Het einde van de hel: Waarom niemand wordt afgeschreven

by Reinier Sonneveld

WINNAAR BESTE THEOLOGISCHE BOEK 2025

“Een krachtig, helder en bevrijdend werk, dat elk argument voor de hel tot gesputter degradeert.” (uit het juryrapport)

'Het einde van de hel' is een gloedvol pleidooi voor een radicale stelling: alle mensen zullen eeuwig met elkaar voortleven. Daders zullen verantwoording moeten afleggen tegenover hun slachtoffers, en uiteindelijk zullen we ons met elkaar verzoenen en genezen.

Daarbij gebruikt Reinier Sonneveld algemene argumenten, zoals het recente onderzoek naar bijna-doodervaringen. Daarnaast doet hij grondig onderzoek naar de christelijke bronnen: Wat staat er in de Bijbel over het hiernamaals? Wat kun je van een God verwachten?

'Het einde van de hel' is een bijzonder hoopvol boek, zeker voor wie beschadigd is door de leer van de eeuwige hel. Voor iedereen blijft er een toekomst. Niemand wordt afgeschreven.

Genres: Theology

288 pages, Paperback

Published January 30, 2025

About the author

Reinier Sonneveld (1978) is een Nederlandse schrijver. Hij publiceerde populair-wetenschappelijke non-fictie en literaire fictie.

Reinier Sonneveld werd opgeleid als scenarioschrijver voor televisie, en studeerde tevens af als theoloog in 2003. Daarna vestigde hij zich als zelfstandig publicist. In 2019 had hij meer dan 250.000 boeken verkocht.

Het werk van Reinier Sonneveld is opvallend veelzijdig: hij publiceerde musicals, liedjes, gedichten, essays, graphic novels, prentenboeken, filosofie, theologie, thrillers, scenario's en glossy's.

In de jaren 10 zette Reinier Sonneveld zich voornamelijk in voor innovatie binnen de christelijke gemeenschap, met populair-wetenschappelijke non-fictie. Hij staat bekend als progressief denker en publiceerde o.a. over de evolutietheorie, duurzaamheid (Het goede leven), de historisch-kritische methode, verzoening (Het vergeten evangelie), twijfel (De stilte van God) en religieuze manipulatie (Reli detox).

Sinds de jaren 20 publiceert Reinier Sonneveld meer en meer algemene fictie, waar echter levensbeschouwelijke vragen nog steeds centraal staan. Zo verscheen in 2019 de graphic novel Het lied van de vlinder en in 2023 de thriller De hoogvlieger.

Reviews

[Henkjan De Groot · Rating 1 out of 5]

Het boek lijdt onder veel herhaling en biedt weinig ruimte voor serieuze tegenargumentatie. De Bijbel komt pas in hoofdstuk 7 aan bod, wat opmerkelijk is voor een theologisch betoog.

Sonneveld lijkt zijn lezerspubliek goed te kennen: gereformeerde (vriigemaakte) boomers die deze benadering als fris en gedurfd ervaren. Vroeger werd er immers ‘vreselijk over de hel gepreekt’, en nu lijkt ineens alles anders te liggen. Het boek speelt handig in op die behoefte aan herwaardering, maar biedt weinig echte theologische verdieping.

[Matthijs · Rating 3 out of 5]

In een boek betogen dat de hel niet eeuwig is, ga er maar aan staan. Het grootste deel van de samenleving zal z’n wenkbrauwen ophalen dat je nog met het thema bezig bent, terwijl een kleine minderheid de messen al slijpt bij het idee.
Reinier Sonneveld gaat de uitdaging graag aan. Met zelfvertrouwen, blijkt uit de ambitieuze scope voor het boek. Hij is van plan zowel die seculiere meerderheid te overtuigen dat er een hiernamaals is, als christenen dat er in dat hiernamaals geen eeuwige hel bestaat.
Lukt het? Deels, wat mij betreft. De scope lijkt wat al te groot, waarbij filosofie, tekstanalyse, parapsychologie en neurologie, kwantummechanica, juridische wetenschappen en sociologie je om de oren vliegen. De argumenten buitelen soms wat over elkaar heen, en ook de hoofdstukindeling en - titel is soms wat verwarrend: waar is de schrijver nou?
Uiteindelijk is juist het hoofdstuk waar een duidelijke focus is aangebracht wat mij betreft het sterkst: hoofdstuk 9, waar hij op de bijbelse onderbouwing in gaat. Daar behandelt hij ook de belangrijkste en felste tegenargumenten van de zogenaamde ‘infernalisten’: zij hangen het idee van de eeuwige hel aan. Tijdens het lezen hoor je dat gesprek al bijna plaatsvinden. De auteur heeft het boek al in verschillende podcasts toegelicht, maar zo’n duidelijk paradigmatisch verschil als dat tussen infernalisme en universalisme hoor je toch vooral graag in een discussie. De auteur daagt Arnold Huijgen al uit in zijn boek, wellicht een interessant hedendaagse polemiek?

[Melloney Sluijter · Rating 5 out of 5]

In dit boek woorden gevonden voor wat ik al een tijd denk en hoop: dat God eindeloos gastvrij en herstelgericht is. Ik hoop er nog lang over na te denken.

[Annemarijn · Rating 4 out of 5]

Helder, overtuigend en vooral hoopvol verhaal! Ik heb veel nieuws geleerd.

[Henk Jan Kamsteeg · Rating 4 out of 5]

Angstig klampte ik mij vast aan mijn moeder. Ik was in slaap gevallen op het bed van mijn ouders in de vouwwagen op een camping in Frankrijk. Badend in het zweet werd ik wakker. Nog vol in een nachtmerrie. Mama bracht me naar de washokken om mij met wat water echt wakker te maken. "Pas op, mama. Anders vallen we er af..."



Later besefte ik mij waar dit - en de vele nachtmerries die ik als kind had - over ging. Ik was als de dood voor de hel. Als de dood van het "smalle pad" af te vallen en op de brede weg naar de hel te lopen.



Het geloof in een eeuwige hel heeft mij - en mijn ouders - menig slapeloze nacht bezorgd. Schreeuwend lag ik in bed en riep om mn moeder (papa's beginnen denk ik pas later een rol te spelen...) wanneer ik weer wakker schrok uit een droom waarin ik werd opgeslokt in een onoverwinbare duistere massa tijd.



Nee, ik kan mij niet herinneren dat mijn ouders mij zo nadrukkelijk hebben gedreigd met hel en verdoemenis wanneer ik niet zou geloven in de verzoeningsdood van Jezus aan het kruis. Maar in de kerk en op de gereformeerde school was dit toch wel - zonder het misschien altijd expliciet zo werd benoemd - wel de boodschap.



Het verhaal klonk ongeveer zo: God is boos op onze zonden. Jezus stierf voor onze zonden aan het kruis. Maar alleen wanneer we hierin ook geloven. Zo niet. Tja, dan eindigen we voor eeuwig in de hel.



Ik geloof niet meer in deze God.



Ik geloof dat Jezus laat zien wie God echt is.



En dus lees ik alles wat ik over God lees of anderen stellig over Hem hoor beweren vanuit de bril van Jezus. En deze God pleegt geen genocide. Deze God straft mensen niet voor eeuwig omdat ze Hem niet geloofden.



Vraag blijft in wie atheïsten eigenlijk niet geloven...?



Ik moet denken aan een mailwisseling die ik had met Peter R. de Vries (met wie ik door mijn werk voor International Justice Mission geregeld contact had) naar aanleiding van een tweet die hij poste tijdens Kerst. Hoe konden we de geboorte vieren van een moorddadige God, zo vroeg hij zich boos af. En terecht! Van zo'n God wil ik ook niets weten. Maar nog eens: ik geloof niet meer in deze God.



Deze week las ik 'Het einde van de hel' van Reinier Sonneveld. Sonneveld legt stap voor stap uit waarom een hiernamaals een zeer plausibele mogelijkheid is. Vervolgens betoogt hij dat alle mensen - uiteindelijk! - samen zullen zijn. Geen eeuwige straf dus. Geen eeuwig lijden. Geen eeuwige verdoemenis.



Doel van dit blog is niet om al zijn argumenten nu bij langs te lopen. Of de kritieken die hij op zijn boek kreeg te benoemen. Dit blog zou dan namelijk nog langer worden dan het boek zelf.



Wel schrijf ik dit blog omdat ik iedereen - gelovig of niet - dit boek van harte gun.



Ik gun het de kleine Henk Jan die in zijn dromen doodsangsten had voor de hel.



Ik gun het gelovige ouders van kinderen die niet langer hun geloof delen.



Ik gun het de ouderen of terminale patiënten uit kerkelijke gezindten die angstig naar de naderende dood kijken omdat zij hun hele leven in de kerk gehoord hebben dat ze verdoemd zullen zijn als ze die stem niet hebben gehoord.



Ik gun het de kerkleden die na afloop van een kerkdienst waar ik namens IJM sprak naar me toekomen om te vragen of we bevrijde kinderen uit de seksindustrie ook vertellen over Jezus "want anders haal je ze wel uit de ene hel, maar belanden ze alsnog in de eeuwige hel..."



Ik gun het de velen die God afzweren omdat ze een sadistisch beeld van God hebben meegekregen.



Zal het boek van Sonneveld iedereen overtuigen? Vast niet. Maar voor mij was het een welkome geruststelling dat wat ik eerder leerde van auteurs als Brian McLaren, Rob Bell en Brain Zandt echt geen losgeslagen weg is. Want soms - heel soms - bekruipt mij nog die angst die ik als kind had. Wat nu wanneer ik het smalle spoor echt bijster ben...?



Sonneveld stelt mij op mijn gemak. God is liefde. En rechtvaardig. En het mooie is dat deze in het zogenoemde universalisme uitstekend samen gaan.

[Marieke · Rating 4 out of 5]

Makkelijk te lezen boek, interessant onderwerp. Hij schrijft begrijpelijk en aanstekelijk.

Wat de schrijver beschrijft is een beeld van de hel en het hiernamaals waarvan ik heel graag zou willen dat het zo is. Maar ik weet het niet.

Ik kan me wel vinden in de benadering vanuit Jezus. Jezus is God en om God te zien moeten we naar Jezus kijken. Wat Jezus heeft gedaan toen hij op aarde was. De liefde die Hij gaf en geen veroordeling.

Verder is hij heel stellig in dat hij zich geen hemel kan voorstellen waar niet uiteindelijk al zijn/onze geliefden zijn. En geen God kan voorstellen die mensen eeuwig naar de hel zou sturen. Dat is een zeer menselijk perspectief.

Het is heel erg gestoeld op menselijke argumenten waarom een eindeloze hel niet voor te stellen is een niet te rijmen is met een liefdevolle God.

Het lijkt er ook op dat hij eerst besloten heeft dat het universalisme waar is en het daarna is gaan aantonen. Hij besteedt veel aandacht aan teksten die zijn visie onderbouwen en weinig aan teksten die dit juist niet doen.
Hij schrijft het boek op zo'n manier dat het lijkt alsof je eigenlijk 'gek' bent als je het niet met hem eens bent.

Het voelt een beetje te makkelijk voor zo'n groot en ongrijpbaar onderwerp. Als het zo overduidelijk was als hij beweert, waarom was er dan nog geen consensus?

[Pieter Auke van den Berg · Rating 3 out of 5]

In 'Het einde van de hel' vliegt Reinier Sonneveld het probleem van de hel aan vanuit twee oogpunten, met twee doelen. Hij wil mensen die niet geloven (in God, dan wel een hel, materialisten genaamd) overtuigen van het bestaan van een hiernamaals en specifieker van een hiernamaals waarin de hel niet voor altijd duurt. Zijn tweede doel is om mensen die wel geloven - en dan wel specifiek infernalisten, gelovigen in een eeuwige hel - ervan overtuigen dat de hel er misschien wel is, maar dat deze open is: mensen hebben ook in het leven-na-dit-leven de mogelijkheid om tot bekering te komen. Hierbij is hij met name kritisch op theologen/predikanten die een eeuwige hel (blijvend) verdedigen, met als gevolg dat er honderden, misschien wel duizenden, gelovigen een angstig leven hebben in dit leven.

Mijns inziens slaagt Reinier er goed in om de eerste groep aan te spreken: zijn schrijfstijl is toegankelijk, maakt gebruik van goed te volgen voorbeelden en beroept zich vooral op filosofie en logisch nadenken. Dit is ook de reden dat hij Bijbelpassages en vroege kerkvaders pas laat in zijn boek behandeld.

Hier ligt echter voor mij - als gelovige en theoloog - een gemiste kans waardoor ik in mijn beoordeling niet verder kom dan drie sterren: bij de behandeling van de Bijbelteksten en vroege kerkvaders gaat Reinier vooral in op Bijbelteksten die zijn positie versterken. Hij behandeld moeilijke teksten wel, maar doet dit pas in de bijlagen. Hierdoor ervaar ik als lezer in het doorlopende boek zelf continue de vraag: maar hoe zit het dan met Bijbeltekst X die toch wel erg lijkt aan te sturen op een voortdurende hel/scheiding/straf. Deze teksten behandeld Reinier dus wel, maar mijns inziens te laat. Door deze teksten in de bijlage pas te behandelen zullen theologen en predikanten (en gelovigen) die vanuit een bepaalde lezing van de Bijbel erg zeker zijn over het bestaan van een eeuwige hel niet overtuigen, maar is de kans dat zij te vroeg afhaken vanwege de insteek die Reinier neemt om vooral toegankelijk te zijn voor alle lezers - gelovigen/niet-gelovigen.

Als Reinier de behandeling van álle relevante Bijbelteksten en citaten van kerkvaders had behandeld in de lopende tekst, was het boek misschien te groot geworden, maar dit had wel bijgedragen aan zijn tweeledige doel en had er (voor mij in ieder geval) voor gezorgd dat mijn waardering en beoordeling hoger was geweest.

[Kees Versteeg · Rating 5 out of 5]

Een goed boek dat helder en krachtig het universalisme verdedigt met een duidelijke uitleg en goede argumenten.

[Johannes · Rating 1 out of 5]

Reinier Sonneveld's "The End of Hell" presents a thought-provoking argument for universal reconciliation, asserting that all people will ultimately be saved, and that hell will come to an end. While the book is well-written and Sonneveld's critique of the traditional doctrine of eternal damnation is compelling, it falls short in several key areas.

Sonneveld's approach to Scripture is problematic; he does not treat the Bible as authoritative, often relegating it to a collection of stories rather than divine revelation. This is evident in his reluctance to affirm the historicity of Adam and Eve, which undermines the biblical foundation for universal reconciliation as presented in Romans 5 and 1Corinthians 15.

Moreover, Sonneveld's reliance on near-death experiences as evidence for universalism is unconvincing. These experiences, while intriguing, do not provide a solid theological basis for his claims. His dismissal of the resurrection and the final judgment as mere metaphors further weakens his argument.

Conclusion: "The End of Hell" offers an interesting perspective on universal reconciliation but ultimately fails to provide a robust biblical foundation for its claims. Sonneveld's philosophical and theological reasoning, while thought-provoking, lacks the scriptural grounding necessary to support his conclusions. For those seeking a biblically sound exploration of universalism, this book may prove disappointing.

[Johannes · Rating 3 out of 5]

Eén van de meest controversiële onderwerpen binnen het christelijk geloof is ongetwijfeld de hel. Uit onderzoek bleek al eerder dat steeds minder christenen zich nog raad weten met het idee van een eeuwigdurende straf, al wordt er vanaf diverse kansels nog wel dreigend over gesproken, zoals Sonneveld in zijn boek citeert. De waarde van dit boek ligt hem wat mij betreft vooral in het feit dat hij vraagtekens zet bij de ijzeren waarheid die in streng-christelijke kringen geldt, namelijk die van een loodzwaar, eeuwig oordeel, en dat Sonneveld daar een aantal hoopvolle gedachtes tegenover stelt.

Sonneveld trekt ten strijde tegen de gedachte van eeuwig hellevuur, en breekt een lans voor het zogeheten 'universalisme': uiteindelijk wordt iedereen gered. Daarover is al genoeg lectuur te vinden, dus ik vroeg me wel een beetje af: wat voegt dit boek dan toe? Daar ben ik eigenlijk niet helemaal achter gekomen. Ook vind ik zijn redenaties niet allemaal even sterk, en heb ik zo mijn vraagtekens bij zijn uitleg van bepaalde heikele Bijbelteksten.

Het boek is gericht op zowel niet-gelovigen als christenen. Daarom legt Sonneveld eerst uit dat geloof in een hiernamaals helemaal zo gek nog niet is, waarna hij beargumenteert waarom een goede God voor iedereen genadig is, gevolgd door een Bijbelse onderbouwing daarvan. Alle onderwerpen verdienen eigenlijk een eigen boek; ik vraag me bijvoorbeeld af of dit niet-gelovigen kan overtuigen, daarvoor lijkt me uitgebreidere argumentatie nodig.

Veel christenen geloven dat God niet alleen liefdevol, maar ook rechtvaardig is, wat straf niet uitsluit. Terecht stelt Sonneveld de vraag: past een straf die alleen bestaat uit retributie wel bij een God die er in de Bijbel telkens laat zien een voorkeur te hebben voor rehabilitatie? Denk aan bijvoorbeeld rechtsvormen als eerherstel en verzoening, naast boete en wraak. In het christendom is de hel vooral eeuwige retributie gaan betekenen; de vraag of dat terecht is lijkt me een hele goede.

De Bijbel kent best wat heikele passages over het hiernamaals. Sonneveld behandelt die vooral in één van de bijlagen, die dus zeker geen optioneel leesvoer zijn. Nogal wat Bijbelteksten spreken over het hiernamaals als 'eeuwig'. Maar Sonneveld stelt dat we het gebruikte woord uit de grondtekst anders moeten lezen - een methode die ik ook nogal eens vanaf de kansel heb horen toepassen en die voor niet-ingewijden op geen enkele manier nog te controleren is, namelijk door te stellen dat de betekenis van de grondtekst subtieler is dan de vertaling, of dat de tekst vanuit een verloren gegane traditie moet worden gelezen.

Sonneveld spant zich erg in om aan te tonen dat wat voorheen als 'eeuwige straf' werd getypeerd, juist moet worden gezien als tijdelijke correctie. Een zeer hoopvolle gedachte, waarvoor hij enkele deels overtuigende argumenten heeft, al vind ik de zoektocht naar ondersteuning vanuit de Bijbelteksten niet overal zo sterk; een passage bijvoorbeeld waarin Jezus zegt dat de 'geiten' (= 'slechte' mensen) naar het eeuwige vuur worden gestuurd moet volgens S. als niet meer dan een corrigerende waarschuwing worden gelezen, wat mij dus niet overtuigt.

Kortom, een lezenswaardig boek voor wie geïnteresseerd is in de mogelijkheid van een hiernamaals, en waarom dat niet per se zo negatief hoeft te worden gezien als in de christelijke traditie nogal eens is gedaan. Het biedt wel aanknopingspunten voor verdere verdieping.

[Jpmarchal · Rating 2 out of 5]

Interessant onderwerp, moeite met de schrijfstijl/stijl van argumentatie. Bijvoorbeeld, de betekenis van het Oud Griekse woord 'aionios' is nogal belangrijk voor interpretatie van relevante bijbelteksten. Daar schrijft de auteur over 'Het is dus incorrect om aionios te vertalen als 'eeuwig', zoals wel vaak is gebeurd, maar wat inmiddels vrijwel alle deskundigen afwijzen' (p 175) en 'Deze uitleg van aion en aionios is onder hedendaagse taalkundigen onomstreden' (p 235). Even de referenties checken: helaas, we moeten de auteur op zijn woord geloven, want er wordt niet verwezen naar deskundigen en taalkundigen. Oeps, dan ben je als academicus wel af... De eerste wetenschappelijke artikelen die ik zelf vind, zijn vrij genuanceerd en geven argumenten voor verschillende betekenissen van deze woorden. Niet zo gek, want wat is er nu werkelijk onomstreden onder deskundigen?

De liefhebber die Wikipedia erbij pakt om zich verder te laten informeren over universalisme ziet dat er wonderbaarlijk veel overlap is met het boek (met dank aan bijdrager fosburyflop, een Nederlands academisch theoloog :) ).

Niettemin, hoed af dat de auteur het aandurft om een stelling in te nemen die in zijn achtergrond omstreden is. Voor mij een interessant onderwerp dat noopt tot eigen onderzoek (maar niet op wikipedia).

[Gerson Veldhuizen · Rating 2 out of 5]

Een boeiend thema. Helaas iets minder goed uitgewerkt. Met name te maken met de (drog)redenen die nogal aanvechtbaar zijn. Zo schiet het gesprek nog niet op. Het is voelbaar dat het geschreven is vanuit een persoonlijke pijn uit het verleden, en dat komt de argumentatie niet ten goede. Bijvoorbeeld rondom de thematiek van bijna-dood-ervaringen. Daarmee heeft hij als kind ervaring. Omdat hij dit onder het mom van wetenschappelijke benadering wil gebruiken als argument, doet hij niet recht aan verder onderzoek dat daar al op is, doet conclusies die aanvechtbaar zijn (zowel wetenschappelijk als transcendentaal) en poetst onderzoeksresultaten (bijv mbt negatieve visioenen) die minder goed passen met aanvechtbare argumenten onder tafel.

Voor mensen die - net als hij - opgevoed zijn met een ongenuanceerd beeld over de rol van de hel, kan dit boek zeker helpen om op een andere manier naar goddelijke verlossing en verzoening te kijken en daarmee meer rust te krijgen.

Ook zijn enkele argumenten interessant om in het denkproces mee te nemen, zoals vertaalkeuzes van het hebreeuws in het verleden.

[Machteld Siegmann · Rating 5 out of 5]

Een helder boek dat uiteenzet waar de wortels van het 'infernalisme' liggen (het geloof dat wie niet in Jezus' reddingswerk gelooft, voor eeuwig naar de hel gaat), en de theologische en psychologische zwakte van dat denken blootlegt. Mooi dat Sonneveld menselijke intuïtie en ervaring in zijn pleidooi een plek geeft. Hij kiest talloze invalshoeken om zijn punt te maken, elk mogelijk tegenargument probeert hij met zorg te ontkrachten.

Of je het met hem eens bent of niet, het is hoe dan ook een dapper boek. Want angst voor de hel is in de geschiedenis een probaat middel gebleken om menselijk gedrag te sturen - wat nu als die angst verdwijnt? Sonneveld stelt: dan krijg je een ander - volwassener - christendom, vormgegeven vanuit een onvoorwaardelijke liefde die iedereen insluit. Precies dat laatste maakt dit boek voor mij belangwekkend; het biedt een nieuw, uitdagend perspectief voor een kerk in crisis.

[Michiel · Rating 3 out of 5]

Een belangrijk boek. Ook een goed boek. Maar toch kon het me niet echt pakken. De schrijfstijl is niet helemaal mijn ding. Reinier probeert een breder (niet christelijk?) publiek aan te spreken, maar dat lukt mijn inzien gewoon niet met dit onderwerp. Maar daardoor sluit het ook weer niet helemaal aan voor het publiek dat hij wel kan bereiken.

[Henewie · Rating 2 out of 5]

leuk gedachte experiment

[Matthijs · Rating 1 out of 5]

Tijdens het lezen vroeg ik me af wat het nut is van dit boek. De auteur wijst het bestaan van een eeuwigdurende hel af en is heel stellig in hoe aanhangers van de een eeuwigdurende hel (infernalisten noemt hij hen) denken. Die kennis ontleent hij niet aan serieuze publicaties maar aan gesprekken met mensen - maar dan geen luisterende gesprekken maar discussies waarbij zijn opponenten stil vallen. Vaak projecteert hij gedachten van wat hij denkt dat voorstanders van een eeuwigdurende hel zullen denken. Luisteren naar hoe anderen werkelijk denken is er niet bij. Want hij weet al hoe anderen denken.
Het zijn de religieuze leiders die belang hebben bij een eeuwigdurende hel, want op deze manier kunnen ze hun volgelingen manipuleren met een bepaalde angst. De auteur is tegen elke vorm van manipulatie. Dé reden waarom de auteur tegen een eeuwigdurende hel is, is dat Jezus niemand defitinitief uitsluit. Zelfs met Judas komt het bij Jezus uiteindelijk goed.
Voortdurend gooit de auteur van alles op een hoop: de grote tradities, de religies. Lastig om dit boek serieus te nemen.

[Erik · Rating 3 out of 5]

Interessant boek dat aanzet tot nadenken, vlot geschreven. Toch drie sterren, omdat er ook wel wat op aan te merken valt. De auteur gaat sterk uit van de eigen ervaring en beleving, terwijl een behandeling van het onderwerp vanuit de Bijbel, kerkgeschiedenis en andere denkers voor mij zinvoller was geweest. Deels wordt daar ook wel aandacht aan besteed, maar dan grotendeels in de voetnoten en bijlagen. Ik vind het erg vervelend om telkens naar achteren te moeten bladeren en aan het einde te ontdekken dat het betoog niet af is, maar een deel na het feitelijke einde van het boek is geplaatst.

[Lotte Rolleman · Rating 4 out of 5]

Verhelderend en fijn geschreven