მარო წერეთლის დღიური

by Maro Tsereteli

"ბურჟუაზიულ-ნაციონალისტური და ფაშისტური ორგანიზაციის შექმნის ბრალდებით დააპატიმრეს ალექსანდრე წერეთელი — სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამფუძნებელი საზოგადოების წევრი, გამოჩენილი ისტორიკოსი, პედაგოგი... “ქართული საზოგადოებრივი კლუბის” წევრობა, სადაც “ვეფხისტყაოსნის” საღამოებს აწყობდნენ, “ქვეყნის მტრობად” ჩაუთვალეს და 20 წლით მოაშორეს სამშობლოს, ოჯახს, მეუღლეს... მარო წერეთელმა სრულად გაიზიარა მეუღლის განსაცდელი. ოცი წლის განმავლობაში მისდევდა მის კვალს ცენტრალური აზიის უდაბნოებში უხვად მიმობნეულ ბანაკებში. სახლდებოდა მეზობლად, შეძლებისდაგვარად აწვდენდა ხმას, შორიდან ამხნევებდა, ეფერებოდა... ასე დადიოდნენ, ერთი ბანაკიდან მეორეში, მეორoდან მესამეში... ასე, გაუთავებლად... 20 წელი!.. ამ წიგნში მოთხრობილია საბჭოთა რეპრესიული მანქანის ზღვარდაუდებელი ბოროტებით ორი ადამიანის სიყვარულის გამოცდის ამბავი... დაბრუნდნენ, გადარჩნენ, გაუძლეს..."

164 pages, Paperback

Published January 1, 2024

Reviews

[Natia Morbedadze · Rating 5 out of 5]

შეუძლებელია ეს წიგნი გულგრილად ჩაიკითხო. იმიტომ არა, რომ დიდ ტერორზე რაიმე არ ვიცით. წაგვიკითხავს ისტორიულ წყაროებზე დაფუძნებული ნაშრომები, მხატვრული ნაწარმოებები, მაგრამ მარო წერეთლის, ერთი ჩვეულებრივი ქართველი ქალის დღიურის ფურცვლისას ტექსტის გარჩევა რთულია - თვალებს ცრემლები ბინდავს და იმიტომ. იმის წარმოდგენაც კი მტკივნეულია (განსაკუთრებით დღეს), რომ პატიოსანი მეცნიერის ექიმ მეუღლეს, რომელიც მშვიდად ცხოვრობდა საყვარელ ადამიანთან ერთად (ქვეყნის ოკუპაცია სრულ ბედნიერებას გამორიცხავს, თუმცა ყოველდღიური ყოფა ასეთ დროსაც გრძელდება), ასე ერთ წამში დაენგრა ცხოვრება, კიდევ უფრო შემზარავი კი იმის გახსენებაა, რომ ეს ერთეული შემთხვევა არ ყოფილა. მთელი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით უამრავმა წყვილმა გაიზიარა მაროსა და ალიოს ბედი. ზოგიერთმა მაროსავით უარი თქვა განშორებაზე და უსასრულო გზას დაადგა, ზოგი ციხედ ქცეულ ქვეყანაში მარტო დარჩა. ჯალათებმა გაანადგურეს უთვალავი ადამიანის ბავშვობა, ახალგაზრდობა, სიბერე.

[Tatia Kobidze · Rating 5 out of 5]

ალბათ ერთერთი საუკეთესო სასიყვარულო ისტორიაა, რაც კი წამიკითხავს, მაგრამ კითხვისას გულზე ლოდი ვერ მოვიშორე. რა უქნეს ადამიანებს, როგორ ჩაუქრეს ცხოვრების ხალისი და გააწამეს. ვინც არ დახვრიტეს, სამუდამო შიშისა და წვალებისთვის გაწირეს. თანაც აქვე, რამდენიმე ათეული წლის წინ, განა მეტის?

რა ცოტა ვიცით ამ ადამიანებზე, როგორ გააქრეს ეს ისტორიები ახლობლებმაც, ნათესავებმა, მეგობრებმა.

მარო წერეთელი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთერთი დამფუძნებლის ალექსანდრე(ალიოშა) წერეთლის ცოლი იყო. ალექსანდრე 1935 წელს ქართული საზოგადოების დაფუძნების გამო დააპატიმრეს და ცოლი, მარო გადასახლებაში გაჰყვა. მისდევდა ფეხდაფეხ, გამოცდილი ექიმი გაჭირვებით შოულობდა სამსახურს და იქვე, ციხის მახლობლად სახლდებოდა, რომ წამლისა და საჭმლის მიწოდება შეძლებოდა ქმრისთვის. ხან თვეც არ იყო გასული, ახალი ბრძანება მოდიოდა, ალიოშას სხვაგან უკრავდნენ თავს და მაროც ახლა იქ სახლდებოდა.

ხომ როგორი ტანჯვაა მოყოლილი, მაგრამ თან ისეთი სინაზით დაწერილი ტექსტია, გული შეგეკუმშება ადამიანს. ერთგან კითხულობს მარო ნეტავ, ისევ თუ ექნება ჩემი დანახვისას ცეცხლი და ისევ თუ ვენდომები როგორც ქალი და ცოლიო. თან ტექსტშივე ჩანს როგორ ერიდება ამაზე ფიქრიც კი და რამხელა თავშეკავებით წერს ასეთ აზრებს.

20 წელი გაგრძელდა გადასახლება. დაბრუნდა ალიოშა გატეხილი, ღონემიხდილი და ამის სახსოვრად მარო წერეთლის დღიური შემორჩა ისტორიას. დღიური, რომელიც წლები დაკარგული იყო, მაროს შვილთაშვილმა, მარიამ წერეთელმა აღადგინა და 2024 წელს გამოიცა.

ისეთი ფაქიზი ტექსტია, ყველა ეროვნების ადამიანის გულს რომ მოხვდება და ფილმადაც რომ საუკეთესო იქნება, მაგრამ ჩვენც კი შემთხვევით თუ გადავაწყდებით ხოლმე ასეთ ამბებს. რა ცოტა ვიცით ადამიანებმა საკუთარ ისტორიაზეც და ერთმანეთზეც და რაც ვიცით, იქიდანაც როგორ ვერ ვსწავლობთ ჭკუას?!

[Waldo · Rating 5 out of 5]

მე არ მგონია, ოდესმე გაიაოლდეს ამ წიგნის წაკითხვა, მაგრამ განსაკუთრებით მძიმე კი შეიძლება გახდეს, თუკი დღევანდელ საქართველოში ცხოვრობ.
უსამართლობითა და სიყვარულითაა სავსე მაროსა და ალიოშას ამბავი და რამდენი ასეთი ამბავი იყო საბჭოთა კავშირში, დღემდე ნოსტალგიით რომ იხსენებს ხოლმე მავანი.
წაიკითხეთ აუცილებლად.