Dit is het boek waar Els Witte jaren aan heeft gewerkt: een standaardwerk over een cruciale periode uit de geschiedenis van de Lage Landen. Na een korte Belgische revolutie kwam erin oktober 1830 een einde aan het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Een onvermijdelijke wending in de geschiedenis, zo lijkt het nu, maar dan wordt geen rekening gehouden met de felle oppositie van de orangisten. Die beweging van Oranjegezinden uit de elite in Vlaanderen, Brussel en Wallonië stelde alles in het werk om weer aansluiting te vinden bij het Nederlandse koninkrijk. Zeker in de jaren 1830 - toen nog duchtig werd gebakkeleid over de verdeling van de inboedel - converseerden de orangisten in het grootste geheim met gelijkgezinden boven de Moerdijk. Niet zonder gevaar, want zij werden door het Belgische gezag hardhandig onderdrukt, van alle macht beroofd en zelfs weggejaagd naar het noorden. De gerenommeerde historica Els Witte gaat op ontdekkingstocht naar de wortels van het orangisme. Uit nauwelijks onderzochte archieven haalde zij veelzeggende correspondentie, die vaak in geheimschrift was opgesteld. Aan de hand van die bronnen weet Witte een uniek en rijkgeschakeerd beeld te schetsen van de orangistische organisaties, gedragscodes en strategieën. Ook werpt zij een licht op de druk beoefende Oranjecultus, die nog lang niet is doodgebloed.
Ik heb veel bijgeleerd over de ontstaansgeschiedenis van België en over de tegenbeweging van het Belgisch orangisme. Wie een fan is van geschiedschrijving a la Bart Van Loo zal misschien meer moeite hebben met de droge gedetailleerde aanpak - soms krijg je ellenlange opsommingen van bv orangistische figuren in de verschillende Belgische steden - maar de auteur slaagt erin het historisch beeld van die periode bij te stellen.
Els Witte levert een erg grondig onderzoek af, dat inderdaad belangrijke nieuwe inzichten bevat. Jammer genoeg doet ze dat op een niet altijd even elegante wijze. Wat is er mis met voornamen, bijvoorbeeld?
Dit is een van de beste studies naar het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en de Belgische Revolutie. Het is alleen te saai om een echt publieksboek te zijn
Taaie lectuur, zelfs voor iemand met historische vorming. Dit is eigenlijk een werk voor specialisten, waar algemeen geïnteresseerde lezers weinig aan hebben. De auteur veronderstelt (te) veel voorkennis bij de lezer en gaat sterk in op details uit de vele originele bronnen die ze raadpleegde. De taal is ook vrij ouderwets en schools. Dit is ongetwijfeld een belangrijke studie voor specialisten, maar niet geschikt voor de algemeen geïnteresseerde lezer die zeker teleurgesteld zal zijn.
Het boek is een goed uitgewerkt overzicht van het orangisme tijdens en na de Belgische onafhankelijkheid. Het enige wat soms ontbreekt, is de situering in een iets breder politiek kader.
Wel heel erg gedetailleerd, met al die namen. Maar zeker een standaardwerk en verplichte lectuur voor iedereen die de geschiedenis van B wil begrijpen.