Ιστορίες τρέλας από την Ελληνική λογοτεχνία

by Γιάννης Σολδάτος (Editor)

Οι "ωραίοι παράφρονες" του Καρυωτάκη είναι δονκιχώτες που πάνε κι έρχονται κόντρα στο αίτημα της κοινωνίας για διατήρηση και επίδειξη του ορθολογικού της προσωπείου· του προσωπείου που οδήγησε τον ποιητή στον επίλογο της Πρέβεζας. Αυτού που, όχι σπάνια, κρύβει τον παραλογισμό της συνύπαρξης των κατά συνθήκην ελλόγων όντων. Και ο τρελός έρχεται σαν η φανερή εκδήλωση της χρόνιας κοινωνικής ασθένειας, σαν η ένοχη συνείδησή της, ο άτεγκτος κριτής που μαζί με το παιδί φαντάζουν οι μοναδικοί φορείς της αλήθειας, κατά μία λαϊκή ρήση. Αλήθεια και ψέμα για τον τρελό είναι ένα και το αυτό και η διάκρισή τους αποτελεί για τους δικούς του κώδικες συμπεριφοράς, άχρηστο διανοητικό ακροβατισμό. Ο ίδιος δεν αγαπάει τις νοητικές ακροβασίες. Για τους άλλους, τους "λογικούς", χαρακτηρίζεται ως επικίνδυνος, ως εχθρός· αντιμάχεται ό,τι με κόπους μιας ζωής κέρδισαν, στα όρια του χάους και του καθωσπρεπισμού τους, ό,τι αιώνες κέρδισαν στον αναβρασμό της Ιστορίας, στα όρια του αφανισμού του ανθρώπινου γένους και της συνέχειας της κοινωνικής τους ύπαρξης. Ο τρελός εξορίζεται από τις κοινωνικές συμπεριφορές, κλείνεται στα Άσυλα, μπαίνει σε επιτήρηση, μετατρέπεται σε αντικείμενο χλευασμού, λύπησης ή συμπάθειας, παρατήρησης, μελέτης. Θεάται με τρόμο σαν κατάσταση απώλειας των ανθρώπινων απολαύσεων, αναγνωρίζεται σαν κοινωνική μειονότητα. Γίνεται θέμα και σαν τέτοιο ασχολούνται μαζί του οι ψυχίατροι, φυσικά, και κατόπιν οι κοινωνιολόγοι και οι λογοτέχνες. Τούτοι οι τελευταίοι έχουν κάποια κοινά με το πρωτογενές αυτό για την τέχνη τους υλικό. Κάπου η "τρέλα της δημιουργίας", κάπου η "αδυναμία" τους να ενταχθούν στην κοινωνία με άνευ όρους παραδοχή των κανόνων της... και φυσικά κάπου το θέμα μας παίρνει άλλες διαστάσεις πέρα από αυτές της σύντομης εισαγωγής στα κείμενα που ακολουθούν. Απλά, η παραπάνω επιγραμματική κατάθεση σκέψεων βοήθησε στη συλλογή των διηγημάτων από την ελληνική λογοτεχνία με θέμα τον "τρελό" στην κοινωνία των συγγραφέων.
Η παράθεση των κειμένων δεν έγινε βάση κάποιας από τις πάγιες φιλολογικές μεθόδους, συνήθως χρονολογική ή αλφαβητική σειρά, αλλά με τη στοιχειώδη αίσθηση της ροής ενός προς ανάγνωση βιβλίου. Ακόμη δεν πρόκειται περί ανθολογίας, αλλά περί "συλλογής" αξιόλογων κειμένων και σαν τέτοια στάση απέναντι στη νεοελληνική λογοτεχνία μένει ανοιχτή στη διαρκή μελλοντική της ολοκλήρωση. [...] (Από την εισαγωγή της έκδοσης)

318 pages, Paperback

First published January 1, 1994

Reviews

[Bella Baxter · Rating 3 out of 5]

Το βιβλίο του Γιάννη Σολδάτου είναι μια συλλογή 28 διηγημάτων από την ελληνική λογοτεχνία, όλα με θέμα σκηνές από τις ζωές ανθρώπων που, για διάφορους λόγους, έζησαν την εμπειρία της τρέλας. Είναι μια ανθολογία που προσφέρει μια πολύπλευρη ματιά στην ανθρώπινη ψυχή, με ιστορίες που είναι άλλοτε αστείες, άλλοτε πονεμένες και άλλοτε τραγικές.
Ο Σολδάτος επιδιώκει να δείξει ότι η τρέλα δεν είναι κάτι ξένο ή τρομακτικό, αλλά ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης ύπαρξης. Το νόημα του βιβλίου είναι μια εξερεύνηση των ορίων της λογικής και της παράνοιας, και πώς η κοινωνία αντιμετωπίζει αυτούς που ξεφεύγουν από τα "κανονικά" πλαίσια. Είναι μια υπενθύμιση ότι όλοι έχουμε μια δόση τρέλας μέσα μας.
Οι χαρακτήρες είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας που βιώνουν ακραίες ψυχολογικές καταστάσεις. Είναι ρεαλιστικοί, με πάθη και αδυναμίες, και ο καθένας φέρνει τη δική του οπτική στην έννοια της τρέλας, είτε ως κωμωδία είτε ως τραγωδία.
Είναι ένα βιβλίο που προσφέρει μια ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη θεματική. Παρά το γεγονός ότι ορισμένα κείμενα είναι δύσκολα λόγω της γλώσσας τους (καθαρεύουσα) και η συνοχή της συλλογής είναι κάπως χαλαρή, η αξία του έγκειται στο να ανακαλύψεις διαφορετικές πτυχές της ελληνικής λογοτεχνίας .
Ορισμένα διηγήματα είναι γραμμένα στη δημοτική και είναι άμεσα και κατανοητά, ενώ άλλα, όπως οι δύο ιστορίες του Βιζυηνού και του Επισκοπόπουλου που είναι γραμμένες στην καθαρεύουσα, είναι δυσνόητα και δεν καταφέρνεις να τα κατανοήσεις πλήρως.
Ξεχωρίζουν:
-Ο τρελός με τους κόκκινους κρίνους
-Η μηχανή του τρελού
-Ο υιός της Σελήνης
-Στρίγκλα μάνα
-Το ρημαγμένο χωριό
-Ο τρελός της Αθήνας
-Σύμφωνα με τη συνθήκη της Γενεύης
-Νυχτερινή ιστορία
Μια ενδιαφέρουσα, αλλά όχι τέλεια, συλλογή .