Λαπαθιώτης: τα ποιήματα

by Ναπολέων Λαπαθιώτης

ΤΑ ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ

Πράματα λησμονημένα, γλυκά πράματα παλιά,
που περνάτε, και λυγάτε την ψυχή μου, σα βιολιά,

κάποιες ώρες, κάποια λόγια, πεθαμένα από καιρό,
που όλο πάτε, και γυρνάτε, μ' έναν ήχο θλιβερό·

γλυκά πράματα χαμένα, μακρυνά κι' αποσπερνά,
που όλο μέσα μου ξυπνάτε, σαν πληγή που δεν περνά,

πάλι, απόψε, με μεθάτε, -και το δάκρυ σας κυλά,
και μαραίνει με, μαραίνει μου τ' ανθάκια, σιωπηλά...
[Από την έκδοση]

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης, ένας από τους κουρυφαίους ποιητές της "νεορρομαντικής - νεοσυμβολιστικής σχολής", όσο ζούσε (1888-1944), βιβλίο άλλο εκτός από το ανά χείρας, με τον τίτλο "Τα ποιήματα" - "πρώτη επιλογή" (εκδ. "Πυρσός" -1939), δεν εξέδωσε. Η ένδειξη όμως "Πρώτη επιλογή" κάτω από τον τίτλο, ίσως να σημαίνει ότι ο ποιητής σκόπευε μελλοντικά, να κυκλοφορήσει και άλλα ίδια βιβλία- δεν πρόλαβε όμως και, έτσι, το πλούσιο έργο του, έμεινε εγκατεσπαρμένο σε εφημερίδες και περιοδικά του καιρού του.
Παρά ταύτα, ο Άρης Δικταίος, συγκέντρωσε αρκετά από αυτά τα σκόρπια ποιήματα και με τον ίδιο τίτλο, τα κυκλοφόρησε το 1964, από τον εκδοτικό οίκο "Γ. Φέξη" με εισαγωγή και σχόλια δικά του πλην, όμως η έκδοση αυτή, δεν έτυχε και τόσο καλής υποδοχής από την κριτική και, αμφισβητήθηκε, για πολλούς και ποικίλους λόγους.

84 pages, Paperback

Published July 1, 2021

About the author

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του Λεωνίδα Λαπαθιώτη, αξιωματικού του ελληνικού στρατού με καταγωγή από την Κύπρο, που έφτασε ως το βαθμό του στρατηγού και έγινε υπουργός Στρατιωτικών μετά από συμμετοχή του στο κίνημα στο Γουδί, και της Βασιλικής Παπαδοπούλου, ανιψιάς του Χαρίλαου Τρικούπη. Σε ηλικία δέκα ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στο Ναύπλιο, όπου τέλειωσε το σχολείο, έμαθε αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά, ενώ παρακολούθησε επίσης μαθήματα πιάνου και ζωγραφικής. Το 1905 γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, από όπου αποφοίτησε κανονικά, δεν άσκησε όμως ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου.

Την ίδια χρονιά κι ενώ ήταν μόλις δεκαεφτά χρόνων δημοσίευσε στο Νουμά το ποίημα Έκσταση. Το 1907 υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ποιητικού περιοδικού Ηγησώ, στα δέκα συνολικά τεύχη του οποίου δημοσίευσε δεκαέξι ποιήματα ως το 1908, οπότε το περιοδικό έκλεισε και ο Λαπαθιώτης άρχισε τη λογοτεχνική και δημοσιογραφική συνεργασία του με την εφημερίδα Εσπερινή και το περιοδικό Ελλάς του Σ.Ποταμιάνου. Τον ίδιο χρόνο γνωρίστηκε με το Χρηστομάνο και το Σικελιανό. Ακολούθησαν συνεργασίες του με τα περιοδικά Δάφνη και Ανεμώνη (1909-1910) με την εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα (από το 1924) με το περιοδικό Η Διάπλασις των παίδων (1925), με το περιοδικό Μπουκέττο (1931), με τη Νέα Εστία (1933 - όπου δημοσίευσε μεγάλο μέρος του λογοτεχνικού του έργου), την Πνευματική Ζωή (1938) και τα Νεοελληνικά γράμματα (1940).

Το 1917 συμμετείχε στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας και υπηρέτησε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Μετά τα Νοεμβριανά γεγονότα του 1920 κατέφυγε για λίγο καιρό με την οικογένειά του στην Αίγυπτο, όπου γνωρίστηκε με τον Καβάφη. Το 1937 πέθανε η μητέρα του και τρία χρόνια αργότερα ο πατέρας του, ο θάνατος του οποίου είχε καταλυτική επίδραση στη ζωή του ποιητή. Η μοναδική ποιητική συλλογή που εξέδωσε ήταν η Τα πρώτα ποιήματα (1939).

Εθισμένος στις ναρκωτικές ουσίες αναγκάστηκε να ξεπουλήσει τη βιβλιοθήκη του και αυτοπυροβολήθηκε το 1944 στο σπίτι του στα Εξάρχεια.

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης ξεκίνησε την ενασχόλησή του με την ποίηση με σαφείς επιρροές από το ρεύμα του αισθητισμού (νεανικά του πρότυπα στάθηκαν οι Walter Pater και Oscar Wilde). Δημοσίευσε μανιφέστα για τον αισθητισμό και προσπάθησε να αντιδράσει στο ασφυκτικά συντηρητικό κλίμα της εποχής του με τολμηρούς στίχους και προκλητικές εμφανίσεις. Η θλίψη που χαρακτήριζε τη ζωή του τον οδήγησε στα τελευταία χρόνια του σε συμβολιστικές επιλογές με έντονα μελαγχολικό τόνο και σταθερή πάντα την επιμελημένη μορφή των ποιημάτων του.

Έγραψε επίσης λογοτεχνικές μεταφράσεις και θεατρικά έργα (Νέρων ο τύραννος [1900], Η τιμή της συζύγου [1901], Τα μεσάνυχτα ως το γλυκοχάραμα [1908]) και ασχολήθηκε με το λογοτεχνικό δοκίμιο και τη μουσική σύνθεση.