Liefdesbrieven van een kampbeul

by Rik Kuiper

Kan iedereen uitgroeien tot oorlogsmisdadiger, als de omstandigheden daarom vragen?

'Hoeveel ik van Fokko'tje houd, kan ik niet schrijven en niet met woorden zeggen, Erika. Maar als ik bij jullie ben, dan zul je dat wel dat geldt ook voor jou, Vrouwke.' Uit een brief van Willem aan Erika

Willem van der Neut mishandelde als bewaker in Kamp Amersfoort vele gevangenen en maakte deel uit van het executiepeloton. Wat was hij voor een man? Was hij een 'beestmens', zoals de naoorlogse kranten hem noemden? Een psychopaat, die in het kamp driften botvierde die hij eerder onderdrukte? Of was hij een doodgewone man die door de bijzondere omstandigheden in een monster veranderde?

Van der Neut werd na de oorlog gearresteerd en tot de doodstraf veroordeeld. Vanuit gevangenschap schreef hij honderden brieven aan zijn geliefde Erika en hun zoontje Fokko. Maar hoe oprecht waren die brieven? En waarom stopte het contact met Erika en Fokko nadat hij uit de gevangenis wist te ontsnappen en onderdook in West-Duitsland? In een poging tot antwoorden te komen reconstrueert journalist Rik Kuiper dit verhaal. In de hoop dat deze geschiedenis ons meer leert over de duistere kanten van de mensheid, waar we vandaag de dag nog altijd mee te maken hebben.

Rik Kuiper is verslaggever bij de Volkskrant. Het liefst schrijft hij waargebeurde verhalen die spannend blijven tot het einde, zoals zijn verslag over een tragische expeditie op de Mount Everest of over een Friese Siamese tweeling die in de jaren 50 wereldnieuws werd. Hij schrijft ook kortere verhalen, zoals de wekelijkse serie Die ene leerling. Rik werd twee keer genomineerd voor De Tegel en is driemaal door de Stichting Verhalende Journalistiek uitgeroepen tot 'Meesterverteller'.

Genres: History, Nonfiction

326 pages, Paperback

First published February 11, 2025

Reviews

[Connie Leliveld · Rating 4 out of 5]

Een paar jaar geleden stond er in de volkskrant een artikel over deze man. Ik ben er toen achtergekomen dat het een neef was van mijn schoonmoeder. Zij was 8 jaar jonger maar moet ervan geweten hebben. Helaas kan ik het haar niet meer vragen want ze is in 2020 overleden. Het boek heeft indruk gemaakt: Bizar dat mensen tot zulke afschuwelijke daden komen. En die daden staan in schril contrast met de brieven aan zijn vrouw en zoon.

[Sophie · Rating 4 out of 5]

3 woorden: WAT. EEN. VERHAAL.

[Saskia van Rumt · Rating 4 out of 5]

De journalist probeert de rest van het leven van een kampbeul te laten zien. Ik krijg echter op geen enkel moment een band met de hoofdpersoon. Dat was ook wel goed voor mijn eigen gemoedsrust.

Samen met de zoon gaat de journalist op zoek naar meer informatie over de vader. Een interessante zoektocht, waar ze nog een ander familielid tegenkomen.

[Roma · Rating 4 out of 5]

Ik heb dit boek geluisterd (gebinged) als podcast van de Volkskrant. Het leek mij erg interessant om me juist eens in het perspectief van een dader te verplaatsen, itt de vele vele literatuur/film die over de slachtoffer positie gaat.
Maar aangezien de dader niet meer leeft, was dat ook hier toch lastig. De motieven van de Nederlandse SS'er die kampbewaarder was in kamp Amersfoort worden geconstrueerd op basis van vele liefdesbrieven die hij aan zijn Nederlandse vrouw, secretaresse in het kamp, heeft geschreven vanuit de gevangenissen waarin hij na WWII vast zat. Zijn zoon heeft deze brieven 'geërfd' en gedoneerd aan het NIOD, waar Rik Kuipers ze vond. Hij heeft ze verweven tot een interessant verhaal, maar wel één met open eindjes.

[Inno van Lieshout · Rating 3 out of 5]

Het door journalist Rik Kuiper uitgeplozen leven van kampbeul Willem van der Neut leest gemakkelijk, alhoewel ik de regelmatige overpeinzingen van de schrijver niet prettig vind. "Wat zou Willem op dit moment gedacht hebben? Zou hij dit of zou hij dat?" Hou je bij de feiten die je kunt aantonen, zou ik zeggen. Dat maakt het boek alleen maar sterker.

[Mirjam Mulder · Rating 4 out of 5]

Heel indrukwekkend boek en zoals de schrijver zelf aangeeft: een driedimensionaal beeld van een kampbeul. Een waargebeurd verhaal, niet alleen over de liefdesbrieven maar over alle personen die verbonden zijn aan de schrijver van de liefdesbrieven.