Een meeslepende roman over de grootste heksenvervolging van de Lage Landen
De Spaanse Nederlanden, 1613. Tryn van Vierssen is een poortersvrouw uit Roermond met een negenjarige dochter en een onbevredigend huwelijk. Begin oktober is ze getuige van een verontrustend kinderspelletje op de markt. Het blijkt de vonk in het kruitvat: alsmaar meer vrouwen worden van hekserij beschuldigd en op de brandstapel gezet. Samen met haar stadsgenoten laat Tryn zich meeslepen door collectieve angst voor de duivel. Tot ook haar naam wordt genoemd. Bisschop Jacobus à Castro van Roermond probeert het tij te keren, maar botst daarbij op het plichtsgevoel van de aanklager, scholtis Braetz. Terwijl de bisschop de grenzen van zijn ambt opzoekt, verruilt de scholtis zijn menselijkheid voor wetteksten. Kan de waarheid worden vervangen door overtuiging?
Hellemoer is een historische roman over de grootste heksenjacht van de Lage Landen, een waargebeurd verhaal gebaseerd op brieven en documenten uit het gemeentearchief van Roermond. De roman geeft zowel slachtoffer als dader een levendig gezicht en werpt tegelijkertijd de vraag op of vervolgingswaan wel echt tot het verleden behoort.
Door de bizarre statistieken rondom de heksenvervolging lijkt het soms zo ongrijpbaar, maar dit boekt brengt het dichtbij. Door de ogen van Tryn van Vierssen zien we hoe een toxische cocktail van vrouwenhaat, angst voor de duivel, onwetendheid, groeps mentaliteit, intolerantie van mensen die buiten de norm vallen en zelfs jaloezie en wraakzucht leidden tot een kettingreactie van beschuldigingen van toverij en executies in Roermond in 1613-14. Ondanks de pure gruwel van dit alles was het erg boeiend om te lezen.
Wel werd het na enige tijd wat repetitief met de lange reeks beschuldigingen. Het feit dat veel van de beschuldigde vrouwen weinig meer dan namen waren voor de lezer maakte dat het verhaal soms verviel in een droge opsomming van feiten, met name rond het middenstuk. Pas wanneer Tryn zelf en haar vriendinnen Catharina en Enken ook beschuldigd worden voelde het weer persoonlijker. Wellicht was er ook sprake van een zekere terughoudendheid in het invullen van de persoonlijkheden van de personages, omdat het bij de meeste gaat om personen die echt hebben geleefd. Dit is begrijpelijk, maar maakte dat ik me minder verbonden voelde met de personages.
Desondanks kan ik dit wel aanraden. De angst en onwetendheid die heerste in die tijd is duidelijk voelbaar en riep bij mij medelijden op voor de mensen die leefden in een tijd waarin wetenschap werd gewantrouwd en het lezen en interpreteren van de Bijbel alleen voor geestelijken was weggelegd, waardoor bijgeloof snel vruchtbare grond vond onder het volk.
Mijn derde boek over heksenvervolgingen in de Nederlanden, dit keer in Roermond. Het boek was spannend, meeslepend en tot het einde bleef je je afvragen wat er met Tryn zou gaan gebeuren. Er wordt goed weergegeven hoe mensen in die tijd in angst voor toverij leefden, want voor ons klinkt dat natuurlijk als complete waanzin. Ook wordt er goed uitgelegd hoe een klein geruchtje ervoor kan zorgen dat een ‘heks’ wordt opgepakt, wordt verhoord onder tortuur, daarbij uit onmacht andere vrouwen beschuldigd van toverij waardoor er een kettingreactie aan beschuldigingen ontstaat en er uiteindelijk tientallen vrouwen (en mannen) op de brandstapel eindigen. Als een klein minpuntje vind ik dat het wel heel erg lang duurde voordat tryn werd opgepakt. Op het laatst werd het pas echt spannend, maar dat moest dus ongeveer 200 bladzijdes op zich laten wachten. Voor de rest is het zeker een aanrader!!!🧙🏻♀️
Ik vond Hellemoer een geweldig boek! Geweldig spannend en ik leefde enorm mee met de personages! Het verhaal geeft een goed inzicht in de periode en laat weer eens zien, hoe makkelijk er een enge hysterie onder een bevolking kan ontstaan!
Roermond, 1613 Op de jaarmarkt eist dochter Grietgen de aandacht op door een kunstje uit te voeren met een kruisbeeld. Heel gevaarlijk en al snel worden de roddels in gang gezet. Niet alleen de dochter komt in het vizier, maar ook haar moeder want zij heeft het haar blijkbaar geleerd. De jacht op de hekserij is geopend. Tryn ontfermt zich over Grietgen, een daad die al snel verkeerd wordt beoordeeld. De moeder van Grietgen wordt gearresteerd en dat is het begin van een onomkeerbare kettingreactie van arrestaties en vervolgingen. Helaas ontkomt ook Tryn niet aan de verwijten en beschuldigingen en dat allemaal door een misplaatste grap op straat. De gevolgen zijn niet te overzien.
Heksenvervolgingen, het blijft tot de verbeelding spreken. Hoe is het mogelijk dat zo’n gewelddadige veroordelingen werden uitgevoerd zonder echte bewijzen? Dat kom je te weten in deze historische roman, grotendeels gebaseerd op waargebeurde en gedocumenteerde feiten en met wat fictieve elementen in een onthutsend verhaal gegoten.
Tryn, een huisvrouw met dochter Hille en getrouwd, vriendin Enken gezegend met 4 zonen, Catharina een buurvrouw en vriendin, allemaal vrouwen die zich te pletter werken in het huishouden en zorgen dat alle monden gevoed worden. De auteur heeft zich voornamelijk gebaseerd op het verhaal van Tryn, omdat zij als dochter van een vooraanstaand en hooggeplaatste ambtenaar, redelijk goed gedocumenteerd werd. De briefwisseling die vader Goert tot zijn taak heeft genomen om zijn dochter te vrijwaren zijn goed bewaard gebleven en geeft een verontrustend maar realistisch beeld weer van de mensonterende en wraakroepende handelingen van weleer. Het lijkt een keiharde thriller, maar helaas een geschiedenis die echt gebeurd is. Daarom ook soms moeilijk te bevatten hoe dit ooit de lage landen in zijn ban heeft gehouden.
De auteur weet de personages zodanig reëel en menselijk te schetsen dat je de normen en waarden van die tijd probeert te begrijpen. Natuurlijk wisten ze minder dan wat we nu weten over ziektes, natuurverschijnselen en dergelijke… Ongelooflijk hoe daar direct een hand van satan in wordt herkend. Ook de groepsdruk en de woede die telkens te beurt valt van de ongelukkige vrouw ( en soms uitzonderlijk een man) die tot de brandstapel wordt veroordeeld is niet te bevatten. Toch voel je de opgezweepte gevoelens en de angst voor het onbekende. Dat heeft de auteur heel goed kunnen overbrengen.
De schrijfstijl is heel meeslepend en ondanks het geschiedkundig heel leerzaam is, leest het heel gemakkelijk (dan bedoel ik geen moeilijke termen) want gemakkelijk is het allerminst want mijn maag kwam al in opstand bij de eerste verbranding. Mooi en fraai is het absoluut niet, maar wat een duizelingwekkend verhaal. Des te meer omdat het daadwerkelijk gebeurd is, maar het gaat mijn inlevingsvermogen te boven.
Een absolute must-read en hopelijk toch een deel van de geschiedenis die we voorgoed achter ons kunnen laten. 4,5 sterren
Via de leesclub van de boekenreizigers heb ik het boek Hellemoer, geschreven door Carolien Van ’t Hof, gelezen. Het is het jaar 1613 wanneer we in dit boek Tryn van Vierssen ontmoeten. Zij is een poortersvrouw uit Roermond. Ze is getrouwd, maar dit huwelijk is niet gelukkig. Samen met haar man heeft ze een negen jarige dochter. Begin oktober 1613 is ze getuige van een verontrustend kinderspelletje welke op de Markt van Roermond plaats vind. Dit spelletje is het begin van een verontrustende ontwikkeling in Roermond. Steeds meer vrouwen worden op de brandstapel gezet, omdat ze van hekserij beschuldigd zijn. Tryn en haar stadsgenoten laten zich collectief meeslepen in de angst voor de duivel. Tot ook haar naam wordt genoemd. Bisschop Jacobus à Castro van Roermond probeert het tij te keren, maar hij botst op het plichtsgevoel van de aanklager Scholtis Braetz. De bisschop zoekt de grenzen van zijn ambt op, terwijl de aanklager Scholtis zich steeds meer gaat verschuilen achter de wetteksten. Lukt het de bisschop à Castro om het tij te keren? En hoe vergaat het Tryn van Vierssen, nadat ook haar naam is genoemd bij de verdachtmakingen als heks? Op de cover zien we een vrouw in een grijs/zwarte jurk tegen een grijze achtergrond. Haar haren waaien voor haar gezicht. Wie is deze vrouw? De titel is in het roze uitgevoerd en springt door de rest van de donkere cover in het oog. De cover maakt mij al nieuwsgierig. Het boek is gebaseerd op een waargebeurd gedeelte in de geschiedenis. Voor het schrijven van dit boek heeft Carolien van ’t Hof het nodige onderzoek verricht. Carolien weet de mensen in dit boek een gezicht te geven en ze brengt ook de tijdsgeest heel goed naar voren. De angst en de machteloosheid van de vrouwen over de vraag of zij ook beschuldigd gaan worden van hekserij of niet is duidelijk voelbaar. En de beschrijvingen van de verschillende veroordeelde vrouwen en hoe de omstanders hierop reageerden gaf mij een ongemakkelijk gevoel. Desondanks weet de schrijfster op een goede manier een stukje van de Nederlandse geschiedenis weer te geven. Een stukje geschiedenis waar ik zelf nog niet zo heel veel van af wist.