Günümüzden 2500 yıl önce Atina’da kurulan ve dünyanın ilk demokrasi deneyimi olma özelliğini taşıyan demokrasi diğer antik demokrasiler için örnek oluşturduğu gibi, modern çağlardaki siyasal düşünceler, yenilikçi hareketler ve demokratik sistemler için de esin kaynağı olmuştur. Yazar Prof. Thomas Noel Mitchell, Yunan dünyasını sarsan devrimci hareketler sonucunda doğan bu radikal siyasi düşüncenin nasıl ortaya çıktığını sorguluyor, ayrıca sağlam bir biçimde kök salarak sonraki iki yüzyıl boyunca nasıl evrildiğini ve sonunda üstün askerî güce sahip Makedon istilacılar tarafından nasıl sona erdirildiğini gözler önüne seriyor. Mitchell’ın Atina demokrasisinin öyküsünü sürükleyici bir biçimde anlattığı geniş kapsamlı eseri ilk demokratik yönetim modelinin çevresindeki önemli sorulara cevap arı Demokrasinin ortaya çıkmasına ve kökleşmesine neden olan siyasal düşünce ve inançları başlangıçta ne tetikledi? Sistem hangi yönleriyle başarılı, hangi yönleriyle başarısız oldu? Bu model hem bir imparatorluğa evrilerek taçlanan hem de sanat, edebiyat ve felsefe dünyasını dönüştüren devasa bir kültür devrimini nasıl mümkün kıldı? Atina demokrasisinin yıkımını hazırlayan zayıf noktası neydi? Thomas Mitchell, Eski Yunan demokrasisini Atina özelinde ele aldığı eserinde sadece Atina demokrasisinin yükseliş ve çöküş sürelerini tarihsel bağlamıyla irdelemiyor, aynı zamanda dünyanın en etkili yönetim biçimi olan demokrasinin antik kökenlerine ve mirasına dair derin bakış açıları sunuyor. Gerek konusu gerek içeriği bakımından Türkiye’de bir ilk olan ve çok önemli bir boşluğu dolduran eser Eski Çağ tarihi, klasik filoloji, klasik arkeoloji, hukuk, siyasal bilimler, ekonomi, uluslararası ilişkiler alanlarının uzmanları ve meraklıları için son derece aydınlatıcı, mükemmel bir başvuru kaynağı niteliğini taşıyor.
Thomas N. Mitchell is professor and former provost and president of Trinity College Dublin and chair of its School of Classics. He is a member of the Royal Irish Academy and the American Philosophical Society. He lives in Dublin.
Bugün demokrasi diyerek kısaca kodladığımız şeylerin ilk ortaya çıkışı etraflıca değerlendirmiş yazar. Demokratik ruhun ve ilklerin Atina için neler ifade ettiği analiz edilerek bir anlamda günümüz demokrasileri için de bir analoji alanı ortaya koymuş. Kitap, antik kaynakları detaycı, modern kaynakları ise kapsamlı kullanılması bakımından ayrıca dikkate değer. Tek eleştiri noktası kitabın son sözünde aslında demokratik düşüncenin içerisine oturduğu belirtilen isonomia kavramına yeterince değinmemesi oldu. Bu kavramın demokratik düşünüşe neler kattığının daha ayrıntılı bir değerlendirmesini beklerdim.