Jump to ratings and reviews
Rate this book

Όταν παίζαμε για τη νίκη, Καραγκιόζη μου

Rate this book
«Διαβατάρικες σκιές στο σεντόνι της ζωής είμαστε.» έλεγε συχνά ο πατέρας.
«Ας πορευόμαστε με γέλιο και τραγούδι. Κι όποτε σκοτεινιάζει ολότελα,
χορό θα στήνουμε με το σκοτάδι. Αβάντι, μαέστρο!»
φώναζε γελώντας κι άρπαζε την αγαπημένη του φιγούρα…

Γινόμουν δώδεκα εκείνη τη μέρα του Οκτώβρη
που το σεντόνι όλων μας γέμισε ξαφνικά σκιές άγνωστες κι απειλητικές.
Είναι ακόμα νύχτα όταν οι σειρήνες κλέβουν τον ύπνο μας…
«Ξυπνήστε, Κολλητηράκια μου, έχουμε πόλεμο.»

Κάπου στην Αθήνα, τον Οκτώβρη του 1940,
ένα αγόρι συναντά την Ιστορία και πορεύεται μαζί της…

Προλογίζει η συγγραφέας Αγγελική Βαρελλά.
Αφηγείται ο καραγκιοζοπαίκτης Άθως Δανέλλης.

Στο Παράρτημα –που πλαισιώνει την ιστορία– περιλαμβάνονται γλωσσάρι και χρονολόγιο με τα βασικά ιστορικά γεγονότα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ενώ γίνεται αδρομερής αναφορά στις Τέχνες στα χρόνια του πολέμου και της Κατοχής.
Ένα εικονογραφημένο λογοτεχνικό βιβλίο γνώσεων για τον ελληνοϊταλικό πόλεμο και τη γερμανική κατοχή.

72 pages, Hardcover

Published September 23, 2019

About the author

Η Γιώτα Αλεξάνδρου (Yota K. Alexandrou) γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, με καταγωγή από το Λιβίσι της Μ. Ασίας. Υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) καθ’ όλη τη διάρκεια των προπτυχιακών της σπουδών, αποφοίτησε πρώτη, με άριστα, από το Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Με διετή υποτροφία του Ιδρύματος Λίλιαν Βουδούρη, σπούδασε δράμα και θέατρο σε μεταπτυχιακό επίπεδο στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ Αγγλίας. Στη συνέχεια, εργάστηκε ως ηθοποιός και ως υπεύθυνη θεατρικής αγωγής σε δημοτικά σχολεία καθώς και ως εμψυχώτρια εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Σήμερα υπηρετεί ως νηπιαγωγός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

Το βιβλίο της “Όταν παίζαμε για τη νίκη, Καραγκιόζη μου” ήταν στη βραχεία λίστα για τα Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου 2020, τα βραβεία του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και του περιοδικού Ο Αναγνώστης (2019). Το βιβλίο “Φένια, η αγαπημένη των ήχων” τιμήθηκε με Έπαινο από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά (2012) και ήταν στη βραχεία λίστα για τα βραβεία του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου (2015). Το βιβλίο “Τα κλαδιά της σοφίας” ήταν στη βραχεία λίστα για τα βραβεία του περιοδικού Ο Αναγνώστης (2014). Το βιβλίο “Χάρης και Φάρις” ήταν στη βραχεία λίστα για τα βραβεία του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και του περιοδικού Ο Αναγνώστης (2013). Το βιβλίο “Ο Αλέκος στη Χώρα των Παθημάτων” τιμήθηκε με Έπαινο από την Εταιρεία Τεχνών, Επιστήμης και Πολιτισμού Κερατσινίου (2012). Το βιβλίο “Οι Νταήδες του Βυθού και ο Ρομπέν των Θαλασσών τιμήθηκε με Έπαινο από την Πανελλήνια Ένωση Λογοτεχνών (2008).

Συμμετείχε με την ιστορία “Φτερωτές αποστολές …άκρως επικίνδυνες!” στον συλλογικό τόμο “Το γέλιο κάνει καλό στο σχολείο!” του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου (2015), με την ιστορία “Σύνθημα… Λύκος” στη συλλογική έκδοση της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς “Χωρίς Σχολείο” (εκδόσεις Ψυχογιός, 2021) και με την ιστορία “Τσίμπα, τσίμπα με ρυθμό” στην επίσης συλλογική έκδοση της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς “Γιορτή κάθε μέρα, μια Παγκόσμια Ημέρα” (εκδόσεις Ελληνοεκδοτική, 2021).

Στο πλαίσιο του προγράμματος “Μαθαίνουμε στο σπίτι”, παρουσίασε στην Εκπαιδευτική Τηλεόραση στην ΕΡΤ2 τα βιβλία της “Φον ο Φοβερός” και “Φένια, η αγαπημένη των ήχων”.

Με την ιδιότητα της παιδαγωγού-συγγραφέως, έχει συμμετάσχει ως εισηγήτρια σε επιμορφωτικές ημερίδες, έχει υλοποιήσει βιωματικά εργαστήρια για εκπαιδευτικούς και παιδιά και έχει επισκεφτεί νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία εντός κι εκτός της Ελλάδας, στο πλαίσιο προγραμμάτων φιλαναγνωσίας.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
4 (80%)
4 stars
0 (0%)
3 stars
0 (0%)
2 stars
1 (20%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
Profile Image for Pelio Papadia.
276 reviews88 followers
October 12, 2019

Στο νέο της βιβλίο "Όταν παίζαμε για τη νίκη, Καραγκιόζη μου", η Γιώτα Αλεξάνδρου δίνει τον λόγο σε ένα παιδί. Κάπου στην Αθήνα, τον Οκτώβρη του 1940, ένα αγόρι συναντά την Ιστορία και πορεύεται μαζί της… Ένα βιβλίο, λογοτεχνικό και γνώσεων ταυτόχρονα, που πρέπει να υπάρχει σε κάθε παιδική βιβλιοθήκη, γιατί η μνήμη είναι παιδευτική και χρήσιμη. Η συγγραφέας καταφέρνει να συμπυκνώσει τέσσερα χρόνια ιστορίας, από την 28η Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 12 Οκτωβρίου 1944, σε μια εξαιρετική και κυρίως πρωτότυπη αφήγηση, με αρωγούς της το εύρημα του θεάτρου σκιών και του πώς λειτούργησε η τέχνη στον πόλεμο και στην Κατοχή και τις εκπληκτικές εικόνες του πολυβραβευμένου Αχιλλέα Ραζή, που "παίζουν" πανέξυπνα με τα ντοκουμέντα της εποχής. Φυσικά, δεν είναι ένα χαρούμενο ανάγνωσμα. Είναι, όμως, ένα βιβλίο αισιόδοξο, άρτιο, που θα μάθει στα παιδιά ιστορία χωρίς διδακτισμό, χωρίς να τα κάνει να βαρεθούν ή να φοβηθούν ούτε στιγμή.

Προλογίζει η συγγραφέας Αγγελική Βαρελλά. Αφηγείται (με QR Code) ο καραγκιοζοπαίκτης Άθως Δανέλλης. Το βιβλίο συνοδεύεται από παραπομπές, πηγές, γλωσσάρι, χρονολόγιο, βιβλιογραφία και προτάσεις για οπτικοακουστικό υλικό.

Το διαβάσαμε, το ακούσαμε, το απολαύσαμε και μας έδωσε τροφή για πολλή επιπλέον συζήτηση. Σκέφτομαι πως εγώ έμαθα για τον Β' Π.Π. μέσα από τις ζωντανές αφηγήσεις του παππού μου και τα ντοκουμέντα που ακόμα έχω στην κατοχή μου. Ακόμα από τις αφηγήσεις της γιαγιάς μου, αλλά και των γονιών μου που ανήκαν σε μια γενιά που ναι μεν δεν γνώρισε ουσιαστικά πόλεμο (ο πατέρας μου ήταν μωρό, η μητέρα μου δεν ζούσε ακόμα), αλλά μεγάλωσαν με τον πόλεμο στην πλάτη, που ανετράφησαν μέσα από το σύνδρομο της Κατοχής. Για μένα, ο Δεύτερος Πόλεμος ήταν κάτι απτό γιατί ήταν απτό για αυτούς που με μεγάλωσαν. Η γενιά των παιδιών μας, όμως, είναι απομακρυσμένη. Και χρειάζεται τέτοια βιβλία, που γαργαλούν το μυαλό και την ψυχή τους, για να μάθει ιστορία, με τρόπο κατανοητό και προσιτό.
Profile Image for Πάνος Τουρλής.
2,696 reviews168 followers
October 1, 2019
Ο Λευτέρης, γιος και βοηθός καραγκιοζοπαίχτη, ήταν 12 ετών όταν κηρύχτηκε ο πόλεμος με τους Ιταλούς κι επιστρατεύτηκε ο πατέρας του. Γεμάτος αγωνία για την τύχη του, συνεχίζει να δίνει παραστάσεις Καραγκιόζη για να γελάει η γειτονιά κι όταν τα πράγματα σκουραίνουν για την Ελλάδα δε διστάζει να γίνει σαλταδόρος στα γερμανικά καμιόνια ώστε να βοηθάει την οικογένειά του.

Το κείμενο είναι από τα λυρικότερα, συγκινητικότερα και δυνατότερα σε συναίσθημα κείμενα για παιδιά που έχω διαβάσει ως τώρα. Μπλέκονται αρμονικά ο σκληρός ρεαλισμός του πολέμου και η τρυφερή λογοτεχνικότητα των παρομοιώσεων και των μεταφορών, η καθημερινή ζωή και τα βιώματα του Καραγκιόζη. Πώς γίνεται και τα δάκρυα λύπης από τα όσα διαδραματίζονται στο βιβλίο («Και η σημαία ανθίζει στα μπαλκόνια και στις καρδιές μας») να μετατρέπονται σε χαράς και να χαράζει ελαφρά τ’ αχείλι όταν μιλάνε οι φιγούρες («Φέρτε μου τις πιο βρόμικες κάλτσες σας, παιδιά, να τις ρίξουμε να πεθάνουν οι Ιταλοί από την μπόχα»); Πώς γίνεται να καταφέρει μια νεότερη ηλικιακά συγγραφέας όπως η Γιώτα Αλεξάνδρου να αποδώσει με τόση ένταση και παραστατικότητα κι ακρίβεια τις στιγμές χαρμολύπης που πέρασε ο τόπος μας το 1940; Ο Λευτέρης μιλάει σε πρώτο πρόσωπο και παραθέτει αυτούσια κάθε λεπτομέρεια της ζωής του στα σκοτεινά εκείνα χρόνια ενώ δεν ξεχνά να κάνει παραλληλισμούς με τα κείμενα του Καραγκιόζη, τον οποίο δε σταμάτησε να παίζει στο πλάι του πατέρα του για να διασκεδάζουν και να ξεχνιούνται φίλοι και γείτονες.

Ο πατέρας είναι η κυρίαρχη φιγούρα της οικογένειας και παίρνει πάνω του τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Τα παιδιά του τα λέει Κολλητηράκια, λείπει στο μέτωπο, νοσταλγεί το σπιτικό του και επιθυμεί τη νίκη και τελικά, μετά την εισβολή των Γερμανών, επιστρέφει σπίτι εντελώς διαφορετικός: «Στο πρόσωπό του βλέπω τις χαράδρες της Πίνδου. Στα μάτια του τη φωτιά και τον κάματο». Τουλάχιστον εκείνος επέστρεψε, αδύνατος αλλά γερός. Η ιστορία ολοκληρώνεται με την Απελευθέρωση το 1944 και σταματάει εκεί, κατόπιν επιθυμίας του αφηγητή: «Μετά όμως… Δεν θέλω να θυμάμαι».

Αυτή η συναρπαστική και διδακτική ιστορία απευθύνεται σε παιδιά από 8 ετών και πάνω, στα οποία μαθαίνει με τον πιο άμεσο και παραστατικό τρόπο τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, της πείνας, της αβιταμίνωσης ενώ το κέφι και η ανεμελιά του Καραγκιόζη ήταν το καλύτερο «αντικαταθλιπτικό» φάρμακο. Το βιβλίο αυτό είναι μια εκδοτική κίνηση αξιέπαινη, όχι μόνο για τη σύλληψη της κεντρικής ιδέας αλλά (κυρίως) για το άρτιο τελικό αποτέλεσμα.

Η εικονογράφηση του Αχιλλέα Ραζή στέκεται επάξια στα υψηλά επίπεδα του κειμένου με την ποικιλία των οπτικών γωνιών, τις διαφορετικές προοπτικές, τα υπέροχα χρώματα που εναλλάσσονται με πιο σκούρα όταν έχουμε αφήγηση των δύσκολων καιρών, με το αρμονικό συγκέρασμα πρωτότυπης εικόνας και αποτύπωσης φιγούρων του Καραγκιόζη και με την πιστή εικαστική αναπαράσταση ιστορικών φωτογραφιών-ντοκουμέντα, όπως η αποχώρηση του τελευταίου Γερμανού στρατιώτη, η κηδεία του Κωστή Παλαμά κ. ά.

Εκτός από το εξαιρετικό κείμενο, που τόσο γλαφυρά ζωντανεύει τις δύσκολες εποχές της Ελλάδας τότε, συγκίνηση μου προκάλεσε ο πρόλογος της λατρεμένης μου Αγγελικής Βαρελλά, που με το προσωπικό της στυλ καταθέτει τις δικές της πληγωμένες αναμνήσεις από την 28η Οκτωβρίου 1940 ενώ ο καραγκιοζοπαίχτης Άθως Δανέλλης μου έδωσε μια οπτική γωνία που δεν είχα υπολογίσει ως τώρα: πώς έπαιζαν, πώς δούλευαν οι άνθρωποι του Θεάτρου Σκιών στον ελληνοϊταλικό πόλεμο και στην Κατοχή, τι ζητούσε ο κόσμος να παίξουν; Το κείμενο αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα αν σκεφτεί κανείς πως ο κύριος Δανέλλης είναι μαθητής του αξεπέραστου Μάνθου Αθηναίου, με τον οποίο είχαν πάμπολλες συζητήσεις, αποσπάσματα των οποίων παραθέτει αυτόθι. Το βιβλίο συνοδεύεται από Πηγές, Γλωσσάρι, Βιβλιογραφία, Χρονολόγιο των γεγονότων και αφιέρωμα στις Τέχνες στα χρόνια του Πολέμου και της Κατοχής. Επίσης περιέχεται QR Code για όσους θέλουν ν’ ακούσουν την αφήγηση του βιβλίου από τον καραγκιοζοπαίχτη Άθω Δανέλλη.

«Όταν παίζαμε για τη νίκη, Καραγκιόζη μου» ήμαστε ένα, αγαπούσαμε ο ένας τον άλλον, ψάχναμε τρόπο ν’ αλαφρύνουμε τις ψυχές από την αγωνία και την πείνα. Και χάρη στην εξαιρετική πένα της Γιώτας Αλεξάνδρου και τον σημαντικό χρωστήρα του Αχιλλέα Ραζή τα παιδιά ζουν από κοντά όλα τα γεγονότα, κατανοούν τον ρόλο ενός ξεχασμένου αλλά όχι αλησμόνητου Θεάτρου Σκιών σε μεγάλο μέρος της πρόσφατης Ιστορίας και αρχίζουν να σκέφτονται και ν’ αναρωτιούνται για ένα σημαντικό κομμάτι του παρελθόντος όλων μας. Γιατί: «Διαβατάρικες σκιές στο σεντόνι της ζωής είμαστε», όπως έλεγε κι ο πατέρας του Λευτέρη και πρέπει να τις αγκαλιάζουμε άφοβα, για να συμφιλιωθούμε με το παρελθόν μας και ν’ αγαπήσουμε το παρόν μας!
Displaying 1 - 2 of 2 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.