Marthe viel omdat ze het leven van een langpootmug wilde redden. Na die dodelijke val blijft haar huis aan de rand van het bos verweesd achter. Alleen de insecten, de muizen en haar spullen wisten wie ze was. Als haar huis wordt opgeruimd krijgen we haar verhaal te horen. Hoe meer spullen er worden aangewezen, hoe completer Marthe wordt. Aan de hand van de stoel, de tafel, de kast en het bed kom je erachter wie Marthe was. Niets bijzonders, zou Marthe er zelf over hebben gezegd.
Een boek(je) als 'Rimpeling' confronteert me weer eens met het banale en relatieve gegeven van het toekennen van sterren bij een review. Van een review tout-court eigenlijk. En van de onmogelijkheid om consequent te zijn. Hoe kan ik immers de vijf sterren die ik gaf aan De Toverberg, The Waves of Odyssee vergelijken met, laat staan gelijkstellen aan die van flinterdunne pareltjes als Het wolkenpaviljoen, Absence: On the Culture and Philosophy of the Far East of deze 'Rimpeling'?
Dus ja, vijf sterren ...
... omdat het me gewoonweg op vele vlakken inpalmde en raakte ... omdat ik bij het eerste hoofdstuk al moest denken aan misschien wel mijn lievelingshoofdstuk uit het oeuvre van Virginia Woolf, met name 'Time passes' uit To the Lighthouse ... omdat het me herinnerde aan een jeugdboek dat ik zelf ooit ben beginnen schrijven en dat ook begint met betekenisvolle voorwerpen die in de kamers van het huis van een overleden oma door haar kleindochter worden gevonden en gekoesterd (en ik bijna goesting kreeg om het te hervatten, nu ik het, geraakt door deze Rimpeling herlas) ... omdat Bibi Dumon Tak altijd opnieuw vanuit een puur en eenvoudig idee zo origineel uit de hoek durft te komen ... omdat ze de natuur niet alleen het huis van Marthe, maar ook de bladzijden van haar boek laat overnemen ... omdat ze me daardoor ook aan Olga Tokarczuk deed denken ... omdat het een goed geschreven, perfect gedoseerd en knap opgebouwd juweeltje is
Kortom: laat je niet verblinden door de sterren, maar lees dit boek(je).
Zo mooi en ontroerend. Een eerbetoon aan een vrouw wier leven er voor de buitenwereld misschien eenzaam en armoedig uitziet, maar die op haar manier rijk en tevreden was. Deed me denken aan de stukken van Joris van Casteren in de Volkskrant, de eenzame uitvaart, die ook met zoveel liefde en aandacht voor detail zijn geschreven.
De kauw bleef daarna dagelijks komen, de hele zomer lang. En Marthe noemde hem Ties, omdat het fijn was die naam eindelijk weer hardop te kunnen uitspreken. Om hem te kunnen roepen: ‘Ties!’ Zo zat Marthe die zomer iedere dag aan haar formica tafel, samen met Ties. Zoals ze al meer dan veertig jaar met Ties aan die formica tafel had gezeten. Tot de dag dat de kauw niet was verschenen, omdat hij getransformeerd was in een langpootmug.
Bibi Dumon Tak beschrijft de eenvoudige details, de voorwerpen in het huis die een heel levensverhaal vertellen. De sfeer is weemoedig. Zou Marthe zich eenzaam hebben gevoeld of waren de dieren genoeg voor haar? Ik vind dit een prachtig boek.
Ga op een vrije dag even rustig zitten met een kopje thee en lees dit verhaal in één keer uit. Niet te snel, laat alle mooie beschrijvingen en de sfeer op je inwerken. Prachtig.
Tijdens het lezen van dit kleinnood moest ik steeds denken aan een vogeltje dat tegen het raam vliegt. Je schrikt in dit verhaal als van de plotse doffe tik tegen het glas. Je opent de tuindeur en neemt het vogeltje behoedzaam op je hand. En realiseert je er nog nooit een van zo dichtbij zag. Zo gedetailleerd. Elk haartje in een veer, het zwarte glanzen van een oogje. Zo verging me dat ook met Rimpeling, hoe geduldiger je leest, hoe meer je de verfijning voelt, de details. Dit is het verhaal over iemand voor wie een dier ook maar een mens is. Steeds moest ik weer denken aan dat tegen het raam gevlogen vogeltje. Wanneer je dat optilt tussen je handen, voel je hoe teer en klein het is. En tegelijk verbaas je je erover hoeveel leven het in zich draagt. Het is haast een schok dat zich je tussen je handen een heel leven bevindt, net als in Rimpeling.
“Zouden zielen ogen hebben? En als dat zo is, hoelang zijn die ogen dan geopend?”
“Een mannenhand voelde aan de kop kruidenthee en temperatuurde de tijd. De mok was koud, maar niet ijskoud. Deze thee was vandaag nog gezet, maar met hoeveel graden verstrijkt de tijd?”
Omdat ik dit prachtige kleine, gróótse verhaal luisterde (in mijn #koboplus abo) heb ik de fraaie vormgeving niet meegekregen. Ik verwijs daarom naar een uitstekende recensie op Tzum: https://www.tzum.info/2024/11/recensi.... Ik zie dat de e-bookversie ook tekeningloos is, dus check voordat je koopt!
‘Zoals een muis in de klauwen van een uil het even uitschreeuwt en het volgende moment verstomt, zo klonk de stilte na Marthes val’, schrijft Bibi Dumon Tak in de novelle Rimpeling. Marthe was tachtig toen ze bovenaan de trap een langpootmug probeerde te vangen om haar buiten de vrijheid te geven toen ze het evenwicht verloor en de diepte in stortte. ‘Ik help je wel,’ waren haar laatste woorden, en dat had ze haar hele leven gedaan, helpen. Dumon Tak, een vaak bekroonde schrijfster van kinderboeken die af en toe een uitstapje maakt naar de volwassenenliteratuur zet Marthe neer als een vrouw getekend door seksueel geweld in haar kindertijd. Haar leven past in een doosje herinneringen in de lade van een kast. Alleen bij de dieren om haar heen, zoals de zieke duiven die ze eens per week afhaalt bij de dierenarts om thuis te verzorgen, vindt ze erkenning. Rimpeling is een poëtische ode aan het kleine, kwetsbare leven.
Rimpeling is een sprookje. Heel mooi, heel zacht, met een heel mooie verzoenende beeldtaal, en met een plot waar ik eigenlijk echt wel voor te vinden ben. En met mooie tekeningen ook, door Annemarie van Haeringen.
Maar.
Ik vond helaas geen connectie.
Het is —voor mij(!)— wat te kinderlijk verteld, te onschuldig, te naïef. Al staat dat dan weer wel in prefect contrast met het onderwerp en met de wereld.
De meeste lezers gaan dit boekje terecht fantastisch vinden. Ik heb dan ook bewust niet gequoteerd, hier op Goodreads, zodat mijn dwaling geen weerslag in de sterren vindt.
Wat een mooie novelle! Klein, fijn, zacht, ontroerend en vol mededogen voor het kleine, het 'gewone'.
Het leven van Marthe, niet meer dan een 'rimpeling', uitermate invoelend beschreven door Bibi Dumon Tak die we vooral kennen van haar excellente kinder- en jeugdboeken.
Marthe, een vrouw op leeftijd, wiens leven altijd op de achtergrond gespeeld heeft, die stil en aardig is voor alles wat leeft, verrast toch door een paar geheimen die ze met zich meedraagt. 'Stille waters hebben diepe gronden' is een spreekwoord dat hier wel gepast lijkt. Aanrader!
Als na haar tragische dood, na een val van de trap, Marthe’s huis bij gebrek aan menselijke nabestaanden wordt leeggeruimd door hulpverleners, ontrafelt zich stukje bij beetje haar bescheiden geschiedenis. Een klein verhaal over een klein leven, maar desalniettemin niet minder interessant. Schoonheid kan ook in de eenvoud zitten. Leuke finale plotwending.
Dit is een mooi boekje van Bibi Dumon Tak. Het is een kort verhaal, maar wel met een mooi thema en ik denk dat ik dit nog wel eens vaker ga herlezen. De beschrijvingen, van de vergankelijkheid, wat gebeurt er als een leven eindigt, heel mooi. Ik kan dit iedereen aanbevelen, want je bent er zo doorheen, maar toch blijf je er even lang nog over nadenken.
Marthe valt van de trap als ze een langpootmug wil redden. Het is veelzeggend, Marthe heeft meer met dieren dan met de meeste mensen. Ze wordt gevonden door de postbode die de hulpdiensten inschakelt. Daarna volgt een 'zoektocht' naar iemand die haar kende.
Het verhaal lijkt eenvoudig, maar zit toch bijzonder in elkaar. Aan de hand van dieren, het huis en voorwerpen komt de lezer meer te weten over Marthe. Kleine puzzelstukjes die een groot en klein verhaal vertellen. Alleen degene die de tijd neemt te luisteren en te kijken, leert Marthe beter kennen aan de hand van de, in ogen van anderen, waardeloze spullen.
Ik denk dat dit boek als luisterboek niet helemaal tot zijn recht komt, omdat het te vluchtig is. Het begin boeide me minder, maar gaandeweg vond ik de boodschap mooi verteld.
Deze novelle is Dumon Taks eerste fictieve werk voor volwassenen. Het is onmiskenbaar een werkje van haar hand. Ze geeft, net als in haar kinderboeken en andere publicaties, dieren een stem. Centraal staat het eenvoudige leven van een vrouw die haar erfenis nalaat aan 'een stichting met een varkenssnoet in haar logo'. Een traumatisch gegeven uit haar jeugd speelt een grote rol in deze novelle en daarmee zet Dumon Tak haar boodschap kracht bij: niemand heeft het recht om het streven naar eigen geluk ten koste te laten gaan van het geluk van een ander wezen, of dat nou een mens of dier is.
Heel mooi boek met veel verschillende perspectieven op Marthe. Zij is dood, al aan het begin van het verhaal (geen spoiler). De spullen vertellen haar verhaal