Dzienniki i listy małżonków to dokumentacja życia klasyka literatury XX wieku. To świadectwo tragicznego losu artysty w państwie owładniętym totalitaryzmem i jednocześnie historia życia zwyczajnych ludzi w okresie, kiedy prowadzenie dzienników było wyrazem odwagi.
Książka jest podzielona na dwie części. Pierwsza z nich to prowadzony od 1921 roku dziennik Bułhakowa, w którym opisuje swoją aklimatyzację w wielkomiejskiej i drogiej Moskwie. Nie jest to jednak tylko zapis dokumentalny jego życia. Pisarz jest świadomy, że jego notatki mogą być czytane przez pokolenia, dba więc o szczegóły. Rejestruje pozornie niemające znaczenia detale – ceny produktów, zmiany tras tramwajów czy kursy walut. Drugą część tej książki stanowią zapiski żony, Jeleny Bułhakowej, która od 1933 roku aż do śmierci pisarza na jego prośbę i często pod dyktando skrupulatnie prowadziła wspólny dziennik małżonków. Zapiski Jeleny to gromadzone z miłością i szacunkiem słowa, myśli i wspomnienia czynów człowieka, któremu poświęciła życie.
Mikhail Afanasyevich Bulgakov (Russian: Михаил Булгаков) was a Russian writer, medical doctor, and playwright. His novel The Master and Margarita, published posthumously, has been called one of the masterpieces of the 20th century.
He also wrote the novel The White Guard and the plays Ivan Vasilievich, Flight (also called The Run), and The Days of the Turbins. He wrote mostly about the horrors of the Russian Civil War and about the fate of Russian intellectuals and officers of the Tsarist Army caught up in revolution and Civil War.
Some of his works (Flight, all his works between the years 1922 and 1926, and others) were banned by the Soviet government, and personally by Joseph Stalin, after it was decided by them that they "glorified emigration and White generals". On the other hand, Stalin loved The Days of the Turbins (also called The Turbin Brothers) very much and reportedly saw it at least 15 times.
Nie doczytałam i nie żałuję. Strasznie męcząca książka. Liczyłam na autobiografię rosyjskiego pisarza, która przekona mnie do jego twórczości. Dostałam paranoidalne wręcz zapiski umęczonego, udręczonego, zaszczutego człowieka, które powodują, że nadal nie mam ochoty na rosyjską literaturę piękną, a zwłaszcza na Bułhakowa. Do tego przypisy i wyjaśnienia umieszczone na końcu książki plus posługiwanie się skrótowcami powodowały dodatkowy dyskomfort. Co do skrótowców, wiem, że to konieczne, ale czytania nie ułatwiało
Nelze ohodnotit něčí život, hlavně ne v případě deníkových zápisů, které nebyly určeny veřejnosti. Tato kniha nicméně poskytuje intimní vhled to kontrolované likvidace nesmírně talentovaného člověka, a milovníkům jeho životní práce poodhaluje mnohou inspiraci, která je do Mistra a Markétky promítala.