Op een andere planeet kunnen ze me redden

by Lieke Marsman

Samenleven met de dood veranderde Lieke Marsmans wereldbeeld: ze raakte geïnteresseerd in God en ufo’s, in kwantummechanica en christelijke denkers. Dit boek is een filosofische trip tot in de diepten van de menselijke geest, afgewisseld met dagboekfragmenten die beschrijven hoe de dood haar op de hielen zit. Uiteindelijk staat het idee centraal dat doodgaan met hoop, hoe vergezocht en onrealistisch ook, nog altijd beter is dan hopeloze berusting.

Genres: Nonfiction, Philosophy, Memoir, Essays, Religion, Poetry, Audiobook

198 pages, Hardcover

First published February 1, 2025

About the author

Lieke Marsman (1990) debuteerde als dichter in Tirade. Voor de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud werd Marsman bekroond met de Lucy B en C.W van der Hoogtprijs, de Liegend Konijn Debuutprijs 2011 en de Buddingh'-prijs 2011. De eerste letter is haar tweede bundel.

In 2017 verscheen haar debuutroman Het tegenovergestelde van een mens bij Atlas Contact. De verzamelbundel Man met hoed bevat bundels 1 & 2, aslook nieuw werk en een selectie vertalingen.

2018: De volgende scan duurt 5 minuten / The following scan will last 5 minutes

In de Volkskrant schreef Arjan Peters over haar debuut: 'Ze kan het, geen misverstand daarover.'

'Het gaat daar telkens over in de werkelijk wervelende roman Het tegenovergestelde van een mens: over het vermogen om je te engageren. Over de vraag: waarom lijken we niet geraakt door de klimaatverandering? Je kunt denken: meer een vraag voor een essay dan voor een roman, maar deze roman is juist zo hemelbestormend omdat het die genrescheidingen irrelevant maakt. Marsman verlaat geregeld de geijkte romanvorm om ruimte te maken voor glasheldere essayistiek en poëzie. En ze doet dat ogenschijnlijk moeiteloos.'
- Thomas de Veen in NRC over Het tegenovergestelde van een mens

Reviews

[Nadie · Rating 4 out of 5]

gelachen, gehuild, en me geabonneerd op filosofie magazine

[Xenia Dees · Rating 4 out of 5]

*4.5
Na het uitlezen vrij lang naar de muur gestaard. Ik kan het erg aanraden (het boek + het staren na afloop).

[Chris · Rating 4 out of 5]

Erg beklijvend boekje dat authentiek worstelen koppelt aan erudiet filosoferen. Lieke Marsman geeft niet alleen haar eigen lijdensweg, maar het lijden tout court een nieuwe dimensie door niet zo voor de hand liggende paden op te zoeken. Geloof in het bestaan van (een) God, van buitenaardse wezens, reïncarnatie, uittredingen en bijna-dood-ervaringen zou bij de meeste lezers (mezelf incluis) snel de wenkbrauwen doen fronsen, maar verdorie, Lieke Marsman bouwt haar relaas zo doorleefd en overtuigend op dat je toch even begint stil te staan bij zaken die je, rationeel en positivistisch geconditioneerd als je bent, liever aan je voorbij laat gaan.

De opbouw, de dosering en de compositie is wat dit boekje zo'n eye-opener maakt. Lieke Marsman schrijft op een niet-eenduidige, haast verlichte manier over wat haar uitgezaaide kanker met haar doet. De pijn, het lijden en de ontoereikendheid van wat de ziekenhuizen en de wetenschap te bieden hebben zijn haar drijfveer om via de filosofie, de poëzie en een aantal interessante out-of-the-box-denkers haar blik en brein te verruimen. Hallucinant is het relaas over de amputatie van haar rechterarm en -schouder en hoe ze daar mee omgaat. Intrigerend is het lijstje van bekende en minder bekende filosofen en auteurs wiens werk ze bij haar persoonlijke queeste betrekt.

Alternerend tussen een aantal erg knappe, uitdagende essays en welgekozen dagboekfragmenten loodst 'Op een andere planeet kunnen ze me redden' je voorbij de grenzen van datgene waar we volgens Wittgenstein niet over kunnen spreken. En geloof me (ja, over geloof wordt véél gezegd!), Lieke Marsman bewijst dat dat mogelijk is. Dit kan je dan ook bezwaarlijk ego-literatuur noemen, want het is een geschenk van een mens van vlees en bloed die haast niets meer te verliezen heeft en nét daarom alles uit de kast haalt om ons aan het denken te zetten. Dankjewel Lieke. Ik ga je bundel In mijn mand nog eens herlezen ... en dan de rest van je geschenken!

[Guus van der Peet]

Ja ontroerend, gedachteprovocerend, aangrijpend, confronterend, empathisch, hoopstemmend, wereldverbredend. Volgens mij zijn zo’n beetje alle adjectieven al langsgekomen in andere recensies. Volledig terecht overigens. Marsmans bezoek bij Zomergasten van een paar jaar terug is wat mij betreft een van de hoogtepunten uit de Nederlandse televisiegeschiedenis. De kans om al die gedachten in boekvorm nog wat gedetailleerder binnen te krijgen – zonder dat mijn mond elke vijf seconden openvalt van alle verrassingen – is heel welkom. Want inderdaad heb ik, nu ik nog wat meer over nadenk, niet echt een antwoord op alle alien-observaties buiten “het leven is makkelijker als je daar niet te veel over nadenkt”.

Het enige waar ik nog niet helemaal uit ben is of de nieuwe, hoopvolle levensvisie van Marsman niet alsnog wel heel evidente blinde vlekken heeft. Marsman heeft – terecht – veel kritiek op het Westerse rendementsdenken, het onvermogen om met de dood om te gaan, en de tunnelvisie van de positivistische wetenschap. Maar uiteindelijk blijft haar hele referentiekader onwijs Eurocentrisch. Vrijwel alle filosofen, schrijvers en wetenschappers die ze aanhaalt komen uit het (veelal Engelstalige) Westen. En wanneer ze schrijft over ‘religie’ schrijft, is dat in de praktijk altijd een synoniem voor het Christendom. Dat die grotere waarheid net zo goed gevonden zou kunnen worden in de Koran of het Tibetaanse Boek van de Doden lijkt ondanks al haar scepticisme nog steeds niet vanzelfsprekend te zijn.

Aan de andere kant is zo’n levensvisie die zich heel duidelijk situeert binnen zo'n Westers kader misschien ook wel verfrissend. Want naar het Boeddhisme of een Afrikaanse natuurgodsdienst (met vaak de vervelende implicatie dat “Afrikaans” één monocultuur zou zijn) grijpen tijdens grote levensgebeurtenissen is al vrij cliché in spiritualistische kringen, not to mention vaak nogal gebaseerd op de troop van de Nobele Wilde.

Bovendien zijn die inconsistenties misschien juist wat Marsmans relaas zo fascinerend maken. Net zoals het feit dat veel dagboekfragmenten overduidelijk niet authentiek zijn, want waarom zou je daarin moeten uitleggen wat je “geliefde” voor werk doet? Uiteindelijk is het precies dat compromisloze – hoe je gedwongen wordt om mee te gaan in Marsmans gedachtekronkels zonder het gevoel dat ze iemand moet pleasen – wat dit zo eindeloos fascinerend maakt.


(in één dag heel voorzichtig uitgelezen nadat ik het had gekocht als cadeau voor mijn zusjes verjaardag; maar misschien moet ik ook maar een exemplaar voor mezelf kopen, want dit ga ik nog regelmatig willen openslaan)

[Luna · Rating 5 out of 5]

Wauw – een boek waar je stil van wordt maar waardoor je tegelijkertijd zoveel gaat nadenken en wil praten over bewustzijn, god, de dood, bovennatuurlijke krachten, buitenaards leven en de wetenschap. Prachtig en zo slim. Sinds ik het uit heb blijft het me bezighouden. Soms werd een filosofische gedachtegang me even wat moeilijk (abstract!) en voelde het daardoor wat afstandelijk, maar het volgende moment wist het me weer diep te raken. Het boek is pijnlijk en verdrietig maar het zijn uiteindelijk de hoop en levenslust die de boventoon voeren en die beklijven. Ik wil dit boek aan iedereen doorgeven, want ik ben ervan overtuigd dat iedereen (naast ontelbare mooie zinnen) wel wat meer filosofie, meer ‘misschien’s’ in z’n leven zou mogen toelaten 🪐

[Marit · Rating 5 out of 5]

Zelfs de mooiste, verdrietigste, hoopvolste boeken zijn op een gegeven moment uit.

[Mariska van Dam · Rating 5 out of 5]

Naast de (denk ik) rake reflecties over leven met de radicale eindigheid van jezelf, vond ik het ook heel boeiend om te lezen wat zoiets doet met je persoonlijke epistemologie: Lieke Marsman beschrijft hoe ze steeds meer open is gaan staan voor bronnen van kennis (spiritueel, religieus, getuigenverklaringen van buitenaards leven) die in het dominante seculiere paradigma worden afgeserveerd als nonsens. Ze schrijft het uitnodigend op, als lezer word je zelf ook een stuk nieuwsgieriger dan je eerst was, en ook je hoop wordt aangewakkerd, de hoop dat er redding is ondanks alles.

Tot slot is het natuurlijk pure poëzie dat iemand die Marsman heet uitkomt op zo'n titel.

[Fem · Rating 5 out of 5]

Dit is zo goed en slim ❤️ ❤️
Ik heb zin in meer Unidentified Aerial Phenomena 🛸🛸🛸

[Hanna · Rating 4 out of 5]

Mijn enige probleem met dit fantastische boek is dat ik te vaak ‘ik wil meer’ heb gedacht 🩷

[Alain Verheij]

We are lucky to be alive at the same time as Lieke Marsman

[Lieke Polak · Rating 5 out of 5]

Oh ja, hierom houd ik van Nederlandstalige literatuur. 🩷

Zet aan tot nadenken en vooral omdat - hier zou Lieke Marsman op aangaan - zich in mijn atheïstische leefwereld ineens allemaal tekenen van God(delijkheid) voordoen. In college zat er een meisje naast me met allemaal (vrij intense) Bijbelstickers op haar agenda. En nu dit boek; ‘Misschien God?’

“Er is nog zoveel wat we niet weten; waarvan we zelfs niet weten dat we het niet weten”, en precies die unknown unknowns maken het leven tot een betoverende wereld.✨🛸

Ps: -0,04 ster voor het hoge gehalte “toen ik laatst filosoof xyz uit 1332 voor de vijfde keer herlas”

[Aurora · Rating 3 out of 5]

Dit was mijn eerste keer Lieke Marsman, en het was bijzonder. Ik was zonder enige kennis dit relaas ingegaan en was verrast door hoe filosofisch het was. Dat was af en toe lastig, maar ook wel goed te volgen. Maar de passages over kwantummechanica? Nee daar verloor ze mij compleet. Geen idee wat ik daar heb gelezen. Wel zat dit boek vol met mooie taal en rakende zinnen. Misschien ben ik te dom om het echt te snappen, misschien is het omdat ik het las met griep op bed en een wollig hoofd, wie weet wie weet.

“Als ik vandaag een lafaard ben, zegt dat niets over mijn moed van morgen.”

[Ignace · Rating 5 out of 5]

Geestverruimend, indrukwekkend en intiem.

[Leone Mattheus · Rating 5 out of 5]

https://www.schamper.ugent.be/editie/...


Ik heb tijdens het lezen van dit essay:

alle 43 artikelen of boeken in een exceldocumentje geplaatst, met de belofte aan mezelf deze zomer allemaal uit te lezen;

beslist om dit boek (samen met de dichtbundel 'In mijn mand') te bombarderen tot onderwerp van mijn onderzoekspaper;

een bericht gestuurd naar de chef cultuur van Schamper met de vraag of ik please please please een artikel mag wijden aan dit meesterwerk;

mijn cursus filosofie terug boven gehaald, die al een jaar lag te verstoffen, helemaal onderaan verstopt in mijn boekenkast.

[Aike · Rating 4 out of 5]

een oproep tot leven <3

dit vond ik heel goed. stilistisch - zelden had ik door dat hier een schrijver aan het werk was zo bedriegelijk simpel las het (dichters die proza schrijven mijn beloved), haar dagboekfragmenten maar ZEKER haar essays droegen me. in de mix van theorie & persoonlijke verhalen of ervaringen: ik vond het fijn dat haar woede, wanhoop en eenzaamheid zichtbaar waren, hoe ze haar ervaringen vervlocht met wat ze las - en ondertussen ook hele stukken theorie aanhaalde en daarbij de diepte niet schuwde (en tegelijkertijd kraakhelder kon uitleggen.). normaalgesproken heb ik moeite met het lezen van lange citaten in boeken maar Marsman kiest ze goed uit en ik vond ze echt toevoegen aan de tekst, zelfs in het laatste hoofdstuk waar ze eindpassages citeert - meer liefde voor laatste alinea's <3. geen alinea of zin of woord staat te veel.
thematisch was dit natuurlijk helemaal mijn straatje - de dood, ufo's, epistemologie en zelfs wittgenstein?! dit is op zich fantastisch, maar ook een gevaar. vaak wanneer ik meer literair/populair theoretische (? is dit een genre) boeken lees over een onderwerp waar ik zelf inzit, vind ik ze filosofisch/theoretisch oninteressant. zeker wanneer ik de primaire bronnen waarop ze steunen ken. dit boek is absoluut een van de weinige uitzonderingen - om bovengenoemde redenen. ik wilde dat het veel langer was. ik raad het zeker aan (wat niet wegneemt dat ik zo mijn inhoudelijke kanttekeningen heb geen zorgen hoor ik ben nog steeds een kritische lezer.)

bonus nog even waardering voor hoe mooi dit boek is uitgegeven.

[Eveline Notermans · Rating 5 out of 5]

“Daarin schuilt de eenzaamheid, denk ik. Niemand kan mijn verdriet voelen, en daarom zullen ze nooit begrijpen dat ik soms gelukkig ben.”

Deze raakte me bijzonder. Ik wil veel meer zeggen maar ben zo onder de indruk dat het even niet lukt.
Ik kan alleen maar denken: ik wil méér. Nog een paar zinnen die ik heb gemarkeerd:

“Wat als dat is hoe ik- linksom of rechtsom- wil sterven? Omdat mijn kwaliteit van leven niet wordt bepaald door de afwezigheid van lijden maar door de aanwezigheid van hoop?” p. 11

“En opeens schijnt iedere vorm van anti-spiritualiteit, waar ik me vroeger zelfgenoegzaam achter zou hebben geschaard, belachelijk.” p. 31

Het citaat van Jevgeni Jevtoesjenko:
“Het is gezapig altijd juist handelen.
Het is saai je expres te misdragen.
Maar het is geweldig niet te weten wat je nu eens zal doen.” p. 29

[Maria van Dordrecht · Rating 5 out of 5]

Briljant als altijd

[Lalagè · Rating 2 out of 5]

Dagboekfragmenten wisselen af met filosofische gedachten waarbij ze veel citeert. Er zijn vrij saaie stukjes bij. Ze vertelt dat ze geen atheïst meer is, maar wat dan wel, dat weet ze niet. En ook is ze er niet meer heilig van overtuigd dat de verhalen over buitenaardse wezens die onze planeet bezoeken allemaal onzin zijn. Wat me wel interesseert is het stukje over de hersenen als een soort radio van het bewustzijn (dus dat het bewustzijn niet door de hersenen wordt gegenereerd).

Nergens gaat ze echt de diepte in. Daarvoor kan je beter de geciteerde boeken raadplegen. Het is meer alsof ze haar Amsterdamse atheïstische, sceptische vrienden wil laten zien dat grote levensgebeurtenissen ervoor kunnen zorgen dat je vaste overtuigingen kunnen gaan schuiven.

[Linde Weeda · Rating 3 out of 5]

"Op z'n best is mijn dood een onderdeel van jouw leven, waar je flink over kunt doen, wat je met een beroep op je stoïcijnse filosofie of wetenschappelijke objectiviteit tot acceptatie kunt kneden, dat hoop ik - maar mijn dood is voor mijn leven geen onderdeel, maar een uiterste." (pagina 75)

[Charlotte · Rating 4 out of 5]

ff tijd voor nemen en dan weet je niet meer waar je ook alweer in gelooft en hoe je dacht dat het universum werkt (laat staan wat je nu denkt). veel hoop en mogelijkheden en ook gewoon verdriet en ontgoocheling. echt een knap boek als je het mij vraagt

[Paulien · Rating 3 out of 5]

De dagboekfragmenten vond ik het meest interessant

[Jip · Rating 4 out of 5]

Knap hoe het haar is gelukt een boek over de dood niet somber te laten eindigen.

En toch voel je continu Marsmans pijn. Niet alleen haar fysieke pijn, maar eigenlijk vooral de mentale belasting die gepaard gaat met ongeneeslijk ziek zijn.

Het enige jammere vond ik dat het niet langer over leven in de ruimte ging. Het idee dat mensen in benauwde situaties zich sneller tot God keren, is interessant - maar niet nieuw. Het idee dat mensen in levensveranderende periodes in ufo’s gaan geloven, daarentegen, wél. Voor mij althans. Daar had ik meer over willen weten. Kwantummechanica: ook interessant, maar snap ik persoonlijk geen bal van. Dat soort zaken zijn niet aan mij besteed.

Verder: een mooie verdeling tussen dagboekfragmenten en meer theoretische stukken. Eindeloos mooie citaten. Ontroerend.


Waarom heb ik er ooit genoegen mee genomen dat ik zou moeten leven in een onttoverde wereld, een leven van leegheid, sleur, van onzinnige procedures en sociale conventies? Waarin je je moet houden aan ongeschreven regels, zoals dat je hond niet op bed mag slapen, waarin je geluk moet doseren, waarin je altijd binnen de lijntjes moet kleuren en je iedere beslissing tot op het bot moet rationaliseren, ook al kom je keer op keer tot de conclusie dat je er op rationele wijze naast hebt gezeten? Dit is het dichtst bij een openbaring dat je als mens kunt komen: niet de wetenschap dat er een God bestaat, maar de wetenschap dat je het jezelf toestaat te geloven in dingen die je niet kunt toetsen.

[Jeltje · Rating 4 out of 5]

Er schuilt hoop in het onbekende, het ondenkbare, het ongelofelijke, en dat geloven niet onmogelijk is, waarom ook niet? Dit boek is zo intiem en oprecht, alsof Lieke met mij in gesprek is op de bank en allerlei literatuur uit de kast trekt. Dit boek is waardevol en zal voor velen van enorme betekenis zijn. Dankjewel Lieke ♥️

“Het leven is het waard te leven, maar alleen zolang je omarmt dat alles op losse schroeven staat. Daarmee bedoel ik niet: zolang je je blijft verwonderen of iets anders sentimenteels - ik bedoel het radicaler. Het leven is mooi, maar alleen zolang je iedere dag bereid blijft al je ideeën over hoe de wereld in elkaar zit overboord te gooien. Dat betekent niet dat je dat iedere dag hoeft te doen, maar de bereidheid moet er wel iedere dag zijn. Want het is geweldig niet te weten wat je nu eens zal doen.”

[Bert · Rating 4 out of 5]

De troost van de filosofie, en waar die tekortschiet. De hoop van de wetenschap, en waar die faalt. De pijn van de mens, en waar die gelooft. Opnieuw, en meer.

"Wat als de paaltjes er niet staan om je de weg te wijzen, maar om aan te geven dat je ook buiten de gebaande paden kunt gaan? Wat als dat hun betekenis is?" (p.52)

[Noor · Rating 5 out of 5]

oké en nu ben ik wel weer even klaar met boeken die m’n wereldbeeld totaal op z’n kop zetten

[Freek de Koning · Rating 5 out of 5]

Zij schrijft wat ik denk. Haar vragen onder elkaar gezet en het werd poëzie. Ik ben diep ontroerd. Mijn relatie met de dood is niet de meest gezonde, maar het heeft me wel de meeste inzichten en ontdekking gegeven. Daar heb ik nu meer woorden voor gekregen.

Sowieso struikel ik de laatste tijd veelvoudig over gedachtes over kennis en geloof. De waarde die men aan kennis toedicht stoort me en toch lukt het me niet om me compleet over te geven aan de onttoverde wereld - Marsman laat zien dat dat samen kan bestaan.

[Gaby · Rating 4 out of 5]

4.5 ⭐️

Pfoe! Zwaar, luchtig, mooi, verdrietig en zet aan tot nadenken en het meer openstellen van jezelf en je gedachten.

[Zinke Verstichelen · Rating 4 out of 5]

Waar ik me verwachtte aan een stevig boek over de dood, werd ik verbaasd door een ode aan het leven. Een zoektocht naar geloof langs aliens en dmt.
De spreektalige schrijfstijl, de afwisselende hoofdstuklengtes, het nawoord (wenen) zijn allemaal gevolg van de gapende dood, ofja, van het fnuikende leven.
Een soort gezegende droefheid zinderd na.

[Hester]

Wees nooit rigide in je opvattingen. Als iets het meest beklijft na het lezen van dit boek dan toch dat. In essays, gedichten en dagboekfragmenten lezen we over Marsmans doodvonnis en hoe dat haar waarneming van de wereld op losse schroeven zette. Het voelt voyeuristisch daar getuige van te zijn, maar het was te inspirerend en ontroerend om het weg te leggen.

[Marieke Braun · Rating 3 out of 5]

Pittig wel.