Kabilang sa mga Nawawala / Among the Disappeared

by Ricky Lee, Bienvenido L. Lumbera (Translator), Buenaventura Medina Jr. (Translator)

Kabilang sa Nawawala/Among the Disappeared is a novella about a young man in search of his true parents whom he learns, after dark and gritty experiences in the city, are desaparecidos. The original story by Ricky Lee in Filipino is accompanied by its English translation by Bienvenido Lumbera and Buenaventura Medina and notes and introduction by the author.


Jun-Jun wakes up one morning in 1987 and realizes he has become invisible. After teasing his best friend Gene who can’t feel him, much less see him, he goes off to explore the underbelly of the city, going onstage among drag impersonators and singers unseen, swimming in Manila Bay, sleeping in the cemetery. He becomes more substantial, able to feel and be felt though still invisible, and he follows home an old woman carrying a placard of a desaparecido who has his face. He learns that she is his grandmother with a picture of his father, and over time, he finds his mother, a journalist with a talent for disguise. He spends some happy moments with her, unseen, before tragedy strikes again. Gene later learns Jun-Jun’s story from a cassette tape he recorded. Each chapter begins with a one-line epigraph that is a quote from Jun-Jun on tape. Based on the recording, the story is narrated by Gene from Jun-Jun’s point of view.

Paperback

First published January 1, 1988

About the author

Filipino screenwriter, journalist, novelist, and playwright.

He has written more than 150 film screenplays since 1973, earning him more than 50 trophies from various award-giving bodies, including a 2003 Natatanging Gawad Urian Lifetime Achievement Award from the Manunuri ng Pelikulang Pilipino (Filipino Film Critics). As a screenwriter, he has worked with many Filipino film directors, most notably with Lino Brocka and Ishmael Bernal. Many of his films have been screened in the international film festival circuit in Cannes, Toronto, Berlin, among others.

Reviews

[fleurdelitte · Rating 4 out of 5]

Jonathan's story is one that perfectly mirrors the struggle of the Filipino in properly remembering the horrors of the past. In the current period, we have the son of the former dictator, alluded to in the story as commiting various human rights violations and turning people into desaparecidos, as the president with a popular mandate at that.

Ultimately, Among the Disappeared posits that to forget is to finish the work of the fascist for them, but to remember is to ensure that the plight of the perennial desaparecido ends now.

[Maiary Gracen · Rating 5 out of 5]

Ang Filipino version pa lamang ang natapos kong basahin sa oras na ito—madaling-araw ng ika-8 ng Oktubre, taong 2024.

Maiksi lamang ngunit may bigat at lalim ding paniguradong mag-iiwan ng marka.

[✨ Magiee’s Library ✨ · Rating 4 out of 5]

Mahilig akong magbasa ng mga librong may touch ng history. Mahilig akong manood ng mga documentary at movies lalo na kapag may topic ito na patungkol sa nangyari noong Martial Law. Curious ako sa mga pangyayari noong mga panahong ito kaya sobrang na-hook ako na basahin itong librong naisulat ni Sir Ricky Lee na Kabilang sa Mga Nawawala.

Manipis at sobrang bilis lang basahin nito pero punong-puno ng sense para sa akin.

Dalawa ang nabubuo kong interpretasyon sa kuwento na 'to.

Una: Si Jun-Jun bilang isang kamalayang politikal. Sa first part ng istorya, pinakita na walang pakialam si Jun-Jun sa paligid niya. Nakikita kong sumisimbolo dito yung estado ng buhay ni Jun-Jun sa kwento bilang isang invisible. Hindi siya nakikita ni hindi siya naririnig. Walang boses at walang pakiramdam. Para lang siyang hangin sa sumasabay sa agos ng mga pangyayari. Katulad nang natutulog na kamalayan ng iba sa atin sa usaping pang-politikal o panlipunan. Noon namang naglibot siya upang maghanap ng katawan doon niya rin nakita ang reyalidad ng buhay, doon niya nakita ang mga naghihirap, ang mga taong kumakapit sa patalim, ang injustices, crimes at iba pa. Nagkaroon siya ng pagkamulat sa nangyayari, nakita niya, nabuksan ang mga mata niya at nabuksan ang isipan niya. Hanggang sa nagkaroon na siya ng sariling boses at pakiramdam.

Nakakilala rin siya ng mga taong nagkaroon ng impluwensya sa kanya para balikan ang mga pangyayari sa nakaraan, kung paano nahubog at unti-unting nabago ang paniniwala niya sa mga nangyari at nangyayari sa paligid niya. Noong nagamit niya ang boses at pakiramdam na ito para gumawa ng aksyon katulad ng pagtatanggol niya sa nanay niya mula sa mga militar na bumaril dito, doon siya tuluyang naging visible sa mga tao. Doon siya tuluyang nagbalik bilang isang nawawala.

Pangalawa: Si Jun-Jun bilang isang literal na kaluluwa ng desaparecido na tuluyang nakita ng kanyang mga kamag-anak pagkatapos ng ilang taong pagkawala. Mga kamag-anak o mga taong hindi nakalimot sa kanya at hindi tumigil para mahanap siya.

Malinaw din ang mensahe ng libro na hindi dapat tayo makalimot sa mga nangyari noon. Hindi natin dapat kalimutan kung saan tayo nagmula at kung paano tayo napunta sa kung ano ang estado ng lipunan natin ngayon. Katulad nga ng mga linya sa libro na ito na:

"Pag-aralan mo ang iyong kasaysayan."
"Kung di mo alam kung saan ka nanggaling ay paano mo malalaman kung saan ka pupunta?"

[Fati · Rating 4 out of 5]

Na-enjoy ko yung atake ni Ricky Lee sa pagsusulat ng patungkol sa mga desap. He incorporated the genre of magical realism in this book. This work has a different mood as compared to his other works like Para Kay B. 

It was gritty and angry. As it should. Overall appreciated this work from Lee.  

[Aaron · Rating 4 out of 5]

Kakaiba at matalinghaga!