, herkenbaar en vooral erg actueel. Ik denk alvast: 'de moed er in houden'.
In de marge: ik wist dat de auteur een Duitser was, ik wist niet dat hij in Wenen woonde. Ik ontdekte dit toevallig tijdens het lezen van het boek (naar het einde toe) , toen ik zelf mijn laatste dag in Wenen was. Wie weet hebben we elkaar gekruist.

[Rudi · Rating 4 out of 5]

Ik vond het een beetje een eigenaardige leeservaring , aangezien de mens een verglijkingsdier is probeer ik me wat te baseren op vorige boeken van de schrijver die ik heb gelezen of andere licht filosofische boeken , maar mijn geheugen laat me wat in de steek en ik weet niet echt met wat ik het boek kan vergelijken ,
3/4 sterren , bedenkingen, biografie, mijmering over het concept hoop , vroeger en vandaag ,
sommige stukken vond ik mooi gevonden , bij andere was ik de gedachtegang van de schrijver wat kwijt ,

[Nina · Rating 3 out of 5]

Ich mag Blom, aber das hier war eher mittelmäßig. Bin inzwischen aber auch sehr sensibel bzgl. "wir brauchen neue Geschichten.. der Mensch ist ein Geschichten Erzählendes Wesen.. uns fehlt eine gemeinsame Geschichte .. es gibt nichts Stärkeres als Geschichten... Geschichten ändern unsere Wahrnehmung der Welt... ohne Geschichten kommt der Mensch nicht aus.. welche Geschichten erzählen wir?" Kann es leider nicht mehr hören. Da, wo es konkret oder persönlich wurde, konnte er mich manchmal fesseln

[Tim VdB · Rating 5 out of 5]

Een essay dat me nieuwe inzichten opleverde over het belang van verhalen, de invulling van begrippen als "hoop" en "zin". Sterke link met existentialisme van Camus maar met een veerkrachtigere boodschap en ruimte voor mogelijkheidszin en handelingsruimte. Mijn verhouding tot de wereld is alvast meer gekleurd en rijker dankzij deze tekst. Ik lees hem graag later nog eens door.

[Thibo Van · Rating 4 out of 5]

Verfrissend boek over de kijk naar het leven. Zeker als belg zijnde, en iedereen rondom mij te horen klagen, doet het deugd om eens de ideeën van iemand te horen die optimistisch in het leven staat. Al is het leven en de wereld een dodelijke plek.

[Melanie Wray · Rating 1 out of 5]

Ich habe das Buch quer gelesen. Erstaunlich dass Blom sich auf das Buch „Radikale Hoffnung“ von Jonathan Lear bezieht, teilweise Formulierungen und sehr viele Gedanken und Schlussfolgerungen übernimmt, aber nicht die Quelle angibt.

[Laurens Bynens · Rating 5 out of 5]

Ik had dit nodig.

[Manal · Rating 1 out of 5]

Not a great book. While the overarching themes and personal stories are interesting, much of the content feels like filler — repetitive and lacking in real depth.

[Evie · Rating 3 out of 5]

Lees vooral het laatste hoofdstuk (en de rest niet perse ;)