Bakışınızı Değiştirecek 10 Deney: İnsan

by Selçuk Şirin

Kararlarımızı alırken aklımız mı daha öndedir, yoksa duygularımız mı? “İyi” ya da “kötü” biri olacağımız doğuştan mı bellidir, yoksa çevremiz mi bizi şekillendirir? En sıradan insanlar bile bir caniye dönüşebilir mi? “Ahlak”ın kaynağı nedir? Herkes bize karşıyken de doğrularımızı savunabilir miyiz? Toplum içindeyken olduğumuzdan farklı birine mi dönüşürüz?

Belki de en önemli soru şu; insan denen varlığı ne kadar tanıyor, biliyoruz? Yoksa bildiğimizi mi sanıyoruz?

Selçuk Şirin, psikoloji alanında kült olmuş araştırmalardan yola çıkarak insana bakışımızı değiştirecek bir kitapla karşımızda…

Bakışınızı Değiştirecek 10 Deney serisinin ilk kitabı İnsan, insan psikolojisi üzerine yapılmış araştırmalardan elde edilen bilimsel bilgileri Şirin’in kendine has sade ve anlaşılır üslubuyla bir araya getiriyor. Doğru bilinen yargıları altüst eden, ön kabulleri yıkan ve insanı gerçekten anlamaya bizi bir adım daha yaklaştıracak bilgilerle dolu bu kitabı şaşırarak ve heyecanla okuyacaksınız!

Genres: Science, Nonfiction

128 pages, Paperback

Published November 5, 2024

Reviews

[Argos · Rating 3 out of 5]

Amerika’da yaşayan ve çalışan bilim insanı Ruhi Şirin çok popüler ve kabul gören 10 psikolojik deney üzerinden üretilen teorileri yalın bir dille anlatıyor. İnsanların nasıl karar verdiklerini, rekabet, dayanışma, mahalle baskısı, sürü psikolojisi, biat kültürü, vicdan, zeka vb konuları bu deneyler üzerinden açıklıyor.

Kısacık (110 sayfa) bir kitap hızla okunuyor. Bu konulara ilgi duyanlar için yabancı olmayan (böylece ilginç de olmayan) metinler ile insanı anlatıyor.
İlginç olan neredeyse tüm deneylerin 2. Dünya Savaşına, özellikle nazilere endeksli olması.

Ben şuna inanırım insan rakamlara ve istatistiklere sığmaz. İnsanı anlamak, doğa bilimlerini diyalektik ile irdelemekten geçer. Beklentinize göre beğeniniz değişebilir, ama bu konularda bilgilenmek için okumanızı öneririm.

[Semih Sakarya · Rating 3 out of 5]

Psikoloji alanında yapılan popüler deneyler hakkında temel bilgilere ulaşılabilecek keyifli, akıcı fakat yüzeysel bir kitap. Merak ettiğiniz deneyle alakalı daha detaylı bir kaynağa ihtiyaç duyabilirsiniz. Daha kapsamlı bir kitap olmasını beklerdim.

[Selin · Rating 5 out of 5]

“Zeka ve Yetenek Doğuştan mı Gelir, Yoksa Geliştirilir mi?
Carol Dwek’in deneyleri, bize başarının anahtarının sabit değil, gelişen zihniyete sahip olmaktan geçtiğini gösteriyor. Türkiye’de ise gençlerin yarıdan fazlası zekanın sabit olduğuna inanıyor. Bu zihniyeti değiştirdiğimizde başarı kapıları açılacak. #10deney”

Sabırsızlıkla Selçuk Şirin’in diğer seri kitaplarını bekliyorum…

[Özkan Gülmez · Rating 4 out of 5]

İnsan doğası, psikolojisi, baskı altında karar mekanizmasının değişimi konusunda bilimsel çalışmaların akıcı bir anlatısı. Heps önemli çalışmalar. Bilimsel yöntemin uygulanırsa bir çok alanda faydası olacağını gösteriyor. Bilgi edinmek için güzel. Yadırgadığım bu çalışmaların anlatıldığı kitapların bestseller olarak raflarda uzun süre kalmasının YouTube videolarının çok izlenmesinin çalışmanın güncel ve dikkat çekici olduğuna yapılan gönderme. Selçuk Şirin hocanın böylesine popüler kültür ve sosyal mecralara gönderme yapmasını biraz yadırgadım açıkçası.

[Gulhan Kumru · Rating 5 out of 5]

Bir günde bitecek kadar yalın ve net anlatı.
Bu seride INSAN - alt disiplin olarak da PSİKOLOJİ ele alınmış. İnsan psikolojisi ile ilgili önemli deneylere atıfta bulunuyor. Sırasıyla devamı gelecekmiş zaten✔️

Önce deneyi anlatıyor, deneyi yapanın biraz özgeçmişini ve hangi koşullardan deneyi yapmaya karar verdiğini ve günümüzde bu deneyin bize nasıl fayda sağladığını yada sağlayabileceğini anlatıyor.

Her deney ortalama 6-7 syf.

Merak uyandıran kitap niteliğinde, çokca duyduğumuz deneylerin / bazı genel kabul görmüş fikirlerin temellerini görüyorsunuz. Evde bulunması gereken güzel bir genel kültür kitabı. Merak uyandırıcı ipuçları var. II . Dünya savaşından sonra hem edebiyat hem bilim dünyasında ne çok yenilikler buluşlar deneyler olduğuna bir kez daha şahit olabilirsiniz

Özgür Bolat’ ın da sıkça bahsettiği ZEKA doğuştan mı edinilebilir mi? Burda da yer alır. Sevdiğim bir başlıktı

Şaşırtan - TUTSAK ikilemi - NASH dengesi
İlgi çekici - Koku psikolojisi

Öğretmenler, ebeveynler, yöneticiler mutlaka edinmeli.

İyi derleyip toparlamış Selçuk Hoca. İyi ki var

[Aygül Karanfil · Rating 5 out of 5]

Muzaffer Şerif Başoğlu'nu bu kitapla tanıdım. Sürgünde geçen hayatta sosyal psikoloji deneyini, (Robers Cave Deneyi) şimdiki zamana, şirket ortamlarına, politikaya uyarlayabilirsiniz. Survivor program içeriğinin aynısı, ancak alınacak mesaj net: rekabet nefret doğurur, ortak amaç dayanışma yaratır.

Beni etkileyen deneyler hep 2. dünya savaşı sırasında geçenler: Robers Cave, Asch uyum deneyi, Milgram itaat deneyi, Zimbardo Stanford hapishane deneyi.

Bir davranışı niçin ahlaksız saydığınıza dait mantıklı bir açıklamanız oluyor mu? Jonathan Haidt veya oyun teorisine dair deneyler de dahil tüm deneylere ilişkin kısa ve öz öğrenimleri okuyabiliyoruz. Sanırım kitabı bu yüzden sevdim. Kısa, bildiğimiz deneyler ancak kısa bir öğreti ile kapatıyorsunuz her deneyi. Benim için bu basitlik ve netlik gayet keyif verici.

[Gökşen Çetin · Rating 5 out of 5]

Kitap çok akıcı bir dille yazilmis. 128 sayfada 10 deneyden bahsedilmesinden de anlasilacagi gibi cok derinlikli degil fakat alana bir giris kitabi olarak başarılı buldum. deneylerin bazilarini bir cok kisinin bildiginden eminim fakat eleştirel düşünceyi gelistirme acisindan okumanin faydali oldugunu düşünüyorum. serinin diger kitaplarini da heyecanla bekliyorum.

[Ayse · Rating 5 out of 5]

İnsanı ve insanlığı anlamak için herkesin anlayabileceği bir dille yazılmış kısa ama etkili bir derleme. Bir endüstri mühendisi olarak detaylıca bildiğim oyun teorisi bölümde anladım ki Şirin'in kalemi karmaşık konuları bile her düzeye indirebilmeyi başarmış. Devam kitaplarını heyecanla bekliyorum.

[Aysenur · Rating 5 out of 5]

Selçuk Şirin ülkesini çok seven bir bilim insanı. Bu kitabında da insanla ilgili 10 deneyi yalın herkesin anlayabileceği bir dille anlatırken, günlük yaşantıyla bağını koparmıyor. Heyecanla serinin gelecek kitaplarını bekliyorum.

[Timur Hakan Barak · Rating 3 out of 5]

Selçuk Şirin hocanın yazdığı hemen hemen tüm kitapları okudum. Bu kitabında da yine çok yalın ve anlaşılır üslubu ile kolay okunan ve bilgi yüklü bir eser ortaya çıkarmayı başarmış. Ayrıca bunun bir seriye dönüşecek olması ve birçok disiplini aynı konseptte giriş seviyesinde tanıtacak olmaları da çok iyi bir haber. Oxford üniversitesi yayınlarının "a very short introduction" veya cambridge üniversitesi yayınlarının "understanding" serilerindeki gibi uzun soluklu ve iyi eserler çıkarsa Türkçe yazındaki önemli bir eksiklik tamamlanmış olur. Ancak bu kitap özelinde 10 deney çok giriş seviyesinde ve bu deneyleri hiç duymamış kişilere özellikle sosyal psikoloji disiplinini tanıtmak açısından yararlı olabilir. Ancak bahsi geçen deneylerin bazıları ile ilgili çok ciddi karşı tezler ve hatta deneylerin yapılışları ile ilgili bile çok sert suçlamalar ve eleştiriler varken, bunlara hiç değinilmemiş olması çok önemli bir eksiklik. Her birinin sonunda en azından çok kısaca da olsa bu eleştirilere yer verilmesi ve ileri okuma için kaynak verilmesi çok daha sağlıklı olurdu diye düşünüyorum.

[Şevket · Rating 3 out of 5]

"Bakışınızı Değiştirecek 10 Deney" kitabı ne yazık ki oldukça yetersiz. Selçuk Bey'i sevip saygı duyduğum için büyük bir hayal kırıklığına uğradım. Belki alana yeni giren arkadaşlarda bir merak uyandırabilir, ancak ilk düğme yanlış iliklenirse genellikle gerisi de hatalı gider. Yazarın ele aldığı deneylerin çoğu, kendi ifadesiyle bile tam anlamıyla deney değil, yarı deney.

Bilimsel literatürde her alanın gerçekliği yansıtma gücü belirli bir yüzdedir. Psikolojide bu oran biyolojiye yakın alt disiplinlerde daha yüksekken, özellikle sosyal psikolojide oldukça düşüktür. Çünkü burada değişkenleri kontrol etmek ve sonuçları ölçmek çok daha zordur. Örneğin, Kahneman’ın çalışmasında ele alınan ilk deneyde bile ciddi sorunlar var.

Kitap, tekrarlanabilirlik krizinden önce yazılmış bir eser. Yazar, hayattayken güçlü olmayan makalelere fazla güvendiğini itiraf etmiş ve bunu bir hata olarak görmüştü. Kitabın yayımlanmasından sonra psikoloji ve sosyal bilimlerde yaşanan tekrarlanabilirlik krizi (replication crisis), "Hızlı ve Yavaş Düşünme"de sunulan bazı bulguların güvenilirliğini tartışmaya açtı. Ulrich Schimmack ve ekibinin yaptığı bir analizde, kitabın bazı bölümlerinde atıf yapılan araştırmaların tekrarlanabilirlik indeksinin (R-Index) düşük olduğu belirlendi. Kahneman da bu eleştirileri kabul ederek, sunduğu deneysel kanıtların ve bazı makalelerin beklenenden daha zayıf olduğunu ifade etmişti. Yaşasaydı muhtemelen bu hataları düzeltirdi. Özellikle Sistem 1'in ele alınış şekli problemli görünüyor. Bu konuda detaylı bir inceleme için şu makaleye bakabilirsiniz:

Reproducibility – Thinking Fast and Slow:https://www.gilesd-j.com/2023/03/30/r...

Brian Nosek ve ekibi (Virginia Üniversitesi'nden bir grup psikolog), 2008 yılında üç prestijli dergide yayınlanan 100 psikoloji çalışmasını yeniden test etti. Ancak, bu bulguların sadece %36’sı istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar verdi. Bu kriz sadece psikolojiyle sınırlı değil; 2021 yılında aynı ekip, 2010–2012 arasında en çok atıf alan 53 kanser araştırmasını yeniden inceledi. Bu çalışmalardaki 193 deneyin yalnızca 50’si, yani %26’sı başarıyla tekrarlanabildi. Üstelik, tekrarlanan deneylerde elde edilen etkiler, orijinal çalışmalardan ortalama %85 daha düşüktü.

Benzer şekilde, Harvard Business School profesörü Francesca Gino’nun bazı çalışmaları veri sahteciliği iddialarıyla gündeme geldi. 2021 yılında Data Colada adlı blog sitesinde yapılan incelemeler, Gino'nun onayladığı dört akademik makalede sahte veriler kullanıldığını ortaya koydu. Duke Üniversitesi'nden Dan Ariely de bir sigorta şirketiyle yaptığı deneyde sahte veri skandalına karıştı. Verileri kimin uydurduğu kesin olarak bilinmese de, ihmali nedeniyle Ariely bu olaydan tek sorumlu olarak gösterildi.

Robbers Cave deneyi sadece 22 kişiyle ve 3 hafta boyunca yürütüldü. Örneklem küçük, süre kısa ve dışsal müdahale mevcut. Bu nedenle, "deney müdahale edilmeseydi insanlar yine de birbirine düşer miydi?" sorusu açık kalıyor. Yazar, kendi ideolojisini doğrulamak için bazı sonuçları öne çıkarmış olabilir. Deneyin iddiası, "gruplar arası çatışmanın insan doğasında değil, toplumsal yapıdan kaynaklandığı" yönünde olsa da, bu çıkarım deneyden doğrudan çıkmıyor. Asıl gösterdiği şey, sınırlı kaynaklar için rekabetin kaçınılmaz olduğu ve ortak hedefler doğrultusunda iş birliği yapılabileceği. Ancak, biyolojik ve evrimsel süreçlerin de burada rol oynadığı göz ardı edilemez. Yapay zekaya göre Bayesçi hesaplama yapıldığında bu olayın %77.8 oranında biyolojik kökenli olduğu görülüyor.

Ayrıca, siyasi yönelimlerin %40-50’sinin genetik temelli olduğu biliniyor. İnsanlar grup aidiyeti hissetmeye yatkındır, doğal hiyerarşiler içinde liderler ortaya çıkar ve bu liderlerin söyledikleri çoğu zaman sorgusuz kabul edilir. Lider, tebaasına maddi ve manevi fayda sağlamadığı takdirde yerini kaybeder. Grup içindeki bireyler statü kazanmak için aidiyet sinyallemesi yapar, ötekileştirme yoluyla iç grubu daha da kenetler. Bu durum, Bauman’ın "Biz ve Ötekiler" yaklaşımıyla da örtüşmektedir. Hem Robbers Cave hem de diğer deneyler bir noktada haklı olsa da, olayın temel mekanizmaları bunlar değildir. İnsanların temel inançları dışında neredeyse tüm inançları çevresel etkilere bağlı olarak değiştirilebilir.

Milgram deneyi üzerine yapılan yeni analizler, deneycinin otoritesine itaat oranının sadece %33 olduğunu gösteriyor. Öğrencinin acı çektiği algılandıkça, öğretmenlerin uyguladı��ı şokların şiddeti azalmış ve deneyin temel iddiası sorgulanmaya açılmıştır. Stanford Hapishane Deneyi'nde ise katılımcılar aslında eğitilmişti. Gardiyanlar ve mahkumlar, Zimbardo’nun önceden belirlediği sonuçlara uymaları için yönlendirilmişti.

The Vast Emptiness of Social Psychology:https://www.cremieux.xyz/p/the-vast-e...

Ahlak ile ilgili yapılan deneylerde, yazar orijinal çalışmada bulunan ensest ilişki gibi ağır soruları kitaba almayarak, olası tepkilerden kaçınmış. Ancak, ahlakın daha çok felsefenin konusu olduğu unutulmamalıdır. Asch deneyine dair yapılan meta analizler, eğer deneyler doğru şekilde yürütüldüyse sonuçların genel olarak geçerli olduğunu gösteriyor. Oyun teorisi ve Nash Dengesi de genel kabul görmüş teorilerdir. Ancak, koku ile ilgili deneyde iddia edilen sonuçlar, deneyden doğrudan çıkmamaktadır, iddia edildiği şekilde o genlerle koku arasında nedensellik yoktur.

Zekanın geliştirilebilir olduğu iddiası tam bir fecaattir. "g faktörü", yani genel zeka, bilim dünyasında en gerçek kabul edilen kavramlardan biridir. IQ testleri zekayı tam kesinlikte değil, hata payı ile ölçer. Bu tıpkı boy ölçümü gibidir; 185 cm denildiğinde aslında küçük bir hata payı her zaman vardır. IQ testleri, en çok tekrarlanan psikolojik testlerdir çünkü ucuz ve uygulanabilir olması nedeniyle güvenilirliklerini diğer testlere kıyasla daha fazla kanıtlamışlardır. Eğer IQ testlerini geçersiz sayarsanız, psikoloji zaten tekrarlanabilirlik krizinden ötürü büyük oranda çöpe gider.

IQ, Kalıtım, Öğrendiklerim: https://japonyapolitik.substack.com/p...

[Huriye Aker · Rating 5 out of 5]

“Rekabet nefret doğurur, ortak hedefler dayanışma yaratır. İnsanları iki gruba bölüp birbirine düşman edebileceğiniz gibi, onları aynı hedef için birleştirebilirsiniz dedi. Muzaffer Şerif, Robbers Cave Deneyi’nde bunu başardı. Peki biz toplum olarak hangisini başarıyoruz?”

Kitap, psikoloji alanında yapılmış insana bakış açımızı değiştiren ve yapıldığı dönem ve sonrasında ilginin hiç eksilmediği on tane kült deneyi kapsamına alıyor. Karar psikolojisi, Sürü psikolojisi, Tabu psikolojisi gibi aslında günümüzde çoğu insanın kabaca fikir sahibi olduğu psikolojik yönelimlerin, hangi deney ve çalışmalardaki çıktılara dayanarak oluştuğunu anlamak açısından önemli.

Her bölümün sonunda kaynakça verilmesi, önemli bilgilerin özetlenerek kutular içerisine yerleştirilmesi, bilim insanlarının fotoğraflarının/yaşam detaylarının eklenmesi ve Şirin’in bazen parantez açıp konuyla ilgili mükemmel film önerilerinde bulunması okumayı derli toplu ve keyifli kılıyor.

Bazı deneylerin çıkardığı sonuç maalesef insanı karamsarlığa sürükleyebiliyor. Örneğin; Asch Uyum Deneyi’ne göre çoğunluğun baskısı, gerçeği saptırabilecek kadar güçlü. Çünkü çoğu insan doğruyu bilse bile grup ya da takıma uyma eğiliminde, sosyal konformitelerinden vazgeçmiyor.

Emir-komuta zinciri içinde insanların nasıl başkalarına işkence yapar hale geldiğini anlamak açısından Milgram İtaat Deneyi de insan psikolojisi için çok şey söylüyor. Düşünsenize bu deney; sıradan bireylerin hiç tanımadıkları ve hasta olduklarını bildikleri bir kişiye, sırf bir “otorite figürü” öyle istiyor diye işkence edebileceğini gösteriyor. Bu nedenle Şirin’in de üzerinde durduğu gibi toplumlarda “emir verme” yetkisinin kime verileceği kararı oldukça hassas ve iyi düşünülmeli.

Bilimi geniş kesimlere ulaştırmak amacıyla yola çıkan bu serinin diğer kitaplarını heyecanla bekliyorum.

[sevotheace · Rating 3 out of 5]

Düşük bütçeli bir PSY101 kitabı olarak düşünebilir.
Kitap içerisinde "insan"ı ilgilendiren, farklı temalardan "deneyler"i deneylerin ve araştırmacılarının tarihselliği içerisinde kısaca anlatıyor. (Şayet okuldayken araştırmacıların hayatı hakkında o kadar çok şey öğrenmediğimiz için (en azından ben) bu şekilde okumanın deneyleri anlamada bağlam kattığını düşündüm.) Konuya aşinalığı olan veya olmayan herkes için bir çırpıda okunabilecek bir kitap.

Ama bir yandan rahatsız olduğum şeylere gelirsek bazı cümlelerin (veya örnekler mi demeliyim) çok "İngilizce"den geldiğini düşündüm. Bazı cümleler yeterince anlamlı gelmiyor veya yanlış anlamaya müsait cümlelerle "çeviri" kokuyor. (Bu cümleyi ilk kez bir yerde kullandım herhalde :D) Deneylerin sonunda bir sonuç cümlesi eklenirken de Selçuk Bey'in kendi kişisel yorumlarını görüyoruz. Bu yorumlar da o kadar derinlikli hissettirmiyor. Yorumlar olmadan yazılsa kitapçılarda gördüğümüz 101 serilerinden farkı kalmazdı gerçi.. Birçoğumuzun da Selçuk Şirin bir şey demiştir beklentisi ile okuduğunu düşünürsek.

Yanii kısacası bilemedim, vaatlerini karşılayan bir kitap, fazlasını da beklemeye gerek yok. :)

Sonradan kolayca hatırlayabilmem adına kitapta sırasıyla bahsedilen "deneyleri" de ekliyorum:
1- Daniel Kahneman & Amos Tversky - Beklenti Kuramı
2- Muzaffer Şerif - Robbers Cave
3- Solomon Asch - Konformite Deneyi
4- Stanley Milgram - Milgram İtaat Deneyi
5- Philip Zimbardo - Stanford Hapishane Deneyi
6- Jonathan Haidt - Zararsız Tabu Deneyleri (Richar Shweder'in Üç Ahlak Teorisi)
7- Carol Dweck - Gelişen Zihniyet Deneyleri
8- Claus Wedekind - Koku ile Partner Seçimi Deneyi
9- Donald W. Fiske - Beş Faktör Kişilik Modeli
10- Albert W. Tucker - Tutsak İkilemi (Robert Axelrof'un Kısasa Kısas Stratejisi ve John Nash'ın Nash Dengesi)

[Kübra Yeğen · Rating 3 out of 5]

Psikoloji veya antropoloji alanlarına biraz merakı olanlar bu deneylerin çoğuna veya tamamına aşinadır. En popüler deneylerin vasat bir derlemesi olmuş.


Kitap oldukça yüzeysel incelemelerde bulunuyor. Deneyleri daha önceden de bildiğim için rahatlıkla söyleyebilirim ki; deneylerin can alıcı kısımlarını es geçiyor. Bu deneyleri ve getirdikleri bakış açısını çok daha kapsamlı ama yine oldukça sade ve akıcı bir dille okumak istiyorsanız size iki kitap önerebilirim.

1. Serdar Kaya - Endoktrinasyon (İsmi korkutmasın. Anlatımı sadedir. :) )
2 . Tevfik Uyar - Safsatalar

Bu iki eser, 10 Deney kitabının yüzeysel kaldığı bir çok yeri ve daha fazlasını, hiç sıkmadan anlatırken, insanın bakış açısına derinlemesine nüfuz ediyor.
Yine de bu iki kitaptan önce 10 Deney'i okusaydım, eminim beğenirdim. Başlangıç kitabı olarak güzel bir kitap olabileceği için 3 yıldız veriyorum.

Spoiler

Mesela Asch Deney'inin en çarpıcı kısmı, soruların tamamında doğru cevabı vermekten ödün vermeyenlerin, cevap verirken nasıl hissettikleridir. Yalnızlık, anormallik hissettiklerini, sıradışı, aptal veya tuhaf görülmekten korktuklarını dile getirmişlerdir. Ayrıca doğru cevabı verenlerin bir kısmı da, aslında genelin doğru cevabı verdiğini düşünmüştür ama kendisinin dürüst olması gerektiği için gördüğünü söylemiştir.

Bunun gibi sayfalarca eklemeler yapılabilir. Özellikle Serdar Kaya'nın Endoktrinasyon kitabı bu eklemeleri, 10 Deney kitabından 14 sene önce çok güzel bir derleme ile yapmıştır.

[Yucel Kalem · Rating 5 out of 5]

Bakışınızı değiştirecek 10 deney çok iddialı olmuş, klasik olmuş bu sosyal experienceler (deney daha çok laboratuvar ile ilgili geliyor bana, optimal koşullar ile ilgili oysa sosyal deney(im) optimal olamaz) okumakta fayda var, öyle bakışınızı değiştirecek düzeyde olmasa da değişik bir bakış açısı geliştirebilirsiniz. İnsana dair davranışların (evrimsel kökeni olan temel davranışlar, yeme içme üreme gibi dışında) o kadar çok fazla parametresi var ki... Ki kitapta geçen bazı deneyimler sonradan manipülatif olduğu üzerine eleştirmiştir.(Stanford Hapisane Deneyimi) Okumakta fayda var ama ansiklopedik bir bilgi olarak, bakışınız bu kadar basit bir kitapla değişecekse zaten entelektüel bir beyniniz yok demektir. Sorgulamaya başlatacak 10 deney(im) daha uygun olur. Okursanız aklınızda olsun.
Kitapta 10 deney değil ama Pertev Naili Boratav, Niyazi Berkes, Behice Boran ve Muzaffer Şerif'in başına gelenler beni daha çok değiştirdi... Bu 4 entelektüel beyinin 4'ü de Türkiye'den kaçmış ve ülke dışında ölmüş... Ki muzaffer şerif sosyal psikolojinin kurucularından sayılır...

[Elif · Rating 3 out of 5]

”…kontrolsüz otoritenin varlığı, her halükarda bireysel vicdana galabe çalar.”
.
Bu kitap öylesine karşıma çıkmıştı ve ilginç olduğunu düşünüp almıştım. Kapağında dediği gibi 10 farklı deneyden bahsediyor ki neredeyse çoğunu biliyordum veya bir şekilde duymuştum. Ama detaylarına inmak ve Selçuk Şirin’in bu konudaki analizlerini okumak güzeldi. En kötü durumlarda bile isyankar insanların varlığını öğrenmek bile rahatlatıcı oldu. Milgram, Stanford hapishanesi deneyi, oyun teorisi aslında herkesin bir şekilde duyduğu çalışmalardır. İtaat, ahlak, tabular, çatışmaların nedenleri, sınırsız gücün insan üzerindeki etkileri, zekanın geliştirilebilir olup olmadığı, kokuların karşı cins üzerindeki etkisi derken insanı farklı alanlarda düşünmeye itiyor. Herkes okuyabilsin diye basit yazılmış ancak bazı yerlerde fazla tekrara düşülmüş. Yine de güzel bir çalışma olmuş. Özellikle 8. sınıf ve üzeri için ve genel olarak sosyoloji, psikolojiye ilgi duyanlar için bence okuması keyifli bir kitap olacaktır.

[Pelin Üstün · Rating 5 out of 5]

Kitaptan ilgimi çeken bölümleri sizinle de paylaşmak istedim.

- Pazarlamadan potitikaya insanların vermiş oldukları tercihleri anlamak ve o tercihleri değiştirmek istiyorsak, önce Kahneman'ı okumanız gerekiyor.
- Rekabet nefret doğurur, ortak hedefler dayanışma yaratır.
- İnsanların çoğunluğu, bir otorite karşısında kendi vicdanlarının sesini dinlemek yerine itaat etmeyi seçiyor. (Düzen bozulmasın diye)
- Eğer amacımız insanların ahlaki yaklaşımını değiştirmekse bunun yolu ortamı değiştirmekten geçiyor.
- Tutsak ikilemi bize ait olduğumuz grubun çıkarları yerine kendi çıkarımızı koyduğumuzda sonuçta herkesin kaybedeceğini de hatırlatıyor.

[Arife Kusbaz · Rating 5 out of 5]

Psikoloji dalında insanı anlamak için yapılmış 10 deneyi herkesin anlayabileceği şekilde anlatan, bilim insanlarını ve çalışmalarını tanıtan bu kitap planlanan bir serinin ilk kitabı.
Selçuk Şirin yıllardır bilime, ilime olan merakın hurafelere olan inançları ortadan kaldıracağına, bizleri doğruya sorgulayarak, araştırarak, anlamaya çalışarak ancak ulaşabileceğimizi aşılamaya çalışmaktadır. Planan seride bu minvalde bilim ışığında yapılacaktır. Çok beğendiğim bir çırpıda okunabilen kitap, vaddettiği gibi bakış açınızı değiştirecek.
İyi okumalar

[Ender Ahmet · Rating 4 out of 5]

Herkesin anlayacağı bir dilde yazıldığı için dili çok basit ve bilimsel veriler biraz yüzelsel verilmiş gibi. Deneyleri gerçekleştiren bilim insanlarının biraz hayat hikayelerinden bahsedilmesi de güzel olmuş. Bazı deneyler arasında bağlamlar kurulmasını da sevdim. Deneylerin Türkiye'de yapılan şekillerinden bahsedilmesi ve elde veri olunca bunları sunması da güzel olmuş. Sonuçta deneyler genellikle hep yurt dışında başka kültürlerde gerçekleşiyor.

[Selçuk Arıkan · Rating 5 out of 5]

Selçuk hocadan yine güzel bir hizmet, insan davranışları üzerine yılarca kafa yormuş dünyaca ünlü ve en çok bilinen profesörlerlerin yaptığı deneyleri özetlediği ve kendi çıkarımlarını da eklediği kaynak bir kitap, adı geçen şahsiyetleri bilen zaten hemen tanıyacak ama bilmeyenlerde çok merak uyandıracak ve o şahsiyetlerin kitaplarını çok okumasına sebep olacak tarzda bir kitap ve çok farklı konularda seri olacakmış. Devamını bekliyorum

[Tugba Kilickaya · Rating 4 out of 5]

Selcuk Sirin her zaman severek ve ilgi ile okudugum biri, 10 deney guzel kurgulanmis, duzen seven kisiler icin harika kolaylik saglayan cok net bir anlatimi var, muhtemelen genel okuyucu kitlesi icin daha da basitlestirilmis, ben keyifle okudum, bildigim deneylerde dahi, yazarin paylastigi ek bilgiler ile merakla ogrendim

[Kardelen · Rating 5 out of 5]

Çok kısa sürede odaklı bir şekilde okuyabildim. Bu değerli çalışmaları bir arada sunduğu, ek katkılarıyla daha da değerli bir hale getirdiği için Selçuk Hocamıza teşekkür ederim. Serinin diğer kitaplarını dört gözle bekliyorum.

[Elif · Rating 5 out of 5]

Selçuk Şirin’in seçilmiş deneylerini keyifle bir çırpıda okudum. Kısa ama etkili, bütünlük içinde, kaynaklarıyla derli toplu sunmasımı çok begendim. Daha önce duyduğum bazı konulara bile daha bütünlük içinde olunca farklı bir bakış açısı kazandım.

[Birsel · Rating 1 out of 5]

Selçuk Şirin ülkesi için üreten bir bilim insanı, birkaç kitabını daha aldım okuyacağım. Bu kitap aslında yalın anlaşılır olması açısından güzel fakat belki yaşım itibariyle bana çok hitap etmedi. Belki daha genç yaşlar için yol gösterici olabilir.

[Banu · Rating 4 out of 5]

Kararlar, kişilik, mahalle baskısı, lider otoritesi, ahlak, zeka gibi konularla ilgili yapılan deneyler üzerine bir kitap yazmış Selçuk Bey. Bazı deneyler daha önce de karşıma çıkmıştı. Carol Dweck deneyinden de bahsediyor ki onun kitabını herkes okumalı.

[Caner · Rating 5 out of 5]

Ortalama üstü bir okur için oldukça sığ kalsa da eğlenceli bir Pazar okuması diyebiliriz. Zaten kitabın yazılış amacı; bilimden ve kitaptan uzak kalan kitleye erişip, biraz da olsa düşündürebilmek, bilimi sevdirebilmek. Bu sebeple 5 yıldız.

Lise öğrencileri ve öğretmenleri kesinlikle okumalı.

[Tuğba · Rating 5 out of 5]

Muzaffer Şerif Başoğlu’nu bu kitap ile tanıdım. Muzaffer Şerif ile birlikte, akademiden uzaklaştırılan diğer değerli insanları da.. Robers Cave deneyi, yani Survivor program içeriğinin mantığı, Asch, Milgram, Dweck, İblis etkisi en etkilendiğim deneylerdi.. Kısa, öz, net ve ders kitabı mantığından uzak bir şekilde anlatmış Selçuk Hoca, çok keyif alarak okudum.

[Bora Donmez · Rating 3 out of 5]

Çok bilindik deneyleri anlatmış. Önsözde de cüneyt ile candaşı övmesi ile bendeki tüm saygınlığını kaybetti zaten.

[Tunc · Rating 4 out of 5]

Kompleks konulari guzel bir dille ve gunumuzle baglantilandirarak yansitmis. Biraz populer bilim kivaminda olmus.

[Funda Çınar · Rating 4 out of 5]

Türkçe içerikli bu tarz kitapların çoğalmasını dilerim.