Konrad Swinarski. Biografia ukryta

by Beata Guczalska

Długo wyczekiwana biografia jednego z najwybitniejszych twórców teatru XX wieku.

Człowiek mit. Nadwrażliwiec i outsider. Wizjoner cierpiący na chroniczny brak zrozumienia. Geniusz teatru. Ubóstwiany i nienawidzony. Do jakiego stopnia potrafił wyreżyserować własny los?

Beata Guczalska zderza wciąż żywą legendę Konrada Swinarskiego (1929 –1975) z rzeczywistością. Wykopuje nieznane fakty, rozmawia ze świadkami jego życia. Nie boi się drażliwych tematów, zrzuca swojego bohatera z cokołu. Zadaje pytania o jego „niemieckość”, volklistę i Hitlerjugend. Bada powiązania z komunistyczną władzą. Jej śledztwo rzuca także nowe światło na tragiczną śmierć reżysera. Nie buduje pomnika. Unika sensacji. Ocenę zostawia czytającym.

768 pages, Hardcover

First published November 27, 2024

Reviews

[Natalia R. · Rating 5 out of 5]

Jestem tak pełna podziwu za ilość informacji, które autorka musiała przyswoić i obrobić, żeby później przedstawić jakąś spójną i sensowną narrację. Szacuneczek Pani Beato, która nigdy tego nie przeczyta.
Chyba zaliczę sobie to za 2 albo 3 książki, bo te 700 stron to aż nie godzi się, liczyć jako jedną

[Agata · Rating 5 out of 5]

Rewelacja! Świetna biografia nietuzinkowego artysty.

[Monika Długa · Rating 5 out of 5]

Ostatnim aktem biografii Guczalskiej jest opowieść o legendarnej inscenizacji „Dziadów” Mickiewicza z 1973 roku w Starym Teatrze w Krakowie, która, ze względu na swój przełomowy i nowatorski charakter, ale też tragiczną śmierć Swinarskiego w 1975 roku, stała się jego opus vitae.
Zaczynam więc od śmierci, bo i czas w roku sprzyja rozważaniom nad sprawami ostatecznymi, a przywołany dramat także do tego inspiruje. Choć biografia Swinarskiego to rzecz bardzo uporządkowana i chronologiczna — i bardzo dobrze. Bo to, co autorce udało się wydłubać z postaci ukrytej i ukrywającej się (pochodzenie, volkslista, orientacja seksualna, choroba), zasługuje na każdą nagrodę. Zresztą Guczalska niedawno odebrała Górnośląską Nagrodę Literacką „Juliusz”.
Konrad Swinarski żyje w czasach podłych i podle go życie piętnuje. Wojna, komunizm, niejasne pochodzenie, śmierć najbliższych - doświadcza wiele, jak wielu innych, bo historia XX wieku to nie spacerek po wiosennej łące, przynajmniej nie w Europie Środkowo-Wschodniej.
Ale on znajduje sposób na szarość i nudę PRL-u. Kapuściński mawiał przecież, że „przetrwa ten, kto stworzył swój świat”, więc Swinarski tworzy. I to dosłownie. Scenografia to jego konik, ale w reżyserii jest mistrzem. Nie krzyczy na aktorów i aktorki (co wówczas było wyjątkiem, nie regułą), dobiera repertuar według własnych zainteresowań, temu poświęca najwięcej uwagi.
Jako dziecko wiecznego niedoboru także chałturzy. Bo jakże można odmówić zarobku?! Wystawia w świecie, w Europie, w Polsce. Jest królem sceny, choć zdarza mu się zbierać cięgi od krytyków i widzów. Żyje pełnią życia, choć hoduje w sobie liczne demony: chorobę psychiczną, nałóg, ukrytą orientację, pracoholizm. Piszą o nim legendy, po śmierci stawiają pomniki.I tu pojawia się Guczalska, która z mozołem ściera patynę i dłutem dokopuje się do wnętrza.
„Konrad Swinarski. Biografia ukryta” to jedna z najlepszych biografii, jakie przeczytałam (obok „Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku” Agnieszki Gajewskiej). Jest mistrzowsko rozpisana - z szacunkiem dla bohatera, bez patetyzowania, za to analitycznie, drobniusieńko dziergana, misternie skonstruowana (co za tytaniczna praca archiwalna!), a przy tym wpisana w kontekst czasu i epoki. I choć jej lektura stawiała mi opór, bo przecież to także opowieść o obrazie, scenografii, teatrze - pochłonęłam. Polecam.
#BookNerd

[sommarbinka · Rating 4 out of 5]

tytaniczna praca autorki i jakaś wyjątkowa inteigencja emocjonalna w opisywaniu tak złożonych i kontrowersyjnych nieraz wątków i okoliczności z niezwykłą lekkością i racjonalnością, z żelazną dyscypliną nie pozwala sobie na dywagacje, gdybanie. szczegółowa, pasjonująca i inspirująca biografia