روندهای بنیادین در دانش زبان

by Roman Jakobson, کورش صفوی

رومن یاکوبسن بنیانگذار مکتب زبان‌شناسی پراگ و از جمله مشهورترین زبان‌شنانسان عصر حاضر بوده است. او در این شاهکار خود که اثری کلاسیک به حساب می‌آید، سعی بر آن داشته تا زمینه‌های شکوفایی زبان‌شناسی را معرفی کند و وابستگی آتی علوم را به زبان‌شناسی به بحث بگذارد. شاید به همین دلیل است که متن انگلیسی و طبعاً ترجمهٔ فارسی آن پیچیدگی‌های خاص خود را داراست، زیرا یاکوبسن کتاب مورد بحث را صرفاً برای متخصصان نوشته است و نیازی برای توضیح بیشتر مطالب ندیده است. روندهای بنیادین در دانش زبان در سه فصل تنظیم شده است. یاکوبسن در فصل نخست به نگرش‌های زبان‌شناختی زمانهٔ خود می‌پردازد و به این نکته اشاره دارد که مقام و منزلت زبان‌شناسی ساختگرا در مطالعهٔ زبان چیست و چرا او در چنین مکتبی خود را باز یافته است. در فصل دوم کتاب یاکوبسن به جایگاه زبان‌شناسی در میان علوم انسانی می‌پردازد و با نقل آرای نامداران این علوم و استدلال در هر مورد نشان می‌دهد که زبان‌شناسی در علوم انسانی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و در روند آتی مطالعاتی از این دست، دانش مطالعهٔ زبان عمده‌ترین دستاوردها را در اختیار صاحب نظران قرار می‌دهد. یاکوبسن در فصل سوم کتاب خود به علوم طبیعی و رابطهٔ زبان‌شناسی با این علوم به‌ویژه زیست‌شناسی می‌پردازد و نشان می‌دهد که حتی در این دسته از علوم نیز نادیده گرفتن دستاوردهای زبان‌شناسی با هیچ منطقی سازگار نیست.

Genres: Linguistics

101 pages, Paperback

First published January 1, 1385

About the author

Roman Osipovich Jakobson was a Russian linguist, formalist, and literary theorist.

As a pioneer of the structural analysis of language, which became the dominant trend of twentieth-century linguistics, Jakobson was among the most influential linguists of the century. Influenced by the work of Ferdinand de Saussure, Jakobson developed, with Nikolai Trubetzkoy, techniques for the analysis of sound systems in languages, inaugurating the discipline of phonology. He went on to apply the same techniques of analysis to syntax and morphology, and controversially proposed that they be extended to semantics (the study of meaning in language). He made numerous contributions to Slavic linguistics, most notably two studies of Russian case and an analysis of the categories of the Russian verb. Drawing on insights from Charles Sanders Peirce's semiotics, as well as from communication theory and cybernetics, he proposed methods for the investigation of poetry, music, the visual arts, and cinema.

Through his decisive influence on Claude Lévi-Strauss and Roland Barthes, among others, Jakobson became a pivotal figure in the adaptation of structural analysis to disciplines beyond linguistics, including anthropology and literary theory; this generalization of Saussurean methods, known as "structuralism," became a major post-war intellectual movement in Europe and the United States. Meanwhile, though the influence of structuralism declined during the 1970s, Jakobson's work has continued to receive attention in linguistic anthropology, especially through the semiotics of culture developed by his former student Michael Silverstein.

Reviews

[Ali Dastourani · Rating 5 out of 5]

با وجود ثقیل بودن ترجمه در بعضی از عبارات و مفاهیم، کتاب به طور کلی دیدگاهی نسبتاً بی‌طرف، جامع و موجز از زبان‌شناسی، تاریخ و یافته‌های آن به دست می‌دهد. همچنین حاوی نکات تأمل‌برانگیزی است که خواندن آن را طولانی و آمیخته به اندیشیدن می‌کند. آشنایی حداقلی با فلسفه‌ی ساختارگرایی و پساساختارگرایی از ملزومات مطالعه‌ی این متن است.

[خرس · Rating 2 out of 5]

ياكوبسن فقط يك زبانشناس نبود. آواشناسي، لغت‌شناسي، ‌ادبيات، نقاشي آوانگارد، ‌شعر و زيبايي‌شناسي از حوزه‌هاي فعاليت او بوده است.

رومن ياكوبسن(Roman Jakobson) يازده اكتبر 1896 در يك خانواده متمول شهر مسكو به دنيا آمد. از همان كودكي علاقمند به زبان بود. تحصيلات خود را در «موسسه زبان‌هاي شرقي لازارو» آغاز كرد و در 23 سالگي رشته زبان‌شناسي تاريخي – تطبيقي دانشگاه مسكو را به پابان رسانيد. سال 1915 و در دوران دانشجويي عضو حلقه زبانشناسي مسكو بود، سپس وارد دنياي شعر و هنر آوانگارد شد.

او يكي از بنيانگذاران حلقه زبانشناسي پراگ بود و فعاليت خود را در 29 سالگي شروع كرد. ياكوبسن از 1920 تا 1939 را در چكسلواكي سپري كرد و در پايان دهه سوم قرن حاضر استاد ممتاز فقه‌اللغه روسي و ادبيات كهن چك در دانشگاه ماساريك چكسلواكي شد.

او با شروع جنگ جهاني دوم، به اسكانديناوي رفت و از همانجا با حلقه زبانشناسي كپنهاك و متفكراني چون لويي يلمزلف ارتباط برقرار كرد. با كشيده شدن جنگ به غرب، در سال 1941 به ايالات متحده آمريكا و مدرسه عالي علوم انساني نيويورك رفت. در آنجا با كلود لوي استراوس، يكي از مهره‌هاي شاخص ساختگرايي آشنا شد كه تأثير بسياري بر كارهاي وي گذاشت. سپس او در دانشگاه كلمبيا به تدريس زبانشناسي پرداخت.

http://www.ibna.ir/vdchx-ni.23nz-dftt...