Þegar sannleikurinn sefur

by Nanna Rögnvaldardóttir

Bergþóra, húsfreyja í Hvömmum, er nýlega orðin ekkja. Eftir rúmlega tuttugu ára hjónaband með mun eldri manni er hún loksins frjáls, stýrir búinu eftir eigin hyggjuviti og nýtur þess að ráða sér sjálf.

Þegar ung vinnukona finnst látin á lækjarbakka í nágrenni Hvamma áttar Bergþóra sig fljótlega á því að henni hafi verið drekkt. Einhvers staðar leynist morðinginn og brátt berast böndin að mági Bergþóru, stórbokkanum og skaphundinum Þorgeiri Hjálmarssyni. Þegar sýslumaðurinn tekur að yfirheyra vitni og grunaða verður þó fljótlega ljóst að flestir hafa eitthvað að fela – ekki síst Bergþóra sjálf.

Þegar sannleikurinn sefur er leyndardómsfull glæpasaga þar sem dregin er upp ljóslifandi mynd af samfélagi sem markað er af skelfilegu mannfallinu í Stórubólu, flækjukenndu réttarfari 18. aldar og siðferðisfjötrum Stóradóms. Undir þessum kringumstæðum þarf að leysa morðmál án nokkurra handbærra sönnunargagna en slitinnar kápu og útprjónaðs rósavettlings.

202 pages, Kindle Edition

Published October 15, 2024

About the author

Nanna Rögnvaldardottir is Iceland’s most popular cookbook author and food writer. Her first book, the food encyclopaedia Matarást (Love of Food), published in 1998, was nominated for the Icelandic Literary Prize for Non-Fiction and was named Reference Book of the Year by the Icelandic Librarians Association. In 2000, Nanna was a co-recipient of the Hagthenkir Non-Fiction Prize, awarded to her and food historian Hallgerdur Gisladottir "for remarkable, fundamental writing of high quality about cooking and cuisine, national and international."

Reviews

[Anna Karen · Rating 2 out of 5]

Það verður að segjast einsog er að þetta er spennandi bók, ég byrjaði á henni í nótt og var að klára núna uppúr hádegi... Hinsvegar var ég ekkert alltof hrifin þannig séð, þar sem orðfærið fannst mér virkilega klént og persónusköpunin alltof fyrirsjáanleg.

Það var einsog höfundurinn væri með samheitaorðabók og notaði hana óspart til þess að finna gamaldags, gróf og móðgandi orð um konur sem höfðu verið við karlmann kenndar og ekki ein persóna, fyrir utan aðalpersónuna sem segir söguna í 1.persónu, talaði vel eða þokkalega eðlilega um Sigrúnu sem var myrt í byrjun bókarinnar... Allir sem töluðu um hana kölluðu hana "pútan" "druslan" "gálan" "fálan" osfrv osfrv, alltaf með mjög neikvæðum tón. Mér fannst það frekar lélegt af höfundi að láta alla tala svona, og líka þegar kom að því að lýsa einhverskonar kynlífi eða óléttu, þá voru lýsingarnar í svipuðum dúr ("lét hann stropa mig" sorrý, en æl) - þetta átti líklega að hljóma gamaldags en það var bara einsog flestar persónurnar væru ósmekklegir groddar.

Næstum alir karlarnir sem koma við sögu eru heimskir, skrítnir, grófir, ofbeldisfullir eða mjög óspennandi, og þó að sagan eigi að gerast á 18.öld þá minnir öll umgjörðin meira á landnámstímabilið, þar sem höfðingjadætur voru stundum látnar giftast ungar sér mun eldri mönnum og þegar mikið var um fyrirmenni. En þarna í sveitinni morar allt í óðalsbóndum og embættismönnum og feður eru að gera samninga um að láta börnin sín giftast þó að þau séu ennþá barnung og þau fá ekkert um það að segja (og látið er skína í ýmislegt fleira sem passar ekki við samtíma sögunnar). Annar hver bóndasonur fer í nám og jafnvel til Köben.

Aðalpersónan er svo æðisleg að allir verða heillaðir af henni (hún er skrifuð einsog pick-me draumur höfundarins) og hún veit allskonar hluti um t.d réttarfarið sem er ekki séns að hún hefði vitað (enginn random sveitabúi hefði getað vitað þá, ekki einu sinni hún).

Það er komið aðeins inná það að lögin hafi verið ströng á þessum tíma en það er einsog öllum hafi samt verið alveg sama... Það er það sem mér fannst svo lélegt við persónusköpunina, enginn virðist hræddur við að brjóta gegn Stóra dómi og það er ekkert um t.d sorg eftir börnum sem voru þannig séð eiginlega nýdáin úr bólusóttinni og eins virðast ekki nein djúpstæð vináttubönd milli ættingja eða annarra vera til staðar hjá þessu fólki (enda eru allir svo glataðir nema aðalpersónan), en það kemur skýrt fram hvernig ákveðin "fyrirmenni" gátu aldrei róað sig þegar kom að hórdóms- og jafnvel blóðskammarbrotum. Ég ætla samt að taka fram að plot-twistið í endann var fínt og kom á óvart og líkindin milli aðalpersónunnar og unga fórnarlambsins voru athyglisverð. Það var ekki mikið sem skildi þær að í lauslætinu nema stéttin, og þar bendir margt til þess að Sigrún greyið hafi verið að nota það sem hún hafði til þess að komast í betri stöðu, en aðalpersónan hafði bara frá náttúrunnar hendi enga stjórn á sér og litla siðferðiskennd þegar kom að bólförum og blekkingum.

Þannig að, ég segi að þetta hafi verið skemmtileg bók en með alltof mörgum smávægilegum göllum sem fóru í taugarnar á mér.

[Elín Vigdís · Rating 3 out of 5]

Ágæt, Valskan betri.

[Kristín · Rating 4 out of 5]

Þetta er virkilega fín bók frá Nönnu sem blandar sakamáli og réttarhöldum saman við trúlega lýsingu á lífi fólks á þessum tíma. Miðað við fyrri bækur sem ég hef lesið um Ísland forfeðra minna fannst mér Nanna draga upp mjög trúverðuga mynd. Ég naut alla vega hverrar mínútu.

Og ekki má gleyma þrusu lestri Hildigunnar Þráinsdóttur sem gerði þetta undurvel.

[Sigurður Ármann · Rating 4 out of 5]

Fjandi skemmtileg. Svolitið Guðrún frá Lundi og dass af Agötu Christie.

[Guðfinna Harpa · Rating 5 out of 5]

Frábær bók! Ekki byrja á þessari nema hafa tíma til að klára hana því það er ekki hægt að leggja hana frá sér. Bókin hefur hraðan og spennandi söguþráð sem togaði mig áfram í lestrinum og er ekki endilega fyrirsjáanlegur þó það séu ýmsar vísbendingar á leiðinni að niðurstöðunni.
Það sem gerir bókina frábæra er hins vegar ekki bara söguþráðurinn heldur líka persónurnar en ekki síst frásagnarstíllinn. Textinn er sposkur. Ég skellti oft upp úr eða það krimti í mér yfir spaugilegum atvikum, mannlýsingum og sniðugu samhengi hlutanna. Vitnisburðir hins dæmigerða íslenska málalengjara eru til dæmis frábærar senur - gott að ég hef sjálf aldrei þurft að bera vitni.
Persónusköpunin minnir á persónusköpun Guðrúnar frá Lundi til dæmis í Dalalífi. Kvenpersónur eru sterkar konur sem spjara sig þrátt fyrir andlæti en eru ekki fullkomnar eða hafnar yfir mannlegar tilfinningar og gjörðir, þær eru framapotarar, misstíga sig, láta eftir tilfinningum og losta. Karlpersónur eru yfirleitt breyskir menn, til dæmis drykkfelldir, framhjáhaldarar, skaphundar eða allt framangreint. Bergþóra er frábær aðalpersóna og sögumaður sem ég tengdi vel við. Vonandi heldur Nanna áfram að skrifa skáldsögur því það liggur vel fyrir henni.

[Ásta Melitta · Rating 4 out of 5]

Þetta er söguleg skáldsaga sem gerist á 18. öld. Bergþóra er ung ekkja á bóndabæ, en í nágrenninu finnst ung stúlka látin. Henni hefur verið drekkt og hún reynist eiga von á barni. Rannsókn fer fram á tildrögum morðsins og lesandinn veltir því fyrir sér, með Bergþóru, hver morðinginn geti verið. Um leið kynnumst við lífinu á Íslandi á þessum tíma.
Mér fannst þetta áhugaverð saga. Bæði var hún spennandi og það var líka áhugavert að lesa lýsingu á lífinu á þessum tíma.

[Katla Lárusdóttir · Rating 3 out of 5]

Nönnu Rögnvaldardóttur hefur að mínu mati sannarlega farið miklum fram milli bóka, vel skrifuð örlagasaga sem lýsir, að ég tel, vel lífi á Íslandi á 18.öld og tekst Nönnu þar vel til að koma lífi fólks af mismunandi stéttum og stöðu prýðilega til skila. Að auki varð framvinda sem ég gat á engan hátt séð fyrir. Vel gert Nanna!

[Ragnheiður Lárusdóttir · Rating 4 out of 5]

Lipurlega skrifuð og spennandi glæpasaga

[Védís Fonn · Rating 4 out of 5]

Mikið ofboðslega skrifar Nanna skemmtilega. Vel skrifuð og góð bók.

[Rebekka Jenný · Rating 4 out of 5]

Mæli heilshugar með þessari frábæru bók, hlakka til framhaldsins!🥰

[Fjola Stefansdottir · Rating 4 out of 5]

Mjög fróðleg um fyrri tíma. Mæli með.

[Kitta Pálsdóttir · Rating 4 out of 5]

vá hvað þessi kom á óvart 📚😃👍

[Sigurður · Rating 4 out of 5]

Ágæt og ekki fyrirsjáanleg saga frá 18. öld. Hélt fyrst að þetta væri ný Guðrún frá Lundi en það er nú ýmislegt þarna sem sú góða kona hefði aldrei skrifað um. Þetta er skemmtilegt.

[Svanhildur Snæbjörnsdóttir · Rating 3 out of 5]

Eins og svo oft áður hefði ég viljað gefa 3,5 stjörnur en þessi bók var smá vonbrigði því ég var svo rosa hrifinn af síðustu bók Nönnu, Völskunni. En engu að síður fínasta lesning.

[Snorri Stefánsson · Rating 3 out of 5]

Byrjar hægt en endar með beðmálum og látum.

[Valgerður Magnúsdóttir · Rating 5 out of 5]

Áhugaverð og margslungin saga. Höfundi tekst vel að búa til sögusvið löngu liðins tíma.