Maailman lopun saari

by Arndís Þórarinsdóttir, Hulda Sigrún Bjarnadóttir, Marjakaisa Matthiasson (Translator)

Palkittu nuortenromaani Islannista.

Maailman lopun saari on Islannin kirjallisuuspalkinnon voittanut raikas, hauska ja kulutuskriittinen kertomus perheestä, jonka elämän mullistaa muutto syrjäiselle saarelle.

Kun Björk lähtee perheineen lomalle isoäidin luo pienelle saarelle kaukana rannikolta, tyttö ei aavista mikä häntä odottaa. Pian käy ilmi, että mummi johtaa saarella rautaisella otteella omavaraista yhteisöä, joka asuu valtavassa kerrostalossa. Nettiyhteyksiä ei ole, jokaisella asukkaalla on tarkkaan määritelty asema ja tehtävät – ja seuraava laiva pois saarelta lähtee vasta ensi vuonna! Mutta sisukas Björk ei ole mikään heittopussi, jota mummi määräilisi miten lystää...

Islantilaistekijöiden vahvasti ihmisten itsekkyyttä ja nyky-yhteiskuntaa kritisoiva ”tulevaisuuden klassikko – – muistuttaa Astrid Lindgrenin ja muiden Pohjolan lasten- ja nuortenkirjallisuuden suurnimien teoksia”, luonnehti islantilaislehti Fréttablaðið kirjaa arviossaan.

Arndís Þórarinsdóttir (s. 1982) ja Hulda Sigrún Bjarnadóttir (s. 1971) ovat Reykjavíkissa asuvia kirjailijoita. Maailman lopun saari on heidän ensimmäinen yhteinen kirjansa. Se on saanut Islannin kirjallisuuspalkinnon lisäksi Guðrun Helgadóttirin lastenkirjallisuuspalkinnon ja oli Pohjoismaiden neuvoston lasten- ja nuortenkirjapalkintoehdokkaana 2021.

Genres: Fiction, Childrens, Middle Grade, Contemporary, Young Adult

278 pages, ebook

First published January 1, 2020

About the author

https://www.facebook.com/arndisthorar...

Reviews

[Nadia Zeemeeuw · Rating 3 out of 5]

This book is difficult to rate. I expected to read a light heartwarming story of the kind like Astrid Lindgren used to write. At least this was what a blurb was promising. And I was stunned when the story started unfolding like some bleak dystopian nightmare for adults. I had constantly to remind myself that I was reading a book for 10+ years old and this story supposed to teach kids different and sustainable ways of life, cooperation and contribution.
It didn’t work quite well for me with my own background of someone who was born in Soviet Union and knows from experience about life in such communities - reading this book triggered a lot of painful childhood memories. It keeps surprise me how often people who never experience life in such communities can idealize them. I never believe that such transformation as Bjork’s grandmother demonstrates in this book is actually possible.
Let’s be honest - in the beginning of this story we see quite irresponsible parents who betrayed their children and gave them zero support in adjusting to quite toxic surroundings. I kept wondering if they are actually sane.
I like the main protagonist though - I guess she is the most adorable here. She is brave, empathetic, humorous and energetic. And for this Lindgren vibe from this character I gave this book 3 stars. I appreciate all these ideas of cooperation and contribution and sustainability but I seriously doubt it is right way to discuss them with children.

[Willemijn jufwillemijnopallstars · Rating 4 out of 5]

een pareltje ontdekt! 😍 waarom las ik dit niet eerder?!

Björk gaat samen met haar gezin naar oma, oma woont op een eiland in de flat aan het einde van de wereld. En de flat is een dorp op zich. Iedereen heeft een taak, eet samen en zorgt samen voor elektriciteit door te fietsen of schommelen.

Op een gegeven moment heeft Björk door dat er spullen verdwijnen. Bijvoorbeeld alle lepels uit de keuken op soepdag. Maar als haar hond verdwijnt, is Björk er helemaal klaar mee. Ze moet weten wie dit op zijn geweten heeft!

Een hartverwarmend boek waarin duidelijk wordt dat iedereen zijn of haar talenten in moet zetten voor een soepel bestaan. Familie is belangrijk, maar de kracht van social media wordt aan het einde ook wel duidelijk 😆 het enige wat ik echt miste waren illustraties. Dat had het boek nog beter gemaakt. Aanrader!

[Denise · Rating 3 out of 5]

3,5 ⭐

Een mooi en fijn boek, maar wel echt een heel stuk te lang. Sommige delen waren echt best wel langdradig, waardoor het misschien iets minder vlot geschreven is voor een kinderboek. Er werd veel uitgelegd en sommige stukken leken ook niet zo nodig.

De sfeer in het boek was echter fantastisch. Je ziet de flat en de personages helemaal voor je. Björk is ook een super leuk hoofdpersonage, met heel leuke gedachtes en grapjes om te volgen. Vond het ook leuk dat er zoveel moderne termen inzaten, waardoor het veel herkenbare delen had (zoals sociale media en Zweinstein).

Kortom, heeel fijn verhaal, maar wel wat te lang. (Wie weet pas ik het aantal sterren voor dit boek ooit nog aan als ik er wat langer over heb nagedacht xx)

[Marcella · Rating 4 out of 5]

Wat was dit fijn, wat zat dit goed in elkaar.

(audioboek)

[Pia · Rating 5 out of 5]

Huu miten valloittava seikkailuromaani! Alakouluikäinen Björk lähtee perheineen syrjäiselle saarelle moikkaamaan mummiaan, jota hän ei ole koskaan tavannut - siinä uskossa, että luvassa on vain hauska pieni loma isänsä kotisaarella. Eka kerta.

Mutta toisinpa käy, ja edessä on pitkä vierailu tuossa kummallisessa paikassa, jossa ei ole verkkoa tai nettiä, kaikki asuvat yhdessä kerrostalossa, puhuvat myös viittomakieltä ja esimerkiksi tuottavat sähkönsä itse. Myös lapset. Björkin mummi, joka ei ole yllätysvisiitistä kovinkaan iloinen, on Talonmies, joka hallitsee tuota pientä yhteisöä.

Maailman lopun saari on huippuhyvä kirja, jonka suurin teema on yhteys ja etäisyys. Saarella yhteispeli on elämän edellytys ja siksi järkytys onkin suuri, kun joku alkaa tehdä tihutöitä. Björk puolestaan hakee yhteyttä muihin lapsiin, joka kotona ei ole oikein onnistunut. Perheen isä on aikanaan jättänyt Saaren taakseen ja palaa nyt, kun on pakko, mutta sopeutuuko sinne kukaan koko perheestä?

Samaan aikaan kirja on myös ahmittava, jännittävä seikkailu, jonka kuvittelisin parhaiten sopivan esiteineille. Kirjoittajat ovat onnistuneet luomaan Saaresta uskottavan maailman. Teksti on sujuvaa, henkilöihin kiintyy - myös mummiin, joka on pinnalta tyly ja tympeä. Maailman lopun saari käsittelee myös ilmastonmuutosta ja ihmisen halua kuluttaa, mutta tekee sen ikäryhmälle sopivalla tavalla. Seikkailujuonen lisäksi kuvataan myös ihan vain arkea, joka sekin on koukuttavaa kaikessa kummallisuudessaan.

[Margrét Tryggvadóttir · Rating 5 out of 5]

Einstaklega skemmtileg, frumleg og umhugsunarverð saga. Með betri barnabókum sem hafa komið út á síðustu árum.

[Cath · Rating 4 out of 5]

#lezenvoordeschoolbieb

[Mandy Witteveen · Rating 3 out of 5]

Een prima kinderboek. Het idee van een afgelegen eiland waar je niet vanaf kunt is erg origineel en ik denk dat veel kinderen dit aantrekkelijk vinden. Ook de cover is prachtig. De personages zijn allemaal erg divers. Ik struikelde alleen over de namen, ik merkte dat ik hier overheen las. Het stukje van de troost die een huisdier kan brengen vond ik heel erg mooi verwerkt. Hetzelfde geld voor het langzaam ontdooien van oma haar hart. Het was prachtig om te zien hoe ze stapje voor stapje steeds meer begon te accepteren. Dit zelfde geld voor de flat gemeenschap. Ze staan steeds meer open voor veranderingen. Ik vond sommige dingen alleen wat overbodig. Een voorbeeld hiervan is het youtube kanaal van zijn broer. Dit was een overbodig detail dat niet echt veel toevoegde, ook voor het einde niet. Ik had ook wel willen weten hoe het nu verder ging met de "dader" en hoe ze de situatie opgelost hebben met de "invasie". Al met al een prima kinderboek, maar ik denk dat sommige dingen overbodig waren.

[Eline schrijft hier · Rating 3 out of 5]

De flat aan het einde van de wereld van Hulda Sigrún Bjarnadóttir en Arndís Pórarinsdóttir gaat vlot van start wanneer Atli samen met zijn vrouw, kinderen en hond Kappi de veerboot pakt op weg naar een piepklein eiland. Vooral dochter Björk is enthousiast. Ze kan niet wachten om eindelijk haar oma voor het eerst te ontmoeten en heeft een geromantiseerd beeld van haar. Maar dit verandert op slag als ‘Oma Eiland’ helemaal niet zo’n vriendelijke vrouw blijkt te zijn en het eiland niet zo maakbaar is als in Björks favoriete game Minecraft.

Wil je mijn volledige recensie lezen? Ga dan naar elineschrijfthier.nl. ↖️🙋🏻‍♀️

[Fanney Snjólaugardóttir · Rating 4 out of 5]

Nútímaleg og skemmtileg saga sem vekur þig til umhugsunar um umhverfismál og samfélag.

[Celina · Rating 5 out of 5]

Bijzonder en fascinerend boek!

[Ásdís Hafrún · Rating 5 out of 5]

Fjórar stjörnur fyrir efni og innihald og ein auka fyrir húmorinn.

[Mirte Leyssens · Rating 3 out of 5]

Goed verhaal, maar ook mindere puntjes

[Marit · Rating 4 out of 5]

schattig, prangend verhaal over solidariteit en klimaatverandering

[Krista · Rating 3 out of 5]

Alkuun dystopiamainen, jopa ahdistava, koska kaikki ihmiset olivat niin inhottavia toisilleen. Vasta puolen välin jälkeen juoneen tuli enemmän järkeä ja lopulta kokonaisuus oli ihan ok. Vaikka idea kiertotaloudesta on hyvä, en silti lastenkirjaksi sanoisi.

[Ingsie · Rating 4 out of 5]

Leuk kinderboek, in 1 dag uitgelezen.

[Albina · Rating 4 out of 5]

Hlustaði á hljóðbók lesna af Ólafíu Hrönn. Frábær bók, skemmtilegt sögusvið, góðar persónur og feikna spennandi.
Áslaug Nanna mælti með henni við mjög.

[Tatyana Naumova · Rating 5 out of 5]

Поставлю-ка пятерочку

[Nienke Willemsen · Rating 4 out of 5]

Verrassend leuk, zeker het tweede deel dat met meer vaart en minder uitleggerig is geschreven dan de eerste helft.

[Tessa · Rating 4 out of 5]

Dit boek gaat over Bjork en zij reist naar de flat aan het einde van de wereld. Bjørk heeft haar oma nog nooit ontmoet, want haar oma woont erg ver weg. Wanneer haar vader bericht krijgt dat zijn moeder is gevallen en hulp nodig heeft, besluiten ze de herfstvakantie met een week te verlengen en dus eigenlijk twee weken naar het eiland te gaan. Bjørk, haar broer en haar ouders gaan met de boot die kant op. Maar wanneer Bjørk op het eiland aankomt, ontdekt ze meteen dat het een ander soort eiland is dan dat ze had verwacht. De kinderen hebben bijvoorbeeld nog nooit een hond gezien en ze vinden Bjørk maar bijzonder. Bjork voelt zich meteen niet thuis op het eiland. Dan ontmoet ze haar oma en haar oma is ook niet waar ze op had gehoopt. Haar oma is totaal geen lief, schattig vrouwtje, maar juist een strenge burgermeester van de gemeenschap waarin de mensen leven. De hele gemeenschap van het eiland woont samen in de enige, zelfvoorzienende flat op het eiland. En als Bjørk ook nog ontdekt dat de laatste veerboot van het hele seizoen vertrokken is zonder haar familie en dat zij dus gewoon tot volgend jaar voorjaar moeten blijven, raakt ze helemaal in paniek. Wanneer er dingen verdwijnen en worden vernield, krijgt haar familie algauw de schuld hiervan. Bjørk is het hier niet mee eens en besluit dit uit te zoeken.

Bjørk is een heel leuk personage om over te lezen en kinderen zullen zich zeker met haar kunnen identificeren. Het verhaal is geschreven vanuit hij/zij-perspectief, maar ondanks dat, kruip je toch in het hoofd van Bjørk en leef je met haar mee.

Wat zo tof is aan het verhaal, is dat het ook gaat over het klimaat. Het maakt je bewust van het klimaat en alles wat je er tegen kunt doen maar niet op een belerende manier. Het wordt mooi verwerkt in het verhaal. Alle energie die wij gebruiken, moet ergens vandaan komen. Je kunt bijvoorbeeld op een schommel gaat zitten en doelloos heen en weer zwaaien, maar je kunt ook door te schommelen nieuwe energie opwekken, waarmee je dan vervolgens je telefoon weer kunt opladen. Dit soort voorbeelden zijn mooi verwerkt in het verhaal. En dit zet je zeker aan het denken over hoe makkelijk wij eigenlijk met energie omgaan.

Het verhaal bevat meerdere onderwerpen, zoals verschillende familiebanden, vriendschap, eenzaamheid en jezelf ontdekken. Het verhaal bevat ook genoeg mysterie en samen met Bjørk onderzoek je de vreemde gebeurtenissen op het eiland. Ondanks dat het een redelijk standaard mysterieus verhaal is, blijf je vanwege de bijzondere setting toch lezen. Enorm van genoten en zeker een aanrader om te lezen!

[Sabine Ibing · Rating 3 out of 5]

Eigentlich hatte sich Dagny auf den Ferienausflug mit ihrer Familie gefreut. Vor allem darauf, endlich ihre Oma kennenzulernen, die auf einer kleinen, wetterumtosten Insel wohnt. Doch als Dagny dort ankommt, fühlt sich das an wie eine Reise ans Ende der Welt! Sämtliche 197 Einwohner leben zusammen in einem einzigen Hochhaus mit zwölf Stockwerken. Von wegen Strandleben, Eisdiele, Geschäfte … Obendrein ist Oma, die Hausmeisterin im Haus, ziemlich giftig und ein Eisbrocken. Über den Besuch von Sohn und Familie freut sie sich gar nicht. Kaum angekommen gibt es Befehle, was man alles nicht machen darf, und Dagnys Hund ist völlig unerwünscht – ein unnützes Ding, sagt Oma.

Und dann kommt heraus, dass sie mit dem letzten Schiff vor dem Frühling angekommen sind, Papa und Mama die Kinder angelogen haben: Sie werden auf dieser ungemütlichen Insel das nächste halbe Jahr verbringen. Oma weist ihnen eine Wohneinheit mit einem einzigen Zimmer zu, ohne Bad und Küche, gegessen wird sowieso in der Kantine. Gleich wird der Familie vorgerechnet, was sie nach einem halben Tag auf der Insel an Energie verschwendet haben. Also rauf aufs Fahrrad, Dagny – und strampeln. Jeder Bewohner muss jeden Tag ran, denn die Sonnenkollektoren auf dem Dach reichen nicht aus. Und ihr Bruder muss die Kartoffelsäcke und einiges mehr in die Vorratsräume bringen – der Wintervorrat für die Bewohner, den das Schiff entladen hatte. Mama wird für einen Job im Kuhstall eingeteilt: Ausmisten, füttern, melken. In der Tiefgarage gibt es Kühe, Schweine und diverses Geflügel. Na, das kann ja gut werden. Handyempfang gibt es nur an einer Stelle auf der Spitze der Insel. Die Kinder, denen sie begegnet, sind angezogen, als hätten sie sich aus den Requisiten für einen Film vor dem Krieg eingekleidet. Wo ist sie nur gelandet?, fragt sich Dagny.

Sie leben hier zusammen wie in einer Großkommune. Jeder hat seine Aufgaben: Organisation, Küche, Käserei, Metzger, Putzen, Polizei, Feuerwehr, Zahnarzt, Schule (alle Kinder in einer Klasse) usw. Es gibt sogar ein Gefängnis. So beginnt die Geschichte: Papa sitzt im Knast. Das Leben orientiert sich daran, die Gemeinschaft strukturiert durchzutakten, damit sie für alle funktioniert. Jede Verschwendung von Energie und Wasser muss bedacht werden. Wozu ein Saugroboter oder eine Küchenmaschine? Natürlich gibt es auch kein TV. Die Beschäftigung in den freien Zeiten: Man beschäftigt sich miteinander, wie in der Theatergruppe. Dagney findet eine alte Tischtennisplatte und staubt sie ab, sucht sich Mitspieler. Langsam finden sich die Familienmitglieder in die Gemeinschaft ein, kommen gut klar, und die eisige Oma taut langsam auf. Aber irgendwer versucht die Hausgemeinschaft zu sabotieren, und sofort geraten die Neuen in Verdacht. Dagny versucht herauszubekommen, wer der Übeltäter ist. Oma ist nicht nur die Hausmeisterin, die alles im Griff hat – ihr Regime ist streng, da sich alle an die Regeln halten müssen, ihren Job machen. Wehe, einer reißt aus – dann kann die Kette reißen!

So richtig warm bin ich mit dem Kinderroman nicht geworden. Schrullige Typen, Humor, die Message, sich zu überlegen, was wirklich wichtig im Leben ist, seinen Energiebedarf zu reduzieren und auch die Situation, dass die Kinder bei der Schlachtung und Verwertung der Tiere mit anwesend sein müssen, um zu wissen, was sie auf dem Teller liegen haben. 197 Einwohner, sie essen viel Fleisch. So viele Tiere können gar nicht in der Garage wohnen, als dass diese zur Nahrung ausreichend sind. Es wird ein Ferkel geschlachtet, das es zum Abendessen geben soll. Für 197 Leute ein Ferkel? Sie haben Korn und Gemüse, das sie anbauen – eine ziemlich kleine, steinige Insel … auch das passt nicht in Relation. So weit, so gut. Ziemlich schnell fragte ich mich: Wie finanzieren sich die Leute? Es gibt einen Laden, in dem man einiges kaufen kann wie Schokolade und Kekse, und die Leute schreiben Listen zur Bestellung vom Festland. Wovon kauft man sich ein Bett (Oma), Bekleidung, persönliche Dinge, Nahrungsmittel für die Gemeinschaft, die man nicht selbst anbaut, wie Salz, Zucker, Gewürze usw. Woher hat der Arzt seine Medikament, Geräte usw.? Die Insel produziert nichts, was sie verkauft. Aber sie kaufen Diverses, natürlich bescheiden, vom Festland. Und genau da geht für mich das Buch nicht auf! Selbstversorgung ja, aber auch Selbstversorger können nicht alles leisten und sie benötigen Tauschwaren oder etwas, das sie verkaufen können. Wir lernen in diesem Kinderroman ca. 20 Personen aus der Gruppe kennen. Was machen die restliche 179, habe ich mich gefragt. Ein wirkliches System konnte ich nicht entdecken. Genau hier wäre der Ansatzpunkt gewesen, eine Produktion zu finden, von der sich diese Kommune finanziert. Das hat der Autor verpasst. Ein interessanter Ansatz, sicher, aber mir zu unausgegoren, um Kindern einen Wirtschaftskreislauf zu erklären. Die Posten werden von der Hausmeisterin vergeben, die anscheinend alles bestimmt; da stellt sich die Frage zur demokratischen Gemeinschaft. Eine weitere Frage zum Kollektiv, die nicht geklärt wurde. Es gibt Gemeinschaftsversammlungen, aber wie genau diese funktioniert, wird auch nicht geklärt. Gelungen ist, darüber nachzudenken, ob wir nicht mit weniger auskommen können, und anstatt Energie zu verschwenden, ob die angeblich wichtigen Dinge, so wichtig sind. Umweltschutz, Energieverschwendung, ein interessantes Thema, aber letztendlich konnte mich das Buch als Gesamtpaket nicht überzeugen. Der Arena Verlag gibt eine Altersempfehlung ab 10 Jahren – passt.

Arndís Thórarinsdóttir und Hulda Sígrún Bjarnadóttir leben mit ihren Familien in Reykjavík. Hulda hat bisher fünf und Arndís hat acht Romane für Kinder veröffentlicht. „12 Stockwerke“ ist ihr erstes gemeinsames Buch. Ausgezeichnet mit dem Icelandic Literary Award 2020.

[Hrafnhildur · Rating 5 out of 5]

Spennandi og skemmtileg saga í takti við nútímann. Saga sem býður upp á ýmsar pælingar um umhverfisvernd, vináttu, samkennd og fleira. Ég mæli með henni.

[Ria]

Een boek vertaald uit het IJslands, dat moet worden gelezen. Een stapel biebleningen lag voor de decemberperiode klaar. Mede door de grootte van de stapel ging het later uit, maar ook doordat ik na 100 blz. nog steeds de neiging had om het boek opzij te leggen. Waarom? Het was erg veel 'ik', het bijna doorgewerkte stuk beschreef ongeveer één dag van totaal ruim 300 blz. Wat zou een kind ervaren? De goede veellezende? Zou een ouder, een leraar het zelf oppakken, om voor te lezen?

Met die vraag doorgelezen, want wat ik ook vermoedde, de focus in het eerste deel op de 8-jarige Björk is niet voor niets. Het meisje opgegroeid in een maatschappij met een overvloed aan producten, diensten en vanzelfsprekendheden komt terecht in een minimalistische woonomgeving waarin men, noodgedwongen kritisch (en mogelijk tikkeltje ouderwets) is en moet zijn op gebruik van energie t.b.v. milieu en het halfjaarlijks ontbreken van aanvoer in brede zin. Daarnaast spelen er opmerkelijke normen en waarden in deze bijzondere flat. Van individu naar radartje in een gemeenschap. Van niets moeten naar mee- en samenwerken. Duurzaamheid voorop.

Vele maatschappijkritische en ethische kwesties komen aan de orde. Bijv. iemand die heel oud was kreeg zijn medicijn en stierf vredig in zijn eigen bed. Consumentisme is een overduidelijke, zo ook de hiermee samenhangende vervuiling van de oceaan en het veranderende weer door de jaren heen. Geweldig is het verdienen van stroom door menskracht: de schommels en hometrainers. Ideeën!
Zelfredzaamheid is belangrijk, - slaat bijna door - maar ook steeds meer oog voor elkaar, de omarming van kinderen en vooral de eenzaamheid onder jongeren en ouderen. De mentale gezondheid en het belang van keuzes.

Mooi is hoe het hebben van een huisdier van vooroordeel naar acceptatie verandert tot een item op een boodschappenlijstje. Zo zie je ook het meanderende belang van mensen werkelijk zien en spreken. De middenweg vinden in het warme en het digitale contact tot zelfs een Bordspellenkoning.

Ook geschiedenis komt aan aan bod, tesamen met actuele lesmethodes. Wie niet over de juiste informatie beschikt kan geen mening, laat staan oordeel vormen. Het laatste geldt ook voor het detectiveverhaal dat eveneens leuk en spannend in het verhaal is verwerkt.

Familie, vriendschap, verwachtingen, kind zijn en opgroeien, creativiteit, praten met elkaar, rituelen, regels, ontspanning, wat is nodig om een goed leven te hebben enz.? Het nauwelijks bereikbare internet krijgt op het laatst een erg grote rol, voor de lol of juist om het eiland te behouden? Kan aanleiding zijn tot een 2e boek, maar de 'grap' van oma Bríet als Huisbewaarster of beroepen als Amusements- en Parasietenmanager is dan al bekend. Grap inderdaad, want humor zit ook zeker in dit verhaal, soms zie je Björk letterlijk met vriendje Krimm trappen rennen. Of laat je in de lach schieten door haar ad rem opmerkingen. En dan is er nog een verhaallijn met vader. Er zijn veel ontwikkelingen op verschillende vlakken. Er wordt geaccepteerd en van elkaar geleerd.

Het gehele verhaal is soms ook veel, maar zou een kind dat zo ervaren? Nee, de grage lezer heeft een avontuur in handen om in te verdwijnen. De voorlezer heeft wel een kluif aan het eerste deel bij minder enthousiaste toehoorders, dus eerst zelf lezen en dan krijg je ook wat: veel om te bespreken tot een compleet project.

Een bijzonder verhaal over nog meer bijzondere mensen om aan te raden aan bijzondere, ervaren lezers die net als Björk doorzetten zodat je het gelaagde boek met een warme glimlach dichtslaat. Misschien krijg of geef jij het wel als cadeau, als een ingepakt bibliotheekboek!

Samenvatting: zie website uitgeverij Volt
Vertaling: Willemien Werkman
Omslagillustratie en vignetten: Linde Faas

[Kirsten Paoline König · Rating 3 out of 5]

Dit boek begon veel grappiger en gevatter dan ik had gedacht, maar had een traag middendeel dat teveel inging op details die vragen over het plot opwierpen. De personages bleven redelijk onontwikkeld en stereotiep, terwijl ze stuk voor stuk zo geestig en anders waren.

Het uiteindelijke plot was geen zendmast van papa, en voor mij nogal underwhelming. De clou kwam vrijwel uit het niets en ik zag de samenhang tussen de verdwenen voorwerpen en acties ook niet zo.

De humor verdween in het trage deel wat uit het boek, misschien omdat Björk zich wat meer ging/wilde aanpassen, maar dat maakte alle details over de flatbewoners en hun manier van leven wat droog. Maar vooral de vele personages die nogal plat blijven en het vreemde verstrijken van de tijd maakten de gehele leeservaring wat minder dan ik tijdens het starten had gedacht. Mal einde ook, en zeker de plotse ommezwaai in waar de loyaliteit van het gezin ligt.

Wel een fijn boek om te kunnen tippen voor liefhebbers van Koolwijk slash Mot, zoiets. Ik kan hier wel mee overweg nu, terwijl ik voor het lezen werkelijk geen benul had.


---
Tijdens het lezen (possible spoilers!)

4/282
Oei - drie vraagtekens en een uitroepteken in de eerste twee regels. Goed dat het boek niet onder redactie viel van Elaine in Seinfeld zullen we maar zeggen.

34/282
'Er was natuurlijk niet veel te doen in de aardappelkelder als je klaar was met kijken, maar dat maakte niet uit.'

'Hoe treurig was het met een dorp gesteld als het een attractie was om naar aardappelen te kijken?'

Ik had het niet verwacht, maar vind dit boek zó grappig. De gedachtegang van de hoofdpersoon (een gamend, extravert meisje dat plotseling met haar familie naar de oma van haar vader verkast in de zomervakantie en ontdekt dat zij woont op een eiland zonder bereik waar de aardappeloogst bewonderen de grootste belevenis is voordat de winter begint) is hilarisch. Het doet me aan de boeken van Pieter Koolwijk denken - niet zozeer qua schrijfstijl, maar qua personages, sfeer en thematiek.

'Oma is gewoon een vervelende de vrouw die geen barst geeft om haar kleinkinderen! Ik geef toe dat ik misschien dacht dat ik meer was dan jullie, die niet eens weten wat Minecraft is, maar dat is niet omdat ik familie ben van die tandeloze taart daarboven!'

150/282
Het verhaal begint een beetje in te kakken, met meer van hetzelfde: Björk die ontdekt dat er spullen verdwijnen, hoe mal ze is dat ze Mario kent en wil gamen, op welke manieren de flatbewoners hun eigen energie moeten opwekken (i get it). Mama's omslag naar mestschepster in tuinbroek is vrij manisch positief, papa is van de aardbodem verdwenen (ik vermoed met de tweehonderd lepels om een zendmast te bouwen lol).

De opbouw van het plot duurt lang, en dat rest het verhaal niet helemaal op de humor die erdoorheen zit als krenten in de pap. Maar hey, we gaan het zien! Van die zendmast enzo.


---
Voor het lezen

Op een of andere manier fietst dit boek overal tussendoor en heb ik werkelijk geen idee waar het nu precies over gaat (behalve over een IJslandse Björk, I guess). In het kader van kill your darlings, ik bedoel read your non-crushes, heb ik deze herfst al zeker vijf boeken getackeld die ik beter kan plaatsen in m'n dagelijks werk als boekverkoper.

Geen idee of het me uiteindelijk persoonlijk gaat aanspreken, maar het is toch m'n beroep tenslotte: titels die me niet aanspreken niet opzij te leggen (dat doen de gewone lezers wel), maar er toch kennis van te nemen. Ik zou zeggen doe er je voordeel mee. Let's go!

[Peeters Pierre · Rating 5 out of 5]

De oma van Björk heeft door een val haar bekken gebroken. Björks papa werd als enige zoon door het ziekenhuis hierover ingelicht en zijn echtgenote is van mening dat het hun plicht is om tijdelijk voor Briet te gaan zorgen. Evident is dit niet, want Briet woont op een eiland in een groot huizenblok en haar enige zoon vertrok tweeëntwintig jaar geleden en had van toen af geen enkel contact meer met zijn moeder of de andere eilandbewoners. Uiteindelijk zal het gezin, bestaande uit Björk, Ingo haar broer, Kappi de hond, haar vader Atli en moeder Fanney, met het schip afreizen.

Aangekomen valt Björk van de ene verbazing in de andere: iedereen woont samen in het grote gebouw ‘de Flat’ waar oma huisbewaarder van is, waar iedereen specifieke taken moet uitvoeren, waar niemand een eigen keuken heeft, waar iedereen moet meehelpen elektriciteit op te wekken, waar alles en iedereen nauwlettend in de gaten wordt gehouden, waar er bijna nergens wifi is en waar de kinderen nog nooit een hond hebben gezien. Wanneer Björk verneemt dat hun tijdelijk verblijf maanden zal duren, omdat de laatste boot is afgevaren en pas opnieuw aanlegt in het voorjaar, is het hek van de dam. Al snel beseft Björk echter dat ze ondanks alles moet trachten te overleven en het beste uit haar eilandverblijf moet maken.

Wat een fijn boek was dit!
Al heel snel had ik sympathie voor Björk, die in een totaal andere wereld terechtkomt en geen enkel houvast meer heeft. Ik vond het wel leuk, maar tegelijkertijd ook heel confronterend dat Björk op een heel abrupte manier duidelijk wordt gemaakt dat van al haar luxe, gewoontes en evidenties op het vasteland, niemand op het eiland daar een boodschap aan heeft. Sterker nog, voor alles moet gewerkt worden ten voordele van iedereen in de gemeenschap.

Het hele boek draait om Björk. Haar personage is door de auteur voldoende diep uitgewerkt en ze wordt neergezet als een vrij vrolijk, ad rem en speels kind.

Tijdens het lezen viel het mij op dat er heel wat levenslessen, zoals eenzaamheid, vertrouwen en naastenliefde, maar ook respect voor de natuur in het boek verwerkt zitten. Het is naar mijn gevoel ook een kritisch boek, omdat de nadruk wordt gelegd op onze wegwerpmaatschappij en dat men op het eiland eigenlijk met weinig tevreden is en kan zijn. Niets hiervan verstoort het leesplezier, want deze boodschappen zitten subtiel verborgen in het verhaal. Het cliché van de gesloten norse IJslandse bevolking werd niet uit de weg gegaan, maar door het verhaal heen blijkt ook dat als deze mensen je eenmaal beter leren kennen, ze ontbolsteren en je in hun armen sluiten.

De auteurs hebben een heel vlotte, aangename en boeiende schrijfstijl met heel wat humor. Door een mysterie in het boek te verwerken dat eindigt in een fantastische plot, zit er ook heel wat spanning in het verhaal.

Dit leuke, fantasievolle en heerlijke jeugdboek met een sterk verhaal waardeer ik graag met vijf sterren.

Meer leuke en interessante recensies zijn te lezen op www.indeboekenkast.com

[Mikko Saari · Rating 4 out of 5]

Björk perheineen matkustaa pohjoiseen kohti maailman loppua, eli mummolaa. Toisin kuin yleensä on tapana, Björk ei itse asiassa ole koskaan tavannut mummiaan. Äidinäiti on kuollut jo ajat sitten ja isän äiti asuu tosiaan niin kaukaisella saarella, ettei minkäänlaista kyläilyä ollut koskaan tapahtunut.

Nyt perhe on kuitenkin laivalla matkalla mummin saarelle, koska mummi on pari viikkoa aikaisemmin kaatunut ja murtanut lantionsa. Niinpä perhe pakkaa tavaransa ja lähtee apuun, vaikka isä vaikuttaakin kovin tyytymättömältä. Pikkusaarella Björkiä ja tämän veljeä Ingoa odottaa kuitenkin suuri yllätys: perheen syyslomalle tuonut laiva on viimeinen, joka sillä kaudella kulkee. Seuraava tulee vasta toukokuussa.

Saarella on sitä paitsi aivan kummallista. Siellä ei ole nettiä, kaikilla asukkailla on tarkkaan määritellyt tehtävät, kaikki asuvat yhdessä ja samassa kerrostalossa, ja Björkin mummi tuntuu johtavan koko yhteisöä varsin tiukalla otteella. Sähköä sentään on, mutta Björkinkin on tienattava kuluttamansa sähkö polkemalla kuntopyörää! Meno on aivan kummallista.

Mikä pahinta, Björkin perhe ei ole erityisemmin tervetullut saarelle. Isä on aikoinaan jättänyt saaren eikä ole sittemmin tullut takaisin, joten paluu herättää ikäviä tunteita puolin ja toisin. Sopeutuminen ei ole helppoa, eikä perheen nuortenkaan ole ihan helppoa sujahtaa osaksi tiivistä yhteisöä. Pikku hiljaa elämä alkaa kuitenkin sujua mukavammin, mutta sitten talossa alkaa tapahtua kummallisia asioita. Niiden myötä mummilla onkin käyttöä Björkin taidoille.

Islantilainen Maailman lopun saari aloittaa WSOY:n Palkittua lasten- ja nuortenkirjallisuutta maailmalta -sarjan. Teos palkittiin Islannin kirjallisuuspalkinnolla vuonna 2020 ja se oli seuraavana vuonna ehdolla Pohjoismaiden neuvoston lasten- ja nuortenkirjapalkinnon saajaksi. Kelpo kirjahan se onkin. Tarinan perusrakenteessa on jotain varsin perinteistä: tässä ollaan jotenkin lähellä vanhanaikaista lasten seikkailuromaania, mutta samalla juonenkuvioissa on nykyaikaista kulutuskriittisyyttä.

Björk on mainio päähenkilö ja kannattelee hyvin kirjaa. Hänellä on sopivasti taipumusta möläytellä kaikkea mitä mieleen tulee, mikä onkin omiaan luomaan kirjaan draamaa ja tapahtumia. Itsensä etsimisen klassikkoteema solahtaa mainiosti osaksi seikkailua. Mukana on myös mainio annos huumoria, meno saarella on ajoittain aika hupsuakin.

On hienoa, että lapsille ja nuorille käännetään kirjallisuutta muualtakin kuin englannista. Tämän teoksen on suomentanut islannista Marjakaisa Matthíasson. Teksti rullaa mukavasti ja on helppoa luettavaa. Arndís ja Hulda ovat kirjoittaneet yhdessä jo kolme teosta, kepeän aikuisten cozy crime -dekkarin ja kaksi nuortenkirjaa.

[Joke · Rating 4 out of 5]

De flat aan het einde van de wereld van het IJslandse schrijversduo Hulda Sigrún Bjarnadóttir & Arndís Þórarinsdóttir kreeg de Icelandic Literary Price 2020. In 2021 werd het voor diverse IJslandse prijzen genomineerd. Dit jeugdboek is geschikt voor lezers vanaf 10 jaar, en is voor volwassenen ook leuk om te lezen. Willemien Werkman heeft de Nederlandse vertaling gedaan.

Björk heeft haar oma nog nooit gezien en gaat voor het eerst een vakantie bij haar doorbrengen op het eiland. Voor Björk is het oma Eiland en ze hoopt op een warme liefhebbende oma die haar warme chocolademelk maakt. Op het moment dat Björk met haar ouders en broer Ingó van de veerboot stapt, komen ze in een compleet andere wereld. Er staan geen woningen op het eiland, alleen één grote Flat. Hier wonen alle bewoners van het eiland onder leiding van de Huisbewaarster, niemand minder dan de eigenzinnige oma. Iedereen heeft zijn eigen vaste taak, energie wordt opgewekt met ‘mankracht’ en internet is er onbekend. Eten doen ze gezamenlijk in de kantine, net als het doorbrengen van hun avonden. Voor iedereen zijn het grote veranderingen, als blijkt dat de laatste veerboot vertrokken is en ze de komende winter vastzitten op het eiland waar ze niet gewenst lijken te zijn.

Björk is een hoofdpersonage dat in het hart gesloten wordt. Ze slikt niets voor zoete koek en weet ongemerkt haar oma te sturen door vragen te stellen. Ze is in een wereld terecht gekomen waar ze zich moet aanpassen, want alles gaat er anders dan ze gewend is. Het leven op het eiland is een uitdaging en een ware ontdekkingsreis voor haar. Voor de dagelijkse portie energie moet ze verplicht fietsen en Krummi is haar eerste echte vriend die haar eerst maar vreemd vindt. Langzaam maar zeker weet Björk zich de gewoonten van de eilandbewoners eigen te maken, en ziet ze kans om dingen te veranderen. Haar moeder Fanney voelt zich als een vis in het water op het eiland en Ingó weet zich ogenschijnlijk snel aan te passen aan de eilandbewoners, maar zorgt voor verrassingen. Voor vader Atli is het thuiskomen in een wereld die hij ontvlucht is, maar zijn ogen worden geopend en hij wordt zowaar gelukkig op het eiland.

Door de meeslepende schrijfstijl van de auteurs is De flat aan het einde van de wereld heel snel uit. Spanning is er in de vorm van het verdwijnen van dingen in de Flat en een aantal plotwendingen die verrassen. In dit leuke verhaal zitten veel levenswijsheden en maatschappijkritiek verborgen.

De flat aan het einde van de wereld laat kinderen op een speelse manier inzien hoe er op een andere manier met het milieu omgegaan kan worden, dat vriendschap een belangrijke drijfveer is en dat samenwerken belangrijk is.

[Nick Kolhek · Rating 4 out of 5]

Ik heb van kinds af aan al een bijzondere interesse gehad in IJsland en de cultuur daarginds. Dat er nu eindelijk een kinderboek is vertaald uit het IJslands naar het Nederlands is prachtig en het mogen er wel meer worden. Want met volksverhalen over trollen, elfjes, kabouters en een heks van Kerstmis valt er nog wel meer te beleven!

In ‘De flat aan het einde van de wereld’ maken we kennis met Björk. Ze is een meisje van elf jaar oud dat nog nooit haar oma heeft ontmoet, want oma woont heel ver weg op een eiland. Daardoor wordt ze ook wel oma Eiland genoemd. Nadat oma Eiland gevallen is, bedenken de ouders van Björk dat ze oma maar eens moeten opzoeken. Björk heeft er zin in om eindelijk haar mysterieuze oma te ontmoeten.
Eenmaal aangekomen blijkt het anders te zijn dan ze het van te voren had gedacht. Er is geen WiFi en alleen op het puntje van de landtong is een beetje bereik. Oma blijkt nors en kortachtig en staat er niet op te wachten dat haar zoon net weer terugkomt met de laatste boot. Ja de laatste boot, want Björk en haar familie moet verplicht blijven op het eiland.

Thórarinsdóttir laat ons kennismaken met een flat vol eigenzinnige mensen. Samen staan ze sterk en moeten ze de gemeenschap levende houden. Het gevoel van saamhorigheid is groot, noch speelt de eenzaamheid ook een rol. Björk voelt zich soms buitengesloten door de andere kinderen, alleen omdat zij van het vasteland komt.
Toch is het een liefdevol boek en kan je makkelijk meeleven met de hoofdpersoon. Je brengt echt een bezoek in haar gedachten en hoopt eigenlijk dat het niet eindigt.

Ik moet wel zeggen dat ik moeilijk door de eerste paar hoofdstukken kwam. Aan een vertaalde schrijfstijl moet je natuurlijk wennen, zo ook aan deze. Toch ben ik blij dat ik heb doorgelezen, want dit is een boek dat ik niet had willen missen!

[Carolienvanderwaarde · Rating 4 out of 5]

De opa's en de oma's zijn tegenwoordig vaak te vinden in prachtige jeugdboeken, maar dan wel in een totaal andere rol dan de traditionele kopje thee met koekjes - opa of oma. Zo ook hier, waar oma Eiland, de onbekende oma van Björk, de Huisbewaarster en belangrijkste figuur blijkt te zijn in de enige flat op het eiland waar ALLE eilandbewoners bij elkaar wonen. Hoe bizar! En waar is de wifi, hoezo mag je de lift niet gebruiken, en waar zijn al die aardappelen voor nodig? Björk valt van de ene verbazing in de andere. En dan blijkt ook nog dat de laatste veerboot van het seizoen is vertrokken en zij samen met haar broer en haar ouders op het eiland moeten blijven tot het voorjaar.
Oma Eiland, herstellende van een bekkenbreuk, is helemaal niet blij met de vier extra monden die deze winter op het eiland moeten overleven. Om hulp had ze al helemaal niet gevraagd. Dus het hele gezin wordt, net als de andere flatbewoners, aan het werk gezet om mee te draaien in de mini-economie van dit eiland. En dat betekent onder andere je eigen stroomverbruik compenseren door dagelijks fietskilometers te maken in de Energiecentrale, baantjes te accepteren als Parasietenmanager en hulpje in de stal of te wel Mestruimer en je toiletbezoek te minimaliseren tot maximaal 3x per dag.

Fantastisch verhaal waarin alles wat wij normaal vinden ineens helemaal niet meer zo normaal is.
Thema's milieu, natuur, verspilling, samenleving, vrijheid

Geschikt voor bovenbouw basisschool vanaf 10 jaar

[Bord uit, boek aan · Rating 4 out of 5]

Wanneer Björk met haar familie op de veerboot stapt, onderweg naar haar oma, heeft ze geen idee hoe deze reis haar leven zal veranderen. Haar oma woont op een eiland in een grote flat waar zij de Huisbewaarster is. Degene die ervoor zorgt dat alles gaat zoals het behoort te gaan. Oma Eiland, zoals Björk haar in gedachten noemt, blijkt aan het hoofd van een besloten gemeenschap te staan. Waar iedereen alles met elkaar deelt en waar men samen verantwoordelijk is voor het welzijn van iedereen. Al bij aankomst blijkt dat Björk haar best zal moeten doen om geaccepteerd te worden, aangezien ze de dochter is van 'de zoon die zijn moeder in de steek heeft gelaten'. Sociale situaties zijn niet bepaald de sterke kant van Björk, maar ze doet haar best. Langzaam lijkt het beter te gaan, maar wanneer er van alles mis begint te te gaan binnen de flat en er dingen verdwijnen, wordt er al snel met argusogen gekeken naar Björk en haar familie.

Een fijn boek dat van begin tot eind boeit. De verhoudingen tussen de verschillende personages worden op een mooie manier uitgediept. De pracht van het boek zit erin dat het uiteindelijk gaat om liefde, vertrouwen en vriendschap. Zorg voor de natuur en voor elkaar en de essentie van respect en acceptatie. Echt oog en oor hebben voor hetgeen de ander wil vertellen en wat de ander beweegt, maakt dat mensen dichter naar elkaar toe groeien. Iets wat in dit boek op een prachtige manier wordt beschreven.