What do you think?
Rate this book
De moeder van Nicolien
In a series of sweet, touching and sometime funny vignettes, the author describes the weekly meetings with his mother-in-law over a period of thirty years. The reader is witness to the aging and the process of dementia that this lovely woman is going through.
192 pages, Paperback
First published January 1, 1999
3 people are currently reading
84 people want to read
About the author
J.J. Voskuil
42 books60 followersJ.J. (Johan Jacob / Han) Voskuil (1926–2008) publiceerde in 1963 de 1207 pagina's tellende roman Bij nader inzien. Het boek, dat zowel een roman van een generatie als een psychologische roman is, gaat over een groep vrienden, studenten Nederlands in de periode 1946–1953, die een aantal jaren samen optrekken en in de traditie van Du Perron en Ter Braak discussiëren over leven, literatuur en politiek. Aan het eind van de roman moet de hoofdpersoon Maarten Koning, Voskuils alter ego, erkennen dat de vriendschap die er leek te zijn, niet meer dan een illusie was. Bij nader inzien werd in 1991 door Frans Weisz verfilmd voor de VPRO. De serie werd met drie gouden kalveren bekroond.
In 1996 keerden Voskuil en Maarten Koning terug in de kolossale roman Het Bureau die in totaal zeven delen telt: Meneer Beerta, Vuile handen, Plankton, Het A.P. Beerta-Instituut, En ook weemoedigheid, Afgang, De dood van Maarten Koning. De roman beschrijft het leven van Maarten Koning als medewerker van het Bureau: het Amsterdamse Instituut voor Dialectologie, Volkskunde en Naamkunde. Kern van de roman is de vraag hoe mensen die dag in dag uit met elkaar moeten samenwerken zich tot elkaar verhouden.
In 2002 verscheen Requiem voor een vriend, waarin Voskuil voor het eerst zijn alter ego Maarten Koning loslaat. De hoofdpersoon van het boek is niet de schrijver zelf, maar Jan Breugelman. Het boek is een geschiedenis van een vriendschap, die haar oorsprong vindt op de middelbare school, vorm krijgt op de universiteit en in de jaren daarna steeds hechter wordt. In februari 2004 verscheen het eerste deel van de Voettochten: Terloops. Het bevat tien verslagen in dagboekvorm van wandelingen door Frankrijk. Het tweede deel, Buiten schot verscheen in 2005, en het derde en laatste deel, Gaandeweg, is in de zomer van 2006 verschenen. In maart 2007 verscheen Onder andere, een verzameling portretten en herinneringen. Voskuil overleed op 1 mei 2008 na een kort ziekbed. Postuum verschenen zijn romans Binnen de huid en De buurman en de essaybundel Ik ben ik niet, ingeleid door Detlev van Heest.
In 1996 keerden Voskuil en Maarten Koning terug in de kolossale roman Het Bureau die in totaal zeven delen telt: Meneer Beerta, Vuile handen, Plankton, Het A.P. Beerta-Instituut, En ook weemoedigheid, Afgang, De dood van Maarten Koning. De roman beschrijft het leven van Maarten Koning als medewerker van het Bureau: het Amsterdamse Instituut voor Dialectologie, Volkskunde en Naamkunde. Kern van de roman is de vraag hoe mensen die dag in dag uit met elkaar moeten samenwerken zich tot elkaar verhouden.
In 2002 verscheen Requiem voor een vriend, waarin Voskuil voor het eerst zijn alter ego Maarten Koning loslaat. De hoofdpersoon van het boek is niet de schrijver zelf, maar Jan Breugelman. Het boek is een geschiedenis van een vriendschap, die haar oorsprong vindt op de middelbare school, vorm krijgt op de universiteit en in de jaren daarna steeds hechter wordt. In februari 2004 verscheen het eerste deel van de Voettochten: Terloops. Het bevat tien verslagen in dagboekvorm van wandelingen door Frankrijk. Het tweede deel, Buiten schot verscheen in 2005, en het derde en laatste deel, Gaandeweg, is in de zomer van 2006 verschenen. In maart 2007 verscheen Onder andere, een verzameling portretten en herinneringen. Voskuil overleed op 1 mei 2008 na een kort ziekbed. Postuum verschenen zijn romans Binnen de huid en De buurman en de essaybundel Ik ben ik niet, ingeleid door Detlev van Heest.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 23 of 23 reviews
August 22, 2023
Dat werkt erg goed: dagboekfragmenten om in de loop van de jaren de toenemende dementie van moeder weer te geven. Je maakt zo als lezer de aftakeling van dichtbij mee. Het is liefdevol en respectvol beschreven: de vergeetachtigheid, de vergoelijkingen, de irritaties, het onbegrip. En de relativerende humor waarmee de protagonist de situatie tegemoet treedt. Bijzonder. Het is tevens een inkijkje in het burgerlijk bestaan van voorheen. Niet te verwarren met saai, want het boek verveelt geen moment.
November 12, 2021
Maarten en met name Nicolien zijn meestal niet de geduldigste mensen en ze kunnen zich vreselijk ergeren, maar voor hun Moeder kunnen ze dit goed opbrengen. En dat is wel nodig, want ze gaat dementeren en kan talloze malen hetzelfde vragen.
Dit afgeleide boek van Het Bureau vind ik geslaagder dan De buurman. Ondanks de vele herhalingen, word ik het niet zat.
https://lalageleest.nl/2021/11/12/de-...
Dit afgeleide boek van Het Bureau vind ik geslaagder dan De buurman. Ondanks de vele herhalingen, word ik het niet zat.
https://lalageleest.nl/2021/11/12/de-...
February 3, 2019
De schoonmoeder van Maarten Koning
In dagboekvorm lezen we over de veertig laatste jaren van de moeder van Nicolien, de vrouw van Maarten de Koning. Aanvankelijk nog een gezonde, ouder wordende vrouw, maar sluipenderwijs gaat het mis. We maken mee hoe ze langzaam maar zeker dement wordt. Hersenschimmen van Bernlef was schrijnend, doordat we in het hoofd van het slachtoffer zaten, maar De moeder van Nicolien is minstens zo aangrijpend, doordat we meemaken wat er bij de direct betrokken gebeurt.
De tijdspanne tussen de losse dagboekfragmenten omvat aanvankelijk jaren of maanden, later worden dat weken en dagen. Wat eerst nog op vergeetachtigheid lijkt die bij de ouderdom hoort, wordt zo erg, dat er vermoedens ontstaan dat er meer aan de hand is. Pas achteraf valt voor Maarten en Nicolien vast te stellen dat het beginnende dementie was.
Het is de moeder van Nicolien, maar Maarten is bijzonder op haar gesteld. Het is die genegenheid die van deze roman een liefdevol portret gemaakt heeft. Hoewel ook Nicolien haar best doet de situatie het hoofd te bieden, is het toch Maarten die nooit uit zijn slof schiet en met geheugenspelletjes en grapjes probeert ontspannen met zijn gedesoriënteerde schoonmoeder om te gaan. Voor Nicolien is het allemaal veel lastiger en achteraf voelt ze zich schuldig dat ze niet geduldiger was. Maar Maarten probeert dat uit haar hoofd te praten en ook voor de lezer is duidelijk dat het allemaal niet gemakkelijk was. En dat ze er het beste van gemaakt heeft.
Voskuil stijl
Dit is pas het tweede boek dat ik lees van Voskuil, maar toch heb ik al wel enig zicht op de kracht van zijn schrijfstijl, die me zeer aan spreekt. Al kan ik me goed voorstellen dat het een stijl is, die niet bij iedereen aan zal slaan. Net als in De buurman bestaat het verhaal voor een groot deel uit dialogen en veel minder uit beschrijvingen van gebeurtenissen. Heel knap als je dat zo kan opschrijven dat de lezer via de gesprekken de gevoelens kan navoelen die in en tussen de woorden liggen. Daardoor word je veel meer bij de gebeurtenissen betrokken.
Het verschil met Het Bureau, heb ik me laten vertellen, is dat er maar een beperkt aantal personen in voor komt. Maar dat was in De buurman niet anders. Mij stoort het niet. Ik vind deze kleine romans wel zo prettig. Maarten en Nicolien leerde ik al kennen via De buurman. Ze zijn niet wezenlijk veranderd, als is de toon onderling een stuk milder. Het dramatische verloop van de slopende dementie zet de verhoudingen niet op scherp, zoals bij De buurman, maar verzacht de verschillen in karakter en temperament door de zorgen om hun (schoon)moeder.
Een heel herkenbaar verhaal voor iedereen die te maken heeft/had met een ouder familielid dat aan deze ziekte lijdt/leed. Maar ook zonder dat is het levensecht geschreven en daardoor aangrijpend.
Hele recensie lezen? Zie: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
In dagboekvorm lezen we over de veertig laatste jaren van de moeder van Nicolien, de vrouw van Maarten de Koning. Aanvankelijk nog een gezonde, ouder wordende vrouw, maar sluipenderwijs gaat het mis. We maken mee hoe ze langzaam maar zeker dement wordt. Hersenschimmen van Bernlef was schrijnend, doordat we in het hoofd van het slachtoffer zaten, maar De moeder van Nicolien is minstens zo aangrijpend, doordat we meemaken wat er bij de direct betrokken gebeurt.
De tijdspanne tussen de losse dagboekfragmenten omvat aanvankelijk jaren of maanden, later worden dat weken en dagen. Wat eerst nog op vergeetachtigheid lijkt die bij de ouderdom hoort, wordt zo erg, dat er vermoedens ontstaan dat er meer aan de hand is. Pas achteraf valt voor Maarten en Nicolien vast te stellen dat het beginnende dementie was.
Het is de moeder van Nicolien, maar Maarten is bijzonder op haar gesteld. Het is die genegenheid die van deze roman een liefdevol portret gemaakt heeft. Hoewel ook Nicolien haar best doet de situatie het hoofd te bieden, is het toch Maarten die nooit uit zijn slof schiet en met geheugenspelletjes en grapjes probeert ontspannen met zijn gedesoriënteerde schoonmoeder om te gaan. Voor Nicolien is het allemaal veel lastiger en achteraf voelt ze zich schuldig dat ze niet geduldiger was. Maar Maarten probeert dat uit haar hoofd te praten en ook voor de lezer is duidelijk dat het allemaal niet gemakkelijk was. En dat ze er het beste van gemaakt heeft.
Voskuil stijl
Dit is pas het tweede boek dat ik lees van Voskuil, maar toch heb ik al wel enig zicht op de kracht van zijn schrijfstijl, die me zeer aan spreekt. Al kan ik me goed voorstellen dat het een stijl is, die niet bij iedereen aan zal slaan. Net als in De buurman bestaat het verhaal voor een groot deel uit dialogen en veel minder uit beschrijvingen van gebeurtenissen. Heel knap als je dat zo kan opschrijven dat de lezer via de gesprekken de gevoelens kan navoelen die in en tussen de woorden liggen. Daardoor word je veel meer bij de gebeurtenissen betrokken.
Het verschil met Het Bureau, heb ik me laten vertellen, is dat er maar een beperkt aantal personen in voor komt. Maar dat was in De buurman niet anders. Mij stoort het niet. Ik vind deze kleine romans wel zo prettig. Maarten en Nicolien leerde ik al kennen via De buurman. Ze zijn niet wezenlijk veranderd, als is de toon onderling een stuk milder. Het dramatische verloop van de slopende dementie zet de verhoudingen niet op scherp, zoals bij De buurman, maar verzacht de verschillen in karakter en temperament door de zorgen om hun (schoon)moeder.
Een heel herkenbaar verhaal voor iedereen die te maken heeft/had met een ouder familielid dat aan deze ziekte lijdt/leed. Maar ook zonder dat is het levensecht geschreven en daardoor aangrijpend.
Hele recensie lezen? Zie: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
July 15, 2017
Eén ding is zeker: Voskuil kan goed schrijven. In dit boek dat gepresenteerd wordt als ware het een dagboek notities over de schoonmoeder van Maarten (die ook optreedt in Het Bureau). De wat ingewikkelde verhouding tussen zijn vrouw Nicolien en zijn schoonmoeder beschrijft hij met een zekere distantie. Langzaam zie je de ontwikkeling naar dementie bij de oudere vrouw. Met compassie voor beide vrouwen geschreven en naar ik aanneem autobiografisch. Voor mensen die geïnteresseerd zijn in Alzheimer/dementie een must read naast Hersemschimmen van Bernlef en de columns van Hugo Borst.
September 2, 2021
hoewel ik normaal niet zo van literatuur houd, vond ik dit boek toch wel de moeite waard. Het beschrijft in korte fragmenten de aftakeling die bij dementie hoort. Op zo"n manier dat je de aftakeling wel ziet maar het wel menswaardig blijft. Ook mooi dat je dit proces meebeleefde door de ogen van de schoonzoon. Goed geschreven. Zeker een aanrader
July 23, 2022
«‹Mutter hat wieder angerufen›, sagte er, ohne mit dem Tippen aufzuhören. ‹Sie wollte sich Eau de Cologne in die Augen träufeln.
‹Und was jetzt?›, fragte sie erschrocken.
‹Sie wird es nicht tun›, antwortete er, mit den Gedanken bei der Arbeit.
‹Kannst du denn nicht mal einen Moment mit dem Tippen aufhören?›, fragte sie gereizt. ‹Ich rede doch mit dir?›»
Nicoliens Mutter vergisst, sie ist Voskuils Schwiegermutter. Kleine Vergesslichkeiten, ganz normal in dem Alter. Doch dann geht es über die üblichen Gedächtnislücken hinaus. Erst vertauscht sie die Tage, dann kann sie ihre Lieblingslieder nicht mehr mitsingen, zuletzt verirrt sie sich in der Wohnung. J. J. Voskuil hat protokollarisch knapp drei Jahrzehnte (1957 – 1985) die schleichenden Veränderungen von Nicoliens Mutter beschrieben. Der Roma ist bereits 1999 im Original erschienen.
«‹Wo soll ich mich hinsetzen?›
‹Wo Sie immer sitzen.› Es irritierte ihn. Sie saß dort schon seit sieben Jahren, er fand, dass sie es allmählich wohl wissen könnte.
‹Dort?› Aus irgendeinem Grund wollte sie sich immer auf Nicoliens Platz setzen, oder tat sie so als ob, denn es war schwer, bei ihr die Grenze zwischen dem festzustellen, was sie tatsächlich nicht wusst, und dem, was sie nur nicht wusste, weil es nicht in ihrem Interesse lag.»
Mit der Schwiegermutter auf dem Sofa einen Schnaps trinken – sie lieber Eierlikör – einen Spaziergang machen, im Café Törtchen essen; sonntägliche Besuche. Was am Anfang als witzige Episoden betrachtet werden kann entwickelt sich zum Dilemma, das nicht zur Belastung der gesamten Familie führt. Kleine Hinweise, die sich verdichten. Anfangs kommt sie mit Notizen klar, doch als sie nicht mehr die Wochentage zusammenbringt, bricht das Zettelsystem zusammen. Wiederkehrende Fragen – Antworten, die fünf Minuten später vergessen sind. Sich wiederholende Anrufe. Die alte Frau nimmt im Unterbewusstsein ihren Gedächtnisverlust wahr, was sie bedrückt.
«Meine Tochter sagt, dass ich hier bin.»
Orientierungslosigkeit, die Frage danach, wo bin ich hier eigentlich, in welcher Wohnung? Eine schleichende Demenz, szenisch geschrieben, in Dialogform. In der Familie führt die Vergesslichkeit der Mutter hin und wieder zu Ärger, zu Verwirrung, denn die Dame vergisst auch gern all das, zu dem sie keine Lust hat. Liebevoll kümmern sich die Kinder um sie, doch sie benötigt immer mehr Betreuung, was zur Inanspruchnahme der Kinder führt. Ein langer Weg bis zum Auflösen des eigenen Ichs. Eine normale Geschichte – die wahrscheinlich jeder in irgendeiner Form selbst im Umfeld erlebt hat. Eine berührende Chronik.
J. J. Voskuil, geboren 1926 in Den Haag und gestorben 2008 in Amsterdam, arbeitete als Volkskundler und Romanautor. Der siebenbändige Romanzyklus »Das Büro« wurde mit rund einer halben Million verkauften Exemplaren in den Niederlanden zu einem Sensationserfolg. Voskuil wurde mit dem Ferdinand Bordewijk Prijs und dem Libris Prize ausgezeichnet.
‹Und was jetzt?›, fragte sie erschrocken.
‹Sie wird es nicht tun›, antwortete er, mit den Gedanken bei der Arbeit.
‹Kannst du denn nicht mal einen Moment mit dem Tippen aufhören?›, fragte sie gereizt. ‹Ich rede doch mit dir?›»
Nicoliens Mutter vergisst, sie ist Voskuils Schwiegermutter. Kleine Vergesslichkeiten, ganz normal in dem Alter. Doch dann geht es über die üblichen Gedächtnislücken hinaus. Erst vertauscht sie die Tage, dann kann sie ihre Lieblingslieder nicht mehr mitsingen, zuletzt verirrt sie sich in der Wohnung. J. J. Voskuil hat protokollarisch knapp drei Jahrzehnte (1957 – 1985) die schleichenden Veränderungen von Nicoliens Mutter beschrieben. Der Roma ist bereits 1999 im Original erschienen.
«‹Wo soll ich mich hinsetzen?›
‹Wo Sie immer sitzen.› Es irritierte ihn. Sie saß dort schon seit sieben Jahren, er fand, dass sie es allmählich wohl wissen könnte.
‹Dort?› Aus irgendeinem Grund wollte sie sich immer auf Nicoliens Platz setzen, oder tat sie so als ob, denn es war schwer, bei ihr die Grenze zwischen dem festzustellen, was sie tatsächlich nicht wusst, und dem, was sie nur nicht wusste, weil es nicht in ihrem Interesse lag.»
Mit der Schwiegermutter auf dem Sofa einen Schnaps trinken – sie lieber Eierlikör – einen Spaziergang machen, im Café Törtchen essen; sonntägliche Besuche. Was am Anfang als witzige Episoden betrachtet werden kann entwickelt sich zum Dilemma, das nicht zur Belastung der gesamten Familie führt. Kleine Hinweise, die sich verdichten. Anfangs kommt sie mit Notizen klar, doch als sie nicht mehr die Wochentage zusammenbringt, bricht das Zettelsystem zusammen. Wiederkehrende Fragen – Antworten, die fünf Minuten später vergessen sind. Sich wiederholende Anrufe. Die alte Frau nimmt im Unterbewusstsein ihren Gedächtnisverlust wahr, was sie bedrückt.
«Meine Tochter sagt, dass ich hier bin.»
Orientierungslosigkeit, die Frage danach, wo bin ich hier eigentlich, in welcher Wohnung? Eine schleichende Demenz, szenisch geschrieben, in Dialogform. In der Familie führt die Vergesslichkeit der Mutter hin und wieder zu Ärger, zu Verwirrung, denn die Dame vergisst auch gern all das, zu dem sie keine Lust hat. Liebevoll kümmern sich die Kinder um sie, doch sie benötigt immer mehr Betreuung, was zur Inanspruchnahme der Kinder führt. Ein langer Weg bis zum Auflösen des eigenen Ichs. Eine normale Geschichte – die wahrscheinlich jeder in irgendeiner Form selbst im Umfeld erlebt hat. Eine berührende Chronik.
J. J. Voskuil, geboren 1926 in Den Haag und gestorben 2008 in Amsterdam, arbeitete als Volkskundler und Romanautor. Der siebenbändige Romanzyklus »Das Büro« wurde mit rund einer halben Million verkauften Exemplaren in den Niederlanden zu einem Sensationserfolg. Voskuil wurde mit dem Ferdinand Bordewijk Prijs und dem Libris Prize ausgezeichnet.
March 18, 2022
Bijzonder boek! In dialogen lees je over een bejaarde (demente) moeder, haar dochter (Nicolien ook wel Niekewiek genoemd door moeder) en de man van haar dochter (Maarten Koning, hij is ook de hoofdpersoon in het zevendelige verhaal Het Bureau). Twee derde van het boek is een herhaling van zetten (bij elkaar op bezoek, koffiedrinken met een gebakje en borrelen). Daarna verslechterd de situatie van de moeder vooral qua geestelijke gezondheid. Uiteindelijk gaat ze naar een verzorgingstehuis, waar ze naar zo'n 7 jaar overlijdt. Het verhaal speelt zich af van 1957 tot 1985 en gaat dus alleen maar over de drie hoofdpersonen als ze bij elkaar zijn. In het begin wel taai, maar aan het eind heeft het verhaal toch wel iets moois, bijzonders ;-)
September 24, 2024
De stijl is vergelijkbaar met die van de delen van Het Bureau en af en toe figureren de personen daaruit ook in dit boek. Juist door de distantie waarmee Voskuil het proces van dementie bij zijn schoonmoeder beschrijft wordt het wat extra triest. Door de tijd heen wordt het allemaal wat moeilijker in het hoofd van de moeder van Nicolien. Als lezer ben je bijna wat voyeuristisch aanwezig, maar nergens wordt het echt ongemakkelijk en soms levert de beschrijving van haar reacties een glimlach op. De dood is het passende besluit. De vrouw die de moeder van Nicolien ooit was, is dan allang weg. Zij verdween langzamerhand, elke dag een beetje.
October 25, 2017
Ondanks alle lovende woorden op de achterflap lijkt dit toch vooral een makkelijke manier om een extra slaatje uit Het Bureau te slaan. Wellicht is het te wijten aan het strakke calvinistisch realisme van Voskuil, waarbij ieder fragment bewust grote gelijkenis met het andere vertoont, maar de lezer van Voskuils zevendelige meesterwerk zal hier weinig aantreffen dat hij niet eerder gelezen heeft. Dat is de kracht van zijn schrijverschap, maar hier werkt het minder goed, wellicht doordat het boek toch wat fragmentarisch blijft.
March 29, 2019
This book has an interesting setting. This story takes place in daily life. Nicolien her mother is getting dement. This story takes place from 1957 to 1985. In this book you read normal situations (like drinking a cup of thea together) between Nicolien, Maarten Koning (Nicolien her husband) and Nicolien her mother. Nicolien her mother is forgetting more things and is getting more dement.
The reason why I give this 3 stars is because the book was a bit to long for this story. It would be better if it was about a 100 pages long.
The reason why I give this 3 stars is because the book was a bit to long for this story. It would be better if it was about a 100 pages long.
November 21, 2020
Een ontroerend portret van een dementerende vrouw, haar dochter en schoonzoon. Alledrie de personages kende ik al uit de boekenreeks Het Bureau. Heerlijk om ze hier weer terug te zien. Ik heb vooral genoten van de woede van Nicolien. Dankzij het hoorspel van Het Bureau kon ik haar (en Maarten en ‘moeder’) helemaal tot leven wekken.
June 21, 2022
Lijdensweg van dementie in een simpele huiselijke setting. De karakter trekken van elk individu komt met herhaling terug, soms uitermate komisch. Het testen van schoonmoeder door Maarten wanneer Nicolien er niet bij is en de overbezorgde emotionele reacties van Nicolien bijvoorbeeld. Je bent erbij als lezer, knap.
July 18, 2019
Hilarisch
January 16, 2020
niet te versmaden 'nawoord' van het 5000 pagina's tellende Bureau.
August 3, 2022
Leest lekker, boeiend van het beging tot eind..
December 30, 2022
In het jaar dat ik eindelijk Het Bureau las, is dit een mooie toegift.
January 1, 2025
De mentale aftakeling van de schoonmoeder van Maarten Koning wordt fragmentarisch beschreven. Ze wordt dement. Het was fijn om me weer even in de geest van Maarten Koning te bevinden.
December 9, 2013
Uitgelezen omdat als ik aan boek begin het ook wil uitlezen ongeacht wat ik van het boek vind. Sommige stukjes zeker aan het eind van het boek over dementie en over dat nicolien vindt dat ze tekort schiet in de zorg zijn interessant. Het overgrote deel van het boek is niet echt boeiend.
started
May 13, 2008Heel knap maar ik heb de helft gelezen en vind het voor de moment een beetje te triestig.
January 20, 2010
Very very touching. I even cried at the end.
It so sad to lose someone to dementia.
It so sad to lose someone to dementia.
March 9, 2013
Prachtig weer. Het blijft een emotionele klassieker in al zijn eenvoud.
December 23, 2012
Wel een aardig boekje, jammer dat driekwart van de tekst ook letterlijk in Het Bureau staat.
Displaying 1 - 23 of 23 reviews