Het archief Jilles: Een brief aan mijn grootvader

by Lisa Weeda

Het is een groot geluk: een archiefvondst die een dierbare dichterbij brengt. Het overkomt Lisa Weeda als ze archiefstukken in handen krijgt over het oorlogsverleden van haar grootvader Jilles. Ze wist wel dat er verhalen waren over zijn tijd in een Duits werkkamp, over zijn vlucht naar Zweden, zijn tijd als Engelandvaarder en in voormalig Nederlands-Indië, maar lang had ze geen tijd voor zijn verhaal.

Nu Jilles’ archief zich openbaart wordt het dan toch tijd, want hoe zat het eigenlijk met die geheimzinnige dingen over mannen? Is dat waarom haar grootvader tegen Lisa zei: ‘als je maar gelukkig bent,’ nadat haar ouders hem hadden verteld dat zij op vrouwen valt? Steeds dichter komt ze bij hem en ook bij het heden: ‘De geschiedenis heeft een hart nodig om weer in te kloppen.’

64 pages, Paperback

First published January 23, 2025

Reviews

[Mireille]

Een kleine uitgave die de tekst van de Mosse-lezing bevat; een lezing die wordt georganiseerd door de Stichting George Mosse Fonds die het bevorderen van homo- en lesbische studies aan de UvA tot doel heeft. Voor de editie van 2025 schreef Lisa Weeda een verhaal. Na de eerdere roman Aleksandra over Weeda’s Oekraïense grootmoeder besloot ze ook de geschiedenis van opa Jilles uit te zoeken.

"Opa, je lag al jaren in de totaal ongeordende la (sorry) van mijn kleine schrijfbureau te wachten. Je zat in een houten bakje vol zwart-wit, kleur en sepia kiekjes van onze familie."

Wat mij betreft zit er een toekomstige roman in. Ik geef hier een indruk waarom: https://lezersgoud.nl/lisa-weeda-het-...

[Peter Altena · Rating 2 out of 5]

Dat viel niet mee. De brief aan de (overleden) grootvader is mij te prekerig. Vanuit een comfortabele positie wordt te haastig geoordeeld, terwijl de beschrijving blijft steken in vaagheden. Nu ja, behalve de openings- en slotalinea (grootvader gebogen over kaarten, dat is wel heel mooi). Aan het slot blijkt de grootvader biseksueel, wat dan heel trendy queer heet, en daarmee een bondgenoot van de kleindochter. De afstand tot de grootvader blijft me te groot.

[Jilles Oom · Rating 3 out of 5]

Lezen over een naamgenoot van bijna 80 jaar geleden heeft iets surrealistisch. Prachtig geschreven zinnen rijgen stukjes geschiedschrijven aaneen tot een nét te behappen verhaal. Ik heb heel vaak tussendoor dingen opgezocht, dit dunne boek spoort aan tot meer onderzoek.

[Natalia Waaijer · Rating 3 out of 5]

Bij een eerder boek schreef ik al dat Lisa Weeda zo mooi kan schrijven en ook hier weer heb ik genoten van wat prachtige zinnen. En ook het verhaal was op zich aardig. Niet heel origineel, iemand die zich in de geschiedenis van een opa/oma/tante/ander familielid verdiept, maar dat hoeft ook niet.

Wat ik minder geslaagd vond was dat het geheim rond de seksuele geaardheid van Lisa's opa zo plotseling uit de doeken werd gedaan. Het gaf mij een gevoel van dat er nog maar een paar lege pagina's over waren van het afgesproken format (of tijd want ik begrijp dat dit verhaal oorspronkelijk als lezing is uitgesproken) en er nog even snel geschreven moest worden over wat het geheim nu was. Een beetje out-of-the-blue en afgeraffeld. Jammer.

[Tiemen Hageman · Rating 4 out of 5]

Prachtig weer. Toen Jilles 23 was had hij in fabrieken gewerkt, een oorlog meegemaakt, was hij vluchteling geweest en stond hij op het punt uitgezonden te worden naar Nederlands-Indië om mee te doen (in welke hoedanigheid dan ook) aan de gruwelijkheden van de ‘politionele acties’. Wat een ander leven leid ik dan, nu ook 23, in vergelijking met Jilles.

En dan het laatste archiefdeel. Hoe de tijden, de lijnen door de geschiedenis, de bloedlijnen daar bij elkaar komen. Geweldig!

[Maaike · Rating 3 out of 5]

Interessant mini-boek over de zoektocht naar het (oorlogs)verleden van haar opa. Voor mij interessant en herkenbaar ook de zoektocht naar hoe je zoiets opschrijft, de vele leemtes opvult, de vraag over goed of fout geen eenduidig antwoord geeft. Ik zie het dan ook als een (te kort) pleidooi voor het persoonlijke verhaal. Zo belangrijk om de individuele gezichten en verhalen te belichten, mooie zin: ‘het onbesproken donkere verleden mag het niet verliezen van een mogelijk duistere toekomst’.

[Derek Westervelt · Rating 3 out of 5]

Dit verhaal verdient meer regels. Jilles en/of Jelle kan makkelijk een boek vullen waarin misschien iets meer rust is om de nuances van zijn levensverhaal te vertellen. Dit kleine boekje maakt me heel nieuwsgierig naar meer. Prachtig!