Word Odyssey คำสัมพันธ์ศัพท์ซ้อน

by อธิพงษ์ อมรวงศ์ปีติ

ใครจะไปคิดว่าคำเรียก แท็กซี่ ที่เอะอะบอกไปส่งรถนั้นเกี่ยวโยงกับภาษี, ศัพท์ใต้สะดือซ่อนอยู่ในคำว่า ดินสอ กล้วยไม้ อะโวคาโด, ที่มาของคำว่า แฟน ไม่ได้มาจากพัดลม แต่ข้องเกี่ยวกับศาสนา, รู้ไหมว่าฮิปโปคือม้า ล็อบสเตอร์คือตั๊กแตน, คำศัพท์จากวัว-ควายโยงกับทรัพย์สินและระบบศักดินาได้อย่างไร, ประเพณี และ กบฎ คือแฝดที่พลัดพราก ฯลฯ

ร่วมขุดคุ้ยหาต้นตอของคำศัพท์ภาษาอังกฤษที่เราใช้และพบเห็นในชีวิตประจำวัน ซึ่งซุกซ่อนและเชื่อมโยงกับความหมายอื่น อย่างเรื่องติดเรต ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ความเป็นไปของสังคม และหลายสิ่งที่เราอาจนึกไม่ถึง ผ่านรวมบทความคัดสรรจากคอลัมน์ Word Odyssey ในเว็บไซต์ The Momentum ที่นำมาขัดเกลาใหม่ เพิ่มเติมข้อมูล และขุดลึกไปถึงรากคำมากขึ้น จนเห็นภาพว่านอกจากความสัมพันธ์แล้ว คำศัพท์เหล่านี้ก็ซับซ้อนไม่แพ้กัน

สืบสาวราวเรื่องคำศัพท์แบบพอดีคำโดย ‘อธิพงษ์ อมรวงศ์ปีติ’ อาจารย์พิเศษประจำภาษาวิชาภาษาอังกฤษ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หรือ ‘พี่พงษ์’ ของชาวช่อง เซลส์ในรายการ ช่างเชื่อม ช่อง Farose และพิธีกรคู่ในรายการ ภวันตุเต ช่อง Jito ผู้สนใจใครรู้ในภาษาและเชื่อว่าทุกคำมีที่มา สำนวนต่างๆ ที่พูดกันไม่ได้เกิดขึ้นอย่างลอยๆ"

Genres: Nonfiction

224 pages, Paperback

Published October 15, 2024

Reviews

[Makmild]

เนี่ย ว่าแล้วเชียว ประวัติศาสตร์แม่งอยู่ในถ้อยคำจริงๆ ด้วย เราอะเป็นพวกช่างสงสัย ทำไมคำไทยแบบ ลูกค้า แม่ค้า พ่อค้ามันมาจากไหน คำศัพท์แต่ละคำมันมีที่มายังไง วิวัฒนการยังไงก่อนจะมาถึงปัจจุบัน แต่ไม่ได้สงสัยพวกคำต่างประเทศเพราะโง่ 5555555 แต่เคยได้ยินมาว่ามันมีรากศัพท์ต่างๆ โยงใยกันไปหมด และพออ่านก็ตบเข่าฉาด น่านไง กูว่าแล้ว (เขารู้กันมาตั้งนานแล้ว แกนั่นแหละไปอยู่ไหนมา)

สนุกมากๆๆๆๆ แบบ โอ้ว หรอๆๆๆ ไม่แปลกใจแล้วทำไมอยู่รายการช่างเชื่อม มันแบบ โอโห โอโห (แก รีวิวเป็นภาษาคนที่ใช้คำให้รุ่มรวยกว่านี้หน่อยได้มั้ย) คือ การเข้าใจถ้อยคำและรากของมันทำให้การมองโลกของเราเปลี่ยนไปด้วยนะ มันคือการครุ่นคิดถึงรายละเอียดที่เยอะกว่าสิ่งที่อยู่ตรงหน้า แล้วมันสนุกอะ อย่างคำว่า rich แล้วมันก็ไปอยู่ในชื่อคนต่างๆ แบบ เอ้อวะ จริงด้วย หรืออย่างคำว่า lot-lottery มันต้องเกี่ยวกันแน่ๆ แต่ยังไง garden-kindergarten ด้วย เราแบบ เออ สนุกอะ ชอบมาก สาแก่ใจ แต่จำอะไรไม่ค่อยได้หรอกนะ จำได้แค่นี้แหละ

[YuzuChu]

จะว่าสนุกก็สนุก ได้ความรู้ก็ได้ แต่เป็นความสนุกที่อธิบายไม่ได้ เพราะฉันไม่ฉลาดพอที่จะบรรยายออกมา5555555

หนังสือมีสาระที่อ่านแล้วง่วง (ไม่) นิดหน่อย555 คือก็ดีนะ มีการจับนำเอา เอิ่ม เขาเรียกว่าอะไรอะ แยกคำออกมา แล้วก็จำแนกแจกแจงว่าคำนี้มีความหมายว่าอะไร ถูกยืมมาจากภาษาไหน และการที่มันนำมารวมกับคำนี้จนกลายเป็นคำนี้ มันมีที่มาจากอะไร มีจุดกำเนิดจากคำว่าอะไร เช่น คำที่ใช้สื่อถึงความกล้าหาญก็ถูกนำมาเชื่อมโยงกับแต่ละอวัยวะในร่างกาย เพราะอะไร มีที่มายังไง ทำไมถึงมาโยงกันได้ อ่านแล้วก็ว้าวดีเหมือนกันค่ะ แต่อาจจะต้องตั้งสติหน่อยนะ เพราะเป็นหนังสือความรู้เลยให้ดาวพิศวาสเยอะหน่อยแหละ

คราวหลังคิดว่าถ้าหนังสือมีภาพประกอบด้วย มันจะช่วยได้มากเลยแหละ

[Jeneva Izorion]

เคยได้ยินไหมว่าทุกอย่างเชื่อมโยงกันหมด ยิ่งรู้มากขึ้นก็เห็นความเชื่อมโยงมากขึ้น อย่างนึงที่พอเป็นตัวอย่างได้ก็คือภาษา เช่น Hippopotamus/Mesopotamia , Garden/ Kindergarten, parking lot/lottery คู่พวกนี้มันเกี่ยวกันรึเปล่า หรือมันเชื่อมโยงกันได้มั้ยล่ะ เล่มนี้จะมาโชว์ให้ดูว่า ได้ สามคู่ที่ยกมานี้เชื่อมกันหมด

ส่วนตัวไม่ได้ตามช่อง Farose แต่ก็รู้สึกว่าอ่านสนุกดีตามสไตล์หนังสือรากศัพท์ต่าง ๆ ถึงอ่านมาหลายเล่มละก็รู้สึกว่า นักภาษาศาสตร์เค้าไปรู้ (หรือว่าไปเรื่อย) เรื่องราวของพวกนี้มาได้ยังไง จริง ๆ ก็ชอบเรื่องพวกนี้ตั้งแต่สมัยเรียนละ รู้สึกว่าช่วยจำศัพท์ได้ดี แต่ละบทอ่านไม่นาน

รู้สึกว่าบางอันอาจจะดูเก่าบ้าง เพราะรวมมาจากที่เคยเขียนไว้เมื่อ 3-4 ปีก่อน เอาไว้อ่านเรื่อย ๆ ได้

[Luk-Wa]

ตามพี่พงศ์มาจากคำต้องเชื่อม บทแรกๆอ่านง่ายเลย พอมาช่วงกลางๆ คำศัพท์แอบยาก เลยมีมึนๆหน่อย แต่ชอบตรงประโยคตัวอย่างมีเสียดสีแอบจิกกัดการเมืองบ้านเรา
มาช่วงท้ายๆเล่มค่อยอ่านง่ายขึ้นมาหน่อย ศัพท์ใกล้ๆรอบตัวเรา

โดยรวมคำศัพท์ภาษาอังกฤษรับมาจากหลายภาษามากๆ สนุกดีนะ พอรู้รากศัพท์ แล้วช่วยทำให้เราจำความหมายของคำนั้นได้ง่ายขึ้นเยอะเลย

[Thunn]

สนุก ได้ศัพท์ใหม่เยอะมาก แต่บางทีอ่านแล้วงงๆ

[morareds]

ในฐานะชาวช่องเราจะพลาดไม่ได้ เป็นหนังสือที่อ่านได้เพลินๆ ได้เรียนรู้ที่มาที่ไปของศัพท์ต่างๆที่เราไม่เคยคิดมาก่อนว่ามันเกี่ยวข้องกันยังไง สนุกและได้ความรู้ด้วย ชอบ!

[grassflowers]

ในฐานะอดีตเด็กภาษาคนหนึ่ง ย่อมรู้กว่าจะมาเป็นคำหนึ่งคำในแต่ละภาษานั้นจะต้องผ่านอะไรมากมาย ไม่ว่าจะเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาไทย รากศัพท์ คำยืมที่มาจากภาษาต่าง ๆ นั่นมีมากมาย และคำหนึ่งคำก็สามารถวิวัฒน์และกลายเป็นคำอีกมากมาย

ในสมัยเรียน ก็เคยมีเรียนเรื่องราวพวกนี้อยู่บ้าง แต่ก็มักจะเป็นแนววิชาการจ๋า ต่างกับ Word Odyssey เล่มนี้ ที่จะพาเราไปพบกับความเกี่ยวพันธ์ของคำต่าง ๆ ในแบบที่เราอาจจะคาดไม่ถึง สืบย้อนไปถึงบริบททางสังคม วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ ทำให้เราได้มองเห็นถึงความคิดและองค์ประกอบทั้งหลายที่หลอมรวมเป็นคำเหล่านั้น

เนื้อหาในเล่มจะแป่งเป็นตอน ๆ ทำให้อ่านง่าย เข้าใจว่าเพราะเป็นบทความในคอลัมน์มาก่อน ซึ่งทำให้เนื้อหามีความกระชับ และเข้าใจง่าย แต่ก็ได้ความรู้ครบถ้วนในด้านต่าง ๆ ท้ายบทก็จะมีอ้างอิงเผื่อใครอยากจะใครยังข้องใจ หรืออยากได้ข้อมูลเพิ่มเติม แต่สิ่งที่เราอยากให้เพิ่มคือ ภาพประกอบในบางบท อย่างเช่นบทที่เกี่ยวข้องเป็นคำกับสถาปัตยกรรมในอาคาร หรือขนม น่าจะช่วยเพิ่มความน่าสนใจและทำให้นึกภาพตามได้ดีขึ้น

โดยรวมแล้วอยากจะบอกว่า เป็นเล่มที่อ่านสนุก อ่านเพลินกว่าที่คิด เราเคยอ่านหนังสือที่อธิบายความเป็นมาของคำเล่มอื่น แล้วก็อดจะเปรียบเทียบไม่ได้ รู้สึกเลยว่าเล่มนี้อ่านง่ายกว่ามาก อาจจะเพราะว่าเล่มนั้นอธิบายหลายเรื่อง และสืบย้อนแตกคำไปเยอะมาก จนพออ่านจบเราก็คืองงไปแล้วว่าคำหลักคืออะไร แต่เล่มนี้คือมีการโยงเข้ากับเรื่องต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันด้วย ทำให้รู้สึกใกล้ตัวมากขึ้นเยอะ

เป็นหนังสือที่เราว่าเหมาะกับการอ่านไปเรื่อย ๆ ทีละบทสองบท เพราะอ่านติด ๆ กันแล้วบางช่วงแอบรู้สึกเบื่อ แต่ก็อยากบอกว่าเล่มนี้กระตุ้นต่อมการเรียนรู้ภาษาในตัวกลับขึ้นมาอีกรอบนึงเลยทีเดียว

[anonymoussally]

อินมาก ไม่เคยรู้เลยว่าตัวเองสนใจอะไรแบบนี้มากแค่ไหน ฮ่าๆๆๆ แต่บางบทก็เฉื่อยๆเนือยๆไม่ได้อินขนาดนั้น ชอบไอเดียการ break down คำต่างๆ แล้วค่อยๆ root มันไปเรื่อยๆตามภูมิศาสตร์ที่รากนั้นๆเดินทางมา โคตรเจ๋ง ตอนแรกคิดว่าเออ อ่านแล้วก็จบที่การอ่านแหละ คงไม่ได้เอาไอเดียนี้มาต่อยอดอะไรในชีวิตประจำวันหรอก แต่เปล่าเลย อยู่ๆก็เริ่มสังเกตรากคำมากขึ้น อยู่ๆก็พูดกับเพื่อนว่า เห้ยคำนี้มันมาจากรากนี้แน่ๆ ทั้งชีวิตไม่้คยมี mindset นี้อะ แต่สนุก5555 งงอีกนิดที่ตัวเองอยู่ๆก็ apply the idea of breaking down words into their roots to life, yes, to life! probably i was (or still am) facing transitional crisis มันทำให้คิดว่าถ้าค่อยๆ breakdown ปัญหาในชีวิต maybe it’s not too tough (gaslighting myself) เออตอนอ่านน่ะ มีหลายคำหลายภาษามากๆที่ไม่รู้แล้วอยากรู้ว่ามันอ่านยังไง เลยต้องเปิด translate ไ้่ปอ่านไป ไม่ smooth but enjoyed!

[suwa]

สนุก ข้อมูลแน่น (ในมุมของคนที่ไม่ได้มีความรู้เชิงลึกเรื่องรากศัพท์หรือที่มาของคำนี่ก็ถือว่าลึกแล้ว)

เป็นหนังสืออีกเล่มที่มากระตุ้นต่อมอยากเรียนภาษาละติน, กรีก และภาษาทางโซนยุโรปอื่น ๆ รู้สึกว่าการมองเห็นความเชื่อมโยงของคำต่าง ๆ ในแต่ละภาษานี่มันเท่ซะเหลือเกิน

ใด ๆ คือเหมาะกับการค่อย ๆ อ่าน
อ่านวันนึงทีเดียวหลาย ๆ บทนี่ข้อมูล overload เหมือนกัน5555555555 ถึงจะสนุกแล้วอยากอ่านไปเรื่อย ๆ ก็เถอะแต่เสี่ยงไม่มีอะไรติดอยู่ในหัวมากถ้าไม่พักให้สมอง cool down บ้าง (ประสิทธิภาพการเรียนรู้ภาษาต่ำอยู่แล้วด้วย เป็นทุนเดิม lol)

[numcha ✿]

It's a great book especially for farose's fan as myself, I'm so happy while reading this book because I got a lot of new vocabs and some of history facts I've never known before. Sometimes it's kinda overwhelming because of odd words I've never seen before so I have to reread it again. Actually I would recommend this for whoever interested in linguistic and maybe history.

[..Pxy]

บอกเลยว่าดีมากกกก คือเป็นความรู้ที่ไม่ต้องรู้ก็ได้ รู้ไปทำไม แต่พอได้ลองอ่าน ได้ลองรู้ ก็ทำให้เข้าใจเลยว่าภาษาศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงของคำ ที่มาจากทั้งวัฒนธรรม กาลเวลา ประวัติศาสตร์ มันมหัศจรรย์จิงๆ นะ รวมถึงความรู้แบบ จริงป่ะ อึ้ง เยอะมากกก ภาษามันสนุกจริงๆ แล้วก็ติดตามพี่พงศ์มาตั้งแต่ในช่อง Farose แล้วแหละ เลยรู้สึกชอบมากขึ้นไปอีก ดีใจกับพี่พงศ์ด้วยยยย ที่ได้พิมพ์ผลงานออกมา

[Sura Siri]

หนังสืออ่านเพลินๆ ได้สาระที่แทรกเข้ามาพอสมควร และยังได้เรียนรู้คำศัพท์ภาษาอังกฤษและที่มาของคำศัพท์ ที่ผู้เขียนหยิบยกขึ้นมาร้อยเรียง จากเรื่องหนึ่งเชื่อมโยงที่มา ส่งต่อคำที่มีรากศัพท์เดียวกัน ออกมาเป็นคำศัพท์มากมาย อย่างไหล่ลื่นกลมกลืน ความเก๋ของหนังสือเล่มนี้คือการหยิบเรื่องเรานำมาเขียนได้อย่างดี

[Doublej]

This book is fun to read. Thanks to the writer’s knowledge and his writing styles. He rephrases the solid information into easily-bite sentences in every chapter. It really opens my eyes for this segment of linguistic and I wish to expand this field more.

[Chaaimnevercamehere]

เล่มนี้สาระทางภาษาศาสตร์เน้นๆ (เน้นภาษาอังกฤษ) เราค่อนข้างเอ็นจอยกับเล่มนี้แต่บางพาร์ทก็น่าเบื่อและโตตรง่วง หัก1 พาร์ทที่มีภาษาต่างๆเช่นละตินหรือฝรั่งเศสสอดแทรกในเล่มคือมันอ่านไม่ออกกก ปวดหัวกับการต้องเดาว่ามันอ่านว่าอะไร หัก1 |3ดาวพอ

[Somaood]

ดีมาก แต่ละบทเป็นการจัดหมวดหมู่คำรากศัพท์เดียวกัน แล้วเชื่อมไปคำที่ใกล้เคียง เหมือนฟังรายการช่างเชื่อมแล้วนึกเสียงพี่พงษ์ไปด้วย แต่ด้วยความเป็น Non-fiction กับรากศัพท์ละติน เลยใช้เวลาอ่านนานหน่อย จำอะไรไม่ค่อยได้ แต่สนุกกับเรื่องราวที่แทรกมาค่ะ

[Thammarith]

Interesting book that takes you on a journey to learn the etymology of words.

[Watcharin]

นี่คือตัวอย่างของหนังสือสอนรากศัพท์ที่มีคุณภาพโดยอ.พงษ์ ทุกตอนจะมี reference อ้างอิงท้ายบทเพื่อสามารถไปตรวจสอบต่อได้

ต่างกับของนักเขียนอีกคนที่เคยอ่าน ที่ไม่ได้ ref จนมี factual error ในหนังสือ

[nisemono偽者]

อ่านเอาความรู้ ❎
อ่านเอาความมันส์ ✅
ตามอ่านตั้งแต่จาก The Momentum ของดีจริงๆ

[Mikuplier]

ก็ดีค่ะ เขียนงง ๆ บางอัน แต่ก็ เข้าใจได้อยู่

[MT]

- มิได้เป็นชาวช่อง แต่ก็อ่านเพลินๆ ชอบความเนิร์ดที่ปิดไม่อยู่ แม้จะพยายามเขียนให้ตลกแค่ไหนของคุณพงษ์
- แอบอยากให้มีการสะกดในแต่ละคำศัพท์กำกับไว้ในแต่ละบทนะ บางคำคือมิรู้ว่าจริงๆว่าออกเสียงยังไง

[คุณชายกอล์ฟ นิรัติศัย]

"…ได้เห็นภาษาในฐานะที่ไม่ใช่แค่เครื่องมือสื่อสาร
แต่เป็นหลักฐานที่บันทึกวิธีมองโลกของมนุษย์ในยุคต่างๆ ด้วย" — คำนำผู้เขียน

อ่านจบแล้ว เห็นด้วยกับผู้เขียนทุกประการครับ 👏👏👏

[Bannarot]

4 - เราติดตามคอลัมน์นี้ตั้งแต่ลงในออนไลน์ และหวังใจเสมอว่าจะมีคนมารวมเป็นเล่ม

พี่พงศ์เป็นคนเล่าเรื่องสนุก เราว่ายากมากนะการอธิบายองค์ความรู้คำศัพท์พวกนี้ สกิลช่างเชื่อมมันอยู่ในทุกอณูของหนังสือเล่มนี้เลย (แต่ไม่ได้มีนิทานเล่าด้วยนะ 555)
คอนเซปต์ใหญ่ก็คือการพยายามอธิบายความเชื่อมโยงของคำศัพท์หนึ่งๆ ซึ่งมันก็ผ่านการเดินทางเหมือนโอดิสซีอุสล่องเรือเลย ระหว่างทางเราจะเจอการกร่อนเสริมเพิ่มตัด ซึ่งหลายคำก็เปลี่ยนรูปโฉมจนเราแทบจำไม่ได้ แต่สุดท้ายมันจะเชื่อมโยงกันจนว้าว

ถ้าอ่านอย่างตั้งใจฟังเลกเชอร์ก็จะเอาไปต่อยอดอื่นๆ ได้นะ แต่สำหรับเราคือถอดสมอง แล้วล่องไปกับกระแสศัพท์เลย 5555

[wonder_ful]

ดีสมคำร่ำลือ ช่างเชื่อม สนุก ไปต่อได้เรื่อยๆ เหมาะสำหรับพกพามากแม้อ่านจบแล้ว(เด็กเอกอิ้งอย่างฉัน) ติดใจบางคำที่จั่วอาจอธิบายงงๆบ้าง แต่โดยรวมช่วยให้จำศัพท์ได้มากขึ้น รู้พื้นฐานของแต่ละคำ แนะนำเลย