روحانی و شاه: گزارش یک شاهد عینی از انقلاب ایران

by Desmond Harney, کاووس باسمنجی

فصل‌های کتاب: شکل‌گیری توفان انقلاب؛ راهپیمایی‌های عظیم و قتل‌عام میدان ژاله؛ خمینی در پاریس با شور سخن می‌گوید؛ شاه در تهران دودل است؛ ناآرامی‌ها و دولت نظامی؛ راهپیمایی‌های محرم و مهاجرت خارجیان؛ شاه رفت؛ پیگفتار :انقلاب اسلامی و پیامد آن

چاپ ۱۴۰۲

Genres: Iran, History

290 pages, Paperback

First published January 15, 1998

Reviews

[پرهام نکوطلبان · Rating 4 out of 5]

این کتاب هدیه‌ی تولدی بود از طرف دو دوست که اکنون مدتی است ارتباطی با آن‌ها ندارم. فکر می‌کنم نخستین بار با معرفی جناب حجت (بیبلیوی معروف توئیتر) با این کتاب مواجه شدم. تمام شدن آن همزمان با پایان rewatch مجموعه مستند «انقلاب ۵۷» را به فال نیک می‌گیرم و مدتی مطالعه پیرامون انقلاب را به کناری می‌گذارم تا بیشتر به ادبیات و هنر بپردازم.

کتاب «روحانی و‌ شاه» مجموعه یادداشت‌های روزانه‌ی دزموند هارنی، یکی از بریتانیایی‌هایی‌ست که به‌عنوان مقامی دیپلماتیک و بعدها فعال حوزه‌ی اقتصادی و بانکی، نخست سال ۱۳۳۷ به ایران آمد و دلباخته‌ی اینجا و در ایران ماندگار شد و سال ۱۳۵۷، همزمان با بازگشت آیت‌الله خمینی از پاریس، به همراه همسر و فرزندانش ایران را برای همیشه ترک کرد.
هارنی در این کتاب مقاطع مختلف تاریخی را به‌صورت گاه‌شمار ثبت کرده و حوادث آن روزها را همراه با تحلیل‌ها و شنیده‌های خود به‌صورت یادداشت‌های روزانه به رشته‌ی تحریر درآورده‌‌است. همچنین در پایان کتاب، پیش‌بینی‌های خود از شرایط بحرانی ایران را به بوته‌ی نقد گذاشته‌است.


اهمیت این کتاب در این است که هارنی در جایگاه یک شاهد عینی و با وجود سکونت در مناطق اعیان‌نشین تهران آن روزها، سعی کرده تا با بطن جامعه‌ی ایران ارتباط بگیرد و در عین حال، شنیده‌ها و دریافت‌های ناشی از نشست‌وبرخاست با افرادی از درون و بیرون دربار را با شایعات مردم کوچه و بازار و اخبار رسمی و بیانیه‌ها مقایسه و مقابله کرده و برداشت شخصی خود از حوادث را ثبت و ضبط کرده‌است. هارنی هم مانند سایر خارجی‌هایی که شاهد حوادث ۵۷ بودند از خطاهای شناختی درباره‌ی عناصر انقلاب و ماهیت آن مصون نبوده ولی نکته‌ی مهم این است که گرفتار تئوری توطئه‌های مرسوم آن روزها نشده، بلکه آن‌ها را به چالش می‌کشد و در عین شوکه بودن از سرعت رخداد وقایع، سعی می‌کند قضاوتی منطقی از اوضاع به‌دست دهد، هرچند که مانند بسیاری دیگر از افراد حاضر در آن دوران، به‌طور کلی به انقلاب ۵۷ (و نه لزوماً شخص آیت‌الله خمینی) خوش‌بین و امیدوار است اگرچه پیش‌بینی‌های جالبی درباره‌ی آنچه بعدها اتفاق خواهد افتاد در لابه‌لای اظهارنظرهایش دیده می‌شود.

کتاب ترجمه‌ای روان دارد و بسیار خوب ویراسته و حروف‌چینی شده‌است و از این بابت باید از مترجم، ویراستار و عوامل نشر محترم بایگانی تشکر کنم. سانسورهای کتاب نیز در چند مورد کاملاً واضح و مشخص است که با مراجعه به متن اصلی توانستم آن‌ها را پیدا کنم (بیشتر درباره‌ی اظهارنظرهای هارنی پیرامون شخصیت آیت‌الله خمینی و نقاط تاریک انقلاب ۵۷ است که در روایات رسمی یا حذف شده‌اند یا کمرنگ)

مطالعه‌ی یادداشت‌های این مرد بریتانیایی ایران‌دوست را به تمامی علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران پیشنهاد می‌کنم ✌️

[AliZive · Rating 5 out of 5]

دزموند هارنی به عنوان یک دیپلمات بریتانیایی که ماه های منتهی به انقلاب بهمن 1357 در ایران حاضر بوده است، شروع به وقایع نگاری کرده است. او در این مدت به طو روزمره مهمترین اتفاقات روزهای منتهی به سقوط حکومت پهلوی تا 22 بهمن را روایت کرده است. به نظرم بخش پایانی کتاب که نویسینده عقاید و پیش بینی های خود در خصوص انقلاب و شخصیت ها را به چالش می کشد و یا نقد می کند قابل توجه است. یکی از پانویس های مهم کتاب که در است. این تصاویر از روزهای پایانی حکومت پهلوی و از کف خیابان و زندگی روزمره تهیه شده است. DAVID BURNETT صفحاتی هم از آن استفاده شده است، تصاویر
لینک تصاویر:
https://www.davidburnett.com/gallery....