Αδύνατες πόλεις

by Νίκος Α. Μάντης

Εϊντζελτάουν, Νερόπολη, Βυζανμπούλ, Ιστάντιουμ, Γκενιάλ, Μόσχα -πόλεις του μυαλού και της φαντασίας, πόλεις με υλική υπόσταση και πρωτεύουσες στα φασματικά βασίλεια της προσομοίωσης. Στον κόσμο του όψιμου εικοστού πρώτου αιώνα, η Ευρώπη, αδύναμη πλέον, περιορίζεται στον ρόλο ενός αχανούς θεματικού πάρκου. Εκεί, οι άνθρωποι, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, ζουν ως υπήκοοι-εκθέματα μέσα σε πιστές αναβιώσεις ιστορικών περιόδων, αρνούμενοι τη σύγχρονή τους πραγματικότητα. Παράλληλα, οι εξελίξεις της τεχνολογίας, πίσω από τις οποίες βρίσκεται ο μεγιστάνας Ντεβέντρα Πούρι, έχουν επιτρέψει τη μετατροπή ακόμα και του τελευταίου ατομικού οχυρού, της συνείδησης, σε ανταλλάξιμο είδος, σε ένα σύνολο δεδομένων που μπορεί να φορτωθεί από σώμα σε σώμα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το διοικητικό στέλεχος Νίκο Μαυρίδης, η υπεύθυνη ασφαλείας Βίκα Κορτέζ και ο πνευματιστής-γκουρού Ιγκνάτι Βασίλιεβιτς Ροστόφ παλεύουν για να επιβιώσουν και να διατηρήσουν την ανθρώπινη φύση τους, αλλάζοντας ασταμάτητα πόλεις, εποχές, σαρκία και ταυτότητες.

Είναι οι "Αδύνατες Πόλεις" μιας έσχατης μορφής ύπαρξης, όπου όλα μπορούν να συμβούν και όπου τίποτα δεν αποκλείεται. Μια κόλαση που μοιάζει με ανεστραμμένο παράδεισο, στο βάθος ενός θρυμματισμένου καθρέφτη.

1000 pages, Hardcover

First published October 1, 2024

About the author

Ο Νίκος Α. Μάντης γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Στο παρελθόν έχει ασχοληθεί με το θέατρο και την ποίηση. Το Πέτρα Ψαλίδι Χαρτί είναι το τρίτο μυθιστόρημά του. Από τις Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία του Ψευδώνυμο (διηγήματα, 2006), Το χιόνι του καλοκαιριού (μυθιστόρημα, 2010) και Άγρια Ακρόπολη (μυθιστόρημα, 2013), το οποίο τιμήθηκε με το Βραβείο Μυθιστορήματος του ηλεκτρονικού περιοδικού «Ο Αναγνώστης» (2014). Έχει τιμηθεί με το βραβείο μυθιστορήματος της Ακαδημίας Αθηνών (Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη) για το βιβλίο του Οι τυφλοί.

Reviews

[Tasos · Rating 4 out of 5]

Αν το Αδύνατες Πόλεις είχε γραφτεί από ξένο συγγραφέα κι ερχόταν στα μέρη μας μεταφρασμένο, είμαι σίγουρος ότι θα είχε προκαλέσει περισσότερες αντιδράσεις και μεγαλύτερο αντίκτυπο, αλλά από την άλλη καταλαβαίνω εν μέρει (χωρίς να συμμερίζομαι) την επιφυλακτικότητα για ένα μυθιστόρημα 1000 σελίδων με θέμα την τεχνητή νοημοσύνη σε ένα εγγύς και άκρως δυστοπικό μέλλον, το οποίο αποτελεί μία από τις πλέον φιλόδοξες απόπειρες της ελληνικής (και όχι μόνο) πεζογραφίας να αρθρώσει έναν σύνθετο, διακειμενικό στοχασμό πάνω στην ιστορία, την τεχνολογία και τη ρευστότητα της ταυτότητας σε έναν κόσμο που μεταβαίνει βίαια προς μια μετα-ανθρώπινη συνθήκη.

Κι όμως, ο όγκος του βιβλίου δεν θα έπρεπε να τρομάζει, όχι μόνο γιατί τελικά αυτό το πυκνό και πολυστρωματικό αφήγημα διαβάζεται άνετα και με ανυποχώρητο ενδιαφέρον καθ’ όλη την έκταση του, αλλά κυρίως γιατί ο Νίκος Μάντης (τον οποίο πρώτη φορά διαβάζω) επιτυγχάνει μέσα από την αποσπασματική και πολυφωνική δομή και την ενσωμάτωση ετερογενών κι ετερόκλητων υλικών να συνθέσει ένα παλίμψηστο, στο οποίο κάθε νέα εκδοχή του μέλλοντος που πλάθει εγγράφεται πάνω στην προηγούμενη και συγκροτούν όλες μαζί ένα σύνθετο μωσαϊκό που προκαλεί την διαδραστική αναγνωστική συναρμολόγηση.

Με αφετηρία μια Ευρώπη που έχει μετατραπεί σε θεματικά πάρκα εικονικής πραγματικότητας, διοικούμενα από μια μονοπωλιακή εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης κι έναν δισεκατομμυριούχο guru που μοιάζει βγαλμένος από τα πιο υγρά όνειρα του Ίλον Μασκ, το βιβλίο ακολουθεί τη δομή ενός συγκερασμού φιλμ νουαρ και βίντεο γκέιμ και οι ήρωες του καταλήγουν σε μια υβριδική Ιστανμπούλ όπου η Ιστορία γράφεται και ξαναγράφεται από τη αρχή μέσα από αλλεπάλληλα επίπεδα προσομοίωσης, όπου κάθε βεβαιότητα εξαϋλώνεται.

Από τον τίτλο κιόλας γίνεται πασίδηλο ότι ο συγγραφέας δεν φείδεται φιλοδοξιών και διακειμενικότητας (εκτός από τον Καλβίνο παρελαύνουν σε κάθε κεφάλαιο ο Μπόρχες, ο Έσερ και οι Αμερικανοί μεταμοντερνιστές), είναι ωστόσο αναζωογονητικό σε μια εσωστρεφή λογοτεχνική σκηνή να τολμά ένας συγγραφέας να αρθρώσει την ελληνική εκδοχή σε έναν ευρύτερο, διεθνή διάλογο για το μέλλον της ιστορίας, της τεχνολογίας και της ίδιας της αφήγησης.

Κι εν πολλοίς να το καταφέρνει.

[Άγης · Rating 5 out of 5]

Μέσα του 21ου πρώτου αιώνα, ύστερος καπιταλισμός και ένας κόσμος όπου τα κράτη έχουν εκχωρήσει την εξουσία τους στις μεγάλες εταιρίες. Η Ευρώπη, αδύναμη πλέον, έχει μετατραπεί σε ένα αχανές θεματικό πάρκο, διάσπαρτη με αδύνατες, “αόρατες” πόλεις όπου με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης οι άνθρωποι, χαμένοι σε μια μικροαστική, αναχωρητική στοιχιοντολογία βγαλμένη από κάποιο ζοφερό εφιάλτη του Μαρκ Φίσερ τοποθετημένο στο Westworld, ζουν ως υπήκοοι-εκθέματα μέσα σε πίστες αναβίωση ιστορικών περιόδων, προτιμώντας την βεβαιότητα μιας ζωής στο παρελθόν, βασισμένης σε ένα προκαθορισμένο σενάριο, από την γκρίζα, πεζή καθημερινότητας μιας κοινωνίας που έχει βουλιάξει στον καταναλωτισμό και τον ηδονισμό.

Τα πάρκα, τα διαχειρίζεται η εταιρία Life.2, θυγατρική της Afterlife, της μεγαλύτερης τεχνολογικής εταιρείας του κόσμου και μάλλον του ισχυρότερου οργανισμού του κόσμου, με τα κράτη να έχουν έναν κατ΄ επίφαση εποπτικό ρόλο, έχοντας στα πάρκα τοποθετημένου πράκτορες που φροντίζουν διακριτικά για την ορθή λειτουργία τους, μαζί με τους υπαλλήλους της Life.2.

Τέτοιοι είναι, και το υπαγόμενο στα σπαράγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης διοικητικό στέλεχος Νίκο Μαυρίδης, ένας άντρας στοιχειωμένος από το παρελθόν του και τον χαμό της γυναίκας που αγάπησε, και η μυστηριώδης επόπτρια της Life.2 Βίκα Κορτέζ. Δύο ετερόκλητοι χαρακτήρες που οι δρόμοι τους συναντιούνται όταν ο Μαυρίδης καλείται να διαλευκάνει τον ταυτόχρονο θάνατο οχτώ εποπτών από φυσικά φαινομενικά αίτια στο πάρκο της Εϊντζελτάουν, την αναβίωση του Λος Άντζελες της δεκαετίας του τριάντα. Μια έρευνα που σύντομα θα τον φέρει αντιμέτωπο με σκοτεινά μυστικά και με μεγαλεπίβολα σχέδια που ξεπερνούν τα στενά όρια του πάρκου, αντιμέτωπο με ανθρώπους που το παίζουν θεοί προσπαθώντας να δαμάσουν το τελευταίο οχυρό, αυτό της συνείδησης, με τον Ντεβέντρα Πούρι, τον ιδιοφυή μεγιστάνα που βρίσκεται πίσω από την Afterlife και με τον Ιγνάτι Βασίλιεβιτς Ροστόφ, τον πρώην συνεταιρο του Ντεβέντρα και νυν πνευματική-γκουρού λουδίτη. Με δυνάμεις που τον ξεπερνούν και πολύ σύντομα θα τον εξαναγκάσουν σε ένα βίαιο reset.

Το ταξίδι στην κουνελότρυπα μόλις ξεκινά. Από το αναβιωμένο Λος Άντζελες της Εϊντζελτάουν, ως μια Κωνσταντινούπολη μεταρσιωμένη σε Βυζανμπούλ και στην ψηφιακή αναβίωση της άλωσης της Πόλης, ο Μαυρίδης, η Κορτέζ, ο Πούρι και ο Ροστόφ αλλάζουν συνεχώς πόλεις, εποχές, σαρκία, ταυτότητες, πρωταγωνιστές σε ένα δράμα τριών πράξεων, αντιμέτωποι με ένα τεχνολογικό εφιάλτη που αψηφά τα συμβατικά σύνορα του νου και που κρύβει μέσα του κάτι από την ύβρη του ανθρώπου που επιδιώκει να γίνει θεός.

Μερικά βιβλία είναι φιλόδοξα: προσπαθούν να κάνουν πολλά, ανοίγουν ταυτόχρονα αρκετά μέτωπα, χάνουν την μάχη της αφήγησης. Με τις Αδύνατες Πόλεις του Νίκου Α. Μάντη, δεν συμβαίνει αυτό. Ο συγγραφέας, καταφέρνει να δημιουργήσει ένα πολύπλοκο, πολυεπίπεδο έργο, όπου μεταφέρει τον αναγνώστη σε ένα κοντινό μας μέλλον που βρίσκεται στα πρόθυρα της ψηφιακής καταστροφής και τον φέρνει αντιμέτωπο με την “μεταφυσική της τεχνητής νοημοσύνης”, με την θνητότητα και την αθανασία στην εποχή του 0 και 1, με τα πιο ανθρώπινα συναισθήματα που καταφέρνουν να τρυπώνουν και να διαπερνούν ακόμη και τους πιο τέλειους ψηφιακούς εαυτούς.

Δομημένο σε τρία μέρη, το Βιβλίο του έρωτα, το Βιβλίο του σωσία και το Βιβλίο του εαυτού, με το καθένα από αυτά να αντιστοιχεί και σε έναν από τους πίνακες της σειράς Η Πορεία της Αυτοκρατορίας του Τόμας Κόουλ, οι Αδύνατες Πόλεις στοιχειοθετούν την άνοδο και την πτώση του σύγχρονου κόσμου, μέσα από την προοδευτική ψηφιακή του εξέλιξη. Tech Bros που αναζητούν το τέλος του θανάτου και την εμπορευματοποίηση ακόμη και της συνείδησης, θεματικές αναβιώσεις πόλεων με κατοίκους συνειδητούς και τελικά ασυνείδητους ηθοποιούς, ένα mmorpg που αναβιώνει μια γιγάντια ιστορική μάχη, η κόλαση της επανάληψης των θρυμματισμένων αναμνήσεων ενός ερωτευμένου εφήβου, το αληθομετρο που φέρνει την επανεκκίνηση μετά το τέλος. Το ομολογουμένως ογκώδη κείμενο του Νίκου Μάντη στις σελίδες του οποίο θα βρει κανείς πλήθος αναφορών και easter eggs (από τον Πούλμαν στον Καλβίνο και τον Μπόρχες, από τα film-noir στο Matrix), είναι ένας μεταμοντέρνος λαβύρινθος, γραμμένος με άρτια συχνά γραφή η οποία μεταβάλλεται σε ύφος και στυλ από μέρος σε μέρος, στους διαδρόμους του οποίο περιπλανιέται μια Σεχραζάτ που αφηγείται και διαφορετικές ιστορίες. Ιστορίες που ενώνονται, μπλέκονται και παραμορφώνονται για να δημιουργήσουν μια τεχνολογική, αποκαλυπτική σάγκα.

Εξαιρετικό.

Από το www.booksarecool.gr

[Frantzi Maria · Rating 5 out of 5]

Καταπληκτικός ο τρόπος που η μυθοπλασία μπλέκεται με την πραγματικότητα, που ό χρόνος και ο τόπος αναδεικνύουν πολλαπλές ταυτότητες σύγχρονες και μελλοντικές. θρησκείες, αιρέσεις, ένας λαβύρινθος ιδεών και πολιτικών αντιλήψεων υφαίνονται αριστοτεχνικά σε ένα πλέγμα επιστημονικής φαντασίας που παίζει με τις τεχνολογικές εξελίξεις σύγχρονες και μελλοντικές.