Gorzki smak wody

by Ryszard Kapuściński

»Pojedziesz do Indii«”. Pierwszą moją reakcją było oszołomienie. A zaraz potem – panika: nic nie wiem o Indiach” – wspominał Ryszard Kapuściński w Podróżach z Herodotem.

Z ogromną radością przedstawiamy Państwu książkę Gorzki smak wody – po raz pierwszy publikowany w formie książkowej zbiór opowieści Ryszarda Kapuścińskiego z tejże podróży do Indii oraz z kolejnych: do Afganistanu i Japonii, które Kapuściński odbył w latach 1956-1957. Tom ubogacają nieznane fotografie z Indii, Japonii i Chin jego autorstwa.

Reportaże te były drukowane tylko raz, w „Sztandarze Młodych” w latach 1956-1958. Kapuściński, gdy je pisał, miał 24-25 lat. Ale był też już sprawnym reporterem, uważnym obserwatorem i po prostu człowiekiem wrażliwym, ciekawym świata i ludzi. Gorzki smak wody to reportaże precyzyjnie skonstruowane, napisane żwawo, ze swadą. W pamięci czytającego na długo pozostają opisy rytuałów pogrzebowych w Benares czy też relacja z dworca Sealdah Station w Kalkucie, ogromnego dworca kolejowego przepełnionego uchodźcami krążącymi od lat między Pakistanem a Indiami. Te teksty pokazują już wyraźnie, w jaką stronę twórczość dojrzałego Kapuścińskiego będzie szła. A rozmowa z człowiekiem, który własną ręką udusił tygrysa znamionuje pióro przyszłego mistrza.

Opowieści z Afganistanu z kolei, gdzie Kapuściński znalazł się przypadkiem (miał wracać z Indii statkiem, ale Kanał Sueski był zablokowany; samolot miał międzylądowanie w Kabulu, gdzie reporter został… aresztowany, bo nie miał wizy) w swym opisie tamtejszej biurokracji zderzonej z miejscową mentalnością są nie tylko dociekliwe, ale też przezabawne.

W tekstach z Japonii poznajemy zaś Kapuścińskiego dojrzałego, który ma ambicje zaglądania pod podszewkę wydarzeń, dogłębnego poznawania kultury i procesów dziejowych, rzucania na szersze tło i tłumaczenia ich czytelnikowi.

Tokio było jedynie przystankiem Kapuścińskiego na drodze do Chin. Z kraju Środka nie ma jednak żadnych opowieści – Kapuściński wrócił stamtąd przytłoczony totalitarnym porządkiem, dał temu wyraz dopiero w Podróżach z Herodotem. W jego archiwum zachowało się kilka unikatowych zdjęć, które zrobił m.in. na Wielkim Murze. W Gorzkim smaku wody publikujemy je po raz pierwszy.

Genres: Audiobook, Nonfiction, Travel, Polish Literature, Reportage, Poland, Asia

192 pages, Paperback

Published October 1, 2024

About the author

Ryszard Kapuściński debuted as a poet in Dziś i jutro at the age of 17 and has been a journalist, writer, and publicist. In 1964 he was appointed to the Polish Press Agency and began traveling around the developing world and reporting on wars, coups and revolutions in Asia, the Americas, and Europe; he lived through twenty-seven revolutions and coups, was jailed forty times, and survived four death sentences. During some of this time he also worked for the Polish Secret Service, although little is known of his role.

See also Ryszard Kapuściński Prize

Reviews

[Sebastian Gebski · Rating 3 out of 5]

Krótka seria reportaży publikowanych w formie książki bodajże po raz pierwszy i ... w sumie łatwo się domyślić czemu. Kontekst - mówimy tu o połowie lat 50-tych, to są jeszcze okolice śmierci Stalina, młody Kapuściński albo jest jeszcze życiowo mocno naiwny, albo niewiele widział, albo po prostu nie chce/nie może pisać inaczej ...

Pierwsze opowieści są jeszcze OK - widać już duży talent i naprawdę niezły warsztat. To nie są suche relacje, ale impresjonistycznie "namalowane" obrazy, które autor widział i teraz stara się nam oddać naginając ramy treści, którą da się przelać na papier ...

Indie w jego relacji są bardzo malownicze, da się je wręcz dotknąć. Podobnie Afganistan, chociaż chyba więcej tam perypetii samego autora niż samego kraju ... Ale ciągle - znakomicie się to czyta i wyobraźnia pracuje na pełnych obrotach, "dorysowując" tła do narracji autora.

No ale potem mamy Japonię i wszystko leci w piz... :( Nie wiem na ile RK wierzył w to co pisał, ale teraz - po dziesięcieleciach, jednoznacznie widać jaki to bełkot ...
- demokracja to dla niego kraju bloku wschodniego ... dziwi się, że partie komunistyczne mają nikłą reprezentację w parlamentach krajów niekomunistycznych, ale o braku wyborów i pluralizmów w krajach bloku komunistycznego się nie zająknie
- martwi się o nieuchronnie podnoszący się nacjonalizm w Japonii (po IIWŚ), bo przecież kraj się się nie wyżywi, więc będzie musiał walczyć o jedzenie ...
- widzi półki uginające się pod ciężarem towarów w Japonii i z pobłażaniem kiwa głową, że przecież nikt tego nie kupuje
- Tokyo to dla niego generalnie archaiczna wioska
- sarka na nieopłacalny eksport Japonii do US, podczas gdy przecież tak blisko są odnoszące bezprecedensowe sukcesy Chiny - ludzie, to dosłownie było pisane ze 3 lata przed "Great Leapem" i tą całą tragedią humanitarną :((

I tak dalej, i tym podobne. Wiadomo, że każde jego słowo było poddawane skrupulatnej kontroli, cenzury nie dało się ominąć. Ale kurde, niesmak pozostaje. Mimo tego uważam, że warto książkę przeczytać (dużo czasu to nie zajmie) NATOMIAST TU MAM WAŻNĄ UWAGĘ DO WYDAWCY - sądzę, że książka powinna zostać uzupełniona o dopisany dziś komentarz - tłumaczący kontekst, stan faktyczny, realia w których egzystował Kapuściński. Bez tego, niestety niektórzy zbyt wiele mogą wziąć za pewnik i nawet tu - w komentarzach na Goodreads - widać teksty typu "Kapuściński zgrabnie dociera do clue problemów, toczących opisywane państwa". Noooooo jasne ...

[Aleksandra Kecka · Rating 5 out of 5]

Zbiór reporterzy, który pokazuje ile się (nie)zmieniło

[Radley Goodman · Rating 3 out of 5]

Zaczyna sie słowami: "Wysyłamy Cię do Indii"

[anna · Rating 3 out of 5]

you can tell he was very young when he wrote those, but you can also tell he was always talented

[Notteviddia · Rating 3 out of 5]

Czuć talent autora i na pewno sięgnę po inne napisane przez niego reportaże. Nie jestem jednak fanką zbiorów reportaży, wolę jeden długi wyczerpujący temat, niż te fragmentaryczne, ledwo liżące poruszane zagadnienie krótkie formy, zebrane w jeden zbiór.

[J. · Rating 3 out of 5]

O dawnych Indiach czytałam już w książce Cezarego Borowego. Miałam więc wrażenie, że jakiś określony zarys mam. Tymczasem jak zawsze Pan Kapuściński mnie zaskoczył. Ta książka zawiera krótkie historie z Indiami na pierwszym planie. Pióro naszego autora sprawia, że książkę czyta się świetnie. Bardzo mi się podobały wstawki historyczne.
Wstawka z więzienia to ewidentnie obowiązek w tamtym okresie.

[TierraDelFuego · Rating 3 out of 5]

Było całkiem nieźle, po czym był reportaż o Japonii...

Brakuje dodatkowo opatrzenia publikacji notą od redakcji, tłumaczącą kontekst powstawania relacji i szerszego tła kariery Kapuścińskiego w tamtym momencie.

[virgia · Rating 4 out of 5]

naprawde swietny reportaz pisany przepieknym jezykiem

[Iza Bela · Rating 3 out of 5]

Coś się psuje w państwie duńskim.

[Antonina · Rating 4 out of 5]

"Podejmujesz rzecz z góry przegraną - będziesz wyjaśniał życie Indii, używając europejskich pojęć. Tego nie da się zrobić."

[tururuurue · Rating 4 out of 5]

ciekawe było zobaczyć kraje okiem Polaka tym bardziej w latach 50, bardzo przyjemny reportaż

[justynka]

bardzo ciekawy reportaż (szczególnie rozdziały o Indiach i Afganistanie), przepięknie napisany, jednak trochę za krótki, zbyt pospieszony i pobieżny

[Sol (suns.multiverse) · Rating 4 out of 5]

gorzki smak (braku) zmiany na świecie

część o Indiach i Afganistanie była fenomenalna, widać kształtujący się świetny warsztat Kapuścińskiego, a opisy, których używa wydają się być niemal żywe, jakby czytelnik mógł tam być razem z nim.

co do części o Japonii... zrzucę wszystkie zarzuty na cenzurę i propagandę. poza tym, ponownie - dopiero co kształtujący się warsztat Kapuścińskiego już obiecywał bardzo wiele.

jestem ogromnie ciekawe jak by to wyszło gdyby nie cenzura, propaganda, z tego samego powodu uważam, że warto zaopatrzyć tę książkę w porządny przypis od wydawcy.

[Lexie K. · Rating 3 out of 5]

uczciwa ocena (głównie za reportaż o Indiach i Afganistanie) to będzie 7/10

[zuz · Rating 4 out of 5]

4.5⭐️

bardzo świadomy zbiór opowieści; Kapuściński zgrabnie dociera do clue problemów, toczących opisywane państwa. doceniam za krytykę kolonializmu : )

[☆Kinia☆ · Rating 4 out of 5]

Z każdym kolejnym reportażem o krajach afrykańskich czy właśnie azjatyckich coraz bardziej cieszę się, że żyję w Polsce

[Kama · Rating 3 out of 5]

Cześć Japońska na 2/5, ale zrzucę to na karb cenzury.

[mimiqa · Rating 3 out of 5]

3,5

Autor mógłby pisać o najbardziej prozaicznych rzeczach i byłoby to piękne.

(Andrzej Hausner czytający Kapuścińskiego to duet idealny)

[ola k · Rating 4 out of 5]

czuję się przekonana, żeby przeczytać więcej od tego autora:-)

[Julian · Rating 4 out of 5]

Pierwsza styczność z Kapuscińskim zdecydowanie zachęciła do jego innych (i późniejszych) reportaży. Japonia lekko zagmatwana jednak klimat namalowany słowem pozwala utrzymać uwagę czytelnika/słuchacza.

[Aleksandra · Rating 4 out of 5]

Audiobook. 3,75.

[Izaa]

trudno mi ocenić :O

[Manuela · Rating 4 out of 5]

Miałam ochotę na jakąś krótką formę, coś innego, co pozwoliłoby mi skupić się na prawdziwym świecie i jego problemach. Padło na reportaż, a raczej krótki zbiór zapisków Ryszarda Kapuścińskiego z jego podróży do Indii, Afganistanu i Japonii w latach 1956-1958. Nie muszę chyba wspominać, jak wspaniały jest styl autora i jego dokładność w opisywaniu otoczenia, życia prostych ludzi i własnych wrażeń z nimi powiązanymi- za to właśnie już od wielu lat podziwiam naszego słynnego reportażystę. Dzięki niemu możemy usłyszeć głos zwykłych ludzi, wiodących zwykłe, proste życie, często zmagających się z ubóstwem i problemami, jaki zgotował im los i nie tylko (myślę teraz o systemie kastowym w Indiach i jego tragicznych skutkach w tamtym społeczeństwie).
Reportaż zaczyna się zdaniami niemalże wyjętymi z „Podróży z Herodotem”, ale nie jestem pewna, bo czytałam je bardzo dawno temu i niewiele już pamiętam. Kapuściński pisze o swoim wyobrażeniu przekraczania granicy- o locie na nieznaną planetę, co bardzo pobudza wyobraźnię czytelnika i nawet w tych czasach, kiedy podróż do dalekiego kraju nie wydaje się już taka niemożliwa i niezwykła, bo zniesiono bariery i otwarto granice. Dzięki obrazowym opisom i metaforom, można doskonale zrozumieć, co bohater (i jednocześnie narrator) wtedy przeżywał.
Najbardziej poruszającym momentem tego zbioru była dla mnie sytuacja na dworcu kolejowym Sealdah Stadion, gdzie osiedli uchodźcy tułający się między Indiami a Pakistanem, pozbawieni wszystkiego, co powinno przysługiwać człowiekowi, obdarci z człowieczeństwa, nie mający dokąd się udać. Kapuściński wraca wtedy do źródła, czyli do momentu podziału Indii, do konfliktu, napięcia na tle religijnym pomiędzy wyznawcami islamu a hinduizmu. Dzięki temu zabiegowi zdarzenia przez niego opisane nabierają kształtu, a my mamy wyraźniejszy obraz i nabieramy zupełnie innego stosunku do sytuacji ludzi unieruchamiających ruch na dworcu.
Japonia Kapuścińskiego okazała się dla mnie zaskoczeniem. Autor opisał Tokio jako niekończącą się przestrzeń szarości i przygnębienia. Budynek na budynku, brak powiewu świeżości, nowości. Niezmienna rutyna i nuda.
Oprócz zapisków książka zawiera też zdjęcia reportażysty między innymi z Chin, o których nie napisał ani jednego słowa. Polecam tę niezobowiązującą, krótką publikację dla odświeżenia pamięci i dla zrozumienia przyczyn konfliktów i problemów, z jakimi zmaga się współczesna nam Azja.

[Natalia · Rating 4 out of 5]

Króciutka, ale za to jaka dobra książka!

To taka literatura, która przypomina mi, jak niewiele jeszcze wiem. Przypomina też o tym, jaki świat jest zawiły, ogromny i jak wiele historii w sobie mieści. Do tego ten język — książka napisana jest tak, że obrazki od razu pojawiały się w mojej głowie. Jeśli ktoś ma ochotę na wycieczkę do Indii lub Japonii, to zdecydowanie powinien sięgnąć po tę pozycję.

Chcę też nadmienić, że książkę przesłuchałam w aplikacji BookBeat i omatkomoja — jakie to było dobre! Lektor dobrany idealnie, ze swoim głosem trafił w punkt i dodał jeszcze więcej klimatu całej historii.

[Damian Nowak · Rating 4 out of 5]

Może zbiór był zbyt krótki, zbyt mało wnikliwy. Osoby mające bogatszą wiedzy z historii i geopolityki opisywanych krajów z pewnością znajdą elementy, do których mogłyby się przyczepić. Mnie jednak coś urzekło, czy to pióro autora, czy perspektywa z lat 50, pobudziły mnie one do porównań z czasami współczesnymi.

Ocena: 3.75

[Madzia Ze · Rating 3 out of 5]

Ponieważ to zbiór reportaży to nie są one sobie równe. Bardzo ciekawie o Indiach i Afganistanie tamtych czasów. Wiele rzeczy zresztą dalej funkcjonuje podobnie. Japonia mi się nie podobała do tego stopnia, że obniżyłam ocenę o jedną gwiazdkę. Prawdopodobnie w tamtych czasach były powody, żeby tak dziwnie o Japonii pisać, to też na swój sposób ciekawe, natomiast trochę zaburza odbiór treści. Ale i tak książka warta by po nią sięgnąć.

[Natalia Rzeszutek · Rating 3 out of 5]

nie porwało, strasznie traci na spójności po tym jak zaczyna się część o japonii - dla mnie uczucie jakby było to pisane przez innego autora, bo z bardzo personalnej opowieści z podróży i poznawaniu indii przeskakujemy do takiego dość suchego reportażu

[Rafal · Rating 5 out of 5]

Jak on pisał!

[Wiktoria Bukowska · Rating 4 out of 5]

musze siegnac po pelen reportaz

[MisiakPrzytulak · Rating 3 out of 5]

Pierwsza część świetna, mocno reportażowa, natomiast druga jest bardziej lekcją historii. Niemniej polecam zapoznać sie z tą małą kapsułą czasu.