Rouge

by Hovik Afyan, Anahit Avetissian (translator)

Après vingt-trois ans de mariage, Aram le peintre et Arous la danseuse se rendent dans le Haut-Karabakh, à la frontière de leur pays, pour y faire un choix : tout recommencer chez l’ennemi ou rester en Arménie et poursuivre leur vie chacun de leur côté. En avançant sur la route, ils trouvent les petits corps inanimés de deux enfants, un garçon arménien et une fille azerbaïdjanaise, une vision qui ravivera leurs tempêtes intérieures. Pour conter la destinée de ces jeunes victimes, ces nouveaux Roméo et Juliette, Hovik Afyan nous emporte dans un tourbillon de drames horrifiants, de pigments improbables et de danses salvatrices.
Publiée un mois après la fin de la seconde guerre du Haut-Karabakh, cette histoire – une histoire de rêves et de souffrances – est celle de personnes dont le combat ne finit jamais.

Genres: Fiction

168 pages, Paperback

Published October 17, 2024

Reviews

[Tatevik (KiVeTaTKa) · Rating 5 out of 5]

Հիանալի գիրք էր....🥺🥺 մեր օրերի մղձավանջում ավելի սուր է մխրճվում սրտի մեջ.... Շատ գեղեցիկ, կարդալու, ապրելու գիրք էր....
"Պատերազմ գնում են կամ երեխաները, որ մեծանան, կամ էլ հանուն երեխաների, որ մեծանան"

[emma · Rating 5 out of 5]

Անպայման կարդալու գիրք...
"Այս պատմությունը մարդկանց մասին է որոնց կռիվը երբեք չի ավարտվում"

[SilVie Pink · Rating 3 out of 5]

"Պատերազմից կա՛մ մեռած են բերում, կա՛մ էլ գժված են հետ գալիս։"

"Մարդիկ իրար սիրում են, որ պատերազմ չլինի՞, թե՞ պատերազմ կա, որ մարդիկ իրար սիրեն։"

"-Վարդ եմ հավաքում։ Էսօր մամայիս ծնունդն ա։"

"Ձեր մի գերին այլևս ողջ չէ։"

"Որևէ մեկը չգիտի, որ առաջվա պես, մանավանդ պատերազմից հետո, չի լինում։ Երբեք։"

"- Աստծու խոսքը ուզո՞ւմ եք լսել։
- Ինչի Աստված խոսո՞ւմ է։"

"-Մենք Ձեզ կբուժենք։
-Թե կարող եք աշխարհը բուժեք։"

"Իրար գրկած գնացել էին։ Աստծու մոտ։"

"Ուզում էր մեռնել, բայց կյանքում դեռ երբեք այսքան շատ ապրել ուզած չկար։"

"Տարան մանկատուն։ Դրանք ամենամարդաշատ վայրերն էին դարձել։ Հայրերը զոհվում էին, մայրերը՝ խելագարվում։"

"Մարդիկ խաղաղ ժամանակներում ոչինչ չեն անում։"

"Բոլոր նկարներում երեխաներ էին, նրանցից ոչ մեկը չէր ժպտում։"




Մի տեսակ չեմ ուզում կարծիքս գրել։ Խելագարների մասին գիրք ա։

[charlie medusa · Rating 3 out of 5]

c'est vraiment très beau, très très belle plume, très grand talent littéraire. mon souci toutefois c'est que j'aime quand on me raconte une histoire et ici la structure est un peu trop surstructurée à mon goût. genre oui on a déconstruit la trame narrative linéaire très bien mais il faut penser au lecteur aussi qui n'a pas forcément le temps de comprendre ce qui se passe. ni de bien situer chaque personnage. quand le livre est court a fortiori l'attachement aux six personnages principaux distendus par des tas de chapitres à la fois, bon, c'est pas forcément évident. vraiment un fort moment de lecture - mais qui ne laissera pas un fort souvenir de lecture

[Síra · Rating 4 out of 5]

Տեսնես մարդիկ իրար սիրում են, որ պատերազմ չլինի՞, թե՞ պատերազմ կա, որ մարդիկ իրար սիրեն…

[Artavazd Yeghiazaryan · Rating 4 out of 5]

Եվս մեկ կարևոր հիշեցում նրա մասին, որ պատերազմը միշտ ոռի ա, որ պատերազմի սարսափը միշտ ավելի շատ ա, քան հերոսությունը ու որ պատերազմը սկսվում ա ու չի վերջանում։

[Արմինե Դանիելյան · Rating 2 out of 5]

Չգիտեմ՝ ես չեմ հասկանում ու հավանում նման գրականություն, թե՞ իսկապես ասելիք չունեցող գործեր են։
Լիքը նկարագրությունների, մտքերի, դեպքերի հետ համաձայն չէի, բայց երևի կարդալ պետք է։

հ.գ. Դեռ հույս ունեմ, որ ժամանակակից հայ գործեր կկարդամ ու կհավանեմ 🙂

[Varduhi Hovhannisyan · Rating 5 out of 5]

Թեև ինքս ինձ խոսք էի տվել, որ էլ պատերազմի մասին գրքեր չպիտի կարդամ, բայց վերցրի Կարմիրը։ Գրքի անունը, շապիկը շատ լավ է ընտրված, որովհետև էս գրքի էջերը արյունոտ են։ Չգիտեմ, նորից անզորության զգացում է...

[Sophie · Rating 3 out of 5]

Le livre reprend de façon poétique tous les affres de la guerre: la peur, la perte de l’être aimé, la douleur de la mère, la folie, l’incompréhension des enfants, la déshumanisation. Le récit est cependant parfois un peu difficile à suivre.

[Grigor Grigoryan · Rating 4 out of 5]

Ժամանակակիցներին կարդալ պետք է, իսկ Հովիկին կարդալը նաև հաճելի է, քանի որ նույնիսկ ամենասարսափազդու տեսարաններում էլ կարելի է լույս նկատել։

[Hovik Աֆյան · Rating 5 out of 5]

Մարդիկ սիրեցին այս գիրքը։ Ու չվիճեցին ինձ հետ ու չհամոզեցին, որ ճշմարտությունը չեմ գրել:
Ափսոս :)

[Patrice Sirois · Rating 4 out of 5]

Aram est peintre et Arous, danseuse. Alors que la Seconde guerre du Haut-Karabakh éclate entre l’Arménie et l’Azerbaïdjan, ils se dirigent vers la frontière où les affrontements ont lieu. Ils retrouvent sur leur chemin les dépouilles d’enfants des deux camps. À travers l’envie d’aller combattre et la peur, ils tentent tant bien que mal de trouver un équilibre.

Le premier livre d’Afyan est extrêmement poignant. Le quotidien des protagonistes prime sur les événements postsoviétiques et on comprend rapidement l’impact de la guerre sur les personnages. Il s’agit d’une histoire de gens ordinaires, d’artistes qui ne demandent rien à personne, qui se retrouvent dans un conflit qui ne semble jamais se terminer. Leurs rêves se mêlent à la souffrance, les espoirs s’inondent d’incompréhension.

Nul besoin d’être expert en conflit du Caucase pour comprendre Rouge. Il suffit de comprendre que personne, au quotidien, ne pouvait prévoir que le conflit allait s’envenimer au point où des gens tombent au combat. C’est là la beauté du roman d’Afyan. Ce n’est pas un livre de guerre où tout le monde se tire dessus. C’est une histoire où des citoyens ne comprennent plus le monde dans lequel ils vivent. Cette émotion très propre à la guerre est ce qui pousse le lectorat à tourner page après page, cherchant des explications maintenant devenues beaucoup trop complexes.

Rouge est un roman très émouvant qui cerne vraiment bien les émotions citoyennes vécues pendant la guerre. Il montre précisément comment des événements extérieurs peuvent changer une vie pour toujours.

[amara petro · Rating 1 out of 5]

հետաքրքիրա, որ մարդուն նեգատիվ էմոցիայի վրա հանելը ինչ որ պրինցիպա եղել էս գրքը գրելուց
էնքան նեգատիվ կարդացի էս գրում վրա վրա, որ անգամ վերջում գուշակում էի դեպքի տրամաբանական ավարտը և ավաղ չէի սխալվում

բավականին շատ եմ կարդացել պատերազմական գրքեր, և սա թերևս վատագույնն էր

[Yelena Sargsyan · Rating 4 out of 5]

🩸Հովիկ Աֆյանի «Կարմիրը» որքան անանձնական, նույնքան էլ անձնական վեպ է: Գրքի ընթերցանությունն անձնական Գողգոթա է, ու ամեն ընթերցող յուրովի է զգալու ու հասկանալու, այնքանով, որքանով որ բաց կլինի: Ինչպես ասել է հեղինակը՝ «Գրողը կարող է չիմանալ, թե ինչի մասին է գրում. դա ընթերցողների (նրանցից յուրաքանչյուրի), գրականագետների պարզելիքն է»:

🩸Գիրքը կոնկրետ իրադարձությունների ու ժամանակահատվածների պատերազմների մասին է, բայց այն ավելի ընդհանրական է ու շարունակական: Դրանք պատերազմներ են, որոնք չեն ավարտվում: Պատերազմներ, որոնց ընթացքում տեսնում ես մարդկանց իրական դեմքերը:

🩸Պատերազմներն ունեն մի «լավ» բան՝ ստիպում են մարդկանց անկեղծ լինել ու ... ստիպում են ԱՊՐԵԼ: Ինչպես գրում է Աֆյանը՝ «Մարդիկ խաղաղ ժամանակներում ոչինչ չեն անում. արվեստը ծաղկում է պատերազմի ժամանակ, սերը թնդում է պատերազմի օրերին»-գրում է նա:

🩸Պատմությունը, կարծես, ինքնառեֆլեքսիա լինի մեր կյանքի, վերջին ապրած իրադարձությունների, տարիներ մասին: Կարծես մի պահ բարձրանում ես վերեւ ու մակետային մասշտաբով նայում քո ապրած իրականությանը, հասարակությանը, երկրին՝ առանց պաթետիզմի, գեղեցիկ փայլի ու «ծովից ծով» կոնցեպտի:

🩸Նայում ես, թե ինչպես են պատերազմի ամիսներին որոշ ընտանիքներ հարստանում, թե ինչպես են առաջին հերթին պատերազմ վազում ամենաաղքատ ընտանիքների հայրերը, որ ունեն չորս դատարկ պատ ու չորս կիսամերկ ու սոված երեխա: Թե ինչպես են ապրում ծերերը, որոնք արդեն ամեն ինչ գիտեն, բայց որոնց ոչ ոք չի դիմում: Թե ինչպես է տարիներ շարունակ ծպտված բռնությունը զարթնում մարդկանց հոգիների ամենամութ անկյուններում, թե ինչքան դաժան կարող են լինել մարդիկ պատերազմի ժամանակ իրենց ապահով քաղաքների փողոցներում ու տաք տներում:

🩸Այս պատմությունն ի վերջո պարզ մարդկայնության, հումանիզմի մասին է, որ վեր է ցանկացած արհեստական գաղափարից, պրոպագանդայից, որ երբեմն կարող ես սիրահարվել՝ առանց իմանալու, թե ինչ է «ազգությունը», թե ինչքան կարեւոր է ու ինչքան մարդկային՝ պարելու ցանկությունը նման ծանր ու անմարդկային իրադարձություններում, թե ինչքան պարտադիր է երբեմն խենթ լինել, գժվել, ցնորվել, որ կարողանաս շարունակել ապրել այս անհասկանլի ու ցավոտ կյանքը, կամ, թե ինչքան պարտադիր է գոնե երեխաներին հեռու պահել պատերազմներից եւ, որ նրանք իրենց ծնողների արարքների համար պատասխանատու չպիտի լինեն (ինչպես ասում են շատ կրոնական գրքեր):

🩸Այս ամենին զուգահեռ, սակայն, չեմ կարող չխոսել շաբլոնացված որոշ մոտեցումների, հիմնականում՝ male gaze-ի մասին, որը ինձ շատ էր կաշկանդում ու ճնշում կարդալիս: Աֆյանը գրում է. «Կանայք իրար հետեւից չէին նայում, որպեսզի միմյանց հագուստները կամ կառուցվածքը քննարկեն. տղամարդ չկար, խանդելն իմաստ չուներ»: Բանն այն է, որ այս աշխարհում ամեն ինչ տղամարդկանց շուրջ չի պտտվում եւ գուցե շատերի համար դարի բացահայտում լինի, բայց կանայք միշտ չի, որ տղամարդկանց համար են հագնվում կամ ինչ-որ բան անում: Իհարկե հասկանում եմ, որ սա ավելի մշակութային հարց է եւ ապրելով հայրիշխանական մշակութային նորմերով, երբեմն չես էլ մտածում այս ամենի մասին, այլ պարզապես կրկնում ես այն, ինչ տասնամյակներ, նույնիսկ հարյուրամյակներ շարունակ հրամցվել է:

🩸Որպես վերջ ուզում եմ ավելցանել, թե ինչքան լավն էր հեղինակի՝ նարատիվը ներկայացնելու հմտությունը, որը մինչեւ վերջ չի թողնում ձանձրանաս: Ուզում եմ նաեւ անպայման նշել, թե ինչքան եմ սիրել հեղինակի ձեռագիրն ու գրելաոճը, նրբազգացությունը դետալների նկատմամբ: Ձեռագիրը մի տեսակ այնքան փափուկ է ու նուրբ, ինչպես իր վեպում գրեթե ամենուր հայտնվող ծաղիկները ու թե ինչքան պոետիկ է գրում արձակը պարզ բառերով՝ առանց ավելորդությունների, ճոխությունների:

🩸Իսկ վեպում այս մեկնաբանությունն ուղղակի շատ է կպել սրտիս, որը կուզեմ, դուք էլ կարդաք. «Գյուղում մեծացած երեխաներն ամենաշատն են ուզում սավառնել, զգալ երկնքի մաքուր օդը»: Եվ, իսկապես, մենք բոլորս սավառնելու կարիք ունենք այս համատարած կարմիրի մեջ:

Երեւի այսքանը, մնացածը կթողնեմ իմ ներսում, որովհետեւ ուզում եմ էդ մտորումների ու զգացողությունների հետ միայնակ լինել:

[Marie Audrey · Rating 4 out of 5]

Magnifique récit mosaïque de la guerre entre l'Arménie et l'Azerbaidjan. On y suit non pas les soldats (un peu, mais pas beaucoup) mais les villageois restés derrière, les femmes, les aînés, les enfants, qui dépérissent eux aussi dans l'attente du retour de leurs proches. Le récit suit les vies de plusieurs personnages, dont le destin s'entremêle au fil des pages.

J'ai beaucoup aimé ce choix de nous montrer la vie qui continue, même suspendue, pendant la guerre. De l'effet que ça a sur ceux qui ne combattent pas mais attendent leurs conjoints, ou leur père, cachés dans des villages, affamés. C'est une autre façon de montrer les ravages des conflits. Il y a une poésie certaine dans les mots de Hovik Afyan - la traduction de Anahit Avetissian est superbe. J'ai particulièrement fondu lorsque la mère d'Aram, autrefois directrice respectée, doit tout vendre pour survivre - ses vêtements, ses bijoux, son manteau, ses livres tant aimés...

Ceci dit, et c'est mon petit bémol, même si on ne suit pas le conflit en lui-même dans le Haut-Karabagh, j'aurais quand même pris un tantinet plus de contexte dans le roman, sans que ça devienne un manifeste nécessairement. Peut-être un prologue, pour ne pas gâcher la lecture en elle-même, qui s'accorde bien de ce '' peu importe les raisons, les gens qu'on aime meurent ''.

[Vincentimes · Rating 4 out of 5]

« L’art est comme la guerre, si votre objectif est de rester en vie, si vous pouvez accepter la défaite, très probablement vous vous enfuirez. Mais si vous êtes prêt à mourir, alors vous connaitrez la victoire. »

Après 23 ans de vie commune, Aram le peintre et Arous la danseuse semblent être arrivés au bout de leur amour. Alors qu’ils atteignent la frontière, ce n’est pourtant pas leur passion retrouvée qu’ils prennent dans leur bras, mais les corps sans vie d’un jeune garçon et d’une jeune fille, respectivement arménien et azerbaïdjanaise. Que font ces deux corps de patries ennemies côte à côte ? Quelle est leur histoire ?
Hovik Afyan nous conte l’absurdité de la guerre du Haut-Karabakh, tandis que se dessine sous nos yeux horrifiés le grand tableau des vies de ce roman, à la narration plurielle et dans lequel on retient son souffle.

C’est un court récit mais un très grand texte que signe l’auteur arménien, publié et traduit aux éditions de la peuplade, en nous interrogeant sur ce qui nous rend humain face aux horreurs de la guerre. Et s’il ne nous restait que l’art ?
Roman historique, d’amour et de passions artistiques : ce livre bouleversant vous marquera et vous serrera le cœur longtemps encore après sa lecture.

[Nana 📖 · Rating 4 out of 5]

D’emblée, c’est à travers ses personnages que cette œuvre se démarque: transgressant manichéisme et moralisme, ils sont le summum du réalisme. Artiste, diable, cannibale, héro et ennemi s’y trouvent interreliés par l’expérience commune de la guerre. À partir de celle-ci leurs différents récits se confondent et les distinctions de leurs luttes s’effacent jusqu’à ne laisser qu’un seul combat collectif. Chacun tente, à sa manière,de lutter contre la déshumanisation. C’est de ce prisme que naît leur originalité, car il existe, à travers eux, autant de moyens d’humaniser que de déshumaniser.

Puis, l’histoire est fragmentée en morceaux qui s’assemblent de façon inattendue au fur et à mesure qu’elle progresse, un peu comme une toile sur laquelle l’image n’est totalement claire qu’une fois complétée. L’intrigue d’Aram est en quelque sorte une mise en abyme de la création littéraire. Son personnage, qui est hanté par l’utilité et l’inutilité de son art en temps de guerre, fait miroir au vécu de l’auteur durant la deuxième guerre au Haut-Karabakh.

Tout au long de ce récit, le sujet de la nature humaine prime. Son importance est indéniable parce qu’il est perpétuellement d’actualité et il affirme des besoins essentiels. Ainsi, l’auteur scelle la nécessité de l’art pour faire subsister la vie humaine et résister à la déshumanisation.

[Anne Sophie · Rating 3 out of 5]

Red is an interesting novel, which I wanted to read to discover a little more about Armenia, a country that we rarely hear about in Europe. The change of scenery was immediately total. I really liked Aram and Arous but I must admit that I expected a very different reading.

Here, there are few chronological markers. The story is told in small touches between the 90s and 2000s but we never really know when and where to be. The war is omnipresent between Armenia and Azerbaijan, and seems endless. We follow a handful of characters broken by this violence, by hunger and poverty. It is a poignant, hard story that is read in one go, where the reader have to accept getting lost because you don't always have all the keys to understand this conflict.

[nomikaaa · Rating 3 out of 5]

J’avais pas très envie de noter ce roman en termes d’histoire parce que c’est très réel et horrible et l’Arménie n’est pas un pays dont on parle beaucoup donc c’est important de partager des récits comme celui-là. Les trois étoiles c’est justement parce que c’était poignant et aussi très poétique sans édulcoration, mais que je me suis perdue entre les différentes années et personnages et que les personnages en eux-mêmes ne m’ont pas forcément marquée plus que ça. Et quelque part peut-être que c’était le but ? D’être marquée par les récits bien différents de personnages Arméniens pourtant liés par un dénominateur commun, jusqu’à ne pas faire la différence parmi toute l’horreur qui est décrite.

[zia:) · Rating 5 out of 5]

Ce livre m'a époustouflé. Il raconte la vie en temps de guerre sous un angle et avec une beauté tragique que je n'avais jamais vu auparavant. C'est une œuvre à la fois très métaphorique et très explicite. Malgré la nationalité arménienne de l'auteur, le livre explore les atrocités de la guerre dans les deux camps, sans s'en prendre à un en particulier. Une oeuvre d'art qui rappelle qu'en temps de guerre, tous sont perdants.

[Pinta Kauce · Rating 5 out of 5]

“abo un citi bērni tā arī neuzzināja, ka maize mēdz būt arī balta. bez melnu akmentiņu piejaukuma un rūgtenās piegaršas. ka pasaulē ir bērni, kas vasarās kopā ar vecākiem brauc atpūsties pie jūras, brt ziemās šļūc ar ragaviņām no kalna. viņi bija pārliecināti, ka ragaviņas ir vajadzīgas, lai pārvilkti mājās malku, nevis lai slidinātos. viņi neticēja ziemassvētku vecītim un tam, ka ir tētis un mamma.”

[Tatev · Rating 4 out of 5]

Շատ ծանոթ դեմքերով ու դեպքերով հորինված վեպ մեր ապրածի, չապրածի ու մեր մասին։ Մինչև էս վերջին պատերազմը եթե կարդայ գիրքը, հաստատ ցնցվելու ու շատ էի ազդվելու, հիմա մի տեսակ սենց պատմություններն ու էս տեսակ ճակատագրերը սովորական բան են դարձել, որ լուրերով կամ հարևանի պատմածով լսում ու մի կերպ առաջ ենք շարժվում։

[Christine Yeghikyan · Rating 5 out of 5]

միշտ պոստելու 🖤

Սերը պատերազմից չի փրկում, որովհետև սերն ինքը ահեղագույն պատերազմ է, որտեղ թշնամիդ դու ես, տեսակդ է, դաստիարակությունդ ու ավանդույթներդ են, սկզբունքներդ ու հավատդ է, ազատությունդ ու հայրենի երկրիդ՝ երկնքին հասնող անհաղթահարելի լեռներն են, այդ լեռներից էլ բարձր հասարակական պարսավանքի վրա թքած ունենալու վճռականությունդ է․․․

Հովիկ Աֆյան <<Կարմիր>>

[Arman Avetisyan · Rating 5 out of 5]

Կարդում ես ու միանգամից կանգ առնում, որովհետև նենց միտք է հանդիպում, որից հետո ուղղակի չես կարողանում շարունակել:
Կարդալիս դադար տալու, աչքերը սառեցնելով մտորելու գիրք է` պատերազմի, կյանքի, մահվան, սիրո ու մեր մասին:

Ժամանակակից գրականության պարտադիր կարդալու գործ:

Աստված ու Սատանան միմյանց գործերի մեջ չեն խառնվում, մարդիկ ուղղակի խառնում են` մեկի գործերի համար մյուսին մեղադրելով:

[Julien Mignault · Rating 4 out of 5]

Tombé par hasard sur ce roman en allant à la bibliothèque avec ma fille. La couverture m’a interpellé dès le premier coup d’œil avec la simplicité du titre: ROUGE.

Hovik Afyan, avec ce premier roman, m’a ouvert les yeux sur le conflit post-soviétique entre l’Arménie et l’Azerbaïdjan. Un récit dur, traversé de violence et de sang, mais où percent parfois de rares éclats de lumière.

4⭐️

[Նարէ · Rating 5 out of 5]

Զգացմունքային, սիրուն…

Աֆյանի գրքերին հատուկ ա մարդու ներաշխարհ ներթափանցելը։ Իր բոլոր հերոսներին ես ունեմ իմ գլխում ու փողոցում քայլելիս մեկ-մեկ հանդիպում եմ Աֆյանի նկարագրություններով ու իմ պատկերացումներով ստեղծված մարդկանց։
Երևի էդ պատճառով էլ Աֆյանն ինձ էդքան հարազատ ա։։։

❤️

[Ani Mesropyan · Rating 5 out of 5]

վառ, կենդանի, հուզիչ կերպարներ, վերջին շրջանում կարդացածս լավագույն վեպը

[Մանե Օհանյան · Rating 5 out of 5]

Հրաշք, հրաշք, հրաշք🥺❤️

[Jea Yan · Rating 5 out of 5]

*chef's kiss 🤌*
էս գիրքը ուղղակի կարդալ ա պետք, ուրիշ ոչինչ պետք չի ասել ))

[Լուսինե · Rating 5 out of 5]

Շատ լավն էր