Duizenden jaren geleden woonden diep in de Euraziatische steppe een aantal stammen, onze voorvaderen. Hun levens waren zwaar: de toekomst was duister en hun religieuze leiders, met hun vele, altoos ruziemakende goden, waren onbetrouwbaar en bedrogen hen met valse rituelen. Eén man kwam in opstand tegen die willekeur van de goden en hun dienaren: Zarathustra. Hij was het die de mensen hoop gaf door hen ervan te overtuigen dat er maar één god bestaat, de bestierder van de wereld. Deze god gaf Zarathustra de opdracht om de mensheid naar het juiste pad te leiden. En Zarathustra begon met zijn missie, volgens het adagium: goede gedachten, goede spraak, goede daden. Zarathustra was de uitvinder van het monotheïsme en zou grote invloed hebben op het jodendom, het christendom en de islam. Duizenden jaren later pakt Kader Abdolah de draad van Zarathustra op en vertelt hij ons de oerverhalen die tot ons diepste wezen behoren. Het resultaat is de schitterende vertelling Zarathustra spreekt. Wie dit boek heeft gelezen en beleefd, zal voorgoed met een andere blik naar de wereld kijken.
Kader Abdolah is the penname of Hossein Sadjadi Ghaemmaghami Farahani, an Iranian writer who also writes in Dutch. Abdolah has lived in the Netherlands since 1988.
He studied physics at the Arak College of Science and fled the country as a political refugee in 1988. Today he lives in Delft (The Netherlands), writing under a pseudonym made up of the names of two murdered friends. Het huis van de moskee (The House of the Mosque), catapulted Abdolah into the Dutch bestseller lists.
Lezer! Laat je meevoeren op een wonderlijke reis van de steppe naar het nu Ontdek de mythen en legenden die de Indo-Europese culturen binden Verwonder je over de wereldveranderende uitvinding van Zarathustra: er is maar 1 god(!) Volg Zarathustra op zijn pad en vergeet niet zijn belangrijke les: goede gedachten, goede woorden, goede daden
In andere woorden: Ik heb heel erg genoten van dit boek :)
Dit boek is een waar avontuur, vol oude goden, onverwachtse wendingen en nieuwe ideeën. Zarathustra's levensloop en de mythen om hem heen worden met veel liefde en aandacht beschreven en vooral met veel humor en originaliteit.
Een mooie introductie van Zarathustra in de Nederlandse taal. Abdolah heeft het talen om taaie literatuur toegankelijk te maken, en tegelijkertijd de sierlijke schoonheid te behouden. Interessant om te lezen hoe invloedrijk de verhalen van Zarathustra en zijn overtuigen waren.
Qua inhoud een boeiend boek. Het is interessant om meer te weten te komen over Perzische mythologie en over Zarathustra.
Op de vorm valt het een en ander af te dingen. De structuur is nogal chaotisch en springt heen en weer tussen tijd en personages en er is veel herhaling (vrijwel elk hoofdstuk begint en eindigt met een verwijzing naar het vorige/volgende hoofdstuk). Ook mist de nodige diepgang en context, waardoor ik het gevoel heb dat ik niet veel meer dan de oppervlakte van de filosofie/het levensverhaal van Zarathustra heb meegekregen.
Dit boek lees je als je fan bent van Kader Abdolah, niet als je fan bent van Zarathustra (zoals ik). Het is me soms allemaal te nonchalant (onaf?) - en er zitten vreemde, storende fouten in ("Romeinen"). Maar het leest gemakkelijk.
Kader Abdolah kan schrijven over de geschiedenis van een vuilbak en ik zou met plezier het lezen. Hij is met overtuiging mijn favoriete Nederlandstalige schrijver. Ik vond het in dit boek alleen jammer dat er zo veel herhaling was en dat het chaotisch leek opgesteld...
“Verspreid goede gedachten, goede spraak en goede daden op de aarde.”
Ik heb al vaker boeken gelezen van Kader Abdolah. Ze spreken me vooral aan door de sprankelende schrijfstijl en de thema’s. ‘De reis van de lege flessen’ en ‘Op zoek naar Ramona’ waarin vooral het vluchtelingenthema en herinneringen aan Iran centraal staan maar ook ‘Spijkerschrift’ en ‘Het huis van de moskee’ die dan weer voornamelijk familiegeschiedenissen zijn. Bij ‘Zarathustra spreekt’ had ik dat gevoel veel minder. In dit boek probeert Abdolah de zoektocht naar onszelf te reconstrueren. Op zoek naar de Perzische profeet Zarathustra belandt hij in de Euraziatische steppen van tien- en twintigduizend jaar geleden. Hier en daar woonden stammen van Indo-Europeanen die verbonden waren door hun taal en nog belangrijker, door hun goden. Het is deze cultuur die de oorsprong van de gedachten, liederen en gedichten van Zarathustra is. Dat de oeroude taal nog steeds sporen heeft in de huidige talen is voor taalwetenschappers geen nieuws. De taal van de steppen heeft het Hindi voortgebracht, het Perzisch, het Duits, het Nederlands, Italiaans, Frans en Spaans maar ook Grieks en Russisch hebben nog overblijfselen van het oeroude Indo-Europees.
In de titel ‘Zarathustra spreekt’ zou men een verwijzing kunnen zien naar Nietzche’s ‘Also sprach Zarathustra’. Waar Virginia Woolf al wist dat fictie meer waarheid bevat dan feiten, zegt ook Abdolah in zijn inleiding dat hij overal heeft gezocht om alles zo correct mogelijk te vertellen maar dat het eigenlijk niet past bij een verhaal waarvan vrijwel niets op ware feiten is gebaseerd. Mythes gaan immers in de loop van de geschiedenis over van de ene cultuur naar de andere en er ontstaat een complex geheel van namen en verhalen die volgens de ene bron totaal anders zijn dan volgens een andere. De mythe van Zarathustra heeft zijn oorsprong bij de geschiedkundige figuur Zoroaster (ook bekend als Zarathoestra of Zarathustra,) hij was een religieuze hervormer en profeet die waarschijnlijk rond 1000 v.Chr. (sommigen zeggen eerder of later) in het huidige Iran of Centraal-Azië leefde. Hij is de grondlegger van het Zoroastrisme, een van de oudste monotheïstische religies ter wereld. (de informatie over deze figuur vond ik in diverse bronnen o.a. World History encyclopedia; Wikisage en National Geographic). Met deze wetenschap gaat Abdolah aan de slag. Hij begint in de steppen om via allemaal korte hoofdstukken te eindigen aan zijn eigen schrijftafel in Nederland.
Alhoewel de reis chronologisch verloopt duurt het even voor Zarathustra tevoorschijn komt. Het verhaal begint op de steppen, die enorme groene vlakte waar veehouders hun leven leiden. Hij heeft het over de taal van de steppen en hoe belangrijk die ook vandaag nog is. Dat reizen doorheen de tijd zien we ook in het verhaal van Zariadares en Odatis, een steppeliefde die in andere eeuwen en culturen verder leeft, bij ons vooral gekend als het verhaal van Romeo en Julia. Dat paarden uiterst belangrijk zijn voor de steppebewoners vindt Kader Abdolah dan weer op een kleitablet uit de veertiende eeuw voor Christus waar duidelijk wordt op uitgelegd hoe je een wild paard kan temmen en trainen. Het loon van de dierenarts was toentertijd trouwens gelijk aan de prijs van een koe blijkbaar. (lezen is dus wel degelijk leren want ik had hier geen flauw idee van). Zo gaat we van hoofdstuk naar hoofdstuk en telkens wordt het belang van iets uitgelegd. De uitvinding van karrenwielen met spaken, van pijl-en-boog en de heilige drank Hum waar je bedwelmd kan van geraken hebben allemaal hun plaats in de geschiedenis van Zarathustra.
De bewoners van de steppen konden niet buiten hun goden en daar hadden ze er dan ook een veelvoud van. Hier komt het verhaal van De Koe in het vizier. Al die goden hadden natuurlijk offers nodig, in dit geval telkens een koe, vooral voor Mitra, de godin van de zon en licht. Zarathustra bedacht in de plaats van al die goden één god, namelijk de god Ahura Mazda en het monotheïsme was geboren. In verschillende gatha’s, religieuze hymnen, vervloekt hij de andere goden en ondermijnt zo hun gezag. Zo volgen we de evolutie van het culturele en spirituele leven via de verschillende verhalen. Hoe ze stapsgewijs de steppen verlaten, de uitvinding van de strijdwagen waardoor oorlogen anders werden uitgevochten, en ook hoe ze een verklaring zochten voor het bestaan. Dat kon ook niet anders, schrijft Abdolah, want na al die ontwikkelingen van gereedschappen, wapens, karren, wielen en landbouw en veehouderij zou de mens zo langzamerhand inderdaad ook wel met een nieuwe uitleg van de wereld moeten komen. Een nieuwe levensbeschouwing die het fundament zou vormen voor nieuwe godsdiensten. Hier komt Ahura Mazda tevoorschijn, een god die op zeven dagen de mens schiep als zijn vertegenwoordiger in de strijd tegen Ahriman, het kwade. De strijd tussen goed en kwaad is ook in het boek van Nietzsche te vinden als één van de belangrijkste thema’s.
In het tweede deel focust de auteur zich vooral op het levensverhaal van Zarathustra. Van de woning van de voorouders van de latere filosoof naar de grootouders van moederskant en de geboorte van zijn moeder waarbij allerlei voorspellende gebeurtenissen plaatsvinden. Zijn kindertijd en zijn stamboom. Hoe hij de eenzaamheid ontvlucht om aan zijn missie te beginnen. In zijn toespraken, liederen en verzen probeert hij de mensen te overtuigen van zijn filosofie. Het lukt niet om de strijd tussen goed en kwaad uit te leggen als een kosmische strijd tussen de krachten van het licht en de duisternis. Hij pleit voor het verwerven van kennis en strijdt tegen de corrupte priesters. Hij raakt ontmoedigt omdat hij niet verder komt met zijn missie en trekt zich terug in de bergen. Tien jaar blijft hij daar om daarna, wijzer geworden, zijn inzichten met de mensheid te delen. Dit keer met meer succes.
Kader Abdolah is in goed gezelschap wanneer hij zijn aandacht richt op Zarathustra. Niet alleen Nietzsche schreef er zijn beroemdste boek over, ook Carl Gustav Jung, de grondlegger van de analytische psychologie sprak er over tijdens een symposium in 1934. De verzen van Zarathustra waren voor zijn tijd zeer modern en Nietzsche beschrijft hem als een wijze, vooruitstrevende denker die al in zijn tijd tegen de magiërs, heksen, tovenaars en vooral tegen de corrupte geestelijke kaste was. Dat de taal ook voor Abdolah heel belangrijk is merk ik aan de hoeveelheid verzen die in het boek zijn opgenomen.
Alhoewel ik heel veel heb bijgeleerd door dit verhaal te lezen, en het erg boeiend vond, kan ik toch niet zeggen dat ik hier werd meegesleept in het verhaal. Het is geen page-turner maar zeker wel de moeite waard als je als lezer geduld kan opbrengen. Dan krijg je na het omslaan van de laatste pagina misschien toch het idee om opnieuw na te denken over wie de mensheid is, waar we vandaan komen en wat we hier doen.
Mooi boek, leest een stukje vlotter dan War and Peace. De vormgeving en het gevoel bij het boek geven een uniek inkijkje in de denkwereld van Zarathustra, maar misschien nog wel meer in die van Kader Abdolah. Al moet ik zeggen dat ik helaas toch weer een beetje teleurgesteld was door de dominantie van mannen in de mythes en heldenverhalen , en de manier waarop vrouwen vooral als lustobject of "moeder/vrouw van" worden afgeschilderd (niet dat dit per sé aan Abdolah te wijten is). Vooral het verhaal over Siavash, waarin ze verliefd is op een man en hem "forceert" om met haar te slapen en hem naar haar bed sleurt terwijl hij nadrukkelijk "nee" zegt , is absoluut het tegenovergestelde van waar vrouwen al eeuwen lang dagelijks mee te maken hebben. Enige reflectie hierop was wel op z'n plaats geweest. Abdolah's beschrijving van de vrouwelijke nakomelingen van de Aria's die hij heeft ontmoet in het westen van Iran: "Ze hadden volle, vlezige lippen, lustig naar het leven (daar ben ik van overtuigd)", zorgt ervoor dat ik me afvraag of het werkelijk de mythes zijn die een ongelijke man-vrouw verhouding beschrijven, of dat het toch ook de schrijver zelf is.
Niet het slechtste boek, ongelofelijk boeiend onderwerp. Het leest echter de hele tijd als een inleiding; boeiende complexiteiten worden afgevlakt en simpeler gemaakt en het taalgebruik heeft veel weg van jeugdliteratuur voor leeftijden 8-12.
3.5/5 - ik vind Kader Abdolah's schrijfstijl altijd heerlijk lezen en het onderwerp was heel boeiend. Hij had alleen net wat meer de diepte in mogen gaan en wat minder mogen herhalen, daarom 3,5 ster
Intrigerend boek met veel verschillen maar ook aardig wat overeenkomsten met de bijbel en de Koran. Ik moest soms wel even goed nadenken met welke goden ik telkens te maken had. Het lijstje voorin het boek was daarbij zeker helpend.
Geïnteresseerd in deze ‘oer-religie’ was ik eerst begonnen in het bekende “Aldus sprak Zarathoestra” van Friedrich Nietsche (dat o.a. bekend is geworden van het door Strauss gecomponeerde “Also sprach Zarathustra”). Daar kwam ik niet goed doorheen, maar gelukkig kwam dit nieuwe boek van Kader Abdolah langs, wat me meer bleek te liggen.
Het boek leest erg prettig. De schrijver begint zijn relaas met de beschrijving van bewoners van de Euraziatische steppegebieden, die te maken hadden met vele goden. In Perzië (het huidige Iran), rond 1500-1000 BCE, kwam Zarathustra (ook wel Zoroaster genoemd) daartegen in opstand en poneerde dat er maar één (goede) god zou zijn. Hij zou door deze god, Ahura Mazda, in een visioen opgeroepen zijn om zijn leer te verkondigen. Zarathustra ging aan de slag en werd daarmee de grondlegger van het zoroastrisme, de eerste monotheïstische religie. Zijn werk als boodschapper viel niet mee, en uiteindelijk zou het ook zijn dood worden. Maar door overlevering heeft zijn verhaal, met de gebruikelijke strijd tussen het goed en het kwaad, toch op één of andere manier standgehouden.
Diverse van de overgeleverde verhalen zouden uiteindelijk de basis vormen voor latere religies als het jodendom, het christendom en de islam. Aanhangers van Zarathustra wonen nu nog voornamelijk in India en Iran, plus daarnaast een paar duizend verspreid over de wereld (Freddy Mercury is een bekend voorbeeld).
De heldere boodschap van de religie is “Goede gedachten, goede spraak, goede daden”. Teksten zijn overgeleverd in de vorm van verzen, de zogenaamde gatha’s. Daarvan zijn nog maar een paar ‘originele’ fragmenten bewaard. De gatha’s zijn zoals gebruikelijk in de loop der tijd aangevuld met andere verhalen en mythes, en vormen nu samen het heilige boek de Avesta. Kader Abdolah vult in dit boek een aantal van deze gatha-fragmenten aan met voor zijn gevoel passende teksten. Fraai hoe Kader Abdolah als geboren Iraniër door studie en onmetelijke interesse erin geslaagd is om in de Nederlandse taal deze soepele verhalende beschrijving van Zarathustra en het zoroastrisme te geven.
Op zich interessant idee, maar de vorm en executie zorgen dat ook dat dit boek niet kan redden.
De framing dat monotheïsme iets perfect is, de ongenuanceerde uitspraken, de claims zonder enige analyse, de kinderlijke taalgebruik alsof het een sprookje is (“Lezer! Ik ben benieuwd wat we gaan vinden.”), de poging niet-poging tot geen/wel wetenschappelijk onderzoek en de aanname dat de lezer een ontiegelijk dom persoon is waardoor alles minimaal drie keer moet worden uitgelegd en vijf keer moet worden herhaald (vertrouw je publiek nou maar, echt, we zijn niet dom) maakt het een, simpelweg gezegd, té makkelijk en té simpel boek. En kan ik het even nog een keer zeggen: stop met de framing (ik werd oprecht gek).
Dit boek viel me erg tegen. De auteur kan schrijven en het onderwerp is interessant. Waarom dan?
De stijl van het boek spreekt me niet aan. Korte mijmeringen met ontelbare herhalingen.
De wijsheden van Zarathustra, overgezet in het Nederlands, raken me nergens. De gatha’s zijn een verzameling algemeenheden die niet landen. De verhalen te beknopt om binnen te komen.
De uitgever had er een scherpere redactie op moeten zetten in plaats van te denken dat de naam van de auteur sowieso goed zou zijn voor verkoopcijfers.
Voor mij is dit een mislukt experiment. Heel jammer, want er had meer ingezeten.
Een prachtige vertelling over de oorsprong van monotheïsme. Mythologie, geschiedenis en heel charmant aangegeven dichterlijke vrijheden wisselen elkaar af. Erg van genoten!
Zarathustra spreekt is niet het soort boek dat ik normaal zou oppakken, en misschien was dat juist waarom ik er zo nieuwsgierig naar werd. Het is een spiritueel en filosofisch werk, waarin Zarathustra – een soort innerlijke gids – rechtstreeks tot de lezer spreekt. De schrijfster, Annick de Witt, gebruikt Zarathustra om grote vragen te stellen over het leven, de mens, de ziel, liefde, waarheid en verbondenheid.
Wat het boek vooral wil overbrengen, is dat we als mensen vaak vergeten dat we deel zijn van een groter geheel. Zarathustra roept op om wakker te worden uit de illusie dat we afgescheiden zijn – van onszelf, van anderen, en van de wereld om ons heen.
Ik vond het mooi dat het boek me echt aan het denken zette, maar tegelijk merkte ik ook dat de schrijfstijl een beetje afstandelijk voelde. Zarathustra spreekt je steeds aan met “u”, en hoewel ik snap dat dat met respect en stijl te maken heeft, voelde het voor mij persoonlijk wat formeel. Daardoor kon ik me niet altijd helemaal verbonden voelen met wat er gezegd werd.
Toch waren er ook momenten die me echt raakten. Aan het begin van het boek komt er een stukje voorbij uit Jip en Janneke – een scène die ik meteen herkende uit mijn eigen kindertijd. Dat stukje voelde als een warme deken:
“Wat zou er aan de andere kant van de heg zijn, dacht Jip. Een paleis? een hek? Een ridder? Hij ging op de grond zitten en keek door het gaatje. En wat zag hij? Een klein meisje. Een klein mondje. En twee blauwe oogjes. Daar zat een meisje. Zij was net zo groot als Jip. Hoe heet je? vroeg Jip. Janneke zei het meisje. Ik woon hier. Gisteren woonde je nog niet hier, zei Jip. Vandaag woon ik hier, zei Janneke.”
Dat stukje bracht meteen een gevoel van herkenning en eenvoud naar boven, iets wat mooi contrasteerde met de meer diepe en abstracte stukken in de rest van het boek.
Zarathustra spreekt is geen boek dat je even snel uitleest. Het vraagt echt om aandacht en ruimte. Soms voelde het wat zwaar of plechtig, maar het gaf me ook nieuwe inzichten en stof tot nadenken. Als je openstaat voor spirituele thema’s en het fijn vindt om over het leven te mijmeren, dan is dit boek absoluut de moeite waard.
Kader Abdolah heeft veel opzoekingswerk verricht over het leven van Zarathustra en de vele verhalen die over hem bestaan bij elkaar gelegd. Dat levert een mooi en interessant beeld op. Al is het een mengeling van archiefstukken, overgeleverde verhalen en eigen(zinnige) invulling. In het eerste hoofdstuk legt hij veel uit over het leven in de steppe van Perzië, zoveel eeuwen geleden. Elk hoofdstukje lijkt een schoollesje dat hij dan weer beëindigt met een korte terugkoppeling naar zichzelf, alsof we aan de keukentafel zitten en hij vertelt over zijn werk. Hier heb ik me echt moeten doorworstelen. Kader Abdolah schreef dit boek in het Nederlands. Toch leken sommige zinnen vertaald met Google Translate. Eigenaardige zinsconstructies, het Hollandse 'ze' waar het 'hen' moet zijn, oubollige alineëring, de korte hoofdstukjes (alsof de lezer maar 3 blz. per keer kan behappen)... ik vond het niet prettig lezen. Wat niet wegneemt dat ik blij ben dat ik me op deze manier kon informeren over Zarathustra.
Dit boek is een leuke en inspirerende kennismaking met de wereld van Zarathustra. Ik wist hier van tevoren weinig van, maar dankzij de heldere stijl en het commentaar van Kader Abdolah werd het onderwerp voor mij heel toegankelijk.
Als je eerder Duizend-en-een-nacht van dezelfde schrijver hebt gelezen, zul je de vertellende toon zeker herkennen. Abdolah weet op een mooie manier het oude verhaal tot leven te brengen. Omdat veel originele bronnen verloren zijn gegaan (zoals kleitabletten van duizenden jaren oud), vult hij de gaten zelf in met zijn eigen interpretaties. Dat maakt het boek misschien minder feitelijk, maar wel des te leesbaarder.
Kortom: dit is geen historisch naslagwerk, maar wel een boeiende en goed vertelde versie van het verhaal van Zarathustra en de mythes die daarbij horen.
Prachtig en intrigerend boek. Over het ontstaan van religie, de rol van goed en kwaad. Over macht en moraal en de functie van mythes en verhalen die overeenkomstig voorkomen in verschillende culturen. Door de manier waarop kader me meeneemt in zijn eigen zoektocht kan ik hem goed volgen. Knap hoe hij me meeneemt als rasechte verhalenverteller. Af en toe een herhaling waardoor ik begrijp wie wie ook alweer was. Zo lees ik makkelijk en aangenaam mee in ingewikkelde materie. Mooie verbinding tussen oude culturen en de huidige tijd. Doordat ik interview hoorde met kader bij OVT vd VPRO begrijp ik ook zijn eigen drijfveer. Dat geeft extra dimensie bij het lezen
Lezer! Laat je bij de hand nemen door Kader Abdolah, langs de verhalen van de steppebewoners, de vroegere goden, de Koningen, de vele versies van mythes en alles rondom het ontstaan van het eerste monotheïstisch gedachtengoed.
Wat het zo leuk maakte, het echt meegaan in het zoeken naar de verhalen rond Zarathustra en alles wat er in die historie interessant is, maakte het soms ook wat traag om echt lekker verder te lezen. Hoe dan ook een fijn boek.
Wat een heerlijk verfrissende schrijfstijl. Kader Abdollah neemt je mee in zijn eigen zoektocht naar Zarathustra op een manier die soms grappig, soms aandoenlijk en soms emotioneel is. Het is ook een toegankelijke manier om te leren over een historisch figuur/historische groep personen die blijkbaar de grondlegger van het monotheïsme is/zijn
Qua inhoud is dit boek erg boeiend. Ook is het duidelijk dat het met enthousiasme en originaliteit is geschreven.
Toch bleef ik me storen aan het feit dat de structuur chaotisch is en de schrijfstijl verre van netjes. Veel onnodige herhaling, betekenisloze zinnen; het lijkt alsof er überhaupt geen redactie overheen is gegaan.
Fascinerend onderwerp voor een boek, maar met de schrijfstijl heb ik een haat-liefde verhouding. Enerzijds maken de beknopte hoofdstukken het toegankelijk. Anderzijds miste ik soms net wat meer achtergronden en diepgang.
Interessant om meer te leren over Persische mythologie, maar de verhalen lijken fragmentarisch, of in ieder geval te weinig gedetailleerd om door gefascineerd te raken. Daarbij kinderlijk van toon en wanorderlijk geschreven.
Meestal leggen we de nadruk op wat is gebeurd na de geboorte van Christus of Mohammed of … De auteur neemt ons een beetje verder terug in de tijd. Mogelijks ook de inspiratie voor de grote wereld religiën. Interessant en leerrijk!
Een interesant boek wat ik een 3.5 geef. Ik vond het vooral leuk om te leren of Iraanse mythes en hoe het verhaal van de Iraniers met Europeanen verbonden is. Helaas wist ik niet door hoe het was geschreven wat interpretatie van de schrijver was en wat het "echte" verhaal is.
23 maart interview ik Kader Abdolah en Gerwin van der Werf in het kader van de Boekenweek 2025 in Forum Groningen - met het thema 'Je moerstaal' kun je zeker iets met deze vertelling.