Δημοψηφίσματα και ΜΜΕ: Πώς το 2015 το "Ναι" των Μέσων έγινε στις κάλπες "Όχι"

by Γιώργος Πλειός

Το βιβλίο ερευνά τον ρόλο των ΜΜΕ στα σύγχρονα δημοψηφίσματα, ιδιαίτερα εκείνα που αφορούσαν τις σχέσεις ορισμένων χωρών µε την Ε.Ε. Εξετάζονται κυρίως τα δημοψηφίσματα σε Ιρλανδία (2008), Μ. Βρετανία (2016), Ιταλία (2016) και Ελλάδα (2015).

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ελληνικό δημοψήφισμα, καθώς το ερχόμενο καλοκαίρι συμπληρώνονται 10 χρόνια από τη διεξαγωγή του. Για τον σκοπό αυτό αξιοποιούνται τα αποτελέσματα έρευνας για τη στάση των ΜΜΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε υπό την επιστημονική ευθύνη του συγγραφέα με ομάδα συνεργατών του. Ακολούθως, αναλύεται η αντίφαση μεταξύ της στάσης των κυρίαρχων ΜΜΕ, τα οποία υποστήριξαν εντόνως το «Ναι», και της στάσης του εκλογικού σώματος το οποίο τελικώς ψήφισε µε μεγάλη πλειοψηφία υπέρ του «Όχι».

320 pages, Paperback

First published November 1, 2024

About the author

Ο Γιώργος Πλειός διδάσκει στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ παράλληλα διευθύνει το Εργαστήριο Κοινωνικής Έρευνας στα ΜΜΕ. Κατά το παρελθόν δίδαξε στα Πανεπιστήμια Κρήτης και Ιωαννίνων. Επίσης έχει παρουσιάσει περισσότερες από 40 επιστημονικές εργασίες σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά συνέδρια, ενώ έχει πραγματοποιήσει ως επιστημονικός υπεύθυνος περισσότερες από 20 έρευνες για τα ΜΜΕ.

Reviews

[foteini_dl · Rating 5 out of 5]

Το καλοκαίρι, διαβάζοντας τη "Νικήτρια σκόνη" του Κώστα Καλτσά, γύρισα λίγο, θέλοντας και μη, στο 2015 και την περίοδο του δημοψηφίσματος -και κυρίως πριν το δημοψήφισμα. Μπορεί να έχουν περάσει σχεδόν 10 χρόνια από τότε, οπότε να μην θυμάμαι έντονα εκείνες τις μέρες, εκτός από το ότι ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας έκανε το διάγγελμα βράδυ Παρασκευής 26 Ιουνίου προς ξημερώματα Σαββάτου 27 Ιουνίου και είχαμε σκεφτεί με τον τότε σύντροφό μου που το βλέπαμε μαζί "κοίτα να δεις που το ανακοινώνει τώρα που ξέρει ότι τα ΣΚ δουλεύουν λιγότεροι δημοσιογράφοι".

Και ότι η προδημοψηφισματική περίοδος, αν και δεν ήταν εκτεταμένη, ήταν, με τα ΜΜΕ -έντυπα, τηλεόραση, ραδιόφωνο- να δίνουν πολύ χώρο και χρόνο σε ανθρώπους, όχι απαραίτητα σχετιζόμενους επίσημα με κάποιο κόμμα, που υποστήριζαν το "Ναι". Ακόμα περισσότερο, βέβαια, θυμάμαι ότι τα μέσα προσπαθούσαν να πείσουν -ενίοτε, να εκβιάσουν/τρομοκρατήσουν- τον κόσμο να μην ψηφίσει το "Όχι" (και όχι να ψηφίσει το "Ναι"). Το αποτέλεσμα στην κάλπη έδειξε τι σημαίνει boomerang effect (το αποτέλεσμα στην πράξη, άλλο θέμα).

Στο νέο βιβλίο που έγραψε ο Γιώργος Πλειός ερευνά, ανατρέχοντας στα μεγαλύτερα μέσα, τι έκαναν εκείνη την περίοδο. Δεν είναι αυτό, όμως, το πιο δυνατό στοιχείο του βιβλίου αλλά το ότι σε βοηθά να καταλάβεις τις συνέπειες, βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες, της στάσης των μεγάλων μέσων.

Τέτοιες είναι, για παράδειγμα, η μεγαλύτερη τη μεγαλύτερη εξάρτηση των μεγάλων ΜΜΕ από την πολιτική εξουσία και η κρίση εμπιστοσύνης της κοινωνίας απέναντί τους. Για το τελευταίο, αρκεί να θυμηθούμε ενδεικτικά τη δημοσκόπηση που παρουσίασε η Metron Analysis στις αρχές Φλεβάρη, στην οποία φαίνεται πως οι πολίτες είναι ιδιαίτερα δύσπιστοι απέναντι στα μέσα, την κυβέρνηση, το κοινοβούλιο και τα κόμματα.

Σήμερα, μπορεί να μην είμαστε πολύ μακριά από το δημοψήφισμα, αν και υπάρχουν στιγμές που νομίζω ότι έχει περάσει 15ετία από τότε (ίσως παίζουν έναν ρόλο η πανδημία και οι πυκνές πολιτικές εξελίξεις του τελευταίου 1,5 χρόνου, για να αξιολογήσουμε ψύχραιμα το αποτύπωμά του, μπορούμε όμως να σκεφτούμε τον ρόλο των ΜΜΕ και τι σημαίνει σήμερα (αν)ελευθερία του Τύπου και πώς αυτή συνδέεται με τη δημοκρατία. Σήμερα, καταλαβαίνουμε ότι αναλύσεις και παρατηρήσεις όπως αυτές που κάνει ο Πλειός είναι εξαιρετικά χρήσιμες.