In 'Memoires van een kip', een in meerdere opzichten opmerkelijke Palestijnse roman uit 1943, verwondert een filosofisch ingestelde kip zich over haar nieuwe ren en deelt zij haar observaties over haar nieuwe eigenaar en medebewoners. Geleidelijk komt ze tot een aantal voorwaarden voor een ideale samenleving, maar de praktijk van het dagelijks leven in de ren blijkt weerbarstiger dan de theorie. Sommige critici, die de roman met het toen al hoogoplopende Palestijns-Joodse conflict associeerden, veroordeelden de afloop als te defaitistisch. Anderen interpreteerden het verhaal als uiting van een algemene utopische toekomstvisie. De schrijver zelf ontkende elke politieke verwijzing: ‘Mijn roman gaat niet over Palestijnen en Joden, maar over kippen.’
Ishaq Musa al-Husseini was een Palestijnse geleerde, criticus, filoloog en vertaler. Hij werd in 1904 geboren in Jeruzalem, in een traditioneel, religieus nationalistisch gezin. Na zijn middelbare schoolopleiding studeerde en werkte hij in Caïro, Londen en Göttingen, waarna hij (in 1934) terugkeerde naar Jeruzalem. In 1948 vluchtte hij (als gevolg van de verdrijving van de Palestijnen tijdens de Nakba) naar Aleppo. Daarna vestigde hij zich in Beiroet en Caïro. In 1973 besloot hij terug te keren naar Jeruzalem, waar hij op 17 december 1990 op zesentachtigjarige leeftijd overleed.
“Maar geweld is het tegengestelde van gerechtigheid, want als er gerechtigheid heerst, is geweld overbodig. Maak daarom aan al diegenen die pretenderen dat ze machtig zijn duidelijk dat hun macht niet blijvend is en dat alleen gerechtigheid eeuwig voortduurt, dat afhankelijkheid van geweld het gezag van geweld versterkt en dat schepsels, als ze het gezag van het geweld erkennen, de ernstigste vergissing begaan die er bestaat.”
Eindelijk dit boek in handen weten te krijgen via de boekenbalie! Ik wilde dit al zo lang lezen.
Bizar hoe deze fabel over kippen zich bijna 1 op 1 laat lezen als een allegorie voor het huidige conflict tussen Palestina en Israël. Geschreven aan het begin van de twintigste eeuw, het is akelig hoe accuraat de vertaalslag naar de werkelijkheid gemaakt kan worden. Soms hoef je geen achtergrond informatie te weten van een schrijver om een verhaal te begrijpen, maar in dit geval door juist die informatie krijgt het boek een extra dimensie. Steeds vaker betrapte ik mezelf erop dat ik niet meer over kippen las, maar zich tussen de regels door een heel ander verhaal voltrok. Het ophokken van de kippen riep beelden op die dagelijks op het nieuws te zien waren. De voedselnood werd in mijn hoofd gelinkt aan de humanitaire hulp. En een gevecht tussen hanen om de alfapositie kreeg ineens een militair gezicht.
Dit alles terwijl de schrijver in interviews steevast elke politieke verwijzing ontkende: het is gewoon een verhaal over kippen.
Intrigerend boek, vooral omdat het al meer dan 80 jaar oud is en als Palestijnse fabel tot op vandaag actueel blijft. Bij momenten wat langdradig en belerend, wat de vaart van het lezen niet ten goede komt.
"De reuzen stellen zichzelf op de hoogste trede van de ladder, omdat ze zijn behept met rede. De wilde dieren zetten ze op de tweede plaats, omdat die volgend hen niet zijn gezegend met spraak en rede. De planten komen op de derde plaats en de levenloze materie op de vierde. Maar zijn ze wel eerlijk en objectief in hun onderverdeling? Zijn het geen wrede potentaten? Als we deze schepsels zouden beoordelen op het uitvoeren van de goddelijke wil om vrede, gerechtigheid en samenwerking te bewerkstelligen, dan zou de volgorde andersom moeten zijn."
Hoewel het boek een vrij didactische vorm aanneemt, zijn vele van de paragrafen beklijvend. Hoe de fabel reeds in het jaar van publicatie (1943) felle kritiek kende, weerspiegelt voor mij de minimale vooruitgang die de mens als moreel wezen heeft gemaakt. Hoewel al-Husseini politieke gebeurtenissen ontkende te beschrijven, gebruikt hij metaforen die voor zich spreken. Meer dan tachtig jaar oud maar actueler dan ooit.
3,5* - Wat te denken van deze fabel over een kip, die een utopische samenleving probeert te creëren in haar nieuwe ren? Natuurlijk staan deze Memoires van een Kip opnieuw volop in de aandacht door het huidige conflict in Gaza. De Palestijnse schrijver Ishaq Musa al-Husseini zou het boek immers geschreven hebben als bespiegeling op het Palestijns-Joodse conflict. Tegelijk is het een verhaal in een eeuwenoude traditie van dierenfabels, die in de Arabische wereld eeuwenlang belangrijk zijn geweest. Ik vind daarom dat je het boek tekort doet door het alleen te willen lezen als een Palestijns protest. Interessanter is het om het verhaal van de kip te zien als een oproep voor verdraagzaamheid, zelfs als de wereld om je heen niet verdraagzaam is. Niet alleen bij grote conflicten zoals oorlog of geweld, maar ook in het klein, als je een keer ruzie hebt met je buren of een boze reactie krijgt in het verkeer. Hoe reageer je dan zelf?
Liefde is een licht dat de harten vervult en inspireert met zuiverheid, nederigheid, vriendelijkheid, mededogen en affectie. Wanneer de liefde het hart binnenstroomt, zuivert ze het van hebzucht, weerzin, haat en alle andere menselijke ondeugden. Liefde is een actieve kracht, die leidt naar het goede en het volmaakte. Ze is in staat te verwezenlijken wat andere krachten niet kunnen.
Voelt wel wat gedateerd aan dit boek. Maar goed, verder toch pijnlijk dat de Palestijnen al zo lang uit hun hok worden verdreven. Volgens de hen, kip hoofdpersoon, zouden ze geweldloos moeten vertrekken.
In 150 pagina's legde een kip mij zojuist uit hoe we de ideale samenleving kunnen inrichten. Bijzonder boekje. Het nawoord helpt om dit Palestijnse verhaal uit 1943 beter te begrijpen en geef wat voorzetjes voor het interpreteren van de politieke metaforen.
Een boek over menselijke principes vanuit het oogpunt van een vrouwelijke kip die vanuit haar eigen oogpunt haar eigen leefwereld wilt meetrekken in die ethische en esthetische principes. Heel aangenaam en vlot lezend boek!
Wat een welbespraakt kipke.🐔 Een beetje té naar mijn mening, maar dat is nu wel de stijl van een parabel. Ik vond het beter dan ik had verwacht, maar niet mijn slag van boeken.
Intrigerend boek, zeker ook in het licht van de huidige gebeurtenissen in het Midden-Oosten. Dit boek werd geschreven in 1943 en verhaalt op een metaforische manier hoe spanningen in de kippen wereld ons iets leren over ons eigen bestaan.