Εκείνοι που δεν έφυγαν

by Αταλάντη Ευριπίδου

- Ένας δήμιος αναζητά τη δράκαινα πέρα απ' τα γυάλινα βουνά, προσπαθώντας να λύσει την κατάρα που κουβαλάει.
- Μια χήρα προσπαθεί να αναπαύσει τον άντρα της που βρικολάκιασε, ψάχνοντας απαντήσεις στα παλιά του λημέρια.
- Ένας νεαρός Κλέφτης κινεί γη και ουρανό για να γλιτώσει τον Καπετάνιο του από τη μυστηριώδη αρρώστια που τον ταλαιπωρεί, μέχρι τη στιγμή που θα πέσει στην ανάγκη μιας νεράιδας.
- Μια ανύπαντρη μητέρα ιστορεί έναν ψεύτικο σύζυγο τόσες φορές, που καταλήγει να τον φέρει στη ζωή.
- Μια τραγουδίστρια καμπαρέ μαθαίνει ένα πολύτιμο μυστικό, ικανό να ανατρέψει τα πάντα στον αγώνα εναντίον των Γερμανών, αλλά με τρομερό κόστος.
- Δυο αποξενωμένα αδέλφια συναντιούνται ξανά στο πατρικό τους σπίτι κι εξετάζουν τα αίτια της απομάκρυνσής τους και τον μύθο της οικογένειάς τους.
- Έντεκα φοιτητές εξαφανίζονται στην Αθήνα κι εμφανίζονται μερικούς μήνες αργότερα, αλλαγμένοι για πάντα.

Καλύπτοντας το διάστημα από την oθωμανική κατοχή μέχρι και σήμερα, τα διηγήματα της συλλογής εξιστορούν το χρονικό ανθρώπων στο περιθώριο της Ιστορίας: γυναίκες, κουήρ άτομα, εθνικές και θρησκευτικές μειονότητες, μπάσταρδα, σεξεργάτριες - ήταν ανέκαθεν παρόντες, παρότι σπάνια ορατοί, και ποτέ δεν έφυγαν. Επτά ιστορίες με φόντο μια ολοένα και λιγότερο μυθική Ελλάδα, όπου οι θρύλοι χάνονται, η ελευθερία στηλιτεύεται και η αλληλεγγύη είναι το μόνο που απομένει.

Πέρα απ' τα γυάλινα βουνά, τους κοκαλένιους κάμπους
Πέντε φεγγάρια ρημαδιό
Τρισεύγενη
Το καρφί στην κεφαλή
Μια χούφτα χώμα
Εκείνοι που δεν έφυγαν ποτέ δεν επιστρέφουν
Το καλοκαίρι που χάθηκε η χαρά

Genres: Short Stories, Fantasy, Horror, Folklore, Fiction

168 pages, Paperback

First published October 21, 2024

Reviews

[Χρυσόστομος Τσαπραΐλης · Rating 5 out of 5]

Πανέμορφη συλλογή διηγημάτων που άπτονται του φανταστικού χωρίς όμως να επικεντρώνονται σε αυτό, προτιμώντας να βάζουν το ανθρώπινο στοιχείο στον εστιακό πυρήνα τους. Μαεστρικά γραμμένα, με πολύ μεράκι και ψυχή (και, ως επί το πλείστον ελπιδοφόρο πρόσημο, κάτι που εκτίμησα πολύ), πατώντας γερά στην αύρα των θρύλων και στην ανθρώπινη εμπειρία, οι ιστορίες του βιβλίου απλώνονται από το μυθικό παρελθόν των παραμυθιών μέχρι το σήμερα, σημαδεύοντας συναισθηματικά τον αναγνώστη.

Ξεχώρισα τα «Πέρα απ' τα γυάλινα βουνά, τους κοκαλένιους κάμπους», «Πέντε φεγγάρια ρημαδιό», «Το καρφί στην κεφαλή» με τη φοβερή ιδέα και τελείωμά του, καθώς και το «Μια χούφτα χώμα», που παρότι διαδραματίζεται σε μια βαριά περίοδο που δεν την σηκώνω ιδιαίτερα (κατοχή) και είναι ένα τσικ παραπάνω ωμό από ό,τι προτιμώ, λάτρεψα την αστυμαγική του πτυχή. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει και στην πολύ προσεγμένη φυσική παρουσία του βιβλίου, από τον φοβερό πίνακα του Αλέκου Κυραρίνη στο εξώφυλλο μέχρι την ύπαρξη dust jacket. Πάρα πολύ καλό ντεμπούτο, που με κάνει να αναμένω εναγωνίως το επόμενο βήμα της Αταλάντης.

[Πέτρος Ματσούκας · Rating 4 out of 5]

(4,5⭐️)

Πρόκειται για μια εξαιρετική συλλογή επτά ιστοριών «τρόμου» με ύφος «ζεστό» και γραφή αριστοτεχνικά στρωτή και ατόφια-ελληνική που μαγεύει τον αναγνώστη από την πρώτη κιόλας σελίδα. Οι περιγραφές, η ατμόσφαιρα, τα τοπία, ακόμα και το εξώφυλλο, όλα είναι τυλιγμένα σε μία αύρα «χωριού» και όλα μαζί χαρίζουν στο βιβλίο μια vintage νοσταλγία, μια μυρωδιά τζακιού που θες να την απολαύσεις χουχουλιάζοντας ένα βροχερό απόγευμα κάτω από τη ζεστή κουβέρτα.

Οι ιστορίες αυτές καθαυτές δεν είναι αμιγώς τρομακτικές, τουλάχιστον όχι με την έννοια του άφθονου αίματος και της ωμής βίας. Ο τρόμος έχει πιο πολύ τη μορφή της κλιμακούμενης περιέργειας για το τι συμβαίνει και όχι του εντυπωσιασμού μιας τελικής μάχης. Το όλο περιεχόμενο, γεμάτο μάγια, ξόρκια, δράκους και κατάρες, είναι φανερά εμπνευσμένο από ελληνικούς λαογραφικούς μύθους και πραγματικά, παρά τη μικρή του έκταση (μόλις 168 σελίδες), καταφέρνει να βγάλει ικανό συναίσθημα δίνοντας στις περισσότερες ιστορίες έναν επίλογο που συγκινεί.

Εν κατακλείδι, το βιβλίο το απόλαυσα.

Αγαπημένες ιστορίες:

- Πέρα από τα γυάλινα βουνά, τους κοκαλένιους κάμπους.
- Το καρφί στην κεφαλή.
- Εκείνοι που δεν έφυγαν ποτέ δεν επιστρέφουν.

[Βαγγέλης Ιωσηφίδης]

"Το καλοκαίρι που χάθηκε η χαρά" είναι το τελευταίο διήγημα (αν μπορεί να ονομαστεί διήγημα), και αποτελεί το χρονικό μιας μαζικής εξαφάνισης.
Το βρήκα υπέροχο, ιδανικό για κλείσιμο, με την τριμερή του αφήγηση. Συνδυάζει τη νοσταλγία για παλιές, όμορφες εποχές που οι νέοι νιώθαν άτρωτοι, το μυστήριο και τη συνωμοσία που κρύβει πάντα μια εξαφάνιση μαζί με τα πιο απλά και ανθρώπινα.

Συνολικά, είναι ένα έργο ποιοτικότατο, προσεγμένο, γεμάτο ιστορία, λαογραφία, μαγεία, ανθρωπιά, πάθη και σκοτεινές γωνιές, καταραμένες αλλά και ιδανικές για να ακούσεις παραμύθια από ένα στόμα αόρατο.

[Μαρία Δριμή · Rating 4 out of 5]

Ξεχωριστό βιβλίο, ιστορίες με άρωμα παρελθόντος, γραφή που προοιωνίζεται μια αξιόλογη συνέχεια.

[Anna Baboura · Rating 5 out of 5]

Εφτά αφηγήσεις, κάποιες «υπερφυσικές» σαν θρύλοι αλλοτινοί… στοιχειά, δαιμόνια, βία, ο «κοινωνικός σχολιασμός» και οι μέρες της κατοχής. Ιστορικές και φιλοσοφικές αναφορές της σύγχρονης Ελλάδας.

Προσεγμένη χρήση ντοπιολαλιάς. Ανάμεσά τους ξεχώρισα τα «πέντε φεγγάρια ρημαδιό» & την «τρισευγενη».

[Dimitris Ktistakis · Rating 4 out of 5]

Η συγγραφέας έχει κάνει εξαιρετική δουλειά στο να πάρει λαογραφικές ιστορίες απ όλη την Ελλάδα και να τις εμπλουτίσει δημιουργώντας ενδιαφέρουσες ιστορίες με στοιχεία μαγικού ρεαλισμού. Το αποτέλεσμα είναι τόσο πιστό, που έψαξα ενώ το διάβαζα να δω αν όντως έχει εκδοθεί πρόσφατα ή είναι κάποιο παλιότερο ανθολόγιο κειμένων.

Όπως είναι σύνηθες σε βιβλία που αποτελούνται από μικρές αυτοτελείς ιστορίες, κάποιες ήταν πολύ καλές και άλλες λιγότερο. Η αίσθηση ότι διαβάζεις κάτι που μπορεί να σου εξιστορούσε η γιαγιά σου είναι εκεί (ειδικά αν έχεις μεγαλώσει στην επαρχία ή έχεις διαβάσει παρόμοιες ιστορίες στο παρελθόν).

Τέλος o ανεπαίσθητος τρόπος με τον οποίο εισήγαγε το queerness στοιχείο σε κάθε ιστορία ήταν εξαιρετικός. Ειδικά εφόσον μιλούσε για ιστορίες βαθειά παραδοσιακές που τέτοιες συμπεριφορές είτε αποκρύπτονταν κοινωνικά, είτε δεν αποδίδονταν ποτέ στις ιστορίες αυτές. Επίσης το κομμάτι της αλληλεγγύης που είναι διάχυτο σε όλο το βιβλίο και μάλιστα για μένα αποτελεί και την έμπνευση του τίτλου του, άπαξ και το αντιληφθείς, κάνει την ανάγνωση ακόμα πιο συγκινητική.

[Ioulia Ilvanidou · Rating 5 out of 5]

4,5

[pastafloraki · Rating 5 out of 5]

Η έκπληξη της χρονιάς για μένα. Και το πιο ατόφιο μου 5*

[Μπάμπης M. · Rating 4 out of 5]

Ωραία συλλογή, τόσο σε περιεχόμενο (λεξιλόγιο, πρωτότυπες ιδέες) όσο και σαν έκδοση (εξώφυλλο, χαρτί). Γενικά είναι ένα ποιοτικό βιβλίο, μου άρεσε που το διάβασα και το έχω στην βιβλιοθήκη μου. Τώρα αν δεν "συντονιστικά" με όλες τις ιστορικές έχει να κάνει με το προσωπικό μου γούστο. Η ιστορία που μου άρεσε περισσότερο:"Μια χούφτα χώμα".

[Δημήτρης Κώτσος · Rating 5 out of 5]

Η Αταλάντη Ευρυπίδου συστήνεται στο αναγνωστικό κοινό με μία συλλογή επτά διηγημάτων. Τα τρία στοιχεία που καθιστούν τις ιστορίες της ξεχωριστές είναι η λαογραφία που συνδυάζεται μοναδικά με την επιστημονική φαντασία και τον τρόμο.

Ιστορικά διατρέχει την Οθωμανική κατοχή, την Τουρκοκρατία, την Γερμανική εισβολή, την Χούντα και φτάνει μέχρι το σήμερα. Υπάρχουν ποικίλες θεματικές όπως είναι οι ταξικές διαφορές, ο κοινωνικός στιγματισμός και οι ανισότητες. Επίσης αναφέρεται στις σεξεργάτριες και στην ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα. Θίγει το πως καταπατούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα και την χρησιμότητα που έχει ο έρωτας και η φιλία στη ζωή μας.

Από τα διηγήματα ξεχώρισα την «Τρισεύγενη» που αναφέρεται στο Απαγορευμένο που υπάρχει στις σχέσεις και πόσο δύσκολο είναι να συνυπάρξουν δύο άνθρωποι κάτω από αντίξοες συνθήκες όταν υπάρχει ο φόβος του στιγματισμού.

Στην ιστορία «Το καρφί στη κεφαλή» η ηρωίδα μας επιστρέφει στη πατρίδα της έγκυος και ανύπαντρη. Με όπλο τη φαντασία της θα δημιουργήσει τον σύζυγο που επιθυμεί για να αποφύγει τις κακές γλώσσες. Αυτό που κράτησα από το διήγημα είναι ότι η πίστη μπορεί να μας κρατήσει ζωντανούς και να μας χαρίσει ελπίδα ακόμα και όταν όλα συνηγορούν για το αντίθετο.

Μία νέα φωνή στην Ελληνική πεζογραφία που πιστεύω θα μας χαρίσει και άλλες ωραίες ιστορίες στο μέλλον.

Αναζητήστε το και καλή ανάγνωση.

[Βιβή Κανάρη · Rating 5 out of 5]

Το διάβασα σε δύο μέρες και αυτό τα λέει όλα. Θα είναι δύσκολο να διαλέξω αγαπημένο διήγημα, ωστόσο, το "Εκείνοι που δεν έφυγαν ποτέ δεν επιστρέφουν" με συγκίνησε πιο πολύ απ'όλα και το "Καρφί στη κεφαλή" μου άφησε το πιο ζεστό συναίσθημα μέσα μου και το "μια χούφτα χώμα" τις πιο ζωντανές εικόνες στο μυαλό μου.

[Katerina Koltsida · Rating 5 out of 5]

Λατρεύω τα παραδοσιακά Ελληνικά παραμύθια• αγαπώ την επιστημονική φαντασία• και φυσικά εχω ιδιαίτερη προτίμηση στη μικρή φορμα (διηγήματα).
Όταν ένα βιβλίο περιέχει τα παραπάνω ενθουσιάζομαι!

Κι αυτό ακριβώς μου συνέβη με την υπέροχη συλλογή της Αταλάντης Ευριπίδου: ΕΚΕΙΝΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΦΥΓΑΝ, από τις εκδόσεις Πόλις.

Κάθε ιστορία είναι μοναδική, διαφορετική εντελώς από τις άλλες, και τοποθετείται κατά χρονική σειρά, καλύπτοντας αρκετούς αιώνες της σύγχρονης περιόδου στην χώρα μας, με την τελευταία να συνδέει, μ έναν αόρατο αρχαιο μίτο, όλες τις διηγήσεις που προηγήθηκαν.

Το υπερφυσικό, το φανταστικό και το ανοίκειο δένονται περίτεχνα (πάλι με τον μίτο ; ) με το διαφορετικό, το απόκληρο, το αντικοινωνικό, δηλαδή με όλα εκείνα τα πρόσωπα που η ιστορία (και μυθιστορία) έχουν αποκλείσει, μα ήταν παντα εκεί, μιας και ποτέ δεν έφυγαν, όπως εύστοχα λέει ο τίτλος της συλλογής.

Γιατί όλα είναι, και θα είναι πάντα ζήτημα αντιμετώπισης και ερμηνείας:

《 .... "Εσένα ρωτάω: τί είναι; Μάγισσα ή νεράιδα;"

Σήκωσε τους ώμους.

"Μπορεί και τα δύο. Μπορεί κανένα. Είναι τα πάντα" .... 》 [σελ.67].

Να το διαβάσετε !

Αξίζει.

Πολύ.

[Spiros Malamis · Rating 4 out of 5]

4,5/5

Πρόκειται για μια εξαιρετική συλλογή διηγημάτων. Ζωντανεύοντας μύθους και λαϊκές παραδόσεις με έντονο το στοιχείο της φαντασίας, η συγγραφέας εξιστορεί την ιστορία των περιθωριοποιημένων, των κοινωνικά αποκλεισμένων, των λιγότερο ορατών της ελληνικής κοινωνίας. Με αφετηρία την περίοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας και τερματισμό την Χούντα, η Ευριπίδου δίνει φωνή σε όλους όσοι ζούσαν στο σκοτάδι. Άλλοτε συγκινητικό και ατμοσφαιρικό, άλλοτε πιο ωμό και ρεαλιστικό, αφήνει μια χαραμάδα αισιοδοξίας.

[Angel · Rating 4 out of 5]

Μπράβο! Εξαιρετική! Είχα πάρα πολύ καιρό να διαβάσω νεοελληνικό βιβλίο και να μου αρέσει τόσο πολύ.

[Hananaki · Rating 5 out of 5]

5 αστέρια ειναι λίγα, διηγήματα διαμάντια που θα θυμάμαι για πολυ καιρό,διαφορετικά μεταξύ τους αλλα τα ενωνε το φαντασιακό στοιχείο. Τρανή απόδειξη πως οι Έλληνες συγγραφείς αξίζουν την προσοχή μας. Θα συνιστούσα το βιβλίο σε οποιονδήποτε αρέσουν τα "πειραγμένα " παραμύθια καθώς και οι απρόβλεπτες ιστορίες με ροπή προς τη φαντασία και τον τρόμο.

[Λευτέρης Σουκουλδάνος · Rating 5 out of 5]

Τέτοια βιβλία θέλουμε να διαβάζουμε, από τέτοιες πένες της εγχώριας συγγραφικής σκηνής. Ήταν άψογο από κάθε άποψη: ύφος, γραφή, γλώσσα, πλοκή και λύση. Αποτελεί έμπνευση για άλλους που θέλουν να ασχοληθούν με το ίδιο είδος το οποίο, για να είμαι ειλικρινής, δεν ξέρω πώς να το χαρακτηρίσω.

[Ιωάννα Σερίφη · Rating 5 out of 5]

Πραγματικά ήταν ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα. Ένα ταξίδι στην Ελλάδα από την τουρκοκρατία μέχρι το σήμερα με μια δόση μαγείας η όποια έκανε το ταξίδι ακόμα πιο συναρπαστικό. Ανυπομονώ για το επόμενο βιβλίο της!

[Georgia · Rating 5 out of 5]

Κάντε στον εαυτό σας μια χάρη και διαβάστε αυτή τη βιβλιάρα

[Maria Papageorgiou · Rating 4 out of 5]

4.5

[Mountainroot · Rating 5 out of 5]

Περισσότερο για 4 είναι αλλά το χάρηκα τόσο πολύ που διάβασα κάτι ωραίο απο Ελληνίδα συγγραφέα που άντε βάζω 5.

Είναι 7 ιστορίες στο σύνολό τους και αν και το βιβλίο αν και μικρό, η κάθε ιστορία είναι αρκετές σελίδες ώστε και εξέλιξη να έχει αλλά και να συνδεθείς με τους ήρωες.
Πολύ ωραία χρήση περιγραφών, εικόνων και σωστή χρήση λέξεων επαρχίας.
Επίσης σημαντικο (τραγικό που πλεόν πρέπει να το αναφέρουμε αλλά εκεί μας έχουν φτάσει πλέον) όλες οι ιστορίες βγάζουν νόημα. Καταλαβαίνεις τι γίνεται. Δεν έχουν ερμηνείες ούτε να μην καταλαβαίνεις τι διαβάζεις γιατί είναι λες και σου περιγράφουν όνειρο.

Όλες μα όλες οι ιστορίες γλυκόπικρες και αν και σίγουρα δεν έχουν όλες την ίδια δυναμική είναι καταπληκτικές και διαφορετικές.
Μόνη σημείωση ίσως η πρώτη που είναι λίγο διαφορετική και απλά το αναφέρω για να μην αποθαρυνθείτε ότι πάνε έτσι και οι επόμενες. Ετοιμαστείτε για έκπληξη.

Δεν θα πω περισσότερα είτε για να μην κάνω spoiler είτε γιατί δεν έχει σημασία και τόσο.

Σκοτεινό με τραγικές τραγικότατες φιγούρες και με όλες τις ιστορίες (εκτός από την πρώτη ίσως) να σε αφήνουν με μία λύπη, έναν πόνο για την αδικία και το κακό.

Διαβάστε το άφοβα.

[Feggarow · Rating 5 out of 5]

Γνωρίζοντας την Αταλάντη και βλέποντας όλη τη πορεία της προς την έκδοση και το πώς χειρίζεται τη γλώσσα αναλόγως του τι γράφει, δε χρειάζεται παρά να βάλω 500 αστέρια γιατί ήταν δίκαιο και έγινε πράξη. Λιτά και χωρίς spoilers.
Ο δήμιος είναι και θα είναι πάντα η δική μου αγαπημένη ιστορία και ανυπομονώ να το ξαναδιαβάσω.

[Michalis Chalkias · Rating 5 out of 5]

Το βιβλίο αυτό θεωρείτε το πρώτο που εξέδωσε η Αταλάντη, πέρα απο συμμετοχές σε συλλογές διηγημάτων. Εγώ θεώρησα οτι ειναι το 15ο της καθώς η ωριμότητα στη γραφή της κάθε άλλο παρά πρώτο δεν το κάνει.
Μας ταξιδεύει απο την εποχή της Ελληνικής επανάστασης μέχρι τα μετεμφυλιακά χρόνια, αντλώντας στοιχεία απο λαογραφίες της κάθε εποχής· Προσεγγίζει θέματα κοινωνικά, για τα οποία είτε δεν γνωρίζουμε είτε κάνουμε οτι δεν γνωρίζουμε με μια πρόζα που καθηλώνει τον αναγνώστη. Δεν είναι ελαφρύ, απαιτεί την προσήλωση και μυαλό ανοιχτό.
Το πάντρεμα ιστορικής λαογραφίας με το φανταστικό γίνεται άριστα και οργανικά.
Εγώ προσωπικά, ως λάτρης της ιστορίας, το απόλαυσα και δεδομένου οτι η χρονία μόλις ξεκίνησε δεν μπορώ να πώ ακόμα αν είναι το αγαπημένο μου για το 2025.
Ο χρόνος θα δείξει, το μόνο σίγουρο είναι οτι το προτείνω ανεπιφύλακτα και αναμένω επόμενο έργο της.
Συγχαρητήρια.

[Λίνα Θωμάρεη · Rating 4 out of 5]

"... Σκέψου να πέσει μια πέτρα σε ήσυχη λίμνη. Μπορεί τα κύματα πιο άμεσα να χτυπήσουν την οικογένεια σου, όμως με κάποιο τρόπο, θα φτάσουν και σε μένα που μόλις σε γνώρισα και μάλλον δεν θα σε ξαναδώ. Κανείς δεν είναι μόνος."

Να λοιπόν που έφτασε η στιγμή που μια τυχαία ανακάλυψη έφερε αυτό το αποτέλεσμα. Εκείνη την ημέρα στο βιβλιοπωλείο είχα πάει να χαζέψω. Δεν ξέρω πως και γιατί έπεσε το συγκεκριμένο βιβλίο στα χέρια μου αλλά από το οπισθόφυλλο μόνο ήθελα να το διαβάσω γιατί ήθελα κάτι διαφορετικό.
Έφτασε λοιπόν η στιγμή που μια παρορμητική κίνηση με ενθουσίασε.
Υπέροχες, μαγικές και εξωπραγματικες ιστορίες μας ταξιδεύουν με έξυπνο τρόπο στην ιστορία της Ελλάδος και την ψυχοσύνθεση των Ελλήνων.
Και μπράβο μας... Τόσο στην συγγραφέα όσο και σε μένα που είχα την τύχη να πέσω πάνω στο βιβλίο... ή μήπως το βιβλίο έπεσε πάνω μου?? Χμ...

[Theo Prasidis · Rating 5 out of 5]

Με εφόδια την βαθιά γνώση των λαογραφικών μύθων, μια υπέροχη γλώσσα-αληθινό χάδι για τον αναγνώστη, αλλά και μια σαφέστατα ανθρωποκεντρική προσέγγιση στην κοσμοθεωρία της, η Αταλάντη πλάθει επτά σπαρακτικές ιστορίες ανθρώπων του περιθωρίου, που σπάνια ασχολήθηκαν μαζί τους οι αφηγήσεις, ιστορίες που ξεχειλίζουν από γνήσιο συναίσθημα, παραλυτικό τρόμο αλλά και ελπίδα, ιστορίες που ξαναβρίσκουν τη χαμένη αίγλη των παραμυθιών. Λάτρεψα την κάθε λέξη τους.

[Christos Galanopoulos · Rating 5 out of 5]

Είναι πολύ ωραίο να βλέπεις καλογραμμένες ιστορίες του φανταστικού μέσα σε διαφορετικά ελληνικά setting

[Alexis · Rating 4 out of 5]

Μια γενικά καλή συλλογή, με ενδιαφέρον concept (ή σταδιακή μετακίνηση από το φανταστικό στο σχεδόν ιστορικό που αντικατοπτρίζει - φαντάζομαι - τη σταδιακή ορατότητα των χαρακτήρων), αν και οι ιδέες σε κάποια σημεία παραήταν πρωτότυπες για τα γούστα μου.
Πέρα απ΄τα γυάλινα βουνά, τους κοκκαλένιους* κάμπους: στην αρχή ο υπερβολικά abstract κόσμος με ξένισε, αλλά ταιριάζει στο κόνσεπτ. Μου άρεσε, και το μόνο ας πούμε fantasy διήγημα της συλλογής.
Πέντε φεγγάρια ρημαδιό: η έμπνευση από το Βαλαωρίτη είναι εμφανής (ακόμα καμιά φορά μουρμουράω μόνος μου "πώς είσαι πράσινος, μυρίζεις χώμα, πες μου δεν έλιωσες Θανάση ακόμα;" και "λίγο συμμάζεψε το σάβανο σου, ΣΚΟΥΛΗΚΙΑ ΒΟΣΚΟΥΝΕ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΣΟΥ"), αλλά χάρηκα που δεν αποτελεί διασκευή της ίδιας ιστορίας. Ενώ γενικά μου άρεσε πολύ, με ξένισε αρκετά που ο απέθαντος/γκόλεμ/χομούνκουλους ήταν φτιαγμένος από σιμιγδάλι: είναι ιστορία τρόμου, και ένας μακελάρης Χαλβάς δεν έχει θέση σε κανέναν εφιάλτη.
Τρισεύγενη: ωραία ιστορία με απότομο αλλά όχι κακό escalation και κάνα δυο ωραίες ανατροπές.
Το καρφί στην κεφαλή: Καλό, όχι το πιο αξιομνημόνευτο
Μια χούφτα χώμα: Αυτό πάλι δε μου πολυάρεσε - είναι καλογραμμένο, με ένα ωμό στυλ που ταιριάζει στην περίοδο της Κατοχής, αλλά η ηρωίδα ήταν αντιπαθέστατη και η ιδέα/μεταφυσικό στοιχείο εντελώς κουκουρούκου.
Εκείνοι που δεν έφυγαν ποτέ δεν επιστρέφουν: πάντα χρειάζεται μια δόση από τον μεγάλο θεό Πάνα σε τέτοια βιβλία - ωραία ιστορία, αν και το σπάσιμο του τέταρτου τοίχου σε κάνα δυο σημεία ήταν αχρείαστο.
Το καλοκαίρι που χάθηκε η χαρά: Το πιο βασισμένο σε πραγματικά γεγονότα (πιο λεπτομερώς από το "κατοχή/επανάσταση" τέλος πάντων) έστω και αν ο Σίμος ο Υπαρξιστής αλλάζει όνομα, και μάλλον το πιο 'διδακτικό'. Αν και η ιστορία δεν έχει κάτι ιδιαίτερο, διαβάζεται ευχάριστα σαν - ας πούμε - κατάληξη όλων των προηγούμενων.
*a good hill to die on: ποτέ δεν παραδίδουμε ένα διπλό σύμφωνο

[Βασίλης Δ. Πεσλής · Rating 5 out of 5]

Καθηλωτικά διηγήματα, εμπνευσμένα ως επί το πλείστον από την ελληνική Παράδοση, Λαογραφία και Ιστορία, που όλα έχουν ως κεντρικούς ήρωες χαρακτήρες που ανήκουν σε ομάδες καταπιεσμένες, λοιδορούμενες ή σπρωγμένες στο περιθώριο.
Πρόκειται για σαγηνευτικές, υπερφυσικές ιστορίες, δοσμένες με έναν ανεπιτήδευτο τρόπο γραφής που σε κάνει να θες να γυρίσεις και την επόμενη σελίδα. Ομολογώ ότι είναι από τις φορές που ζήλεψα την ικανότητα κάποιου να χειρίζεται τις λέξεις και να πλάθει ιστορίες! Η Αταλάντη Ευριπίδου σίγουρα έχει πολλά ακόμα να δώσει στην ελληνική λογοτεχνία και ανυπομονώ για το επόμενο βιβλίο της.

[Zoi · Rating 4 out of 5]

Το χάρηκα πολύ αυτό το βιβλίο! Πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες, ωραίος λόγος, διαφορετικές χρονικές περίοδοι και μια περιρρέουσα μαγική ατμόσφαιρα που είναι απολαυστική. Μπράβο στην κυρία Ευριπίδου.

[Μιχάλης Μανωλιός · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετική γραφή, τομέας στον οποίο η Αταλάντη έχει κάνει εντυπωσιακά άλματα προόδου από όταν τη γνώρισα συγγραφικά στα Λογοτεχνικά Εργαστήρια της ΑΛΕΦ. Αυτός είναι και ο λόγος που το βιβλίο με κέρδισε αμέσως, παρά το ότι η θεματική του δεν ανήκει στις ιδιαίτερες αναγνωστικές μου προτιμήσεις.
Ξεχώρισα το πολύ δυνατό "Το καρφί στην κεφαλή", το μαύρο και κατοχικό "Μια χούφτα χώμα" και το "Εκείνοι που δεν έφυγαν ποτέ δεν επιστρέφουν" για την απόλυτα ταιριαστή του ατμόσφαιρα.
Αντίθετα, το πειραματικό "Το καλοκαίρι που χάθηκε η χαρά" δεν δούλεψε για μένα.
Ένα πάρα πολύ καλό βιβλίο στο σύνολό του από μια πολύ διαβασμένη και πολλά υποσχόμενη συγγραφέα.
[Και επειδή δεν το λέει κανείς, θα το πω εγώ: Πολύ κρίμα αυτό το ανθρώπινο λάθος στη ράχη του βιβλίου, αποδεικνύει ότι ακόμα και οι καλύτεροι και οι ποιοτικότεροι (όπως οι εκδόσεις Πόλις) έχουν άτυχες στιγμές. Δεν αφαιρεί τίποτα φυσικά από το βιβλίο.]

[Nana · Rating 5 out of 5]

Το λογοτεχνικό παιδί της Ενρίκες και του Αλμπάτη