De vloek van Big Tech. De juridisch-technologische wortels van constitutioneel verval en digitaal feodalisme

by Reijer Passchier

Bedreiging van de democratische rechtsstaat
In toenemende mate bedreigt Big Tech niet alleen een aantal specifieke democratische en rechtsstatelijke waarden, zoals de privacy van burgers en de vrije mededinging in de economie, maar ook de meer algemene constitutionele structuren die de bescherming van zulke waarden überhaupt mogelijk maken. Denk daarbij aan de sterke, ‘soevereine’ staat of unie van staten, het onderscheid tussen publiek en privaat, burgerschap en de levendige civil society. Hoe heeft dat kunnen gebeuren? Die vraag probeert dit boek te beantwoorden.

Recht als de grondslag van macht
Onderscheidend is dat dit boek daarbij focust op recht, technologie én hun onderlinge interactie door de tijd heen. Zo blijken het moderne eigendomsrecht, het ondernemingsrecht en het internationale recht in hoge mate aan het ontstaan van Big Tech en het daarmee geassocieerde constitutionele verval te hebben bijgedragen. Digitalisering komt vervolgens naar voren als zowel een reflectie als als een katalysator van een langeretermijnfeodaliseringstrend.

Civil society versterken
De vloek van Big Tech biedt aldus een uniek en multidisciplinair perspectief op een van de meest urgente maatschappelijke uitdagingen van dit moment. Dit boek is essentieel voor iedere student, wetenschapper, politicus, beleidsmaker en burger die in tijden van verdere industrialisering, informatisering en extreem gigantisme effectief wil meedenken over en/of bijdragen aan het behoud van de democratische rechtsstaat en zijn fundamentele waarden.

Genres: Nonfiction

229 pages, Paperback

Published December 1, 2024

Reviews

[Hendrik Dejonckheere · Rating 3 out of 5]

Dit boek beschrijft voor het grootste deel de structuur van het feodalisme en zet dat af tegen de wijze waarop big tech nu functioneert. Ik moet hierbij helaas opmerken dat het boek dat ik heb gekocht een 18 tal pagina’s mist terwijl er 18 pagina’s dubbel zijn afgedrukt. Passchier laat overduidelijk zien dat het gigantisme vooral het gevolg is van het mogelijk maken van de naamloze vennootschap.De scheiding tussen bestuur en eigendom die het mogelijk maakt dat een onderneming zich volkomen asociaal gaat gedragen. Als vervolgens door internationale afspraken conglomeraten zich over de wervelde gaan bewegen zonder ergens echt verantwoording te moeten afleggen zijn alle juridische condities geschapen voor de explosie aan rijkdom die met de big tech bedrijven nu gerealiseerd wordt in de handen van enkele superrijken die daarmee letterlijk boven de wet komen te staan. De 7 ICT gerelateerde eigenschappen van deze bedrijven versterken dat proces.
Wat ontgoochelt aan dit boek zijn de gesuggereerde oplossingen, die liggen vrijwel allemaal in het verlengde van de oplossingen die hij in de hoofdstukken daarvoor als onrealistisch neerzet. Kortom het blijft bij een aardige schets van het probleem zonder enig zicht op een realistisch antwoord. De omvang van het probleem is met de bundeling Trump-Musk alleen maar pregnantere geworden. De wijze waarop Trump nu Oekraïne benaderd als een leenheer tegen een afdracht aan zeldzame metalen illustreert de probleem analyse ten volle echter zonder de rol van de superstaten (USA -China) daarin adequaat te typeren. Dat we met een aanzienlijk democratisch probleem zitten is duidelijk. Nu het antwoord nog!

[Leon van der Werf · Rating 4 out of 5]

De globalisering brengt vooruitgang, maar ook grote gevaren met zich mee. Als democratieën hun werk niet naar behoren kunnen doen en de grote bedrijven hun processen en winst optimaliseren, kan de wereld in chaos veranderen. Goed, leerzaam en leesbaar boek.