De bandagist

by Marente de Moor

Joost (29) is bandagist. Hij ontfermt zich over de zieke benen van ouderen in Amsterdam, de stad die hem en zijn vrienden geen woning kan bieden. Het contrast tussen zijn zwervende bestaan en dat van zijn patiënten, die zijn gebonden aan hun grote en volgestouwde huizen, wordt steeds groter. Als de druk oploopt en Joost dakloos dreigt te worden, ontdekt hij in een grachtenpand een vergeten ruimte, die hij inricht om met zijn vriendinnetje te betrekken. Even denkt hij zijn plek gevonden te hebben, maar als de muren op hem afkomen, is het enige wat hem overeind houdt de bibliotheek van de vorige bewoner. De bandagist is een beklemmende roman over woningnood en eenzaamheid, over heen en weer zwerven en geborgenheid, maar ook over herinneren en vergeten achter de gevels van een stad die de afgelopen dertig jaar steeds onherbergzamer is geworden. Zelden is de ontheemding van jongeren in de Nederlandse steden overtuigender onder woorden gebracht dan in De bandagist, de nieuwe, schitterende roman van Marente de Moor.

Genres: Fiction, Roman, Dutch Literature

304 pages, Hardcover

First published March 12, 2025

About the author

Marente de Moor (b. 1972) studied Slavonic Languages and lived in the 1990’ s in Russia, where she worked for both Russian and Dutch media. Her columns about the absurdist Russian everyday life were collected and published as Petersburgse vertellingen in 1999. After her return to the Netherlands she worked several years at the weekly HP/De Tijd. Her highly praised debut novel De overtreder (The Transgressor) came out in 2007 and was published in German in 2010 by Suhrkamp Verlag, under the title Amsterdam und zurück. Since 2009 she has worked as a weekly columnist for the political magazine Vrij Nederland. In 2010 her second novel, the historical De Nederlandse maagd (The Dutch Maiden). was published, and translated into German (Die niederländische Jungfrau, Suhrkamp Verlag). In 2011, it was awarded with the AKO Literatuurprijs, the best known prize for literature in the Netherlands.

She's the daughter of Dutch writer Margriet de Moor

Reviews

[Annemieke Blöte · Rating 2 out of 5]

Dit soort romans, duidelijk geschreven door iemand die kan schrijven, die onmiskenbaar spanning opbouwen en vervolgens leeglopen als een ballonnetje, ik word er moe van. Zoveel losse eindjes, onsmakelijke beschrijvingen van open benen en zwarte tenen die mee worden gerukt met het vervangen van de zwachtels waarvan je eerst nog bereid bent te geloven dat het functioneel onsmakelijk is maar dan blijkt het op het eind van het boek gewoon een goor verhaal over uit de hand gelopen oedeem dat naar camembert stonk.
Als je kan schrijven en er lezen redacteurs van een prima uitgeverij mee, waarom staat er dan in godsnaam nog een zin in als: “De rest van de dag deed ik op de automaat mijn werk”?

En als iemand nog één keer een doosje Celebrations als metafoor voor aftakeling gebruikt dan zwaait er wat!

[Guus van der Peet]

Dit deed me verrassend genoeg denken aan Alleen Maar Nette Mensen , in de manier waarop het verhaal constant relevant wil zijn. Elke pagina word je wel ergens om de oren geslagen met havermelk, woningnood, uberritjes, ontlezing, kurkumamedicatie, toeristenhordes, sociale media-obsessies, bindingsangst, bubbletea, elektrische fiets-kuddes, airpoddragende tramreizigers, en in het algeheel gewoon elke drie regels een nadrukkelijke herinnering bij welke generatie welk personage hoort.

En zeker, die thematiek maakt het boek interessant als inspiratie voor Groene Amsterdammer-essays, die ik allemaal gretig zal lezen. Maar net zoals Nette Mensen na vijftien jaar van elke leeslijst is verdwenen, vraag ik me af of iemand in 2040 nog echt nog iets met de haversmakerige maatschappijkritiek van dit boek gaat kunnen. De Bandagist is een boek dat alleen in 2025 had kunnen verschijnen, for better or worse.

Daar houden de overeenkomsten met Nette Mensen overigens op. In de eerste plaats omdat De Bandagist geen afgrijselijk kutboek is. Waar de thematiek snel gedateerd zal zijn, blijft De Moors stijl vermoedelijk als een Gotisch landhuis rechtop staan – zowel op het (regelmatig hilarische) zinsniveau als in de mystieke nevels die ze in het post-corona (#relevant) Amsterdam laat neerdalen. Het helpt ook dat ik zelf blijkbaar genoeg ben verboomerd om inwendig een beetje te juichen elke keer als de Sarphatistraat of Dorian worden genamedropt.

Jammer dat De Moor de laatste honderd pagina’s niet meer echt weet waar het verhaal naartoe moet (hoewel de schrijfstijl een hoop blijft goedmaken). Dat gebrek aan een echt meeslepend plot gaat er, vrees ik, des te sneller voor zorgen dat een pure ideeënroman als deze gedateerd raakt zodra de ideeën verouderd zijn.

Of De Moor krijgt uiteindelijk gelijk en in 2040 leest niemand van de navelstaargeneratie überhaupt nog fictie. In beide gevallen komt zij er niet gunstig vanaf.

Maar goed, Gotische vibes en stijl in overvloed; dus ik zal als uitzonderings-millenial nog wel wat fictie van De Moor blijven lezen. Maar eerst maar eens wat Groene Amsterdammer-essays gaan opzoeken.

[Marike · Rating 4 out of 5]

Interessant perspectief. Maatschappijkritische roman meets een gothic novel. We werden veel vragen opgeroepen die niet werden beantwoord. Wie pakt bijvoorbeeld de dozen in bij mevrouw Swarovski.. Het boek greep me wel en is mooi geschreven. Je wilt her boek eigenlijk opnieuw lezen als je het uit hebt, want dan valt alles op z’n plek.

[Marit · Rating 3 out of 5]

Toch maar even mijn telefoontje erbij gepakt om deze review te schrijven.

Allereerst, het woord 'telefoontje' voor de smartphone mag wat mij betreft uit de literatuur geweerd worden.
Ten tweede vond ik de momenten dat het telefoontje een plek kreeg niet overtuigend. Het voelde vaak alsof berichtjes krijgen, 4G en social media er met de haren bij gesleept werden om maar het punt (wijzend vingertje) 'het telefoontje is slecht!!' te kunnen maken. Deze mening komt misschien doordat ik in boeken het bestaan van smartphones negeer 😂.
Ook vond ik het personage Joost niet altijd consistent. Hij lijkt een HENRY (High Earner, Not Rich Yet) doordat hij niet in staat is om een huis te huren/kopen maar wel een baan heeft. Toch lijkt hij op alle vlakken honger te hebben en niet genoeg te doen om die honger te stillen. Ik had Joost overtuigender gevonden als hij naar sportklasjes zou gaan, overpriced matcha zou drinken en dagelijks amandelcroissants zou consumeren #havermelkelite.
Verder ben ik het helemaal eens met alle goede woorden over boeken maar is mijn literatuuropvatting toch iets anders. Het zoveelste citaat van een Russische schrijver heb ik dus geskipt, sorry.
Kortom: dit boek was niet altijd een doorleeservaring. Het einde vond ik beter dan de rest.

[Sofie · Rating 5 out of 5]

De Volkskrant benoemde De Bandagist tot beste boek van 2025 en als ik ergens gevoelig voor ben, zijn het zulke statements. Meer was er niet voor nodig om te beginnen in dit boek en hoewel de verwachtingen dus hooggespannen waren, was ik al snel onder de indruk.

We volgen Joost, een negentwintig-jarige bandagist, 'man van verwikkelingen' ofwel een compressietherapeut. Hij behandelt de benen van oudere mensen en lijkt langzaam maar zeker besmet te worden met eenzaamheid en het verlies van realiteitsbesef, net als zijn patiënten.

Het boek opent sterk met : 'Ik zeg niet dat het allemaal de schuld was van dat been. Maar het verhaal is daar begonnen. Het been zat al een tijdje op me te wachten.' Zo werd ik direct het verhaal ingezogen.
Ik bleef eigenlijk de hele tijd nieuwsgierig: waar ging dit steeds vreemder wordende verhaal toch naartoe?

De taal en vertelstem vond ik erg prettig. De hoofdpersoon was eigenlijk echt een vervelend persoon, maar de stijl, met voldoende humor en ironie maakte dat helemaal goed. Het zorgde er zelfs voor dat ik door wilde lezen, ondanks (of misschien dankzij) die vervelende persoon.

Dit boek was verrassend en origineel, maar raakt ook aan belangrijke, bredere thema's zoals eenzaamheid en grenzen. Daarnaast gaat het over een gen-z'er die wil 'verboomeren', wat ik erg vermakelijk vond.
De auteur strooit met slimme en grappige details, zoals de ober die Dorian blijkt te heten, maar ook de eeuwige doosjes Celebrations en de See Buy Fly tassen.

Het eindigt heel bizar, maar wel passend bij de rest van het verhaal. Ik heb er in ieder geval van genoten.

'Misschien is dat precies wat lezen is: dromen onder begeleiding. Maar wat als je stiekem een nachtmerrie krijgt voorgeschoteld?'

[Mieke · Rating 3 out of 5]

3,5⭐️ - [review volgt vast nog wel, even laten bezinken]

[Bo · Rating 3 out of 5]

Het begon zo goed, maar wat gebeurde er nou toch allemaal joh? Volgens de Volkskrant een van de beste boeken van 2025, maar volgens mij heb ik onderweg een zonnesteek opgedaan. Net 3* door de het eerste stuk en dat de hoofdpersoon boomer wil worden.

[Nina · Rating 3 out of 5]

Verwarrend, pakte me toch echt om door te blijven lezen maar vraag me eigenlijk af waarom?

Vond ik het eigenlijk heel goed en moet het nog even indalen of was het gewoon te vaag?

[Leesdame · Rating 3 out of 5]

De schrijfstijl van Marente de Moor is in het begin wennen. Na ongeveer 50 pagina’s kom ik wat meer in het verhaal terecht. Ik was benieuwd of Joost uiteindelijk een thuis kon vinden en zijn werk is fascinerend. Hoe kwam Joost erbij om dit (onfrisse) werk te gaan doen? Letterlijk op zijn knieën voor de oudere generatie die het goed voor elkaar lijkt te hebben.

Lees verder op mijn blog

[Hester]

Tja. Bevreemdend. In het begin werd ik meegesleept door deze bandagist en zijn wat jolige manier van vertellen. De woningnood en de aftakeling van oude mensen worden benauwend in beeld gebracht en raken dus in eerste instantie wel. Maar ergens over de helft van het verhaal werd het zo richtingloos en karikaturaal dat het me niet echt meer kon boeien. Wat ik jammer vond.

[Gianni Van Den Braak · Rating 3 out of 5]

Eindstand: ⭐️⭐️⭐️.

⭐️⭐️⭐️⭐️ vanwege:
haar spitsvondigheid, originele mix van thema's, een knappe schrijfstijl, zo nu en dan eigenzinnige gedachten en de laatste 100 pagina's las ik heel snel uit!

⭐️⭐️ vanwege:
een inconsistent hoofdpersonage (wat voor figuur is die Joost nou?), te vaak niet-kernachtig, quasi-filosofisch gewauwel (ik snap de heelal-metaforen, en de vervreemding van herinneringen, maar het was af en toe te zweverig, en nietszeggend) en soms clichématig (die steeds terugkomende doos Celebrations die zgn. teloorgang moet voorstellen werd afgezaagd).

[Margriet Smits · Rating 2 out of 5]

Ik zeg niet dat het allemaal de schuld was van dat been. Maar het verhaal is daar begonnen. Het been zat al een tijdje op me te wachten. Blakend van het lymfvocht, glad en hard als een pas aangespoelde kei, verrees het voor mijn gezicht.
p. 7

Steengoede opening van een verder matig boek. Hoofdpersoon Joost is een muzikant die nu werkt als bandagist. Een dolende ziel in de stad, zonder een duidelijk doel. De Moor laat haar personage soms de lezer rechtstreeks aanspreken ‘Bent u daar nog? Sorry, ik was zelf even weg.’ (p. 44). Heel vervelend en kenmerkend: het lukte me nauwelijks om m’n aandacht bij dit verhaal te houden en was, zoals Joost al vermoedde, reeds afgehaakt.

[Harjanti Kertokarijo · Rating 4 out of 5]

Snap ik dit boek helemaal? Zeker niet. Maar ik kon vannacht niet slapen en het sneeuwde heel hard en ik heb al weken zin om een boek van een oude Rus te lezen - en bij die omstandigheden beviel het bijzonder goed om dit boek in één ruk uit te lezen. Daarnaast staat het vol mooie taal en slimme geestigheid.

[Saskia · Rating 4 out of 5]

Boek met veel mooie elementen: spannend plot, gen z meets boomers, de onbetrouwbaarheid van het geheugen, eenzaamheid versus woningnood, smartphone versus literatuur.

[Olaf Floresse · Rating 3 out of 5]

Een tijdje geleden fietste ik langs Nieuwmarkt op de Geldersekade waar een hele puincontainer gevuld was met vergeelde boeken.

Boomers jullie tijd is voorbij. Tijd voor de generatie zonder concentratie.
Een steeds stoffiger hoofdpersonage raakt verstrikt in een beneveld plot. Veelal beschreven in rake observaties en gevatte zinnen.
‘Wie tennist spreekt de taal van de wereld.’ en ‘We moeten niet reizen maar lezen’

Pleidooi voor het lezen van meer literatuur maar na het zoveelste Dostojevski citaat vond ik het wel mooi geweest.

De opgezwollen/Opgezwolle referentie is een beetje flauw maar ik veerde alsnog op.

[Martijn Nicolaas · Rating 2 out of 5]

Ik vond dit enorm tegenvallen. Te veel positieve recensies gelezen denk ik. Het begon goed, met een prettige stijl en een fijne vertelstem. Maar het ontwikkelt zich niet. Het blijft maar doorkabbelen. Joost wordt een zeurderig personage waar de opvattingen van de auteur net wat te veel doorschemeren, mijns inziens. En die opvattingen lijken erg op een oude zeurderige witte man.

[Jan · Rating 3 out of 5]

Joost is bandagist, iemand die benen inclusief voeten van ouderen medisch verzorgt. Zo krijgt hij te maken met mensen in allerlei stadia van alertheid, tot en met dementen, van gelaten tot kordaat voor zichzelf opkomend. Er is in zekere mate sprake van een plot, maar dat wordt niet helemaal volgehouden. Dat is in zekere zin ook niet nodig, want dit is veeleer een ideeënroman. De hoofdpersoon leeft zich in de situatie van zijn klanten in, maakt vergelijkingen tussen de werelden van hen en hemzelf. Dat leidt tot (quasi?)-filosofische (be)spiegelingen. Ten opzichte daarvan zijn er zijlijntjes met een diversiteit aan maatschappijkritiek. Intussen hebben de mensen in zijn kennissenkring hun leven goed op de rails gezet, dat lijkt Joost echter niet te lukken. Het waarom van dat laatste is een kwestie die blijft hangen. Ook dat hoeft niet erg te zijn, als het centrale idee van de roman intact blijft. Eigenlijk is Joost iemand die niet weet te ontkomen aan zijn gelatenheid, ook al doet hij verwoede pogingen tot kordaat optreden, al was het maar vanuit het denkbeeld zijn geliefde een plezier te doen, zij het dat op zijn methode valt af te dingen. In ieder geval zorgt de visie die Joost ontwikkelt over zijn cliëntèle ervoor, dat diverse spiegels kantelen. Hoever komt hij met zijn clementie met dementie? Is hier sprake van een spiegeling zoals ik die zie in het toneelstuk ‘Die Physiker’ van Friedrich Dürrenmatt? Een van de andere achterliggende thema’s is zeker eenzaamheid. Een ander is bijvoorbeeld in hoeverre dromen de werkelijkheid inhalen, of andersom. In verband hiermee een kernzin:
“Misschien is dat precies wat lezen is: dromen onder begeleiding. Maar wat als je stiekem een nachtmerrie krijgt voorgeschoteld?”
JM

[Berlinde Deman · Rating 5 out of 5]

Dit boek is buitengewoon goed geschreven. De pen van Marente de Moor is ongelooflijk. Elke zin is een festijn om meerdere malen in de mond te nemen, alle smaken laten rondzwerven in de mond en dan met veel spijt afscheid nemen. Het betreft het relaas van een jonge muzikant die de brui gaf aan zijn studie en verbanden begint aan te leggen. Het begin van een traag verval van zijn eigen leven, het dagelijksin contact komen met de eenzame en dementerende laag van de bevolking, de etterende wonden. Het wordt allemaal erg plastisch beschreven. Zijn redding is de literatuur, waar hij als dusdanig wordt opgeslokt dat hij zelf realiteitszin verliest. De celebrations die overal rondslingeren bij zijn klanten, hun eenzame verhalen, de zakken 'See, Buy, Fly' van Schiphol, ze geven treffend de sfeer weer. En tijdens het afzakken in zijn zelfgegraven graf, palmt Realty De Zwalm alle prachtige panden in van de oudere bevolking.
Het is maatschappijkritisch, literair en spannend, een grote aanrader.

[Evelyne · Rating 4 out of 5]

Huizencrisis, dementiecrisis, leescrisis. Dat zijn voor mij de belangrijke de thema’s van dit boek. In een sinister, unheimisch verhaal (grappig dat unheimische gezien de dakloosheid van de hoofdpersoon). Ook een soort uitwerking van de these dat je van veel lezen een slechter mens wordt.

Ik moest erg wennen aan de stijl en de opzet waarin je je afvraagt waar de verteller precies is beland vond ik in het begin wat irritant. Ik weet niet wat ik ervan vind dat die verklaring er uiteindelijk komt. Had ook leuk geweest als het een echt spookverhaal was geworden, of dat hij uiteindelijk in het huis van de herinneringen zat.

Wat me wel dwarszat was dat ik me beschaamd voelde dat ik de vele, vele (vele) verwijzingen niet allemaal ken. Natuurlijk is dit een dikke vette hoofdknik naar Notities uit het ondergrondse, Dostojevski wordt de hele tijd aangesproken zelfs. Voel ik me toch stom dat ik dat niet gelezen heb.

[Dunya Dejong · Rating 4 out of 5]

⭐️ 3.5

[Kirsten · Rating 4 out of 5]

Ik vond dit een bijzonder boek. Het bouwt erg langzaam op en de schrijfstijl was erg wennen, maar op een gegeven moment kon ik het niet meer wegleggen!

[Wilte · Rating 2 out of 5]

Joost (29) is bandagist en komt daarom bij veel rijke boomers over de vloer in hun grote koophuizen om benen te zwachtelen. Zelf woont hij nog op een studentenkamer waar hij uit gegooid wordt, samen met vriendin Umay in een geleend tuinhuis en ook even bij zijn moeder in Noord. Wanneer hij stiekem gaat wonen op de bovenetage van een van zijn klanten op de Herengracht ontspoort hij en het boek ook. Drank (vooral wijn in cafe aan de overkant), drugs en oude literatuur. En veel verhuisdozen.

Op zich goed geschreven maar laatste 100 van de 300 pagina’s moest ik echt doorploegen. Vervreemding en wazig, niet alleen de inhoud maar ook de leeservaring.

Heerlijk villeine recensie van Jos Joosten: https://neerlandistiek.nl/2026/01/gro...

[Daniela · Rating 3 out of 5]

De hoofdpersoon Joost glijdt langzaam maar zeker een steeds dieper dal in. Hij krijgt steeds vreemdere ideeën, waardoor ik een flink hoogtepunt verwachtte. Dat bleef helaas uit. Ik vond met name de onmacht, die Joost voelde, frustrerend. Vanwege corona is de wereld (Amsterdam) er zoveel op achteruit gegaan, veel eenzaamheid blijft over en de jongeren van tegenwoordig hebben niet eens meer een plek om te wonen en een leven op te bouwen. Seniele bejaarden kunnen nergens meer wonen omdat er niemand is die om ze geeft of omdat de verzorgingstehuizen vol zitten. De hoeveelheid drugs die Joost neemt, geeft hem ook geen nieuwe ideeën om iets van zijn leven te maken en werken hem eerder tegen. De literatuur die er tussendoor bij komt, vind ik wel leuk en hier en daar zit er ook wat humor verstopt. Ik had halverwege het boek alleen een andere richting verwacht en misschien ook gehoopt, maar voor mijn gevoel loopt het boek af, als een vlammetje dat langzaam uitdooft. Jammer, want er zit zeker potentie in.

[Leo Kennis · Rating 4 out of 5]

Duidelijk een goed geschreven boek. Waarschijnlijk ben ik net niet intellectueel genoeg om het volledig te doorgronden. Het middenstuk is taai maar de uiteinden heerlijk.

[Bart Ongering · Rating 3 out of 5]

De eerste helft van het boek is sterk, maar gaandeweg verlies ik de grip op Joost die teveel een karikatuur wordt. Vraag me ook af hoe relevant dit verhaal js voor de lezer die niet in Amsterdam woont. Soms hele sterke zinnen, schrijven kan de auteur zeker.

[Meike Siemonsma · Rating 3 out of 5]

Viel mij toch een beetje tegen. Geestig geschreven, interessante thema’s. Ik was aan het begin van het boek helemaal gepakt door schrijfstijl en het verhaal, maar het bleef me niet boeien tot het einde, dat steeds chaotischer werd met veel losse eindjes. Origineel was het wel!

[Margot · Rating 3 out of 5]

Boekenclubboek #14 3,5 ster

Misschien ben ik als medewerker in de geriatische zorg niet het juiste publiek.
En heb ik me voor 3/4e vrij intensief geërgerd aan de hoofdpersoon, wat het niet helemaal waard was.
Geen coming of age, Maar een succumbing to madness.

[Jacqueline · Rating 4 out of 5]

Mijn eerste boek van Marente de Moor, en gelijk fan! Iedere zin is prachtig, nou ja, bijna iedere zin, in dit boek. De woordkeuze, de inhoud en de betekenis. De thema’s in dit boek raakten mij. Zoveel herkenning. Confronterend. Een spiegel. Zet je aan het denken. De in stroomversnelling veranderende wereld & maatschappij. De 5 generaties, van de Babyboomers tot generatie Alpha. Hoe verhouden zij zich tot elkaar. Zitten we elkaar echt in de weg? Dit boek maakt dat je stil staat, op t balkon, van bovenaf observeert.

[Marit · Rating 4 out of 5]

Over het algemeen houd ik niet zo van romans die al te veel geworteld zijn in de actualiteit, maar dit is echt goed gedaan. (Alhoewel de toevoeging van fitgirls en het problematische van social media niet hadden gehoeven van mij). Alleen al de openingsscène is geniaal: een been van een bejaarde wordt verbonden, terwijl zij voorleest uit Lijmen/Het been.

[Rieneke Kok · Rating 3 out of 5]

De volkskrant noemde het als beste boek van het jaar en dan daar kan ik een heel eind in mee, maar het einde was een soort nachtkaars. Misschien moet het nog bezinken en maak ik er dan 4 van.