What do you think?
Rate this book
In gesprek met de Noordzee: op zoek naar een nieuwe relatie met de natuur
Eigenzinnig, avontuurlijk en poëtisch boek over de vraag of mens en zee elkaar kunnen verstaan. Hoe gaan we naar een toekomst waarin alle levensvormen worden gerespecteerd?
Het voortdurend knechten van land en zee zit in de Nederlandse genen. Baggeren, rechttrekken wat krom is en windmolenparken uitstrooien over zee; we doen wat ons goeddunkt zonder de zee of het land ooit iets te vragen of te bedanken. Die bazige houding ten opzichte van de natuur heeft Arita Baaijens altijd verbaasd. Op haar reizen ervaarde ze dat in andere culturen de stem van bossen, bergen en rivieren wel serieus wordt genomen. Waarom in Nederland dan niet? In dit boek neemt Baaijens een duik in het diepe en onderzoekt wat meestal over het hoofd wordt gezien. Wat wil het wier? Wat wil de oester? Ze broedt op een plan om de Noordzee bestuurskamers binnen te loodsen waar men uitsluitend over, maar nooit mét de zee praat. Zal ze daarin slagen? En wat vindt de Noordzee van haar plan?
In gesprek met de Noordzee breekt het debat open over onze omgang met natuur en voert je een onbekende wereld binnen waarin taal stroomt, garnalen filosofische problemen oplossen en de zee heel dichtbij komt.
Het voortdurend knechten van land en zee zit in de Nederlandse genen. Baggeren, rechttrekken wat krom is en windmolenparken uitstrooien over zee; we doen wat ons goeddunkt zonder de zee of het land ooit iets te vragen of te bedanken. Die bazige houding ten opzichte van de natuur heeft Arita Baaijens altijd verbaasd. Op haar reizen ervaarde ze dat in andere culturen de stem van bossen, bergen en rivieren wel serieus wordt genomen. Waarom in Nederland dan niet? In dit boek neemt Baaijens een duik in het diepe en onderzoekt wat meestal over het hoofd wordt gezien. Wat wil het wier? Wat wil de oester? Ze broedt op een plan om de Noordzee bestuurskamers binnen te loodsen waar men uitsluitend over, maar nooit mét de zee praat. Zal ze daarin slagen? En wat vindt de Noordzee van haar plan?
In gesprek met de Noordzee breekt het debat open over onze omgang met natuur en voert je een onbekende wereld binnen waarin taal stroomt, garnalen filosofische problemen oplossen en de zee heel dichtbij komt.
- GenresNatureNonfiction
192 pages, Paperback
First published January 17, 2025
11 people are currently reading
153 people want to read
About the author
Arita Baaijens
14 books14 followersArita Baaijens is ontdekkingsreizigster, schrijfster en fotograaf. Zij is lid van de oyal Geographical Society, de Explorers Club en de Long Riders Guild. Ze heeft ruim 25 woestijnexpedities op haar naam staan. In Mauretanië ontmoette ze de laatste vrouwelijke karavaangidsen, die in de vorige eeuw handelskaravanen door de Sahara begeleidden. In Arita's laatste boek Desert Songs blikt de ontdekkingsreizigster terug op de tochten die zij afgelopen twintig in Egypte en Soedan maakte. De reisboekhandels in Nederland kozen Desert Songs tot Beste reisfotoboek 2008. In september 2013 verscheen The Modern Explorers bij Thames & Hudson, met een hoofdstuk over de woestijnexpedities van Arita Baaijens.
Verder verschenen van haar Oase Farafra (2003), over een rustiek dorpje in een uithoek van Egypte tot de vondst van water het naar de 21e eeuw katapulteerde, Een regen van eeuwig vuur (1998) over haar eerste woestijnreizen: zoektocht naar oudheden, wanhoop als ze geen water vindt, lange dagmarsen en soms verstikkende eenzaamheid, De geur van kamelen (1993) een bundeling artikelen met illustraties van liefhebbers en kenners van de dromedaris die voor het gemak kameel wordt genoemd en De woestijn als passie (1995).
De onvermoeibare avonturierster keerde zojuist terug van een geslaagde expeditie in Centraal-Azië, waar zij het paradijs zocht en als eerste in de moderne geschiedenis het Altajgebergte te paard omcirkelde. Zoektocht naar het paradijs beschrijft deze expedities.
Verder verschenen van haar Oase Farafra (2003), over een rustiek dorpje in een uithoek van Egypte tot de vondst van water het naar de 21e eeuw katapulteerde, Een regen van eeuwig vuur (1998) over haar eerste woestijnreizen: zoektocht naar oudheden, wanhoop als ze geen water vindt, lange dagmarsen en soms verstikkende eenzaamheid, De geur van kamelen (1993) een bundeling artikelen met illustraties van liefhebbers en kenners van de dromedaris die voor het gemak kameel wordt genoemd en De woestijn als passie (1995).
De onvermoeibare avonturierster keerde zojuist terug van een geslaagde expeditie in Centraal-Azië, waar zij het paradijs zocht en als eerste in de moderne geschiedenis het Altajgebergte te paard omcirkelde. Zoektocht naar het paradijs beschrijft deze expedities.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 25 of 25 reviews
July 21, 2025
Prachtig geschreven boek over onze relatie met de Noordzee. We denken haar te kunnen beheersen, maar dreigen te vergeten dat zij in haar pracht ook overweldigend is. Waarom zetten we haar vol met windmolenparken, bouwen we zalmpopulatieverwoestende dammen en vissen we haar leeg? Kunnen we ook werken aan een duurzame toekomst en tegelijk de zee de zee laten? Taal doet ertoe in onze relatie met water, laat Baaijens zien, en daarin kunnen we leren van zeevolkeren. ‘Maakbaarheid drong via de taal door in alle facetten van ons bestaan en zo verdween de poëtische werkelijkheid, dat wat we ervaren, voelen, ruiken en horen, langzaam maar zeker uit beeld. Het gesprek met de zee dat de Bajau nog dagelijks voeren is bij ons verstomd.’ Kortom: werk aan de winkel, maar eerst: luisteren naar de stem van de zee en haar bewoners zélf.
February 8, 2025
Dit boek had beter "in gesprek met mensen over de Noordzee" kunnen heten en was best wel teleurstellend
May 15, 2025
Hoewel het thema mij raakt en ik meer wil weten over een níet antropocentrische benadering van toekomst oplossingen raakt dit boek me minder dan ik gehoopt had. Wel weer leuke tips om verder te lezen
Gelezen in mei, boekenwurm challenge lees een boek over de natuur
Gelezen in mei, boekenwurm challenge lees een boek over de natuur
February 24, 2025
Kun je praten voor een non-human entiteit? Kun je weten of en wat deze voelt? Mag je deze personaliseren? Wie geeft het antwoord op deze vragen?
Zoveel vragen, zo interessant… research project incoming…
Zoveel vragen, zo interessant… research project incoming…
February 27, 2025
Eigenzinnig en moedig geschreven boek over onze relatie met de natuur i.c. de Noordzee. Het boek doet bij vlagen denken aan boeken van de ‘natuurschrijver’ Robert MacFarlane.
September 25, 2025
Zweverig boek over wat de Noordzee nog betekend voor mensen tegenwoordig. De stem van de Noordzee is erg belangrijk want wij moeten die stem zelf horen en vertalen. Dit boek was net niet concreet genoeg voor mij.
December 17, 2025
Recensie van:
In gesprek met de Noordzee
Op zoek naar een nieuwe relatie met natuur
Auteur:
Arita Baaijens
Arita Baaijens is ontdekkingsreizigster, schrijfster en fotograaf. Zij is lid van de Royal Geographical Society, de Explorers Club en de Long Riders Guild. Ze heeft ruim 25 woestijnexpedities op haar naam staan. In Mauretanië ontmoette ze de laatste vrouwelijke karavaangidsen, die in de vorige eeuw handelskaravanen door de Sahara begeleidden. In Arita's laatste boek Desert Songs blikt de ontdekkingsreizigster terug op de tochten die zij afgelopen twintig in Egypte en Soedan maakte. De reisboekhandels in Nederland kozen Desert Songs tot Beste reisfotoboek 2008. In september 2013 verscheen The Modern Explorers bij Thames & Hudson, met een hoofdstuk over de woestijnexpedities van Arita Baaijens.
Wijze van lezen:
Recensie-exemplaar paperback van uitgeverij Atlas Contact voor mijn recensie.
Uitgeverij:
Atlas Contact
Genre:
Non-fictie
Cover en flaptekst:
Een levendige haast bruisende cover. Een mooie lucht met pastelachtige tinten. Boven golvend water. Onder de oppervlakte zie ik uitbundig zeeleven. Fascinerend.
De flaptekst is informerend en maakt me nieuwsgierig naar dit verhaal.
De auteursinformatie en foto van de auteur op de tweede binnenflap vind ik een waardevolle toevoeging.
Mooie tekst:
Eigenzinnig, avontuurlijk en poëtisch boek over de vraag of mens en zee elkaar kunnen verstaan. Hoe gaan we naar een toekomst waarin alle levensvormen worden gerespecteerd?
Quote:
Pagina 9:
Beste Noordzee,
De aanhef ‘Beste’ klinkt wat afstandelijk maar ‘lieve’ zit er vandaag niet in. De afgelopen maanden zagen we elkaar best vaak en tijdens die ontmoetingen verklaarde ik mezelf regelmatig voor gek. Vandaar deze brief, die enige samenhang moet brengen in mijn vage gevoelens van onmacht. In mijn enthousiasme was ik ervan uitgegaan dat, als ik maar goed m’n best deed het leven in zee te leren kennen, het dik in orde zou komen met de voorgenomen sollicitatie
bij U. Naïef, zo weet ik na al die tijd niet eens welke aanspreekvorm te gebruiken. Het majesteitelijke U met hoofdletter of tutoyeren we elkaar al? Is de zee vrouwelijk (mijn voorkeur), onzijdig, non-binair of zo veelvoudig onbegrensd dat geen enkel plakkertje voldoet? De onderzeewereld doet niet moeilijk over genderkwesties. Veel schelpen en ook vissoorten zijn hermafrodiet, maar geslachtsverandering is geen
must. Om op onze relatie terug te komen: wie zijn we eigenlijk voor elkaar? De meeste deltabewoners beschouwen de Noordzee als staatsvijand nummer 1 en vergeten voor het gemak dat Nederland zonder
Uw wateren niet eens zou bestaan. U schonk ons welvaart, taal en cultuur, maar een bedankje kan er nooit af. Gelukkig weet ik beter. Maakt dat lotgenoten van ons, of bondgenoten, zijn we in de verte verwant of toch vreemden gebleven?
Er moet me nog iets van het hart over mijn voornemen bij U te solliciteren op de functie ‘Spreker voor al het leven in zee’. We zijn inmiddels een paar maanden verder en eerlijk gezegd betwijfel ik of U wel zit te wachten op een landrot die de zee in bescherming wil nemen tegen uitbuiting en exploitatie. Bovendien zou iedere willekeurige zeiler, surfer, visser, oceanograaf, onderwaterfilmer of eilandbe-
woner een geloofwaardiger kandidaat zijn. Hoewel ik niet aan hun kennis van de zee kan tippen kent mijn curriculum vitae ook een paar pluspunten:
stevige Zeeuwse wortels van vaderskant, twee duikbrevetten, gepassioneerde relatie met kokerwormen en koraalriffen in de Rode Zee, bioloog en ontdekkingsreizigster, grenzeloos nieuwsgierig, en mijn
allerallergrootste troef: als absolute beginner ben
ik gezegend met de frisse blik die de functie vereist.
Deskundigheid zit vernieuwing vaak in de weg
en ik beschouw het als een aanmoediging dat een knappe kop als Carlo Rovelli, autoriteit op het gebied van kwantumgravitatie, pleit voor nieuwsgierige onwetendheid (niet te verwarren met onkunde en domheid). Grote doorbraken staan vaak op het conto van enthousiaste buitenstaanders en onbevangen studenten die nog gekke vragen durven stellen. Niet gehinderd door kennis en aannames over hoe iets hoort te zijn is voor de beginner werkelijk alles denkbaar en mogelijk.
Mijn Zeeuwse oma vertelde me tijdens zomervakanties dat ik op mijn hoede moest zijn, de zee deponeerde weliswaar fraaie geschenken tussen de golfbrekers maar veranderde op onverwachte momenten soms in een lepe waterwolf, onberekenbaar, intelligent en uit op wraak. Dat waren geen loze praatjes.
Op weg naar het strand wees mijn vader de plekken aan waar hele dorpen onder water waren verdwenen.
De laatste keer in 1953, toen de zee zich een weg vrat door dijken naar het weerloze achterland. Terugdenkend aan de zomervakanties in Zeeland voel ik het ebbende trekken aan dunne kinderbeentjes die door kreken op de Kaloot stapten. De kracht waarmee het water kwam opzetten en weer vertrok was ongekend. Hadden mijn ouders minder goed opgelet, dan waren mijn broertje en ik vast een keer naar zee gesleurd.
Huiver voor de Waterwolf verdween op slag toen ik als twintiger mijn hoofd in de Rode Zee 12 stak. Het leek een carnavalsoptocht daar beneden!
Buitenissige zeebewoners uitgedost in fantasiekos-tuums, koraalriffen als opgetuigde praalwagens.
Zeepaardjes, clowneske visjes, zwierige kokerwormen, napoleonvissen die hardgekookte eieren lustten, logge sponzen en barracuda’s met roversogen – ademloos en moeiteloos zweefde ik met de vissen in hun vrolijke paradijs waar alles vanzelf leek te gaan.
Natuurlijk wilde ik blijven. Ik overwoog zelfs een carrièreswitch toen vastgoedontwikkelaars hun oog op de Sinaïkust lieten vallen. Hotels en toerisme voorspelden ellende en als milieubioloog kon ik de schade misschien beperken. Onderwaterleven inventariseren en beschermen, dat was het plan. Een gekmakend doolhof van formaliteiten torpedeerde het voornemen en niet lang daarna nam mijn leven een andere wending.
Ik gaf mijn baan in Nederland op, kocht kamelen en werd ontdekkingsreizigster in de woestijn. De zee verdween uit beeld en in mijn wildste dromen had ik niet kunnen bedenken dat het lot me na vele omzwervingen zou terugvoeren naar U, de Noordzee, vele malen raadselachtiger en moeilijker te doorgronden dan de immens grote woestijn.
Begrijpt U waar ik heen wil? Al drie maanden probeer ik tevergeefs een gesprek met U op gang te brengen. Bent U misschien geschoffeerd door mijn voornemen te solliciteren als Spreker voor het leven in zee en zwijgt U omdat de voorbereidingstijd die ik mezelf gun, een jaar, veel te kort is? Of interesseert de kwestie U gewoon niet?
Ik blijf hoopvol gestemd over de sollicitatie. Een aanmoediging, hoe bescheiden ook, zou zeer welkom zijn.
Bewonderende groet,
Arita Baaijens
Het verhaal:
Het voortdurend knechten van land en zee zit in de Nederlandse genen. Baggeren, rechttrekken wat krom is en windmolenparken uitstrooien over zee; we doen wat ons goeddunkt zonder de zee of het land ooit iets te vragen of te bedanken. Die bazige houding ten opzichte van de natuur heeft Arita Baaijens altijd verbaasd. Op haar reizen ervaarde ze dat in andere culturen de stem van bossen, bergen en rivieren wel serieus wordt genomen. Waarom in Nederland dan niet? In dit boek neemt Baaijens een duik in het diepe en onderzoekt wat meestal over het hoofd wordt gezien. Wat wil het wier? Wat wil de oester? Ze broedt op een plan om de Noordzee bestuurskamers binnen te loodsen waar men uitsluitend over, maar nooit mét de zee praat. Zal ze daarin slagen? En wat vindt de Noordzee van haar plan?
In gesprek met de Noordzee breekt het debat open over onze omgang met natuur en voert je een onbekende wereld binnen waarin taal stroomt, garnalen filosofische problemen oplossen en de zee heel dichtbij komt.
Mijn leesbeleving:
Arita Baaijens schrijft beeldend en bij alles wat zij onderzoekt en beleefd in dit boek voel, ruik, proef, zie en hoor je alles zelf. Je stapt samen met Arita de wereld binnen die alles te maken heeft met hoe wij als mens omgaan met de Noordzee.
Door dit boek te schrijven heeft Arita de Noordzee een waardevolle stem en visualisatie gegeven van hoe ik de Noordzee ervaar in contact met de sollicitant. Mijn perspectief over dit onderwerp is ongelooflijk verrijkt en verdiept.
Dit werd veroorzaakt door de “gesprekken” die de auteur met de zee voerde afgewisseld met ontmoetingen die zij had met een scala aan mensen die elk op hun eigen wijze een connectie voelen met de zee.
Filosofie, poëzie, geschiedenis en wetenschap gaan in dit boek hand in hand. Als lezer krijg je nieuwe inzichten. Meer respect voor Moeder Natuur en alles wat leeft. En dat niet alles naar je hand gezet kan worden zonder consequenties voor dier e milieu. Bewustwording, niet wegkijken maar een actieve houding en wijde verdiepende blik zijn nodig om de toekomst voor de Noordzee te waarborgen voor de toekomst.
Niet lukraak beslissingen nemen in vergaderzalen maar je door experts wijzer te laten maken. Letterlijk en figuurlijk de natuur in. En dan je conclusies trekken en bedenken wat er nodig is. Dat heeft een enorme mindswitch nodig.
Ik heb geleerd om zonder menselijke blik te kijken. Samen met de auteur. Daardoor kon ik na het dichtslaan van dit boek concluderen dat hoe ik de wereld om mij heen bekijk en ervaar ongelooflijk verdiept , verrijkt en groter gemaakt is met leerzame achtergrondfeiten. Ik zie alles nu met een vernieuwde blik.
Ik was altijd al diep onder de indruk van de zee maar ik waardeer alles nu nog meer.
De te scannen QR code achterin het boek vind ik een waardevolle en verrijkende toevoeging op het boek.
Ook de bio’s van de geïnterviewden en de informatie bij de verantwoording vind ik verdiepend en mooi.
Mijn mening:
Ik geef 5 sterren.
Ik sluit af met een tekst op pagina 171:
De Noordzee ontstond 11000 jaar geleden aan het einde van de laatste ijstijd. De zee is van zichzelf en kent geen grenzen, maar op de kaart is haar oppervlakte 575000 vierkante kilometer. De landen grenzend aan de Noordzee claimen elk hun deel. Er is vrijwel geen plekje van de drukbevaren zee waar de mens zich niet mee bemoeit.
Hulde voor Arita Baaijens wat kan zij beeldend en filmisch haar visie en gedachten aan het papier toevertrouwen en op de lezer overbrengen.
Haar tomeloze enthousiasme, gedrevenheid en liefde voor flora en fauna werken aanstekelijk. Ook ik zou graag eens met de Noordzee praten.
Atlas Contact hartelijk dank dat ik dit boek mocht lezen en recenseren. Ik lees en recenseer graag meer boeken van Arita Baaijens.
In gesprek met de Noordzee
Op zoek naar een nieuwe relatie met natuur
Auteur:
Arita Baaijens
Arita Baaijens is ontdekkingsreizigster, schrijfster en fotograaf. Zij is lid van de Royal Geographical Society, de Explorers Club en de Long Riders Guild. Ze heeft ruim 25 woestijnexpedities op haar naam staan. In Mauretanië ontmoette ze de laatste vrouwelijke karavaangidsen, die in de vorige eeuw handelskaravanen door de Sahara begeleidden. In Arita's laatste boek Desert Songs blikt de ontdekkingsreizigster terug op de tochten die zij afgelopen twintig in Egypte en Soedan maakte. De reisboekhandels in Nederland kozen Desert Songs tot Beste reisfotoboek 2008. In september 2013 verscheen The Modern Explorers bij Thames & Hudson, met een hoofdstuk over de woestijnexpedities van Arita Baaijens.
Wijze van lezen:
Recensie-exemplaar paperback van uitgeverij Atlas Contact voor mijn recensie.
Uitgeverij:
Atlas Contact
Genre:
Non-fictie
Cover en flaptekst:
Een levendige haast bruisende cover. Een mooie lucht met pastelachtige tinten. Boven golvend water. Onder de oppervlakte zie ik uitbundig zeeleven. Fascinerend.
De flaptekst is informerend en maakt me nieuwsgierig naar dit verhaal.
De auteursinformatie en foto van de auteur op de tweede binnenflap vind ik een waardevolle toevoeging.
Mooie tekst:
Eigenzinnig, avontuurlijk en poëtisch boek over de vraag of mens en zee elkaar kunnen verstaan. Hoe gaan we naar een toekomst waarin alle levensvormen worden gerespecteerd?
Quote:
Pagina 9:
Beste Noordzee,
De aanhef ‘Beste’ klinkt wat afstandelijk maar ‘lieve’ zit er vandaag niet in. De afgelopen maanden zagen we elkaar best vaak en tijdens die ontmoetingen verklaarde ik mezelf regelmatig voor gek. Vandaar deze brief, die enige samenhang moet brengen in mijn vage gevoelens van onmacht. In mijn enthousiasme was ik ervan uitgegaan dat, als ik maar goed m’n best deed het leven in zee te leren kennen, het dik in orde zou komen met de voorgenomen sollicitatie
bij U. Naïef, zo weet ik na al die tijd niet eens welke aanspreekvorm te gebruiken. Het majesteitelijke U met hoofdletter of tutoyeren we elkaar al? Is de zee vrouwelijk (mijn voorkeur), onzijdig, non-binair of zo veelvoudig onbegrensd dat geen enkel plakkertje voldoet? De onderzeewereld doet niet moeilijk over genderkwesties. Veel schelpen en ook vissoorten zijn hermafrodiet, maar geslachtsverandering is geen
must. Om op onze relatie terug te komen: wie zijn we eigenlijk voor elkaar? De meeste deltabewoners beschouwen de Noordzee als staatsvijand nummer 1 en vergeten voor het gemak dat Nederland zonder
Uw wateren niet eens zou bestaan. U schonk ons welvaart, taal en cultuur, maar een bedankje kan er nooit af. Gelukkig weet ik beter. Maakt dat lotgenoten van ons, of bondgenoten, zijn we in de verte verwant of toch vreemden gebleven?
Er moet me nog iets van het hart over mijn voornemen bij U te solliciteren op de functie ‘Spreker voor al het leven in zee’. We zijn inmiddels een paar maanden verder en eerlijk gezegd betwijfel ik of U wel zit te wachten op een landrot die de zee in bescherming wil nemen tegen uitbuiting en exploitatie. Bovendien zou iedere willekeurige zeiler, surfer, visser, oceanograaf, onderwaterfilmer of eilandbe-
woner een geloofwaardiger kandidaat zijn. Hoewel ik niet aan hun kennis van de zee kan tippen kent mijn curriculum vitae ook een paar pluspunten:
stevige Zeeuwse wortels van vaderskant, twee duikbrevetten, gepassioneerde relatie met kokerwormen en koraalriffen in de Rode Zee, bioloog en ontdekkingsreizigster, grenzeloos nieuwsgierig, en mijn
allerallergrootste troef: als absolute beginner ben
ik gezegend met de frisse blik die de functie vereist.
Deskundigheid zit vernieuwing vaak in de weg
en ik beschouw het als een aanmoediging dat een knappe kop als Carlo Rovelli, autoriteit op het gebied van kwantumgravitatie, pleit voor nieuwsgierige onwetendheid (niet te verwarren met onkunde en domheid). Grote doorbraken staan vaak op het conto van enthousiaste buitenstaanders en onbevangen studenten die nog gekke vragen durven stellen. Niet gehinderd door kennis en aannames over hoe iets hoort te zijn is voor de beginner werkelijk alles denkbaar en mogelijk.
Mijn Zeeuwse oma vertelde me tijdens zomervakanties dat ik op mijn hoede moest zijn, de zee deponeerde weliswaar fraaie geschenken tussen de golfbrekers maar veranderde op onverwachte momenten soms in een lepe waterwolf, onberekenbaar, intelligent en uit op wraak. Dat waren geen loze praatjes.
Op weg naar het strand wees mijn vader de plekken aan waar hele dorpen onder water waren verdwenen.
De laatste keer in 1953, toen de zee zich een weg vrat door dijken naar het weerloze achterland. Terugdenkend aan de zomervakanties in Zeeland voel ik het ebbende trekken aan dunne kinderbeentjes die door kreken op de Kaloot stapten. De kracht waarmee het water kwam opzetten en weer vertrok was ongekend. Hadden mijn ouders minder goed opgelet, dan waren mijn broertje en ik vast een keer naar zee gesleurd.
Huiver voor de Waterwolf verdween op slag toen ik als twintiger mijn hoofd in de Rode Zee 12 stak. Het leek een carnavalsoptocht daar beneden!
Buitenissige zeebewoners uitgedost in fantasiekos-tuums, koraalriffen als opgetuigde praalwagens.
Zeepaardjes, clowneske visjes, zwierige kokerwormen, napoleonvissen die hardgekookte eieren lustten, logge sponzen en barracuda’s met roversogen – ademloos en moeiteloos zweefde ik met de vissen in hun vrolijke paradijs waar alles vanzelf leek te gaan.
Natuurlijk wilde ik blijven. Ik overwoog zelfs een carrièreswitch toen vastgoedontwikkelaars hun oog op de Sinaïkust lieten vallen. Hotels en toerisme voorspelden ellende en als milieubioloog kon ik de schade misschien beperken. Onderwaterleven inventariseren en beschermen, dat was het plan. Een gekmakend doolhof van formaliteiten torpedeerde het voornemen en niet lang daarna nam mijn leven een andere wending.
Ik gaf mijn baan in Nederland op, kocht kamelen en werd ontdekkingsreizigster in de woestijn. De zee verdween uit beeld en in mijn wildste dromen had ik niet kunnen bedenken dat het lot me na vele omzwervingen zou terugvoeren naar U, de Noordzee, vele malen raadselachtiger en moeilijker te doorgronden dan de immens grote woestijn.
Begrijpt U waar ik heen wil? Al drie maanden probeer ik tevergeefs een gesprek met U op gang te brengen. Bent U misschien geschoffeerd door mijn voornemen te solliciteren als Spreker voor het leven in zee en zwijgt U omdat de voorbereidingstijd die ik mezelf gun, een jaar, veel te kort is? Of interesseert de kwestie U gewoon niet?
Ik blijf hoopvol gestemd over de sollicitatie. Een aanmoediging, hoe bescheiden ook, zou zeer welkom zijn.
Bewonderende groet,
Arita Baaijens
Het verhaal:
Het voortdurend knechten van land en zee zit in de Nederlandse genen. Baggeren, rechttrekken wat krom is en windmolenparken uitstrooien over zee; we doen wat ons goeddunkt zonder de zee of het land ooit iets te vragen of te bedanken. Die bazige houding ten opzichte van de natuur heeft Arita Baaijens altijd verbaasd. Op haar reizen ervaarde ze dat in andere culturen de stem van bossen, bergen en rivieren wel serieus wordt genomen. Waarom in Nederland dan niet? In dit boek neemt Baaijens een duik in het diepe en onderzoekt wat meestal over het hoofd wordt gezien. Wat wil het wier? Wat wil de oester? Ze broedt op een plan om de Noordzee bestuurskamers binnen te loodsen waar men uitsluitend over, maar nooit mét de zee praat. Zal ze daarin slagen? En wat vindt de Noordzee van haar plan?
In gesprek met de Noordzee breekt het debat open over onze omgang met natuur en voert je een onbekende wereld binnen waarin taal stroomt, garnalen filosofische problemen oplossen en de zee heel dichtbij komt.
Mijn leesbeleving:
Arita Baaijens schrijft beeldend en bij alles wat zij onderzoekt en beleefd in dit boek voel, ruik, proef, zie en hoor je alles zelf. Je stapt samen met Arita de wereld binnen die alles te maken heeft met hoe wij als mens omgaan met de Noordzee.
Door dit boek te schrijven heeft Arita de Noordzee een waardevolle stem en visualisatie gegeven van hoe ik de Noordzee ervaar in contact met de sollicitant. Mijn perspectief over dit onderwerp is ongelooflijk verrijkt en verdiept.
Dit werd veroorzaakt door de “gesprekken” die de auteur met de zee voerde afgewisseld met ontmoetingen die zij had met een scala aan mensen die elk op hun eigen wijze een connectie voelen met de zee.
Filosofie, poëzie, geschiedenis en wetenschap gaan in dit boek hand in hand. Als lezer krijg je nieuwe inzichten. Meer respect voor Moeder Natuur en alles wat leeft. En dat niet alles naar je hand gezet kan worden zonder consequenties voor dier e milieu. Bewustwording, niet wegkijken maar een actieve houding en wijde verdiepende blik zijn nodig om de toekomst voor de Noordzee te waarborgen voor de toekomst.
Niet lukraak beslissingen nemen in vergaderzalen maar je door experts wijzer te laten maken. Letterlijk en figuurlijk de natuur in. En dan je conclusies trekken en bedenken wat er nodig is. Dat heeft een enorme mindswitch nodig.
Ik heb geleerd om zonder menselijke blik te kijken. Samen met de auteur. Daardoor kon ik na het dichtslaan van dit boek concluderen dat hoe ik de wereld om mij heen bekijk en ervaar ongelooflijk verdiept , verrijkt en groter gemaakt is met leerzame achtergrondfeiten. Ik zie alles nu met een vernieuwde blik.
Ik was altijd al diep onder de indruk van de zee maar ik waardeer alles nu nog meer.
De te scannen QR code achterin het boek vind ik een waardevolle en verrijkende toevoeging op het boek.
Ook de bio’s van de geïnterviewden en de informatie bij de verantwoording vind ik verdiepend en mooi.
Mijn mening:
Ik geef 5 sterren.
Ik sluit af met een tekst op pagina 171:
De Noordzee ontstond 11000 jaar geleden aan het einde van de laatste ijstijd. De zee is van zichzelf en kent geen grenzen, maar op de kaart is haar oppervlakte 575000 vierkante kilometer. De landen grenzend aan de Noordzee claimen elk hun deel. Er is vrijwel geen plekje van de drukbevaren zee waar de mens zich niet mee bemoeit.
Hulde voor Arita Baaijens wat kan zij beeldend en filmisch haar visie en gedachten aan het papier toevertrouwen en op de lezer overbrengen.
Haar tomeloze enthousiasme, gedrevenheid en liefde voor flora en fauna werken aanstekelijk. Ook ik zou graag eens met de Noordzee praten.
Atlas Contact hartelijk dank dat ik dit boek mocht lezen en recenseren. Ik lees en recenseer graag meer boeken van Arita Baaijens.
March 31, 2025
De schrijfster komt oog in oog met een bultrugwalvis. Ik citeer:
"Die ene seconde oogcontact, langer heeft het niet geduurd, verandert alles wat ik dacht te weten over de band tussen walvissen, de zee en de mens. Het denken is uitgeschakeld en ook het besef van tijd is verdwenen. Wat overblijft is een ervaring en een zeker weten. De walvis, dat ben ik. De zee, dat zijn wij."
Exemplarisch voor de rest van het boek waarin het denken veelal wordt uitgeschakeld en de voorgestane nieuwe relatie met de natuur neerkomt op het projecteren van onze religieuze/spirituele/poëtische gevoelens in de vorm van in mythische taal vervatte verhalen.
"Die ene seconde oogcontact, langer heeft het niet geduurd, verandert alles wat ik dacht te weten over de band tussen walvissen, de zee en de mens. Het denken is uitgeschakeld en ook het besef van tijd is verdwenen. Wat overblijft is een ervaring en een zeker weten. De walvis, dat ben ik. De zee, dat zijn wij."
Exemplarisch voor de rest van het boek waarin het denken veelal wordt uitgeschakeld en de voorgestane nieuwe relatie met de natuur neerkomt op het projecteren van onze religieuze/spirituele/poëtische gevoelens in de vorm van in mythische taal vervatte verhalen.
July 14, 2025
Zaten zeker mooie delen in het boek, maar ik miste persoonlijk een wat meer lopend verhaal ipv losse verhalen over gesprekken met de geïnterviewden. Had gehoopt ook wat meer geraakt te worden door het boek, vond er soms weinig emotie in zitten en dat het vrij droog verteld werd. Had zelf meer verwacht en gehoopt de Noordzee te kunnen ervaren bij het lezen van het boek.
February 18, 2025
Ik vond de creatieve bijdragen vaak minder toevoegen dan de informatieve hoofdstukken - misschien omdat ik Nederlandse poëzie en dergelijke vaak niet vergelijkbaar vind met Engelstalige eco-poëzie, misschien omdat ik ze niet allemaal kwalitatief even sterk vond. Dat gezegd hebbende is het wel een goed en belangrijk boek, dat veel facetten van ons samenleven met de Noordzee belicht. De schrijfster geeft zelf ook aan de corporale, kapitalistische en beleidsmatige perspectieven grotendeels links te laten liggen, en dat is ergens jammer, want het eindresultaat bestaat uit veel verschillende stemmen die grotendeels vergelijkbare idealen nastreven. Dat is in lijn met mijn verwachting en met wat het boek belooft, maar het zou des te vernieuwender en impactvol zijn als het die stap wel gezet had. Desalniettemin een aanrader.
June 18, 2025
Net zoals een andere lezer twijfelde ik tussen drie en vier sterren, maar ik gaf het boek vier sterren, omdat we meer Nederlandstalige boeken over nieuwe (of oude?) relaties met de natuur en bezielde zeeën en landschappen nodig hebben. Zeker in de Lage Landen!
Ik heb heel wat Engelstalige boeken en wetenschappelijke essays met gelijkaardige insteek gelezen, dus ik had hoge verwachtingen. Ik hoopte meer over de Noordzee en de Nederlandse en misschien Vlaamse kust en rivieren te leren, zoals de Schelde, Rijn en Maas. Ze worden wel genoemd, en ik was blij dat ook de godin Nehalennia aan bod kwam. In Eindhoven was er trouwens enkele jaren geleden een interessante tentoonstelling rond hydrofeminisme, een nieuwe eco-mythologie met Nehalennia en onze relatie met overstromingen (en de grote collectieve trauma’s) en modder. Maar ik denk dat Arita Baaijens de tentoonstelling gemist heeft 😉. Je kan niet over alles schrijven. Je moet keuzes maken. Relationeel werk is een never ending story. Zoals Siri Hustvedt ooit schreef is schrijven zoals een zwangerschap. Je kan blijven schrijven en creëren en spinnen, maar ooit moet je creatie geboren worden. Anders ontplof je. Ik denk dat Arita Baaijens ook tussen de lijnen vaak nadenkt wat er verteld moet worden en wat niet. Ze stelde zich vaak kwetsbaar op en dat vind ik mooi. Haar boek is best een ambitieus project. Ik dacht vaak dat ze heel dapper was.
Ik had misschien meer focus op de Noordzee en de kust verwacht, minder over oesters en de “inheemse” bevolking aan de andere kant van de wereld. Wat ik goed vind is dat ze bepaalde concepten zoals folklore, inheems en traditie aan de kaak stelt. Ze wil vooral provoceren en je doen nadenken over hoe we naar de wereld kijken en ook hoe bepaalde denkkaders en zelfs taal je wereldbeeld vernauwen. Ik droom in meer talen en ik heb ook soms moeite om bepaalde concepten van de ene taal naar Nederlands te vertalen. In haar stukken over taal was ik vooral aan het ja-knikken.
Ik was een beetje verrast dat Arita Baaijens vooral met andere mensen sprak, en niet zo vaak met de Noordzee zelf. Het boek bracht nauwelijks “landscape engagement” praktijken in de kijker. Ik mis landschapsbiografieën. Ook had ik iets meer verwacht over de relatie tussen land, kust en de zee. Ik doe zelf een project rond de Baltische Zee. De geschiedenis van de landen en rivieren die uitmonden in de zee zijn ook belangrijk in de voorbereiding van een sollicitatiegesprek of de creatie van een nieuwe eco-mythologie voor/rond/over de Noordzee.
Ik heb wel enkele toffe weetjes geleerd.
Mijn favoriete passage was op p85:
“De onderwaterwereld bestaat uit een kakofonie van geheimtalen. Geursporen, ultraviolette kleuren, geluiden, temperaturen, onderwaterrivieren, elektrische velden, wervelingen en trillingen vertellen vissen waar ze zich bevinden, wie zich in hun buurt ophoudt en of ze op dat moment jager of prooi zijn.”
Het zintuiglijke, heerlijk!
En dan enkele regels verder citeerde Arita Baaijens de beroemde Rachel Carson (Silent Spring): “Het voorjaar in zee is een magisch gebeuren.”
Helaas legde Arita Baaijens niet meer uit welke magie diep in de zee wordt gesponnen - tijdens de vruchtbare lente. Ze miste enkele “poriën” voor een eco-mythologische duik. Ze gebruikte het citaat vooral om te pleiten voor meer poëzie in wetenschappelijke boeken, artikels en presentaties (en terecht. Ik ben een wetenschapper en lees te veel zielloze teksten).
Een aanrader!
Ik heb heel wat Engelstalige boeken en wetenschappelijke essays met gelijkaardige insteek gelezen, dus ik had hoge verwachtingen. Ik hoopte meer over de Noordzee en de Nederlandse en misschien Vlaamse kust en rivieren te leren, zoals de Schelde, Rijn en Maas. Ze worden wel genoemd, en ik was blij dat ook de godin Nehalennia aan bod kwam. In Eindhoven was er trouwens enkele jaren geleden een interessante tentoonstelling rond hydrofeminisme, een nieuwe eco-mythologie met Nehalennia en onze relatie met overstromingen (en de grote collectieve trauma’s) en modder. Maar ik denk dat Arita Baaijens de tentoonstelling gemist heeft 😉. Je kan niet over alles schrijven. Je moet keuzes maken. Relationeel werk is een never ending story. Zoals Siri Hustvedt ooit schreef is schrijven zoals een zwangerschap. Je kan blijven schrijven en creëren en spinnen, maar ooit moet je creatie geboren worden. Anders ontplof je. Ik denk dat Arita Baaijens ook tussen de lijnen vaak nadenkt wat er verteld moet worden en wat niet. Ze stelde zich vaak kwetsbaar op en dat vind ik mooi. Haar boek is best een ambitieus project. Ik dacht vaak dat ze heel dapper was.
Ik had misschien meer focus op de Noordzee en de kust verwacht, minder over oesters en de “inheemse” bevolking aan de andere kant van de wereld. Wat ik goed vind is dat ze bepaalde concepten zoals folklore, inheems en traditie aan de kaak stelt. Ze wil vooral provoceren en je doen nadenken over hoe we naar de wereld kijken en ook hoe bepaalde denkkaders en zelfs taal je wereldbeeld vernauwen. Ik droom in meer talen en ik heb ook soms moeite om bepaalde concepten van de ene taal naar Nederlands te vertalen. In haar stukken over taal was ik vooral aan het ja-knikken.
Ik was een beetje verrast dat Arita Baaijens vooral met andere mensen sprak, en niet zo vaak met de Noordzee zelf. Het boek bracht nauwelijks “landscape engagement” praktijken in de kijker. Ik mis landschapsbiografieën. Ook had ik iets meer verwacht over de relatie tussen land, kust en de zee. Ik doe zelf een project rond de Baltische Zee. De geschiedenis van de landen en rivieren die uitmonden in de zee zijn ook belangrijk in de voorbereiding van een sollicitatiegesprek of de creatie van een nieuwe eco-mythologie voor/rond/over de Noordzee.
Ik heb wel enkele toffe weetjes geleerd.
Mijn favoriete passage was op p85:
“De onderwaterwereld bestaat uit een kakofonie van geheimtalen. Geursporen, ultraviolette kleuren, geluiden, temperaturen, onderwaterrivieren, elektrische velden, wervelingen en trillingen vertellen vissen waar ze zich bevinden, wie zich in hun buurt ophoudt en of ze op dat moment jager of prooi zijn.”
Het zintuiglijke, heerlijk!
En dan enkele regels verder citeerde Arita Baaijens de beroemde Rachel Carson (Silent Spring): “Het voorjaar in zee is een magisch gebeuren.”
Helaas legde Arita Baaijens niet meer uit welke magie diep in de zee wordt gesponnen - tijdens de vruchtbare lente. Ze miste enkele “poriën” voor een eco-mythologische duik. Ze gebruikte het citaat vooral om te pleiten voor meer poëzie in wetenschappelijke boeken, artikels en presentaties (en terecht. Ik ben een wetenschapper en lees te veel zielloze teksten).
Een aanrader!
November 12, 2025
"Het volgende moment bestaat de wereld alleen nog maar uit water. Het voelt heerlijk vertrouwd, de raspende snorkelgeluiden en de schaarbewegingen van gevinde benen die langzaam maar gestaag water opzijduwen. Met de handen comfortabel op de rug koersen we af op een welkomstcomité van duizenden transparante oorkwalletjes ter grootte van een kinderhand. Deinend over de hele breedte van de baai bewaken de elfachtige verchijningen de toegang naar het diepere water."
"Lipvisjes, snotolfjes en grondels zwemmen tussen kelpslierten."
Arita Baaijens overweegt Spreker namens de Noordzee te worden en neemt een duikt in alles wat de zee tot levend wezen maakt. Ze maakt de zee overtuigend tot entiteit met een vloed van poëtische ervaringen in de natuur, fascinerende personen, ideeën en wetenswaardigheden, van een algoritme dat beleidsjargon over de zee door poëzie vervangt, een kasteelheer die schrijft over zijn zeetuin, tot kunstenaars aan zee, Schotten die zeehonden lokken met magische liedjes, expedities, het zeevolk de Bajau, en steeds gaat het over hoe taal ons perspectief op de natuurlijke wereld kan veranderen en vice versa. Baaijens verstaat de kunst van beknoptheid en weet een rijkdom aan beelden en ideeën bijeen te brengen in de grote verhaallijn van haar eigen sollicitatie bij de Noordzee.
"Lipvisjes, snotolfjes en grondels zwemmen tussen kelpslierten."
Arita Baaijens overweegt Spreker namens de Noordzee te worden en neemt een duikt in alles wat de zee tot levend wezen maakt. Ze maakt de zee overtuigend tot entiteit met een vloed van poëtische ervaringen in de natuur, fascinerende personen, ideeën en wetenswaardigheden, van een algoritme dat beleidsjargon over de zee door poëzie vervangt, een kasteelheer die schrijft over zijn zeetuin, tot kunstenaars aan zee, Schotten die zeehonden lokken met magische liedjes, expedities, het zeevolk de Bajau, en steeds gaat het over hoe taal ons perspectief op de natuurlijke wereld kan veranderen en vice versa. Baaijens verstaat de kunst van beknoptheid en weet een rijkdom aan beelden en ideeën bijeen te brengen in de grote verhaallijn van haar eigen sollicitatie bij de Noordzee.
February 5, 2025
ik was en ben voorlopig nog wel even op zoek naar interessante invalshoeken over rechten van de natuur. Ik heb dit boek dan ook blind gekocht. Ik had de documentaire eerder gemist en nu tussendoor gekeken. Het boek betreedt hetzelfde pad en geeft iets meer context. Weer had ik gehoopt om meer grip op het onderwerp te krijgen, maar de noodzaak van acceptatie dat dat misschien wel nooit gaat lukken hoort kennelijk bij het onderwerp. Een aanwijzging die op de golven aanspoelt is dat we een gevoel moeten ontwikkelen voor de taal die we gebruiken voor de natuur. Dat wordt nog een hele uitdaging om vervolgens juridische taal zo te gebruiken of uit de grip van de economie los te maken om er de rechten van de natuur mee te bepleiten.
May 3, 2025
Onderweg naar Terschelling Nederland wilde ik best lezen over de toestand van de Noordzee - als je aan de ene kant de zon kan zien zakken in die zee en aan de andere kant de zon kunt zien opkomen aan de Waddenzee, dan heb je lettertjes nodig over zee, zeevaarders, vissen en onderwatertoestanden. Baaijens stelde me niet gerust en enigszins teleur. Als ze als journaliste schrijft en bekende wetenschappers hun ideeën vertolkt voor mijn leken-verstand, las ik haar met plezier. Haar uitweidingen over religie, spiritualiteit en magisch-denken over natuur en zee-beleving boeide me totaal niet.
June 8, 2025
Het thema is prachtig, maar de uitwerking vond ik wat minder. Komt ook omdat ik andere verwachtingen had van het boek. Arita Baaijens gaat vooral in gesprek met andere mensen óver de Noordzee, in plaats van met de Noordzee zelf in gesprek. Sommige delen voelden een beetje te filosofisch en zweverig voor mij, waardoor het wat lastig was om het verhaal en de boodschap eruit te filteren. Neemt niet weg dat er zeker mooie stukken in dit boek staan & het absoluut belangrijk is om meer met de Noordzee (en überhaupt met alle vormen van leven/natuur) in gesprek te gaan.
February 11, 2025
Twijfel tussen 3 en 4 sterren. Toch geef ik 4, vanwege het belang van het boek. En vanwege mijn liefde voor poëzie en taal. Maar het is niet makkelijk te begrijpen. Misschien moet ik tevreden zijn met de noodzaak van dit boek te voelen.
Citaten:
Als iets onmogelijk is, begin dan altijd met iets wat je kunt overzien. En breid daarna uit.
...het ijskoude water dat lachrimpeltjes heeft (...) vanwege al het plezier dat dieren onder water hebben.
Ik zie de zee
De zee ziet mij
Dag zee
Hoe gaat het?
Ik eb, zegt de zee
Wat zeg je?, zeg ik
Ik heb eb
Doet dat zeer?
Nee, zegt de zee
Een zee heeft geen zeer
De zee vraagt om ongemakkelijke maatregelen die geen uitstelgedrag verdragen en pijn zullen doen.
De zee zal er geen traan om laten.
Lezen dus, dit boek. Ook als je er geen snars van begrijpt. Wie weet voel je het.
Citaten:
Als iets onmogelijk is, begin dan altijd met iets wat je kunt overzien. En breid daarna uit.
...het ijskoude water dat lachrimpeltjes heeft (...) vanwege al het plezier dat dieren onder water hebben.
Ik zie de zee
De zee ziet mij
Dag zee
Hoe gaat het?
Ik eb, zegt de zee
Wat zeg je?, zeg ik
Ik heb eb
Doet dat zeer?
Nee, zegt de zee
Een zee heeft geen zeer
De zee vraagt om ongemakkelijke maatregelen die geen uitstelgedrag verdragen en pijn zullen doen.
De zee zal er geen traan om laten.
Lezen dus, dit boek. Ook als je er geen snars van begrijpt. Wie weet voel je het.
May 3, 2025
Ik denk dat ik hier iets meer van had verwacht. Ik miste soms context of meer uitwerking. Vaak had ik geen idee waar het heen ging, het sprong ook van de hak op de tak en ik weet niet of dat nou de bedoeling was of niet. Toch vond ik sommige stukken ook heel mooi en verfrissend, zoals het stuk over hoe andere culturen omgaan met de zee en het leven daarin, en hoe een andere, nieuwe taal nodig is om verandering te kunnen bewerkstelligen.
March 4, 2025
Mythische veranderingen vragen om mythische taal. Storytelling wordt belangrijker dan ooit!
Prachtige en inspirerende landschapsfilosofie.
Prachtige en inspirerende landschapsfilosofie.
March 9, 2025
Ik ben niet perse een fan van haar als persoon maar dit is wel een superfijn boek. De bibliografie heeft ook tot 3 andere boeken geleid!
This entire review has been hidden because of spoilers.
June 25, 2025
Mooi verhaal, een nieuwe relatie met de natuur.
July 29, 2025
interessant boek dat het debat wil openbreken en aanzwengelen om verantwoord om te gaan met de natuur!!
August 24, 2025
Nu zin om meer over de natuur en dieren te lezen 👌
December 29, 2025
mooi geschreven. de schrijver is verfrissend bescheiden.
March 22, 2025
Ja, toch een fijn boek, hoewel de insteek van een gesprek met de zee me aanvankelijk niet zo aansprak, vooral omdat Arita Baaijens het nogal letterlijk oppakt. Maar gaandeweg ontstaat een gedachtenspoor over bewustzijn, wat is dat eigenlijk en wie/wat heeft het? Ze gaat te rade bij wetenschappers, kunstenaars, auteurs, filosofen enzovoorts. Het menselijke bewustzijn is maar een fractie van wat er verder op aarde groeit en communiceert. Dat is een goede boodschap, die wat mij betreft ook wel wat verder uitgewerkt had mogen worden.
Displaying 1 - 25 of 25 reviews