Beeldende kunst speelde in de geschiedenis vaak een cruciale rol als voortrekker van verandering. Ook nu nog. Kunst die tot voor kort weinig kans kreeg zich te tonen wordt geëxposeerd en vindt weerklank. Makers van over de hele wereld treden uit de schaduw en ándere thema’s dringen naar de voorgrond. Maar niet zonder slag of stoot. Sommige van de oude mastodonten proberen hun oude posities te behouden en verandering tegen te gaan. Bijvoorbeeld met het argument dat alleen ‘kwaliteit’ telt. Maar wat als de heersende opvatting van kwaliteit te beperkt is?
Hans den Hartog Jager volgt de ontwikkelingen in de internationale beeldende kunst al jaren op de voet. In zijn haarscherpe beschouwingen in nrc worden heilige huisjes omver getrapt, nieuwe makers bejubeld, vaste waarden bediscussieerd en instituten kritisch beschouwd.
In Revolutie in het paradijs zijn deze stukken verzameld en rijk van beelden voorzien. Gebundeld bieden ze een krachtig tijdsbeeld van de kunsten in een periode van grote verandering.
Hans den Hartog de Jager schrijft luchtig, duidelijk, kritisch, zonder jargon, en zonder te veel poespas. En dat leest fijn en rap door. Het boek is zo actueel dat het bijna niet meer actueel is op het moment van lezen, ‘revolutie’ vind ik daarom een wat groot woord. Ik zou dit boek eerder omschrijven als een actuele reportage van de ‘verschuiving’ in de kunstwereld.
Revolutie in het paradijs laat zich dan ook het best niet lezen als een betoog, maar eerder als een openbare zoektocht. Een kroniek van een kunstwereld in verandering. Waar het precies naar toe zal gaan is onzeker, maar dat er een bepaalde richting is ingezet, daar kunnen we inmiddels niet meer onderuit. Intussen draait de wereld natuurlijk ook weer gewoon door. De veiling en verorbering van Maurizio Cattelans Comedian, Mark Zuckerberg die een spuuglelijk beeld van zijn vrouw besteld, het debuut van Nick Cave als beeldend kunstenaar. Wie Revolutie in het paradijs uit heeft, zal zich afvragen wat Den Hartog Jager daar nu weer over zou denken.