What do you think?
Rate this book
Ruud Lubbers: Een slag anders
Ruud Lubbers was 43 jaar toen hij in 1982 minister-president werd. Jongensachtige uitstraling, een wat wilde bos haar en in de loop van de dag ook een stoppelbaard. Getrouwd met Ria, die het hart op de tong had en regelmatig ‘de bladen’ haalde. Tweemaal was hij lijsttrekker voor het CDA en hij scoorde beide keren 54 zetels, nog altijd een record. Lubbers zette het ambt van minister-president naar zijn hand en dacht voortdurend mee – ook als collega’s daar geen prijs op stelden.
Op het tijdperk dat zijn naam draagt, de Lubbersjaren (1982-1994), drukte hij een Rotterdams no-nonsense-etiket. Een tijd van massawerkloosheid en forse bezuinigingen in een land dat verscheurd werd door de kruisrakettenkwestie. Een tijd ook waarin het begrip ‘duurzame ontwikkeling’ werd gemunt, de Berlijnse Muur viel en Nederland ‘ziek’ was. Lubbers voerde de regie onder het motto ‘Samen onderweg’ in wisselende coalities met VVD en PvdA. Hij hield de zaak bij elkaar, effende het pad naar economisch herstel en bracht het Verdrag van Maastricht tot stand dat de basis legde voor de Europese Unie en de invoering van de euro. Dit alles in een dynamisch tempo.
In het rampjaar 1994 reed hij zijn opvolger Elco Brinkman in de wielen en blokkeerde bondskanselier Helmut Kohl een carrièreswitch naar de Europese Commissie. Lubbers besloot zijn loopbaan in Genève als Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen. Dat liep slecht af. Na drie jaar zag hij zich gedwongen af te treden na een beschuldiging van seksuele intimidatie.
In hun indringende biografie Een slag anders geven Johan van Merriënboer en Lennart Steenbergen Ruud Lubbers de plaats in de geschiedenis die hij verdient.
Op het tijdperk dat zijn naam draagt, de Lubbersjaren (1982-1994), drukte hij een Rotterdams no-nonsense-etiket. Een tijd van massawerkloosheid en forse bezuinigingen in een land dat verscheurd werd door de kruisrakettenkwestie. Een tijd ook waarin het begrip ‘duurzame ontwikkeling’ werd gemunt, de Berlijnse Muur viel en Nederland ‘ziek’ was. Lubbers voerde de regie onder het motto ‘Samen onderweg’ in wisselende coalities met VVD en PvdA. Hij hield de zaak bij elkaar, effende het pad naar economisch herstel en bracht het Verdrag van Maastricht tot stand dat de basis legde voor de Europese Unie en de invoering van de euro. Dit alles in een dynamisch tempo.
In het rampjaar 1994 reed hij zijn opvolger Elco Brinkman in de wielen en blokkeerde bondskanselier Helmut Kohl een carrièreswitch naar de Europese Commissie. Lubbers besloot zijn loopbaan in Genève als Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen. Dat liep slecht af. Na drie jaar zag hij zich gedwongen af te treden na een beschuldiging van seksuele intimidatie.
In hun indringende biografie Een slag anders geven Johan van Merriënboer en Lennart Steenbergen Ruud Lubbers de plaats in de geschiedenis die hij verdient.
- GenresBiography
800 pages, Hardcover
Published November 6, 2024
9 people are currently reading
76 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
March 22, 2025
Een politieke biografie over Ruud Lubbers (1939–2018), de Nederlandse minister-president waarmee ik indirect veel mee te maken heb gehad, aangezien hij van 1982-1994 minister-president was en daarmee dé politicus die mijn jeugd bepaald heeft. Ik herinner me nog dat zijn naam aan de eettafel regelmatig geuit werd, vaker in positieve zin dan negatieve. Helder staat me nog de discussie over de plaatsing van de kruisraketten nog voor ogen, die destijds zelfs bij mij op het schoolplein van mijn lagere school tot hevige discussies leidde en waarvan ik mij, toen al, afvroeg waar iedereen zo moeilijk over deed. Tegen de tijd dat ik stemgerechtigd werd, was Lubbers al minister-president af. Wat dat betreft begon mijn politieke interesse pas na Lubbers, bij de paarse kabinetten die daarop volgden.
Ik moet dan ook erkennen dat, tegen deze achtegrond, het boek soms lastig te volgen was vanwege de vele namen en politieke ontwikkelingen uit een periode die ik niet bewust meegemaakt heb.
Was dit boek dan in zijn geheel oninteressant? Nee, dat ook weer niet. Van Merriënboer hanteert een thematische benadering waarbij hij niet alleen ingaat op de eerder genoemde politieke ontwikkelingen onder zijn bewind als minister-president, maar ook op zijn privé leven met Ria en zijn kinderen, zijn (hechte) relatie met koningin Beatrix en zijn bijdragen aan de Europese eenwording, culminerend in het verdrag van Maastricht in 1992, waarbij de grondslag voor de EMU werd gelegd. Met name bij dat laatste, en het inkijkje dat word geboden in zijn vriendelijke relaties met Reagan, Bush en Thatcher en zijn minder vriendelijke relatie met Kohl waren erg interessant.
Al met al krijg je een goed beeld van Lubbers, zijn wollig taalgebruik (lubberiaans), zijn verhouding met zijn vrouw Ria (tegen haar wil op het tweede plan) en zijn superieure kwaliteiten waardoor hij zo geschikt was als minister-president. Maar de man achter Lubbers blijft helaas ongrijpbaar, al ligt dat zeker niet aan een gebrek van de auteur. Lubbers wás ook vaak onnavolgbaar en bleef altijd een politieke sfinx.
Ruud Lubbers, succesvolle carrière als minister-president (hij was de langszittende premier totdat Mark Rutte dat record in 2022 wist te verbreken) kende toch een somber einde. Hij liep twee internationale functies mis, die van voorzitter van de Europese Commissie en secretaris-generaal van de NAVO en zijn functie als hoge commisaries van de VN voor vluchtelingenzaken moest hij wegens een klacht van grensoverschrijdend gedrag opgeven, een klacht die overigens nooit bewezen is.
Zijn overlijden in 2018 ging dan ook haast ongemerkt voorbij. Tragisch, want Lubbers had toch meer verdiend. Het geeft misschien aan hoe hij als minister-president opereerde: achter de schermen en met veel succes, waarbij de lof vaak achteraf gegeven is.
Ik moet dan ook erkennen dat, tegen deze achtegrond, het boek soms lastig te volgen was vanwege de vele namen en politieke ontwikkelingen uit een periode die ik niet bewust meegemaakt heb.
Was dit boek dan in zijn geheel oninteressant? Nee, dat ook weer niet. Van Merriënboer hanteert een thematische benadering waarbij hij niet alleen ingaat op de eerder genoemde politieke ontwikkelingen onder zijn bewind als minister-president, maar ook op zijn privé leven met Ria en zijn kinderen, zijn (hechte) relatie met koningin Beatrix en zijn bijdragen aan de Europese eenwording, culminerend in het verdrag van Maastricht in 1992, waarbij de grondslag voor de EMU werd gelegd. Met name bij dat laatste, en het inkijkje dat word geboden in zijn vriendelijke relaties met Reagan, Bush en Thatcher en zijn minder vriendelijke relatie met Kohl waren erg interessant.
Al met al krijg je een goed beeld van Lubbers, zijn wollig taalgebruik (lubberiaans), zijn verhouding met zijn vrouw Ria (tegen haar wil op het tweede plan) en zijn superieure kwaliteiten waardoor hij zo geschikt was als minister-president. Maar de man achter Lubbers blijft helaas ongrijpbaar, al ligt dat zeker niet aan een gebrek van de auteur. Lubbers wás ook vaak onnavolgbaar en bleef altijd een politieke sfinx.
Ruud Lubbers, succesvolle carrière als minister-president (hij was de langszittende premier totdat Mark Rutte dat record in 2022 wist te verbreken) kende toch een somber einde. Hij liep twee internationale functies mis, die van voorzitter van de Europese Commissie en secretaris-generaal van de NAVO en zijn functie als hoge commisaries van de VN voor vluchtelingenzaken moest hij wegens een klacht van grensoverschrijdend gedrag opgeven, een klacht die overigens nooit bewezen is.
Zijn overlijden in 2018 ging dan ook haast ongemerkt voorbij. Tragisch, want Lubbers had toch meer verdiend. Het geeft misschien aan hoe hij als minister-president opereerde: achter de schermen en met veel succes, waarbij de lof vaak achteraf gegeven is.
April 11, 2025
"Twaalf jaar het land belubberd, en slechts één ding is gelukt: de Europese norm voor gladheid wordt in 'lubbers' uitgedrukt." Zo verwoordde de ondergewaardeerde zanger-liedjesschrijver Joop Visser zijn afkeer van Ruud Lubbers aan het eind van zijn premierschap. Het is duidelijk: Lubbers beleefde geen vrolijk afscheid uit de Nederlandse politiek.
De biografie 'Ruud Lubbers: Een slag anders' laat zien wat er allemaal schuil ging achter de man met de borstelige wenkbrauwen en zijn labyrintische taalgebruik. In het kort: Lubbers (1939-2018) kwam uit een Rotterdams ondernemersgezin, werd na de basisschool naar de jezuïeten in Nijmegen gestuurd, werd een briljant economiestudent in zijn geboorteplaats en kwam door een overlijdensgeval in de top van het staalbedrijf van zijn familie. Nadat hij opviel in katholieke werkgeversclubjes werd hij al op 34-jarige leeftijd minister van Economische Zaken in het kabinet-Den Uyl. Tijdens de oliecrisis bereikte hij landelijke bekendheid. Van 1982 tot 1994 was hij minister-president.
Johan van Merriënboer & Lennart Steenbergen hebben een gebalanceerde biografie geschreven, met soms grappige persoonlijke anekdotes (Ria die buiten Ruud om een werkhuisje in de tuin neerzet, Ruud die met een hockeystick achter een dief aangaat). Ze schieten gaten in de manier waarop Lubbers de werkelijkheid zelf naar zijn hand heeft geprobeerd te zetten in zijn memoires. En ze laten zien dat Lubbers een originele denker was, die lenig genoeg was om allerlei compromissen te bedenken waar niemand anders opkwam.
In de Europese eenwording en het einde van de Koude Oorlog speelde Lubbers ook internationaal een rol van betekenis, wat hem vriendschappen opleverde met Bush senior, Thatcher en aanvankelijk ook met Kohl. Omdat ik alleen de wat oudere Lubbers van tv ken, was het voor mij verbazend om te lezen dat Thatcher geraakt werd door de jongensachtige uitstraling en de ‘looks’ van Lubbers, iets dat hem ook veel vrouwelijke kiezers opleverde. Ook de passages over Lubbers’ omgang met vrouwen, en de sterke reconstructie van de zaak met de vrouwelijke UNHCR-collega, zijn sterk uitgewerkt.
Het enige dat ik mis in de biografie, zijn kritische noten over zijn economische beleid. Het boek gaat vrij uitgebreid in op de heftige bezuinigingen waarmee Lubbers als premier het begrotingstekort en de hoge werkloosheid te lijf ging. Alleen lijkt het nu alsof hij geen andere mogelijkheid had dan de lonen zo hard af te knijpen dat het Nederland lang kostte om uit het dal te komen (volgens verschillende experts, ook in zijn tijd). Het zijn misschien geen verrassende keuzes voor een oud-werkgever, die als multimiljonair in de politiek belandde. In elk geval behoort het tot de vele dingen waar Lubbers zijn stempel op heeft gezet.
De biografie 'Ruud Lubbers: Een slag anders' laat zien wat er allemaal schuil ging achter de man met de borstelige wenkbrauwen en zijn labyrintische taalgebruik. In het kort: Lubbers (1939-2018) kwam uit een Rotterdams ondernemersgezin, werd na de basisschool naar de jezuïeten in Nijmegen gestuurd, werd een briljant economiestudent in zijn geboorteplaats en kwam door een overlijdensgeval in de top van het staalbedrijf van zijn familie. Nadat hij opviel in katholieke werkgeversclubjes werd hij al op 34-jarige leeftijd minister van Economische Zaken in het kabinet-Den Uyl. Tijdens de oliecrisis bereikte hij landelijke bekendheid. Van 1982 tot 1994 was hij minister-president.
Johan van Merriënboer & Lennart Steenbergen hebben een gebalanceerde biografie geschreven, met soms grappige persoonlijke anekdotes (Ria die buiten Ruud om een werkhuisje in de tuin neerzet, Ruud die met een hockeystick achter een dief aangaat). Ze schieten gaten in de manier waarop Lubbers de werkelijkheid zelf naar zijn hand heeft geprobeerd te zetten in zijn memoires. En ze laten zien dat Lubbers een originele denker was, die lenig genoeg was om allerlei compromissen te bedenken waar niemand anders opkwam.
In de Europese eenwording en het einde van de Koude Oorlog speelde Lubbers ook internationaal een rol van betekenis, wat hem vriendschappen opleverde met Bush senior, Thatcher en aanvankelijk ook met Kohl. Omdat ik alleen de wat oudere Lubbers van tv ken, was het voor mij verbazend om te lezen dat Thatcher geraakt werd door de jongensachtige uitstraling en de ‘looks’ van Lubbers, iets dat hem ook veel vrouwelijke kiezers opleverde. Ook de passages over Lubbers’ omgang met vrouwen, en de sterke reconstructie van de zaak met de vrouwelijke UNHCR-collega, zijn sterk uitgewerkt.
Het enige dat ik mis in de biografie, zijn kritische noten over zijn economische beleid. Het boek gaat vrij uitgebreid in op de heftige bezuinigingen waarmee Lubbers als premier het begrotingstekort en de hoge werkloosheid te lijf ging. Alleen lijkt het nu alsof hij geen andere mogelijkheid had dan de lonen zo hard af te knijpen dat het Nederland lang kostte om uit het dal te komen (volgens verschillende experts, ook in zijn tijd). Het zijn misschien geen verrassende keuzes voor een oud-werkgever, die als multimiljonair in de politiek belandde. In elk geval behoort het tot de vele dingen waar Lubbers zijn stempel op heeft gezet.
March 8, 2025
Blog n.a.v. ‘Ruud Lubbers - Een slag anders’ van Johan van Merrienboer en Lennart Steenbergen
Toen Ruud Lubbers premier werd, was ik 16 jaar oud, EN politiek geïnteresseerd. Doordat ik met hem groot werd, en doordat hij lang premier bleef, ben ik altijd bijzonder geïnteresseerd geweest in zijn politieke leven. Daarom las ik met veel plezier deze mooie biografie. De auteurs moesten het doen met een kleine papieren nalatenschap van Ruud Lubbers, maar hebben er toch een gedegen boek van gemaakt, waarin ze ook duidelijk maken dat de Persoonlijke herinneringen die Ruud Lubbers wel boekstaafden, niet altijd helemaal kloppen.
Ruud Lubbers had veel en grote talenten. Mij trof opnieuw zijn creativiteit in het blijven zoeken van oplossingen voor moeilijke politieke dilemma’s. Daarbij hield hij vrijwel altijd nog enige ruimte om op een later moment te kunnen bijsturen. Die stuurmanskunst, gecombineerd met een grote dossierkennis, maakte dat hij meer dan een decennium een groot stempel op Nederland kon zetten.
Eerder maakte ik blogs n.a.v. ‘Persoonlijke herinneringen’ en van ‘Ruud Lubbers. Haagse jaren’
Wat mij opviel tijdens het lezen van deze biografie:
“Ruud was net elf toen hij in 1950 naar het St. Canisius College werd gestuurd. (…) Ruuds kinderziel raakte een beetje ontwricht door het Spartaanse regime. (…) Volgens zijn vrouw Ria had Ruud aan zijn tijd op het Canisius een levenslange angst voor emoties overgehouden. (…) Persoonlijk bleef Lubbers altijd sterk gehecht aan het traditionele geloof dat hij van huis had meegekregen. Dat geloof was en bleef een vanzelfsprekendheid. (…) Bij bepaalde gelegenheden vond hij kracht in gebed of had hij de behoefte te ‘schuilen in Gods hand’. (…) In de Rijnmondraad leerde Lubbers vanaf 1970 het politieke handwerk. (…) Bij de KRO had hij een belangrijke inbreng bij de ideologische herbezinning en de herformulering van de eigen principes.”
“Als minister van Economische Zaken in het kabinet-Den Uyl (1973-1977) had Lubbers gedurende de rit steken laten vallen. Hij scoorde laag bij de ondernemers, de groep waarvoor hij qualitate qua hoorde op te komen. (…) Op sommige vlakken was zijn leercurve indrukwekkend te noemen. (…) Zijn toespraken in het land waren analytisch van een hoog niveau en maakten indruk. Ook in de media kwam hij goed over. Daarnaast stond er een handige debater in het parlement, die bovendien plezier beleefde aan zijn optredens in de Kamer. Hij had de smaak te pakken gekregen in de afgelopen vier jaar.”
“Voor het kabinet Van Agt werd Lubbers gepasseerd. Hij ervoer het als een gebrek aan waardering en was diep teleurgesteld. (…) Hij voelde zich gebruuskeerd, maar had zichzelf ook in de voet geschoten. Zijn zelfpromotie riep twijfels op over zijn loyaliteit. (…) Lubbers verrichtte een huzarenstukje door – na het opstappen van Aantjes – het fractievoorzitterschap in de wacht te slepen. (…) Lubbers leefde zich meer uit in meeregeren dan in controleren, tot irritatie van Van Agt. (…) De lubberiaanse taal kende ook een heel eigen jargon: vertrekpunten, werkende weg, een stuk politieke spanning, iets bij iemand insteken, praatstuk, meedenken, ik zie het een slag anders en voor de voet weg.”
“Lubbers tra op 4 november 1982 aan als minister-president, 43 jaar oud, tot nu toe nog altijd de jongste ooit. (…) Lubbers bouwde snel prestige en persoonlijk gezag op bij ambtenaren en collega’s. (…) Hij nam het voortouw, was inhoudelijk zeer gretig, beschikte over uithoudingsvermogen en liet zich door niets of niemand imponeren. Hij kon door roeien en ruiten gaan als een probleem moest worden opgelost, schijnbaar opportunistisch en ongegeneerd. Vuile handen maken hoorde daarbij. (…) Lubbers excelleerde in risicomanagement: vooruitdenken om zo veel mogelijk obstakels van de weg te krijgen. Hij bleef ‘in control’ door tijdig maatregelen te nemen. (…) Zijn vaardigheden als technisch voorzitter, zijn inventiviteit, durf en verrassende aanpak en zijn talent om te overtuigen en te communiceren met pers en publiek waren ongekend.”
“Zijn presentatie kwam al snel in het teken te staan van ‘no nonsense’. (…) Zo was de reputatie van gezaghebbend regeringsleider al snel gevestigd. (…) De VVD zag met lede ogen aan dat de CDA-premier alle eer opstreek en dat de kleinere coalitiepartner in de beeldvorming was veroordeeld tot een plek in de zijspan. (…) Na de verkiezingen van 21 mei 1986 mocht Lubbers z’n karwei afmaken. Het CDA won negen zetels en kwam uit op een totaal van 54. (…) Hij ging de problemen pragmatisch te lijf, steeds op zoek naar passende antwoorden zonder een bepaalde oplossingsrichting in principe uit te sluiten. Zelf noemde hij dit zijn synthetische aanpak.”
“Kruisraketten bezweren met vertrekpunten en varianten. (…) ‘De kruisrakettenkwestie zou ik by far rekenen tot mijn grootste op te lossen problemen tijdens mijn premierschap’, schreef hij in zijn Persoonlijke herinneringen. Hij was trots op het resultaat. (…) In een radio-interview in 1979 formuleerde Lubbers – min of meer improviserend – een politieke doelstelling: Oost en West activeren tot een gezamenlijke inspanning om de kernwapens terug te dringen. Achteraf gezien zou hij daar meer dan zes jaar lang consequent aan vasthouden.”
“Een ruwe schatting wijst uit dat Lubbers als premier zo’n tien procent van zijn tijd besteed aan de koningin en haar familie. (…) Lubbers was close met de familie en slim genoeg zaken naar zijn hand te zetten, soms zelfs door ze niet helemaal toe te dekken.”
“Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 6 september 1989 behaalde het CDA opnieuw 54 zetels. (…) Gemeten naar het percentage van de stemmen – 35,32 – behaalde het CDA het beste verkiezingsresultaat ooit in de Nederlandse parlementaire geschiedenis.”
“Lubbers zou nooit een krachtige ideologische motor van de christendemocratie worden. (…) Lubbers’ geloof was vooral naar binnen gericht. (…) Hij vond kracht in het gebed maar had weinig op met religieuze geboden en voorschriften. (…) Lubbers was samen met Delors verantwoordelijk voor de herontdekking en introductie in de EG van het katholieke subsidiariteitsbeginsel, zoals al in 1891 was neergelegd in de pauselijke encycliek Rerum novarum van Leo XIII.”
“Lubbers ging uiteindelijk niet naar Brussel omdat Kohl hem die machtspositie gewoon niet toevertrouwde. Het risico was te groot dat hij hem niet in de hand kon houden.”
“De 54-jarige Lubbers liep in het voorjaar van 1994 op zijn laatste benen. (…) Op 3 mei 1994 haalde het CDA 34 zetels, een verlies van twintig. (…) Waar twee vechten, hebben twee schuld. Lubbers en Brinkman hadden beiden ontegenzeggelijk een groot aandeel in de verkiezingsnederlaag. (…) Ze leken eerder langs elkaar heen te leven vanaf het najaar van 1993. Het gebrek aan communicatie en afstemming op het eind was onthutsend.”
“De finale van zijn carrière eindigde in een nachtmerrie. (…) Na een intern VN-rapport over Lubbers wegens ongewenste intimiteiten, zag de Hoge Commissaris zich gedwongen zijn ontslag in te dienen bij Kofi Annan. (…) Lubbers heeft nooit begrepen waarom hij weg moest.”
Toen Ruud Lubbers premier werd, was ik 16 jaar oud, EN politiek geïnteresseerd. Doordat ik met hem groot werd, en doordat hij lang premier bleef, ben ik altijd bijzonder geïnteresseerd geweest in zijn politieke leven. Daarom las ik met veel plezier deze mooie biografie. De auteurs moesten het doen met een kleine papieren nalatenschap van Ruud Lubbers, maar hebben er toch een gedegen boek van gemaakt, waarin ze ook duidelijk maken dat de Persoonlijke herinneringen die Ruud Lubbers wel boekstaafden, niet altijd helemaal kloppen.
Ruud Lubbers had veel en grote talenten. Mij trof opnieuw zijn creativiteit in het blijven zoeken van oplossingen voor moeilijke politieke dilemma’s. Daarbij hield hij vrijwel altijd nog enige ruimte om op een later moment te kunnen bijsturen. Die stuurmanskunst, gecombineerd met een grote dossierkennis, maakte dat hij meer dan een decennium een groot stempel op Nederland kon zetten.
Eerder maakte ik blogs n.a.v. ‘Persoonlijke herinneringen’ en van ‘Ruud Lubbers. Haagse jaren’
Wat mij opviel tijdens het lezen van deze biografie:
“Ruud was net elf toen hij in 1950 naar het St. Canisius College werd gestuurd. (…) Ruuds kinderziel raakte een beetje ontwricht door het Spartaanse regime. (…) Volgens zijn vrouw Ria had Ruud aan zijn tijd op het Canisius een levenslange angst voor emoties overgehouden. (…) Persoonlijk bleef Lubbers altijd sterk gehecht aan het traditionele geloof dat hij van huis had meegekregen. Dat geloof was en bleef een vanzelfsprekendheid. (…) Bij bepaalde gelegenheden vond hij kracht in gebed of had hij de behoefte te ‘schuilen in Gods hand’. (…) In de Rijnmondraad leerde Lubbers vanaf 1970 het politieke handwerk. (…) Bij de KRO had hij een belangrijke inbreng bij de ideologische herbezinning en de herformulering van de eigen principes.”
“Als minister van Economische Zaken in het kabinet-Den Uyl (1973-1977) had Lubbers gedurende de rit steken laten vallen. Hij scoorde laag bij de ondernemers, de groep waarvoor hij qualitate qua hoorde op te komen. (…) Op sommige vlakken was zijn leercurve indrukwekkend te noemen. (…) Zijn toespraken in het land waren analytisch van een hoog niveau en maakten indruk. Ook in de media kwam hij goed over. Daarnaast stond er een handige debater in het parlement, die bovendien plezier beleefde aan zijn optredens in de Kamer. Hij had de smaak te pakken gekregen in de afgelopen vier jaar.”
“Voor het kabinet Van Agt werd Lubbers gepasseerd. Hij ervoer het als een gebrek aan waardering en was diep teleurgesteld. (…) Hij voelde zich gebruuskeerd, maar had zichzelf ook in de voet geschoten. Zijn zelfpromotie riep twijfels op over zijn loyaliteit. (…) Lubbers verrichtte een huzarenstukje door – na het opstappen van Aantjes – het fractievoorzitterschap in de wacht te slepen. (…) Lubbers leefde zich meer uit in meeregeren dan in controleren, tot irritatie van Van Agt. (…) De lubberiaanse taal kende ook een heel eigen jargon: vertrekpunten, werkende weg, een stuk politieke spanning, iets bij iemand insteken, praatstuk, meedenken, ik zie het een slag anders en voor de voet weg.”
“Lubbers tra op 4 november 1982 aan als minister-president, 43 jaar oud, tot nu toe nog altijd de jongste ooit. (…) Lubbers bouwde snel prestige en persoonlijk gezag op bij ambtenaren en collega’s. (…) Hij nam het voortouw, was inhoudelijk zeer gretig, beschikte over uithoudingsvermogen en liet zich door niets of niemand imponeren. Hij kon door roeien en ruiten gaan als een probleem moest worden opgelost, schijnbaar opportunistisch en ongegeneerd. Vuile handen maken hoorde daarbij. (…) Lubbers excelleerde in risicomanagement: vooruitdenken om zo veel mogelijk obstakels van de weg te krijgen. Hij bleef ‘in control’ door tijdig maatregelen te nemen. (…) Zijn vaardigheden als technisch voorzitter, zijn inventiviteit, durf en verrassende aanpak en zijn talent om te overtuigen en te communiceren met pers en publiek waren ongekend.”
“Zijn presentatie kwam al snel in het teken te staan van ‘no nonsense’. (…) Zo was de reputatie van gezaghebbend regeringsleider al snel gevestigd. (…) De VVD zag met lede ogen aan dat de CDA-premier alle eer opstreek en dat de kleinere coalitiepartner in de beeldvorming was veroordeeld tot een plek in de zijspan. (…) Na de verkiezingen van 21 mei 1986 mocht Lubbers z’n karwei afmaken. Het CDA won negen zetels en kwam uit op een totaal van 54. (…) Hij ging de problemen pragmatisch te lijf, steeds op zoek naar passende antwoorden zonder een bepaalde oplossingsrichting in principe uit te sluiten. Zelf noemde hij dit zijn synthetische aanpak.”
“Kruisraketten bezweren met vertrekpunten en varianten. (…) ‘De kruisrakettenkwestie zou ik by far rekenen tot mijn grootste op te lossen problemen tijdens mijn premierschap’, schreef hij in zijn Persoonlijke herinneringen. Hij was trots op het resultaat. (…) In een radio-interview in 1979 formuleerde Lubbers – min of meer improviserend – een politieke doelstelling: Oost en West activeren tot een gezamenlijke inspanning om de kernwapens terug te dringen. Achteraf gezien zou hij daar meer dan zes jaar lang consequent aan vasthouden.”
“Een ruwe schatting wijst uit dat Lubbers als premier zo’n tien procent van zijn tijd besteed aan de koningin en haar familie. (…) Lubbers was close met de familie en slim genoeg zaken naar zijn hand te zetten, soms zelfs door ze niet helemaal toe te dekken.”
“Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 6 september 1989 behaalde het CDA opnieuw 54 zetels. (…) Gemeten naar het percentage van de stemmen – 35,32 – behaalde het CDA het beste verkiezingsresultaat ooit in de Nederlandse parlementaire geschiedenis.”
“Lubbers zou nooit een krachtige ideologische motor van de christendemocratie worden. (…) Lubbers’ geloof was vooral naar binnen gericht. (…) Hij vond kracht in het gebed maar had weinig op met religieuze geboden en voorschriften. (…) Lubbers was samen met Delors verantwoordelijk voor de herontdekking en introductie in de EG van het katholieke subsidiariteitsbeginsel, zoals al in 1891 was neergelegd in de pauselijke encycliek Rerum novarum van Leo XIII.”
“Lubbers ging uiteindelijk niet naar Brussel omdat Kohl hem die machtspositie gewoon niet toevertrouwde. Het risico was te groot dat hij hem niet in de hand kon houden.”
“De 54-jarige Lubbers liep in het voorjaar van 1994 op zijn laatste benen. (…) Op 3 mei 1994 haalde het CDA 34 zetels, een verlies van twintig. (…) Waar twee vechten, hebben twee schuld. Lubbers en Brinkman hadden beiden ontegenzeggelijk een groot aandeel in de verkiezingsnederlaag. (…) Ze leken eerder langs elkaar heen te leven vanaf het najaar van 1993. Het gebrek aan communicatie en afstemming op het eind was onthutsend.”
“De finale van zijn carrière eindigde in een nachtmerrie. (…) Na een intern VN-rapport over Lubbers wegens ongewenste intimiteiten, zag de Hoge Commissaris zich gedwongen zijn ontslag in te dienen bij Kofi Annan. (…) Lubbers heeft nooit begrepen waarom hij weg moest.”
May 11, 2025
Different from what I had thought that it would be. But it is excellent. Not dry or monotonous, although it is mainly about Lubbers' career, and not much else. Easy to read while at the same time, there are loads of details. Well-documented. A lot of facts, I knew, since Lubbers was prime minister for such a long time, during my teenage years. He was an icon. But there is much sadness after his political career in the Netherlands stopped. This is sad. Having said that, this book is really a worthwhile read.
August 11, 2025
Een lijvig boek van een voor mij inspirerende, pragmatische ondernemer in de politiek. Daar kunnen de huidige politici een voorbeeld aan nemen. Het algemeen belang voorop en regels secundair. Helaas heeft hij niet alle credits gekregen die hij verdiende.
November 13, 2025
...informatief maar vraagt wel veel van de lezer, qua beleidskennis
Displaying 1 - 6 of 6 reviews