What do you think?
Rate this book
Харбинские мотыльки
Андрей Иванов - русский писатель, живущий в Эстонии, автор романов "Путешествие Ханумана на Лолланд" (шорт-лист премии "Русский Букер"), "Горсть праха" ("Русская премия").
"Харбинские мотыльки" - новое слово о русской эмиграции. Не Париж, не Берлин, не Прага, не Шанхай и не Харбин - но неисследованный почти Таллин, Ревель. Двадцатые-тридцатые годы прошлого века в Первой Эстонской Республике, странные, неприкаянные русские, извергнутые революцией в маленькую страну: творческая богема, офицеры, контрабандисты, объединенные поисками работы и хлеба, кокаина и морфия… Молодой фотохудожник Борис Ребров проживает на наших глазах "бедственное время". Потеряв одновременно и родину (большевики), и семью (брюшной тиф), он остается один в незнакомой стране и пытается найти - себя.
В книгу вошли романы "Харбинские мотыльки" и "Горсть праха".
"Харбинские мотыльки" - новое слово о русской эмиграции. Не Париж, не Берлин, не Прага, не Шанхай и не Харбин - но неисследованный почти Таллин, Ревель. Двадцатые-тридцатые годы прошлого века в Первой Эстонской Республике, странные, неприкаянные русские, извергнутые революцией в маленькую страну: творческая богема, офицеры, контрабандисты, объединенные поисками работы и хлеба, кокаина и морфия… Молодой фотохудожник Борис Ребров проживает на наших глазах "бедственное время". Потеряв одновременно и родину (большевики), и семью (брюшной тиф), он остается один в незнакомой стране и пытается найти - себя.
В книгу вошли романы "Харбинские мотыльки" и "Горсть праха".
576 pages, Hardcover
First published November 1, 2013
1 person is currently reading
83 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
April 7, 2026
Бежанцы вавілонскай вежы
...видел в цирке всадника с обезьянкой на плечах, всаднику хоть бы что, скачет и скачет, а ее трясет, подбрасывает, зубы бедняжка скалит, вверх тормашками летит, ухватится, повиснет, ничего не понимает, где верх, где низ… Вот так и русский эмигрант.
Эміграцыя без пафасу і ілюзій. Трагікамедыя з цэпелінамі, фантасмагорыя парапанку, суровы абсурд рэалізму. Беспрытульнасць побыту і душы. Яскравы вобраз вавілонскай вежы - твора жыцця галоўнага героя, мастака Барыса Раброва, - мне падаецца, пасля гэтага можна нічога больш не казаць. Бабілонскае стаўпатварэнне, хаос бежанства, страта мовы, дзіцячай веры ў Бога і дарослай - у сваю краіну, бездань пад нагамі. Узведзены на паўдарогі да неба звыклы побыт абрынаецца - і перад намі сам працэс падзення. З вышыні, паскараючыся, сыпяцца неабчасаныя глыбы, выкшталцоныя архітэктурныя лішкі, працоўныя прылады і самі пыхлівыя архітэктары з грубымі працаўнікамі. У падзенні з паднебнай вежы няма магчымасці затрымацца, ухапіцца за... тое, што падае разам з табой?..
Вавілонскае стоўпатварэнне ў прамым і пераносным сэнсах. "Зачем я нужен? Спрягаю глаголы". Эмігранты, якія дзесяцігоддзямі не вучаць мовы новай краіны, бо спадзяюцца вярнуцца да сваёй радзімы, што раптам стала чужой і цалкам незразумелай. Суайчыннікі, якія разам узвялі ў паднебныя высі імперыю і раптам перасталі разумець адно аднаго, нават фармальна размаўляючы на адной мове. Выпадковыя рэчы, схопленыя з ахопленага пажарам бацькоўскага дому, абясцэненыя і бясцэнныя толькі для цябе. Хаос пачуццяў пасля гадоў спакою і вызначанай будучыні: страх, сорам, віна, збянтэжанасць - усё давядзецца пераступіць. Бежанцы на вузлах пасля сусветнай катастрофы. "...сплошной salade russe" - "постоянно нужно что-то писать, нести, дрожать, сгорать внутренним пламенем". Выпадковыя людзі ў чоўне пасля караблекрушэння: мастак, лекар, кантрабандыст, наркагандляр, мільянер і жабрак (а нядаўна наадварот), медыум, анархіст, рамантык, імперыяліст, фашыст, месія і антыхрыст (як бы не памыліцца, хто з іх хто), крохкія, як матылькі, кранальныя сухотныя паэты, ненажэрныя і невыводныя, як моль, дзялкі пазачасоўя - усе строяць з сябе не сябе, усё перамешваецца, пераплятаецца ў адно і расплятаецца... і ўсе паэты... і ўсё гэта Расія. Хочацца - каб менавіта той тонкашыі пазасветны хлопчык... але ўсе, усе - Расія...
Выпадковыя танныя кватэры і вуглы, задоўжанае жыццё "на вокзале в ожидании эшелона, который понесет его дальше, на какой-нибудь невидимый фронт". Выпадковыя знаёмцы, абраныя не праз роднасць поглядаў, а праз вымушаную роднасць мовы, безграшоўе, вечнае жыццё за чыйсьці кошт (і зрэдку хтосьці жыве за твой). Сорам і няёмкасць ламбарду. Нястрымныя, непадкантрольныя ўспаміны, калі чужы горад раптам абарочваецца Пецярбургам дзяцінства, ці хваробныя трызненні, ці марфінісцкія відзежы - і немагчыма адмовіцца ад іх, бо яны таксама наркотыкі, што даюць кароткую ілюзію, кароткае забыццё: дарэвалюцыйны Пецярбург, арыстакраткі з карункавымі парасонікамі і нявінныя гімназісткі... Невыпадковае мастацтва фатаграфіі так трапна захавала ўсіх - на дагератыпах усе яшчэ жывыя! Няўжо гэта нельга вярнуць?.. Як не імкнуцца вярнуць мінулае?.. Як не будаваць з аскепкаў сваю вежу?.. Як можна прыняць сваё бяздом'е і проста рушыць у свет, які раптам стаў такім вялікім і незразумелым.
Смешныя намаганні: падпольныя гурткі, антысавецкія ўлёткі, увезеныя кантрабандыстамі разам з спіртам, іголкамі і станікамі. Разнамоўе плётак, хто з кім, суполкі супраць суполак, зайздрасць і шпіёнаманія, нечаканыя хаўрусы, раманы, здраднікі і гіперпатрыёты. І такі перспектыўны ў сувязі з супрацьстаяннем камуністам фашызм, прывабны яшчэ і тым, што ставіць мэту адпомсціць габрэям (а добра помніцца, колькі іх стаяла ў бальшавіцкіх шэрагах 1917-га). Людзі, якія ўпарта жывуць незваротным мінулым або міфічнай, ніколі немагчымай будучыняй.
Пры тым, што тэма рускай эміграцыі не ў спісе зацікаўленняў, аповед змушаў суперажываць, радавалі многія іскаркі ў тэксце (прыгожыя вобразы, трапныя слоўцы, метафары). І я лёгка падманулася, што пісаў тагачаснік, што пісана знутры, з глыбіні, з самога хаосу. Таму падалася даравальнай хаатычнасць аповеду, пры частым вар'яцтве персанажаў здавалася натуральным невытлумачальнае пераскокванне з дзённікаў у аповед, з трэцяй асобы на першую. Хіба такую неахайнасць дазволіць сабе сучасны аўтар наўмысна? Такое натуральнае захламленне побытам і ідэямі, блытаніна персанажаў, блытаніна часоў... Такі натуральны пераход з прозы ў паэтычнае трызненне.
Але аўтар - сучаснік. І перад намі не дакумент. Толькі мастацкі вобраз, адзін з многіх. Некалькі падрэтушаваных дашератыпаў. Па іх усю бабілонскую вежу не збярэш...
Стихи замечательные. Чем-то они ему напоминали его «Вавилонскую башню», — разбитые, расколотые слова, словно подобранные в мусорных отходах, обрывки реплик, услышанные на улице, захлебывающаяся в канализации фраза… чей-то крик, плач… шепот в коридоре и клекот дождя…
Стихи, морфий, стихи... Вольфрам изобретает ткацкий станок, который улавливает лучи далеких звезд и ткет из них саван для вечно живых, в поле растут клубни, Тимофей следит за температурой и уточной нитью, каждая нить бежит в кокон, начинается созревание, семья учителя добровольно укладывается в ящики, заботливо обернул всех листовками, под голову каждому «Азбука фашизма», в картофельном поле налитые клубни сочатся кровью, клубни приняли форму человеческих тел, растут в земле на глубине метра... лучи греют коконы, в них созревает жизнь, гудит, как осиное гнездо, Тимофей смазывает нить маслом и слюной, чтоб свет струился и проскальзывал в коконы, чистит коконы щетками, отгоняет мышей и крыс… Тем временем Вольфрам изобретает трубу, в которой прошлое и будущее, как кусочки стекла в калейдоскопе, будут складываться и раскладываться, слышишь, мама! Скоро не будет ни прошлого, ни будущего, будет всё, и всё будет сразу!
И как-то ночью прорвало: с треском раскрылись коконы, все вокруг затмила бледно-лиловая пыль. Треск стоял оглушительный. Коконы рвались, словно крича. Из них с металлическим лязгом вываливались громадные тела спящих, с ревом выкарабкивались, стряхивая с себя пыльцу, разрывали пуповину. Стальные мотыльки! Мотыльки взмыли в ночное небо, ломая крыльями ветки деревьев... они парили над озером, отражаясь в мертвой воде, поднимая волну, а затем, один за другим, улетели в направлении границы...
...видел в цирке всадника с обезьянкой на плечах, всаднику хоть бы что, скачет и скачет, а ее трясет, подбрасывает, зубы бедняжка скалит, вверх тормашками летит, ухватится, повиснет, ничего не понимает, где верх, где низ… Вот так и русский эмигрант.
Эміграцыя без пафасу і ілюзій. Трагікамедыя з цэпелінамі, фантасмагорыя парапанку, суровы абсурд рэалізму. Беспрытульнасць побыту і душы. Яскравы вобраз вавілонскай вежы - твора жыцця галоўнага героя, мастака Барыса Раброва, - мне падаецца, пасля гэтага можна нічога больш не казаць. Бабілонскае стаўпатварэнне, хаос бежанства, страта мовы, дзіцячай веры ў Бога і дарослай - у сваю краіну, бездань пад нагамі. Узведзены на паўдарогі да неба звыклы побыт абрынаецца - і перад намі сам працэс падзення. З вышыні, паскараючыся, сыпяцца неабчасаныя глыбы, выкшталцоныя архітэктурныя лішкі, працоўныя прылады і самі пыхлівыя архітэктары з грубымі працаўнікамі. У падзенні з паднебнай вежы няма магчымасці затрымацца, ухапіцца за... тое, што падае разам з табой?..
Вавілонскае стоўпатварэнне ў прамым і пераносным сэнсах. "Зачем я нужен? Спрягаю глаголы". Эмігранты, якія дзесяцігоддзямі не вучаць мовы новай краіны, бо спадзяюцца вярнуцца да сваёй радзімы, што раптам стала чужой і цалкам незразумелай. Суайчыннікі, якія разам узвялі ў паднебныя высі імперыю і раптам перасталі разумець адно аднаго, нават фармальна размаўляючы на адной мове. Выпадковыя рэчы, схопленыя з ахопленага пажарам бацькоўскага дому, абясцэненыя і бясцэнныя толькі для цябе. Хаос пачуццяў пасля гадоў спакою і вызначанай будучыні: страх, сорам, віна, збянтэжанасць - усё давядзецца пераступіць. Бежанцы на вузлах пасля сусветнай катастрофы. "...сплошной salade russe" - "постоянно нужно что-то писать, нести, дрожать, сгорать внутренним пламенем". Выпадковыя людзі ў чоўне пасля караблекрушэння: мастак, лекар, кантрабандыст, наркагандляр, мільянер і жабрак (а нядаўна наадварот), медыум, анархіст, рамантык, імперыяліст, фашыст, месія і антыхрыст (як бы не памыліцца, хто з іх хто), крохкія, як матылькі, кранальныя сухотныя паэты, ненажэрныя і невыводныя, як моль, дзялкі пазачасоўя - усе строяць з сябе не сябе, усё перамешваецца, пераплятаецца ў адно і расплятаецца... і ўсе паэты... і ўсё гэта Расія. Хочацца - каб менавіта той тонкашыі пазасветны хлопчык... але ўсе, усе - Расія...
Выпадковыя танныя кватэры і вуглы, задоўжанае жыццё "на вокзале в ожидании эшелона, который понесет его дальше, на какой-нибудь невидимый фронт". Выпадковыя знаёмцы, абраныя не праз роднасць поглядаў, а праз вымушаную роднасць мовы, безграшоўе, вечнае жыццё за чыйсьці кошт (і зрэдку хтосьці жыве за твой). Сорам і няёмкасць ламбарду. Нястрымныя, непадкантрольныя ўспаміны, калі чужы горад раптам абарочваецца Пецярбургам дзяцінства, ці хваробныя трызненні, ці марфінісцкія відзежы - і немагчыма адмовіцца ад іх, бо яны таксама наркотыкі, што даюць кароткую ілюзію, кароткае забыццё: дарэвалюцыйны Пецярбург, арыстакраткі з карункавымі парасонікамі і нявінныя гімназісткі... Невыпадковае мастацтва фатаграфіі так трапна захавала ўсіх - на дагератыпах усе яшчэ жывыя! Няўжо гэта нельга вярнуць?.. Як не імкнуцца вярнуць мінулае?.. Як не будаваць з аскепкаў сваю вежу?.. Як можна прыняць сваё бяздом'е і проста рушыць у свет, які раптам стаў такім вялікім і незразумелым.
Смешныя намаганні: падпольныя гурткі, антысавецкія ўлёткі, увезеныя кантрабандыстамі разам з спіртам, іголкамі і станікамі. Разнамоўе плётак, хто з кім, суполкі супраць суполак, зайздрасць і шпіёнаманія, нечаканыя хаўрусы, раманы, здраднікі і гіперпатрыёты. І такі перспектыўны ў сувязі з супрацьстаяннем камуністам фашызм, прывабны яшчэ і тым, што ставіць мэту адпомсціць габрэям (а добра помніцца, колькі іх стаяла ў бальшавіцкіх шэрагах 1917-га). Людзі, якія ўпарта жывуць незваротным мінулым або міфічнай, ніколі немагчымай будучыняй.
Пры тым, што тэма рускай эміграцыі не ў спісе зацікаўленняў, аповед змушаў суперажываць, радавалі многія іскаркі ў тэксце (прыгожыя вобразы, трапныя слоўцы, метафары). І я лёгка падманулася, што пісаў тагачаснік, што пісана знутры, з глыбіні, з самога хаосу. Таму падалася даравальнай хаатычнасць аповеду, пры частым вар'яцтве персанажаў здавалася натуральным невытлумачальнае пераскокванне з дзённікаў у аповед, з трэцяй асобы на першую. Хіба такую неахайнасць дазволіць сабе сучасны аўтар наўмысна? Такое натуральнае захламленне побытам і ідэямі, блытаніна персанажаў, блытаніна часоў... Такі натуральны пераход з прозы ў паэтычнае трызненне.
Але аўтар - сучаснік. І перад намі не дакумент. Толькі мастацкі вобраз, адзін з многіх. Некалькі падрэтушаваных дашератыпаў. Па іх усю бабілонскую вежу не збярэш...
Стихи замечательные. Чем-то они ему напоминали его «Вавилонскую башню», — разбитые, расколотые слова, словно подобранные в мусорных отходах, обрывки реплик, услышанные на улице, захлебывающаяся в канализации фраза… чей-то крик, плач… шепот в коридоре и клекот дождя…
Стихи, морфий, стихи... Вольфрам изобретает ткацкий станок, который улавливает лучи далеких звезд и ткет из них саван для вечно живых, в поле растут клубни, Тимофей следит за температурой и уточной нитью, каждая нить бежит в кокон, начинается созревание, семья учителя добровольно укладывается в ящики, заботливо обернул всех листовками, под голову каждому «Азбука фашизма», в картофельном поле налитые клубни сочатся кровью, клубни приняли форму человеческих тел, растут в земле на глубине метра... лучи греют коконы, в них созревает жизнь, гудит, как осиное гнездо, Тимофей смазывает нить маслом и слюной, чтоб свет струился и проскальзывал в коконы, чистит коконы щетками, отгоняет мышей и крыс… Тем временем Вольфрам изобретает трубу, в которой прошлое и будущее, как кусочки стекла в калейдоскопе, будут складываться и раскладываться, слышишь, мама! Скоро не будет ни прошлого, ни будущего, будет всё, и всё будет сразу!
И как-то ночью прорвало: с треском раскрылись коконы, все вокруг затмила бледно-лиловая пыль. Треск стоял оглушительный. Коконы рвались, словно крича. Из них с металлическим лязгом вываливались громадные тела спящих, с ревом выкарабкивались, стряхивая с себя пыльцу, разрывали пуповину. Стальные мотыльки! Мотыльки взмыли в ночное небо, ломая крыльями ветки деревьев... они парили над озером, отражаясь в мертвой воде, поднимая волну, а затем, один за другим, улетели в направлении границы...
March 31, 2018
Золотая молодёжь XXI века – не является продолжением золотой молодёжи XX века, но кто возьмётся о том судить, когда желается видеть отражение прошлого в настоящем? Андрей Иванов не сильно расширил рамки понимания, экстраполировав известное ему положение вещей на канувшее в небытие. У него расцвели цветы позора, которые так старательно затаптывали несколько поколений. И расцвели так, словно с ними невозможно бороться. Не получится выкорчевать сорняк, собирающийся сидеть в почве неопределённо долгое время. Не получится возразить, поскольку укоренившиеся проблемы постоянно дают о себе знать снова, стоит людям забыться и отказаться принимать за факт данность, согласно которой исправить неприятную ситуацию к лучшему никак не получается. Потому быть проявлениям низменности в общечеловеческом социуме, как не закрывай на них глаза.
(c) Trounin
(c) Trounin
January 12, 2021
Pealkirjaks võiks paremini sobida kokaiini koiliblikad. Kust on küll võetud kirjeldus, et tegemist võiks olla Judenitši armee, Eesti Vabariigi või vene fašistliku parteiga? Kohanimed ju esinevad (järjekindlalt on tegemist vabariigieelse "Reveliga", "Jurjeviga" ja mingis meeltesegaduse hoos ka "Kingissepaga"!), aga sama hästi võiks kogu see kamp asuda maavälisel orbiidil. Mitte mingit sidet ei esine ei Eesti, Venemaa ega muu riigiga, kuigi väidetavalt "kannustab üksnes soov olla Venemaale kasulik". Kolm tärni selle eest, et nii palju sõnu on võimalik esteetiliselt ritta seada ilma mitte midagi ütlemata.
July 1, 2014
Ivanov räägib jälle venelastest võõrsil. Kui esimeses raamatus tegutsesid nad selle sajandi alguse Eestis, teises Taanis, siis kolmanda tegevus toimub Eesti Wabariigis. Esimeses eeldatavasti siia suunatud või saadetud teise ja kolmanda põlve venelased. Teises mugavus- ja majanduspõgenikud.
Ja kolmandas on olnud põgenemine vajadus. Kontekst ja põhjused on erinevad, aga olukord ikka sama. Ikka on vaja õppida kohalikku keelt. Üritada mõista kohalikke, mitte kaotada sidet kodumaaga...
Migrandid, immigrandid ja emigrandid.
Sõltub, millise mätta otsast vaadata.
Ning sellest mättast sõltub, millisel juhul me tunneme kaasa ja millisel puhul mitte.
Loe veel
http://indigoaalane.blogspot.com/2013...
Ja kolmandas on olnud põgenemine vajadus. Kontekst ja põhjused on erinevad, aga olukord ikka sama. Ikka on vaja õppida kohalikku keelt. Üritada mõista kohalikke, mitte kaotada sidet kodumaaga...
Migrandid, immigrandid ja emigrandid.
Sõltub, millise mätta otsast vaadata.
Ning sellest mättast sõltub, millisel juhul me tunneme kaasa ja millisel puhul mitte.
Loe veel
http://indigoaalane.blogspot.com/2013...
February 1, 2015
Ivanov writes about the Russian diaspora in Estonia during the first independence period. Though only 5% of the population, the diaspora consists of people from different backgrounds - drug addicts, poor artists, wealthy counts, prostitutes, journalists and fascists. The most amazing thing about this book is in my opinion the way Ivanov describes dark feelings inside the protagonist. Descriptions of windy Kalamaja beaches, dark thoughts inside the artist's head, purple dust from the moths... that makes the book a fascinating journey through the lives of Russian emigrants between the two world wars.
September 20, 2019
Перечитала наконец Иванова – и он намного интереснее, чем я думала пят. лет назад. Немыслимая катавасия, непонятные революционные кружки и люди под катком времени, русские в Эстонии в 1920-1940 годах, между двух войн – запутанно, сумасшедше, не для всех, но очень любимо. Хотя удивительно бессюжетно. Удивительно. И много у чего не сходятся концы с концами.
Displaying 1 - 6 of 6 reviews