زبان منزلت و قدرت در ایران

by William O. Beeman

" . . . excellent example . . . significant contribution . . . an important interdisciplinary work . . . " —Middle East Journal

" . . . an important contribution to aspects of Iranian social communication and interpersonal verbal behavior." —Language

By showing the reader the intricacies of face-to-face sociolinguistic interaction, William Beeman provides a key to understanding Iranian social and political life. Beeman's study in cross-cultural linguistics will clearly be a model for the study of different languages and cultures.

Genres: Iran

380 pages, Unknown Binding

First published October 1, 1986

Reviews

[محمد یوسفی‌شیرازی · Rating 2 out of 5]

این اثر حاصل کار مردم‌شناسی آمریکایی است که چهل‌پنجاه سال پیش برای تحقیقاتی به ایران می‌آید و سال‌هایی در این کشور زندگی می‌کند. وی پس از نشست‌وبرخاست با قشرهای مختلفی از مردم، نتیجۀ پژوهشش را در قالبی جامعه‌شناسانه و زبان‌شناسانه عرضه می‌کند.
کتاب در چند فصل تدوین شده است:

۱. مقدمه: ساختار تعامل زبانی ایرانیان
۲. سازمان‌دهی پیام
۳. سازمان‌دهی عوامل تعاملی
۴. علامت‌گذاری عوامل
۵. صوت‌شناسی اجتماعی زبان فارسی
۶. واژه‌شناسی اجتماعی زبان فارسی
۷. نحوشناسی اجتماعی تعامل ایرانیان
۸. نتیجه‌گیری: زیباشناسی تعامل ایرانیان

این پژوهش ازآنجاکه از دریچۀ چشمِ ناظری بیرونی تصویری از جامعۀ ایرانی به دست می‌دهد، نکته‌هایی کم‌وبیش درخورتوجه در بر دارد. درعین‌حال، به‌علت اینکه نویسنده می‌خواسته ساختار قدرت و نقش زبان در آن را در جامعۀ ایرانی به مخاطبِ غیرایرانی بشناساند، پاره‌ای از موضوعات مطرح‌شده برای ایرانیان جزء بدیهیات است و خواندنش چندان سودی ندارد. ازاین‌گذشته، چنین می‌نماید که در جاهایی ویلیام بی‌من در واکاوی رفتارهای زبانی ایرانیان به خطا رفته است.

اما نکتۀ نظرگیر و پررنگی که در جای‌جای این پژوهش بازتابیده و بیش از هر چیز باید ایرانیان را به فکر وادارد،‌ پیچیدگیِ بی‌فایدۀ روابط زبانی در ایران است و نیز دو معضل عمده که تحت عنوان «زرنگ‌بازی» و «تعارف» بازشناخته می‌شود. این وجه آسیب‌زای زبانی که از زمینه‌ای فرهنگی برخاسته و صرفاً معضل زبانی به شمار نمی‌آید، افزون بر اینکه گاه برای خودِ ایرانیان نامطلوب می‌شود، خارجی‌ها را در تعامل با ایرانیان سخت به دردسر می‌اندازد. این عیب بزرگ که می‌توان به‌طور کلی آن را «بی‌صداقتی» نامید، خصیصۀ بارز و ناپسند فرهنگ ایرانی است و نویسندۀ این کتاب به‌خوبی توانسته است آن را شرح دهد.

ترجمۀ این کتاب به‌راستی بد و ناهموار و پرگره است؛ به‌طوری که در جاهایی مخاطب را می‌رماند و فهم مطلب را برایش دشوار می‌کند. علاوه‌براین، کاستی بسیار چشمگیری در آن وجود دارد و آن نداشتن کتابنامه است. بااینکه نویسنده در لابه‌لای بحث‌های کتاب، ارجاعات پرشماری به منابع و مآخذ خود کرده، مترجم از درج کتابنامه در پایان ترجمه‌اش خودداری کرده است. درنتیجه، متن کتاب پر شده از ارجاعاتی درون‌متنی که مخاطب اگر بخواهد اطلاعات بیشتری از آن‌ها به دست آورد، ناکام می‌ماند و ناگزیر باید به‌سراغ متن اصلی کتاب برود.

[محمدحسین بنـکدارتهرانی · Rating 3 out of 5]

بی‌تردید نام کتاب جذاب‌تر از محتوای آن است.

[Samaneh Mortaji · Rating 2 out of 5]

به نظرم نویسنده کتاب اطلاعات دقیقی از جامعه ایران نداشت و نتوانسته بود خیلی خوب به بررسی فرهنگ ایرانی بپردازد و ترجمه خوبی هم نداشت.

[Ahmad Abbasi]

این کتاب تو مسیر به شهر زیبای خوانسار خوندم. کتاب حرف تازه ای نداره. یعنی اگر به دنبال حرف تازه ای باشیم داخلش چیز جدیدی پیدا نمیکنیم. جملات همگی تکراری است.مطالب را میتوان در کانال های تلگرامی هم پیدا کرد. اما موضوعات به خوبی بسط داده شده. مثال های فراوانی از موارد مطرح شده داخل آن هست که خواننده رو ترغیب میکنه تا بتونه تا انتهای کتاب را بخونه

[Adam · Rating 3 out of 5]

Don't be fooled by the book's cover; it's actually less about Toy Story and more about the linguistic and pragmatic aspects of interpersonal dynamics in contemporary Iranian society. The beginning is incredibly dense and maybe even useless if you are not familiar with semiotics or much of the kind of foundational thinking in linguistics that moved it away from formalist orthodoxy and started to explore what language actually does in the real world, rather than how it exists in the mind of the abstract ideal native speaker. If you are really trying to engage with all of this book but have little to no background in linguistics, reading the "linguistics" and "pragmatics" Wikipedia articles beforehand will probably give you the context you need to at least understand with what ideas he's engaging in the introduction.

That being said, Beeman has done an interesting study that, as Niloofar Haeri points out in an old review, unfortunately has some real problems. I'll paraphrase Haeri from here on out. At times, Beeman sounds like he's exoticizing or being a bit hyperbolic in his characterization of Iranian culture (he actually uses the phrase "language as magic"), and he doesn't present us with any particular methodology. Haeri also points out one massive oversight on Beeman's part -- he fails to explain how he found a "rural village" where they speak "Standard Persian." As Haeri points out, "Standard Persian" means "Tehrani Persian" and thus such a village should be next to impossible to find. If all of the villagers were adjusting their speech to sound like Tehranis for Beeman, this has serious implications for his data. Haeri also rips into the linguistic section of the book, mostly citing careless mistakes.

All of this being said, it is possible to enjoy parts of this book from a more lay perspective (hello) if you are somewhat familiar with the Persian language and the at times frustrating but ever-interesting sociolinguistic practice of "ta'arof." I probably wouldn't recommend it to just *any* student of linguistic anthropology (Haeri stops short of declaring it completely useless!), but it is hard to ignore if you are working on Persian linguistics, pragmatics, semantics, etc. I would also recommend it for any curious student of the Persian language.