Mała empiria

by Katarzyna Sobczuk

Objawy: skłonność do wzruszeń byle czym, poczucie, że wszystko jest trochę anachroniczne, wysyłanie życzeń dalekim krewnym, tkliwość na widok wyrastających spod chodnika źdźbeł trawy, ględzenie i zapominanie, wspominanie i kolekcjonowanie sumy dobra, dokarmianie ptaków i wynoszenie resztek jedzenia na kompost z nadzieją, że jakieś małe zwierzę je zje.

„Rozmarudzenie pomieszane z troską o siebie, traktowanie siebie z nową ostrożnością i powagą uznałam za pierwszy objaw starości’” – Katarzyna Sobczuk tropi symptomy powolnej zmiany, oznaki starości, przygląda się wiekowi średniemu, a także tej dziwnej pułapce, gdy jednocześnie jest się dzieckiem starzejących się rodziców oraz coraz starszym rodzicem dziecka.

Jak wybaczyć ojcu starzenie się? A jak samemu nie wpaść w pułapkę starczych nawyków?

„Nic jeszcze nie wiem o prawdziwej starości, ale mam o niej pewne wyobrażenie. Wczoraj zjadłam zupę, opłukałam talerz i położyłam na niego drugie (krokieta). Wtedy poczułam, że mogę jednak coś napisać – coś już wiem”.

Mała empiria to esej uczestniczący o wczesnej starości i zagadce rodzicielstwa. Nie ma tu jednak perspektywy psychologicznej ani naturalistycznego skupienia, to rejestr małych, codziennych epifanii.

Genres: Nonfiction, Poland, Philosophy, Polish Literature, Essays, Audiobook

240 pages, Paperback

First published November 28, 2024

Reviews

[Aleksandra Gratka · Rating 5 out of 5]

Nie zwróciłabym uwagi na tę książkę, gdyby nie zachwyt Mariusza Szczygła. Nie zwróciłabym i straciłabym mocną pozycję w topce tego roku, mocną pozycję w topce mojego życia.
Słowa Katarzyny Sobczuk pociągnęły za każdy mój nerw, umościły się w arteriach, zamieszkały w głowie. Tu każda strona była o mnie. O moich lękach, o nostalgii, która chwyta za gardło, o wkurzeniach i smutkach. To ja jestem przecież w tym wieku, gdy można krzyczeć na własne dziecko i własnego rodzica. To ja myślę o matce Różewicza. To ja mam poczucie permanentnej straty, bo świadomość, że pewnych rzeczy się nie doświadczy, z pewnymi osobami nie zobaczy - wali między oczy jak obuchem.
Życie jak odroczenie. Kolekcja szans wykorzystanych i tych w ogóle. Przyszłość, która "ma się mienić feerią możliwości do ostatniej chwili". Balansowanie między starymi rodzicami i dzieckiem, które staje się bytem coraz bardziej osobnym ("Jak to jest być nim? Jak to jest być twoim dzieckiem?"). Tu nie ma zbędnych słów. Tu każda strona jest dla mnie ważna.

Wspaniała lektura.

[Przemysław Skoczyński · Rating 3 out of 5]

Sobczuk przygląda się zjawisku „wczesnej starości” wbrew trendom sugerującym, że współczesny człowiek jest niemal wiecznie młody, a „wiek to tylko liczba”. Eseje (czy raczej mikro-eseje) są intymne, bardzo fragmentaryczne i tak też najlepiej je czytać. Oprócz tego, że osobiste, bywają niezwykle celne i mają skłonność do uogólniania, jednak po chwili pojawia się coś tak subiektywnego, że całość przed tym uogólnieniem ucieka. Nie ma się z tym sensu zgadzać lub nie. W kilku momentach mnie ruszyło, czasem pomyślałem, że „mam tak samo”, a czasem przeciwnie. Ciągła lektura niewskazana, raczej do poduszki. Ciekawa rzecz dla tych, którzy – jak ja – staro czują się mniej więcej od dwudziestego roku życia

[Paulina Frankiewicz · Rating 1 out of 5]

No niee. Bardzo chciałam to przeczytać, wypatrywałam w księgarniach, bo wciąż znikała, taki był szał, i może stąd takie rozczarowanie. Dla mnie banalne, naciągane, nieśmieszne, gdzie chyba miało być śmiesznie, a nawet niesmutne, gdzie chyba miało być na smutno. Do tego kiepsko zrobione - na poziomie słów, bo wydanie super, najlepszy format, ładne szycie, no fajnie by się z tym spacerowało w kieszeni, gdyby mi to weszło.
Chyba że za młoda jestem ;)

[Maciek Krzysztofowicz · Rating 5 out of 5]

Solidarność pokoleniowa to dość abstrakcyjny termin z zakresu polityki społecznej, ale przy tej książce nabiera rumieńców.

[Agnieszka Hofmann · Rating 4 out of 5]

Miniatury o starości, które czyta się raz z lekkim uśmiechem na ustach, raz w niemym olśnieniu, a bywa, że i z obojętnością lub niezrozumieniem. Do smakowania, zatrzymania się i włączenia myślenia, i do powrotów.

[Agnieszka Kalus · Rating 3 out of 5]

Książka o starzeniu, o małych rzeczach, które zmieniają się wraz z upływem czasu, o drobiazgach, które przypominają nam o śmiertelności. To nie jest poradnik, nie dowiemy się, jak sobie radzić ze świadomością, że znikamy, to refleksyjna opowieść o tym, jak radzi sobie autorka. W pewnym wieku warto przeczytać 😉

[kacperminiak · Rating 3 out of 5]

Mam wrażenie, że książka kończy się w połowie. Od samego początku miała wszystko, co lubię, czyli niezwykłą wrażeniowość, tkanie, a raczej próba opisania momentu między - między młodością, a wczesną “starością”. I to było świeeeeeetne(!) Ale ten temat jakby się wyczerpuje dość szybko, już później nie jest taki aprobujący… W pewnym momencie staje się opowieścią zupełnie o wszystkim i o niczym, takim nie dającym się zebrać w ramy tego, co na początku. I bardzo mi przeszkadzały częste wstawki filozofów, czy innych pisarzy, napominanie na nich. Jakby autorka musiała dać duże nazwisko między słowami, żeby wycisnąć do końca swoje racje. To było bardzo drażniące. Dlatego, troszkę rozczarowanie, bo miałem duże oczekiwania do tematu. Uważam, że jest to w porządku książka, która na pewno wzruszy nie jedną osobę; zapewne bardziej taką w wieku o jakim traktuje.


,,Gdy słyszę w domu zdania: „Zrobić ci naleśnika z powidłem śliwkowym?” lub „Trzeba jej kupić trzewiki”, wołam: „Nigdy już tak nie mów, nie ma już tych słów!”
Nie ma też określeń „kanalia”, „straszna szuja”. A jednak tęsknię za wyznaniem babci „sprzykrzyło mi się”

,,Z nudów lub z roboczej rozpaczy możemy chcieć, żeby w środku nas te huczne imieniny trwały już zawsze, górne światło rozświetla kryształowe kieliszki, w salaterkach lśnią brązowe główki grzybków, wesołe głosy cioć i wujków, wesołe.”

,,Kiedyś przecierałam plastikowe okładki książek z biblioteki spirytusem salicylowym, zanim wzięłam je do łóżka. Pewnego razu, w czwartej dekadzie życia, położyłam się z książką nieprzetartą. Nie pozwalałam też nikomu usiąść na pościeli w spodniach, w których jechał tramwajem. Teraz nawet bym pozwoliła.”

[I saved the book today · Rating 4 out of 5]

„Na starość może się pojawić pokusa, żeby upiększyć swój język starodawnymi słowami. Niektórzy zaczynają na przykład używać słowa „przednie” lub „zacne”. Potrawy były przednie, wino zacne, mocarne. W komentarzach w internecie widać też inną manierę starszych ludzi: pod postami o książkach piszą „książkę zakupiłem” zamiast „kupiłem”. Najbardziej jednak lubią stronę bierną: książka została zakupiona. (Jeśli dopiszesz „melduję”, jesteś stary w szczególny sposób)”.

Podobała mi się ta malutka książeczka o tym, co przydarza się między młodością a starością. O ludziach w średnim wieku, którym zmienia się perspektywa na wiele spraw. O przestrzeni sentymentalnej, która puchnie w człowieku wraz z wiekiem.
Poruszyły mnie te małe epifanie, odnalazłam w nich część siebie. W grudniu mój licznik znów się przekręci i będzie wskazywał 44, więc z ciekawością przyglądałam się piątej dekadzie, choć i wcześniejsze i późniejsze były zajmujące. Było też sporo obserwacji dotyczących rodzicielstwa i choć ten temat mnie nie dotyczy, to czytałam z zainteresowaniem. Późniejsza starość i starość rodziców wzbudziły mój niepokój, bo jak się nie bać tego momentu, w którym nigdy już nigdzie nie pojedziesz – najpierw Twoi rodzice, potem Ty?
To fajna lektura o międzypokoleniowych relacjach i zmieniającym się spojrzeniu na świat. Książka pełna obserwacji trafnych, czasem komicznych, na pewno zachęcających do refleksji. Raczej dla dojrzałych czytelników, którzy cenią kontakt z przyrodą, zwracają uwagę na swoje zdrowie, przeszli kryzys przyjaźni i unikają nocowanek poza własnym łóżkiem. Ja bawiłam się przednio. A! I melduję, że ta książka nie została zakupiona – wypożyczyłam ją z biblioteki. Zacna pozycja.

„Nic jeszcze nie wiem o prawdziwej starości, ale mam o niej pewne wyobrażenie”.

[Jagoda · Rating 5 out of 5]

Wspaniałe to było

[zosia · Rating 1 out of 5]

najwyraźniej luźny potok myśli, ubranych w pretensjonalne i patetyczne słownictwo, to nie do końca coś, co do mnie przemawia, pomimo ważnego tematu, który autorka podjęła

[Maciej Bujanowicz · Rating 4 out of 5]

Książka porusza ważne problemy i momenty w życiu człowieka, zwraca uwagę na aspekty relacji rodzinnych poprzez pryzmat codziennych sytuacji. Jest w niej wiele punktów zaczepnych do własnej refleksji.

[Juśka Moździerz · Rating 2 out of 5]

Ot strumień świadomości

[Mirella Panek-Owsiańska · Rating 4 out of 5]

4,5 Autorka pisze, że są to obserwacje „tego, co się ludziom przydarza w okienku pogodowym między młodością i starością”. Wiele z tych obserwacji jest mądrych, prawdziwych i błyskotliwych, kilka przeciętnych, z niektórymi bym polemizowała. Ale i tak jest to świetna książka dla osób w „młodej starości”.
„Uber lub niepicie - byle tylko obudzić się we własnym łóżku. Z wiekiem tracimy ciekawość innego domu. Poranek u obcych to kłopot, a nawet wstyd.”

[Anna · Rating 4 out of 5]

True story. Terryfing how true it is- aging, its symptoms, worries, surprising thoughts and conclusions. You have similiar experience snd observations and you don't known if that worries you or makes you happy. Written with the admirable sense of humour -it is easier to acknowledge some bitter facts.

[Karola · Rating 5 out of 5]

Rozlewający ciepełko na sercu i dogłębnie poruszający zbiór esejów, myśli o dojrzewaniu, procesie starzenia się.

[Monika · Rating 2 out of 5]

Zaczęło się (36 lat)

Książka: czasem słuszne spostrzeżenia a czasem nieciekawe
Wiele spostrzeżeń zupełnie niewnikliwych - dziwi że się można mieć ulubiony chleb - yy a co w tym dziwnego, wcale nie świadczy to o starości

[Natalia · Rating 1 out of 5]

DNF
Strasznie się to czytało, te spłycone, pretensjonalne wynurzenia.
Czy wszystko trzeba opisywać? Dodefiniowywac? Czy istnieją ludzie młodzi starzy i starzy młodzi? Istnieją. Czy kiedykolwiek wiemy wszystko o świecie, życiu, ludziach? Nie, i to jest piękne. Zostawmy to tak

[Wioletta Miller · Rating 3 out of 5]

Książka dla osób 40+ i dalej które chcą sobie potwierdzić, że się starzeją. Zbiór przemyśleń...nie że złych ale wg mnie mało oryginalnych, okraszonych 'mądrymi' słowami ..I tyle. Nie rozumiem zachwytu nad tą książką. Takietam ;-)

[echo]

istnieje granica między zwyczajną metodą pamiętnikową (przykład: „Bezmatek” Miry Marcinów) a filozoficzno-katalogową, fenomenologiczną, którą dumnie reprezentuje „Mała empiria” — i właśnie ta subtelna różnica, myślicielskie zacięcie w wyliczeniach małych zdarzeń, sprawiła, że książka Sobczuk zrobiła na mnie o wiele większe wrażenie niż Marcinów

narratorka stoi w rozkroku między młodością a starością; coraz bardziej uciążliwa staje się świadomość złowieszczego cyklu — dziecko starzejących się rodziców stanie się kiedyś starzejącym się rodzicem swojego dziecka; zaczyna się niewinnie, drobnymi odklejeniami od pulsu młodości, zaniedbaniami, rozrachunkami, kryzysami przyjaźni; spotkania jakoś nie wychodzą, największe tłumy zbierają pogrzeby; życie kończy się nowo odkrytą dziecięcą anarchią — ojciec autorki odkłada rzeczy na później i pozostaje w limbo nierzeczywistości, bo jeśli może trwać myślami w przyszłości, to znaczy, że przyszłość jeszcze jakąś ma

autorka krąży między najprostszymi momentami codzienności i głębszymi filozoficznymi refleksjami; odżegnuje się przy tym od dyskursu psychologicznego, terapeutycznej mowy, w bardziej przekonujący sposób niż Tomasz Stawiszyński w swojej „Ucieczce od bezradności”

drobne zdarzenia, przyczynki myśli, tworzą nastrój przemijania i ucinania możliwości; rachunek życia nie pachnie jednak sentymentalizmem; kolej rzeczy pozostaje niezmienna; śmierć i obserwowanie, jak nasze lęki przechodzą na kolejne pokolenie, to element życia, który można tylko odnotować, rozdłubać, skatalogować — ale nie powstrzymać

[Karolina W. · Rating 5 out of 5]

Uważam, że ta książka jest wybitna. Moja „stara dusza" świetnie odnajduje rzeczy wspólne ze mną, moimi bliskimi, ludźmi z mojego otoczenia. Na pewno do niej będę wracać.
Podejrzewam, że coraz więcej stwierdzeń z biegiem czasu będzie pasować do mnie a nie tylko do babci, mamy, ciotki czy wujka. Ciekawa forma, nie przegadana. Może i opisuje proste rzeczy, ale czy to właśnie nie jest proza życia?

[aneta sadowska-wojak · Rating 5 out of 5]

W zachwycie nad celnością obserwacji i chwytaniem momentów, które umykają w życiu rodzica, dziecka, córki, matki…..

[jaikx · Rating 3 out of 5]

3,5

[martoushka · Rating 4 out of 5]

Jakie to było piękne!

[maja · Rating 4 out of 5]

4,5

[Marta Mardyła · Rating 3 out of 5]

„Radość z rodzicielstwa nie jest łatwa. Nie jest ani bezpośrednia, ani zmysłowa. Rzadko zdarza się w teraźniejszości. Można ją poczuć za późno – albo wcale”.

[Bartek Zajdel · Rating 4 out of 5]

Dzielę na pewno z autorką część myśli/spostrzeżeń na temat tego przejściowego czasu w życiu, pomiędzy młodością i starością. Ale nie wszystkie. Warto.
7/10

[jozefinak · Rating 3 out of 5]

Podekscytowana przez Pana Szczygła, być może za młoda jestem ale niektóre pretensjonalnopatetyczne zdania na koniec nie do przełknięcia. Ale ważne myśli

[Robert Sumara · Rating 4 out of 5]

Całkiem zgrabnie napisany esej o starzeniu się. Jak nie zapomnę to sięgnę po to znowu za 10 lat ;)

[Mikołaj Florczak · Rating 5 out of 5]

W jakimś sensie bardzo odległa, ale miejscami bardzo bliska. Pora częściej odwiedzać rodziców. I babcię…

[Karol R · Rating 3 out of 5]

Bardzo nierówne, często banalne i nieodkrywcze. Większość tych rozdziałów brzmi jak cytaty z temyśli.pl XD