Hatırlamanın ve Unutuşun Kitabı

by Oya Baydar

Acıları dindiren, yaraları sağaltan, anıları unutuşun afyonuyla uyutan zaman... Elma kurdu elmayı nasıl içten içe kemirirse zamanı da kemiren kurtlar var. Zamanın unutulmaya mahkûm ettiği anılara ulaşacak incecik yollar açıyorlar. O yolları tıkayamazsınız, açıldıklarını anlayamazsınız. Bir ses, bir ezgi, bir koku, bir fotoğraf, bir çiçek, bir dokunuş, bir esinti, bir renk, o incecik yollardan sızıp unutulmaya mahkûm ettiğiniz anıyı unutuşun karanlığından aydınlığa çıkarıverir. Şaşırırsınız, nasıl baş edeceğinizi bilemezsiniz, korkarsınız, ürkersiniz.

İktidarın tepelerinde, istihbarat teşkilatının en üst kademelerinde bir adam. Hasta yatağının başında bekleyen, ona tutkuyla bağlı bir kadın. Ağır ağır kararan belleğin puslu labirentlerinde dolaşan, hatırlamakla unutuş arasında, rüyalardan, karabasanlardan süzülen sayıklamalarla anlatılan güncel bir Türkiye trajedisi.

Devlet uğruna işlenmesi insanlığa karşı suçları affettirir mi? Aşk, suskun kalmanın suç ortaklığını meşru kılar mı? İnsan iktidar hırsına yenildiğinde unutmaya sığınmak mümkün mü?

240 pages, Paperback

Published October 1, 2024

Reviews

[Filiz Demiral · Rating 5 out of 5]

tek bir saniye düsünmeden alın ve okuyun dostlar

[Gursel Uckan · Rating 3 out of 5]

Bence bir yazarın eserlerinin kalitesi ile yaşadığı dönem ve karşı karşıya kaldığı koşullar arasında ters orantılı bir ilişki var. En iyi eserler en zorlayıcı koşullarda ortaya çıkıyor. Zaman ve koşullar iyileştikçe eserler de yavanlaşıyor. Oya Baydar "Elvada Alyoşa, Kedi Mektupları, Sıcak Külleri Kaldı" gibi en iyi eserlerini, 12 Eylül karanlığının hemen arkasında, hepimizin hayal kırıklıklarını, öfkesini, umutsuzluğunu anlatan yapıtları ile verdi. Sürgün yılları bitip, Türkiye'deki konfor koşullarına ulaşınca ve konu sıkıntıları oluşunca, toplumsal gerçekçilik yerini gitgide artan bireyselliğe, distopik ve fantastik kitaplara bıraktı.
Bu dönüşüme "Hatırlamanın ve Unutuşun" kitabı tüy dikilen nokta olmuş. Kitabın konusu çok zorlama. Yurt dışında çok iyi eğitim görmüş, istihbaratın en üst noktalarına kadar tırmanmış (sanki bir Hakan Fidan modellemesi var), büyük bir kürt aşiretinde gayrı-meşru çocuk olarak ve fakat liderin himayesinde büyüyen, ellerini yakın tarihimizin tüm kanlı eylemlerine, bombalama ve suikastlarına "mecburen ve kaçınılmaz olarak bulaştırmak zorunda kalmış" bir erkek kahramanla, ondan yaşça büyük ve uğradığı bir suikast girişiminde yaralı olarak getirildiği hastanede tanışan ve gizli aşk yaşayan kadın doktor sevgilisinin hikayesi anlatılıyor.
Yaşanan bu büyük aşk, erkek kahraman ikinci kere bir suikastten kurtulup, ağır yaralı olarak kadın kahramanın hastenesine getirilince yarı bilinç altı bir hesaplaşmaya dönüşüyor.
Yukarıda anlattığım profilde bir erkek kahramanın olması ve yaşanan ikinci planlar (kadının doktor olan kocasının bir sivil toplum olayında öldürülmesi, buna develtin karışmış olması, aldatılan eşler, aile bağları) bunların hepsinin aynı kurguda bir araya gelmesi,milli piyangoda büyük ikramiyeyi kazanmaktan da zor.
Hikaye bu nedenle gerçekçiliği ülkenin yakın geçmişinde, devlet elinin karıştığı bazı kanlı olaylara değinerek sağlamaya çalışıyor. Ancak burada da gizli bir devlet seviciliği hissediliyor (halbuki Oya Baydar ile bunu yanyana getirmek çok zordu). Bu ölüm kararlarını verenlerin aslında duygulu iyi insanlar olduğu (erkek kahraman gibi), masum çocuklar ve insanların ölümüne devlet çıkarlar ve bekâsı için karar verdikleri savunularak anlatılıyor.

Bu kitapta Oya Baydar'ın sürükleyici kurgusu ve akıcı dili de zayıflamış. Ruh durumu ve duygu analizlerini uzun uzun yapmış ama okuyucuyu kavramaktan uzak kalmış.
"Hatırlamanın ve Unutuşun Kitabı , benim için ciddi bir hayal kırıklığı ve en kısa zamanda unutmak istediğim bir kitap oldu.
Eskilerde kalsa da, işin içinde bir de yoldaşlık var. Zorlanarak üç yıldız verdim...

[Gulcin · Rating 3 out of 5]

Başlarinda okumakta çok zorlandım. Cümleler birbirini zor takip ediyordu sanki. Kitabın yarisindan sonra okuma çok kolaylaştı ve severek bitirdim.

[Saida · Rating 3 out of 5]

Oya Baydar kalemi kuvvetli bir yazar, bu kitapta da alıntılanacak tonla cümle yazmış. Fakat sol hareketin içinde yıllarca mücadele vermiş bir yazarın devletin en iç mercilerine girmiş, iktidar mensubu bir karakteri kurgulama çabasını en basit tabirle naif buldum. Oya hanım kusura bakmasın ama bu insanları bizim gibi fanilerin anlayabileceğini, dahası onların düşünce dünyasının bizim dilimizle ve kelimelerimizle ifade edilebileceğini düşünmüyorum. Ne yazık ki erkek karakterin hayatı, onun duygu ve düşünce dünyası ve kadın karakterle ilişkilenme biçimi her tarafından dökülüyor. Nice try bile diyemeyeceğim. Ne yazık ki hayata bu naiflikte bakabileceğimiz günler çok geride kaldı.

[Ezgi Çelik · Rating 2 out of 5]

Oya Baydar’dan okuduğum ilk kitap keşke bu olmasaydı dedim.. zor bir anlatım, içine sonradan çekiyor, alışınca da akıp gidiyor ama geçmişi bu kadar direniş ve mğcadele dolu bir kadından atv’nin bayık töre dizileri ile TRT nin istihbarat dizileri karışımında bir hikaye çıkarmasını hiç beklememiştim.

Bir kürt aşiretinin evlatlığının ingilterelerde lise harvard da üniversite okuduktan sonra Hiç bir çıkarı ya da falsosu olmadan “Devlet” adına öldürebilen bir karakter olması mı daha garip, yoksa Güneydoğunun en karanlık zamanında doktorluk yaparken her türlü olayı gören bilen farkında olan bir kadının apolitik kalabilmesi mi dahha şaşırtıcı emin olamadım..