Een kindertijd en adolescentie onder het vergrootglas. Een ontluikende liefdesrelatie tussen twee vrouwen. Verzonnen lichaam is het verhaal van een zinnelijke ontmoeting. Twee schrijvers, de ene jong, de andere ouder, vinden elkaar in lust en het verlangen om in woorden thuis te komen. Twee lichamen, tegelijkertijd vertrouwd en volkomen onbekend, worden het speelveld voor liefde, macht en kunst. De debuutroman van Siska Baeck, een nieuwe en eigenzinnige stem, rekt de grenzen op van de literatuur. Intiem en gedurfd. Een hoogstpersoonlijke tocht door een steeds veranderend leven.
“Ik knuffel haar lang, beantwoord haar kleefdrang.” (p. 132)
“Lichamen zijn als de donkere kamer waarin we liggen. We zouden de kamer kunnen opmeten als we willen, maar de muren zijn slechts verzinsels. In onze slaap kunnen we door de muren heen bewegen, grenzen bestaan hier niet, tot we wakker worden, en terug in ons doodgewone vlees landen, onze botten zijn niet week, ze perken ons in.” (p. 157)
Verzonnen lichaam is een roman die moeilijk helemaal te doorgronden is. Het hoofdpersonage vertelt over verschillende opmerkelijke momenten in haar leven waarin lichamelijkheid, intimiteit en seksualiteit de hoofdrol spelen. De interessantste verhaallijn speelt zich af in het heden met de relatie tussen de twee schrijfsters. De aantrekkingskracht en spanning tussen de twee knetterde van de pagina's. Hun ontmoeting en 'stiltedates' spreken tot de verbeelding, en ook de negen korte stukjes in het deel 'de geschiedenis van afscheid nemen' zijn tastbaar neergepend.
De roman bevat een schatkist vol rijke taal en poëtische bespiegelingen, maar op momenten wordt er een overvloed aan metaforen en zinnelijke beelden uit de kast gehaald. Het is dens geschreven, en het verhaal had meer gespreid en uitgesmeerd mogen worden. Ik vond het niet altijd evident om te volgen en moest op sommige zinnen terugkomen. Er zitten enkele gaatjes in het verhaal die ervoor zorgen dat sommige wendingen de lezer desoriënteren. Af en toe liep ik verloren in het verhaal.
Geen literatuur om snelsnel weg te lezen dus, wel om tijd voor uit te rekken en om vingerlikkend van de zinnelijkheid te genieten.
Een roman over de onmogelijke liefde tussen een jonge en een oudere vrouw die af en toe verzandt in grootspraak en weinigzeggende hyperbolen. Baeck kan het, denk ik, maar het komt er hier nog niet helemaal uit, daarvoor mist ze nog enige discipline en zelfbeheersing.
Verzonnen lichaam (2024) is het debuut van de Vlaamse schrijfster, filosofe en theatermaakster Siska Baeck (1993). Wat in eerste instantie een alledaags liefdesverhaal lijkt – de verteller, een jonge en ambitieuze schrijfster, begint een relatie met een oudere schrijfster –, ontvouwt zich al snel tot een intense relatie die is doordrenkt van verlangen en destructie. De verteller raakt zowel gefascineerd als overweldigd door K, de oudere schrijfster, die een vaste Italiaanse partner heeft. Hierdoor blijft hun affaire gehuld in een sluier van geheimhouding en clandestiene ontmoetingen, wat de spanning en de kwetsbaarheid van hun relatie verder vergroot.
De roman gaat verder dan een persoonlijk liefdesverhaal en verkent de fragiele balans tussen verlangen en zelfbehoud. Terwijl de verteller probeert trouw te blijven aan haar eigen gevoelens en gedachten, raakt ze verwikkeld in een destructieve dynamiek met K, die steeds meer grip op haar krijgt. Tegelijkertijd toont het verhaal hoe het verleden doorwerkt in het heden, met reflecties op de jeugd van de verteller en de patronen die haar keuzes in de relatie met K bepalen.
‘Net zoals ik het mezelf voorlieg dat ik me loswrik uit de constructies van mijn kindertijd, terwijl ik eigenlijk gewoon houvast zoek in dingen die vertrouwd aanvoelen. Zachtheid verpakt als hardheid. Hardheid krijgen, zachtheid erbij verbeelden. Dat is vertrouwd.’
Baeck levert een goed geconstrueerd verhaal af dat ook enkele zwakheden kent, vooral op het vlak van taal en stijl; het lijdt onder een herhaling van filosofisch beladen woorden. Hoe vaak bijvoorbeeld mag een woord als ‘lichaam’ op één pagina staan? Hier gebeurt het veel te vaak, waardoor de talloze associaties die eraan worden verbonden eerder verwarring scheppen dan een heldere lijn volgen. Hetzelfde geldt voor het thema taal. De roman exploreert wat taal kan betekenen en bereiken, maar de veelheid aan betekenissen en interpretaties is simpelweg te veel voor één verhaal. Dit leidt tot een gebrek aan focus en maakt het moeilijk om de kern van de roman scherp te blijven zien. Het gevolg: grote woorden in lange en overvolle zinnen die de tekst fragmentarisch en vermoeiend maken.
Een voorbeeld: ‘In het overrompelende kijken naar haar ogen, in het krijgende nemen van plezier, voel ik hoe er iets verandert in mijn blik, hier lig ik tegen een mossige boomstronk, met mijn benen geopend voor iemand die zoveel ouder is dan ik en komt er vocht voor mijn ogen, vocht van genot, vocht van het flirten met een afgrond, ik ben bereid om zachtjes weg te glijden in de leemte van het niets, niets minder ben ik dan bereid om te sterven.’
Verzonnen lichaam is een roman die zowel de ambitie als de kwetsbaarheid van de auteur blootlegt. Baeck vertelt een intrigerend verhaal dat aan filosofische en emotionele lagen raakt, maar het wordt overschaduwd door de complexiteit van de taal en esthetische keuzes die niet altijd effectief zijn. De relatie tussen de twee vrouwen biedt een reflectie op de menselijke zoektocht naar verbinding en identiteit, maar de taal is geforceerd en de lange, ingewikkelde zinnen komen niet goed uit de verf. Baeck heeft een solide basis gelegd voor haar schrijverscarrière, mits ze hierna de ruimte voor groei en verfijning in haar stijl benut.
Het hoofdpersonage, een beginnend schrijfster, in dit boek geraakt in de ban van K, een oudere en bekendere schrijfster, waarmee ze een stomende maar ook heel volatiele verhouding begint. K heeft echter een Italiaanse lover dus moeten de twee elkaar ontmoeten zonder dat ze blijven slapen, enkel de seks doet ertoe.
Maar is dit genoeg? Is verlangen het enige dat er is? Zijn woorden en het vlees echt genoeg om een diepgaande verbinding te maken?
Wat heeft het verleden en de relatie tussen haar ouders te maken met haar eigen onkunde om relaties aan te gaan en te behouden.
‘Verzonnen Lichaam’ is een woordelijk spel van poëtische zinnen en heerlijk diepgaande gedachten, volgestouwd met de fijnste taal en afgewisseld met lust en liefde, pijn en zoeken.
Dit is zo’n boekje waarin je verdwaalt tussen de taal en de lijnen. Maar het is ook een verhaal dat zich leent tot herlezen en nieuwe dingen ontdekken die je eerder hebt gemist. Het is een roman dat je op je tafel legt en door iedereen laat bepotelen, doorbladeren en lezen. Het is een roman die je laat wankelen, rechtop komen en dan het evenwicht laat zoeken.
De grens tussen fictie en realiteit ligt nooit veraf, zeker niet in autografische werken zoals ‘Verzonnen Lichaam’.
We zijn zoals oud-Griekse vazen en scherven uiteengevallen en weer zorgvuldig aan elkaar gelijmd, schilderingen die spreken over een mythologisch verleden, ik wil met mij vingers langs de breuklijnen gaan, ze zachtjes aanraken, ze uit het museum van de taal halen, en in de realiteit brengen, de realiteit van de zetel in mijn appartement, van mijn lijf ongelooflijk dicht bij het hare.
Het is zon avond waarop ik de teugels laten vieren, daarbij lopen er duizenden kleine barstjes door mijn hart, het doet pijn, ik zou dringend op zoek moeten gaan naar hoe ik mijn hart weer tot een rimpelloos geheel kan lijmen, het is slechts een idee weet ik, deze illusie van herstellingswerken, maar dat vermindert de gebroken werkelijkheid niet, misschien doet drift wel lijmen, vergeten doet het alleszins, zelfs al is het maar voor even.
gefragmenteerd, ambigu autofictioneel werk over de moeizame ontluikende liefdesverhouding tussen twee vrouwen. minitieus. vol rake en scherpe observaties. misschien zelfs een beetje à la Diepdiepblauw.
over taal, verlangen, aanraking, stilte. lichamen en belichamingen. (en maakt het het stiekem sappiger als je weet dat het misschien wel over Saskia de Coster gaat?)